שת - ווערסיע היסטאריע

צמא לדעת: קומט אויך דא

2023-11-20T07:53:38Z

קומט אויך דא

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 07:53, 20 נאוועמבער 2023
שורה 14:		שורה 14:
	שת איז געבוירן געווארן ווען אדם איז אלט געווען 130 יאר{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ה\|ג}}}}, אין יאר {{לינק צו אידיש יאר\|130}} לאדם{{ביאור\|שם=לאדם\|דאס הייסט, לויט'ן ציילונג באניצט אין סדר הדורות און אין אנדערע ספרים אויף אידישע כראנאלאגיע, וועלכע הייבן אן פון טאג ווען [[אדם הראשון]] איז באשאפן געווארן, אין צווייטן יאר לבריאת העולם (דער ערשטער יאר לבריאת העולם, גערופן "שנת תוהו", האט אנטהאלטן בלויז פינף טעג). לויט די רעכענונג וואס איז היינט אנגענומען (אין וועלכע דער יעצטיגער יאר איז {{תאריך עברי נוכחי\|xhxjY}}), וואס הייבט זיך אן פון ערשטן טאג צום [[בריאת העולם]], דארף מען צולייגן איין יאר צום חשבון. {{ש}}אויב די יארן אין די תורה רעכענען זיך ווען זיי זענען געענדיגט, און נישט ווען זיי הייבן זיך אן, דארף מען צולייגן נאך א יאר צום חשבון. איבער דעם ספק, זעט: {{היברובוקס\|[[רבי אברהם ישעיהו קארעליץ]]\|חזון איש\|14336\|אורח חיים, סימן ק"מ, ס"ק ג'\|page=465}}.}}. זיין נאמען ווערט ערקלערט אין די ווערטער פון זיין מוטער חוה: "כִּי {{מונחון\|שָׁת\|געשטעלט}} לִי אֱלֹקִים זֶרַע אַחֵר תַּחַת הֶבֶל כִּי הֲרָגוֹ קָיִן"{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ד\|כה}}}}. לויט דער מדרש, איז שת פון די זיבן מענטשן וואס זענען געבוירן געווארן [[ברית מילה\|גע'מל'טע]]{{הערה\|{{תנחומא\|נח\|ה}}; {{מסכת קטנה\|אבות דרבי נתן\|ב}}.}}. טייל זאגן אז ער איז געווען דער ערשטער מענטש וועלכער איז געבוירן געווארן קליינ־געוואוקסיג{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ד\|כה\|מפרש=מלבי"ם}}. זעט אבער רבינו אפרים און רלב"ג אויף בראשית ד, ב, אז הבל איז שוין אויך געבוירן געווארן קליין}}. ער איז געווען ענליך צו אדם הראשון מיט זיין כח און שיינקייט{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ה\|ג\|מפרש=רמב"ן}}}}.		שת איז געבוירן געווארן ווען אדם איז אלט געווען 130 יאר{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ה\|ג}}}}, אין יאר {{לינק צו אידיש יאר\|130}} לאדם{{ביאור\|שם=לאדם\|דאס הייסט, לויט'ן ציילונג באניצט אין סדר הדורות און אין אנדערע ספרים אויף אידישע כראנאלאגיע, וועלכע הייבן אן פון טאג ווען [[אדם הראשון]] איז באשאפן געווארן, אין צווייטן יאר לבריאת העולם (דער ערשטער יאר לבריאת העולם, גערופן "שנת תוהו", האט אנטהאלטן בלויז פינף טעג). לויט די רעכענונג וואס איז היינט אנגענומען (אין וועלכע דער יעצטיגער יאר איז {{תאריך עברי נוכחי\|xhxjY}}), וואס הייבט זיך אן פון ערשטן טאג צום [[בריאת העולם]], דארף מען צולייגן איין יאר צום חשבון. {{ש}}אויב די יארן אין די תורה רעכענען זיך ווען זיי זענען געענדיגט, און נישט ווען זיי הייבן זיך אן, דארף מען צולייגן נאך א יאר צום חשבון. איבער דעם ספק, זעט: {{היברובוקס\|[[רבי אברהם ישעיהו קארעליץ]]\|חזון איש\|14336\|אורח חיים, סימן ק"מ, ס"ק ג'\|page=465}}.}}. זיין נאמען ווערט ערקלערט אין די ווערטער פון זיין מוטער חוה: "כִּי {{מונחון\|שָׁת\|געשטעלט}} לִי אֱלֹקִים זֶרַע אַחֵר תַּחַת הֶבֶל כִּי הֲרָגוֹ קָיִן"{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ד\|כה}}}}. לויט דער מדרש, איז שת פון די זיבן מענטשן וואס זענען געבוירן געווארן [[ברית מילה\|גע'מל'טע]]{{הערה\|{{תנחומא\|נח\|ה}}; {{מסכת קטנה\|אבות דרבי נתן\|ב}}.}}. טייל זאגן אז ער איז געווען דער ערשטער מענטש וועלכער איז געבוירן געווארן קליינ־געוואוקסיג{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ד\|כה\|מפרש=מלבי"ם}}. זעט אבער רבינו אפרים און רלב"ג אויף בראשית ד, ב, אז הבל איז שוין אויך געבוירן געווארן קליין}}. ער איז געווען ענליך צו אדם הראשון מיט זיין כח און שיינקייט{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ה\|ג\|מפרש=רמב"ן}}}}.

	לויט פארשידענע מקורות, האט שת געהייראט זיין שוועסטער עצורה{{הערה\|[[ספר היובלים]], {{ויקיטקסט\|ספר היובלים/ד\|פרק ד'}}}}, אדער פטורה{{הערה\|מדרש כת"י, סוף ספר "מגן וחרב" פון רבי יהודה אריה ממודנה}}, אדער נובא{{הערה\|"דברי הימים" פון [[ירחמיאל בן שלמה]]}}. ווען שת איז אלט געווען 105 יאר, האט ער געבוירן א זון מיטן נאמען [[אנוש]]{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ד\|כו}}; {{תנ"ך\|בראשית\|ה\|ו\|אן=ספר}}}}, פון וועמען עס האבן זיך ווייטער געצויגן די צען דורות ביז [[נח]]. חוץ פון אנוש האט ער געבוירן נאך קינדער{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ה\|ז}}}}. אלע מענטשן היינט אויף דער וועלט שטאמען פון שת, און חז"ל געבן דאס אן אלס נאך א טעם פאר זיין נאמען, "שממנו הושתת העולם"{{הערה\|{{מדרש אגדה\|בראשית\|ד\|כג}}}}.		לויט פארשידענע מקורות, האט שת געהייראט זיין שוועסטער עצורה{{הערה\|[[ספר היובלים]], {{ויקיטקסט\|ספר היובלים/ד\|פרק ד'}}}}, אדער פטורה{{הערה\|מדרש כת"י, סוף ספר "מגן וחרב" פון רבי יהודה אריה ממודנה}}, אדער נובא{{הערה\|"דברי הימים" פון [[ירחמיאל בן שלמה]]}}. ווען שת איז אלט געווען 105 יאר, האט ער געבוירן א זון מיטן נאמען [[אנוש]]{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ד\|כו}}; {{תנ"ך\|בראשית\|ה\|ו\|אן=ספר}}}}, פון וועמען עס האבן זיך ווייטער געצויגן די צען דורות ביז [[נח]]. חוץ פון אנוש האט ער געבוירן נאך קינדער{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ה\|ז}}}}. אלע מענטשן היינט אויף דער וועלט שטאמען פון שת; הבל איז געשטארבן אן קינדער, און די אפשטאמיגע פון קין זענען אומגעקומען ביים [[מבול]] צוליב זייערע [[עבירות]]{{ביאור\|לויט איין דעה אין מדרש, אבער, איז [[נעמה]] די טאכטער פון [[למך בן מתושאל]] געווען די ווייב פון נח, און לויט דעם שטאמען די מענטשן היינט אויך פון קין: "ואחות תובל קין נעמה, א"ר אבא בר כהנא נעמה אשתו של נח היתה, ולמה היו קורין אותה נעמה שהיו מעשיה נעימים. ורבנן אמרי נעמה אחרת היתה, ולמה היו קורין אותה נעמה שהיתה מנעמת בתוף לעבודת כוכבים"{{הערה\|{{מדרש רבה\|בראשית\|כג}}}}.}}. חז"ל געבן דאס אן אלס נאך א טעם פאר זיין נאמען, "שממנו הושתת העולם"{{הערה\|{{מדרש אגדה\|בראשית\|ד\|כג}}}}.

	שת האט געלעבט 912 יאר (ביז צום יאר {{לינק צו אידיש יאר\|1042}} לאדם{{ביאור\|שם=לאדם}}), דער פערט-לענגסטער פון אלע מענטשן דערמאנט אין [[תנ"ך]]. לויט א מקור אין די [[ראשונים]], האט שת געוואוינט אין [[ארץ ישראל]]{{הערה\|[[ספר הכוזרי]], מאמר ב' סימן י"ד.}}.		שת האט געלעבט 912 יאר (ביז צום יאר {{לינק צו אידיש יאר\|1042}} לאדם{{ביאור\|שם=לאדם}}), דער פערט-לענגסטער פון אלע מענטשן דערמאנט אין [[תנ"ך]]. לויט א מקור אין די [[ראשונים]], האט שת געוואוינט אין [[ארץ ישראל]]{{הערה\|[[ספר הכוזרי]], מאמר ב' סימן י"ד.}}.

תנא קמא: אפדעיט, טייל אריבער צו רוי:קין|

2023-11-20T00:04:30Z

אפדעיט, טייל אריבער צו רוי:קין

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 00:04, 20 נאוועמבער 2023
שורה 12:		שורה 12:

	==ביאגראפיע==		==ביאגראפיע==
	שת איז געבוירן געווארן ווען אדם איז אלט געווען 130 יאר{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ה\|ג}}}}, אין יאר {{לינק צו אידיש יאר\|130}} לאדם{{ביאור\|שם=לאדם\|דאס הייסט, לויט'ן ציילונג באניצט אין סדר הדורות און אין אנדערע ספרים אויף אידישע כראנאלאגיע, וועלכע הייבן אן פון טאג ווען [[אדם הראשון]] איז באשאפן געווארן, אין צווייטן יאר לבריאת העולם (דער ערשטער יאר לבריאת העולם, גערופן "שנת תוהו", האט אנטהאלטן בלויז פינף טעג). לויט די רעכענונג וואס איז היינט אנגענומען (אין וועלכע דער יעצטיגער יאר איז {{תאריך עברי נוכחי\|xhxjY}}), וואס הייבט זיך אן פון ערשטן טאג צום [[בריאת העולם]], דארף מען צולייגן איין יאר צום חשבון. {{ש}}אויב די יארן אין די תורה רעכענען זיך ווען זיי זענען געענדיגט, און נישט ווען זיי הייבן זיך אן, דארף מען צולייגן נאך א יאר צום חשבון. איבער דעם ספק, זעט: {{היברובוקס\|[[רבי אברהם ישעיהו קארעליץ]]\|חזון איש\|14336\|אורח חיים, סימן ק"מ, ס"ק ג'\|page=465}}.}}. די ~~[[תורה]] איז מסביר דעם נאמען~~ פון ~~שת -~~ "כי {{~~טערמין~~\|שָׁת\|געשטעלט}} ~~לי אלקים זרע אחר תחת הבל כי הרגו קין~~"{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ד\|כה}}}}. לויט דער מדרש, איז שת פון די זיבן מענטשן וואס זענען געבוירן געווארן [[ברית מילה\|גע'מל'טע]]{{הערה\|{{תנחומא\|נח\|ה}}; אבות דרבי נתן~~, פרק~~ ב'.}}. טייל זאגן אז ער איז געווען דער ערשטער מענטש וועלכער איז געבוירן געווארן ~~מיט א קליינע געוואוקס~~{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ד\|כה\|מפרש=מלבי"ם}}. זעט אבער רבינו אפרים און רלב"ג אויף בראשית ד, ב, אז הבל איז שוין אויך געבוירן געווארן קליין}}. ער איז געווען ענליך צו אדם הראשון מיט זיין כח און שיינקייט{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ה\|ג\|מפרש=רמב"ן}}}}.		שת איז געבוירן געווארן ווען אדם איז אלט געווען 130 יאר{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ה\|ג}}}}, אין יאר {{לינק צו אידיש יאר\|130}} לאדם{{ביאור\|שם=לאדם\|דאס הייסט, לויט'ן ציילונג באניצט אין סדר הדורות און אין אנדערע ספרים אויף אידישע כראנאלאגיע, וועלכע הייבן אן פון טאג ווען [[אדם הראשון]] איז באשאפן געווארן, אין צווייטן יאר לבריאת העולם (דער ערשטער יאר לבריאת העולם, גערופן "שנת תוהו", האט אנטהאלטן בלויז פינף טעג). לויט די רעכענונג וואס איז היינט אנגענומען (אין וועלכע דער יעצטיגער יאר איז {{תאריך עברי נוכחי\|xhxjY}}), וואס הייבט זיך אן פון ערשטן טאג צום [[בריאת העולם]], דארף מען צולייגן איין יאר צום חשבון. {{ש}}אויב די יארן אין די תורה רעכענען זיך ווען זיי זענען געענדיגט, און נישט ווען זיי הייבן זיך אן, דארף מען צולייגן נאך א יאר צום חשבון. איבער דעם ספק, זעט: {{היברובוקס\|[[רבי אברהם ישעיהו קארעליץ]]\|חזון איש\|14336\|אורח חיים, סימן ק"מ, ס"ק ג'\|page=465}}.}}. זיין נאמען ווערט ערקלערט אין די ווערטער פון זיין מוטער חוה: "כִּי {{מונחון\|שָׁת\|געשטעלט}} לִי אֱלֹקִים זֶרַע אַחֵר תַּחַת הֶבֶל כִּי הֲרָגוֹ קָיִן"{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ד\|כה}}}}. לויט דער מדרש, איז שת פון די זיבן מענטשן וואס זענען געבוירן געווארן [[ברית מילה\|גע'מל'טע]]{{הערה\|{{תנחומא\|נח\|ה}}; {{מסכת קטנה\|אבות דרבי נתן\|ב}}.}}. טייל זאגן אז ער איז געווען דער ערשטער מענטש וועלכער איז געבוירן געווארן קליינ־געוואוקסיג{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ד\|כה\|מפרש=מלבי"ם}}. זעט אבער רבינו אפרים און רלב"ג אויף בראשית ד, ב, אז הבל איז שוין אויך געבוירן געווארן קליין}}. ער איז געווען ענליך צו אדם הראשון מיט זיין כח און שיינקייט{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ה\|ג\|מפרש=רמב"ן}}}}.

	לויט פארשידענע מקורות, האט שת געהייראט זיין שוועסטער עצורה{{הערה\|[[ספר היובלים]], {{ויקיטקסט\|ספר היובלים/ד\|פרק ד'}}}}, אדער פטורה{{הערה\|מדרש כת"י, סוף ספר "מגן וחרב" פון רבי יהודה אריה ממודנה}}, אדער נובא{{הערה\|"דברי הימים" פון [[ירחמיאל בן שלמה]]}}. ווען שת איז אלט געווען 105 יאר, האט ער געבוירן א זון מיטן נאמען [[אנוש]]{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ד\|כו}}; {{תנ"ך\|בראשית\|ה\|ו\|אן=ספר}}}}, פון וועמען עס האבן זיך ווייטער געצויגן די צען דורות ביז [[נח]]. חוץ פון אנוש האט ער געבוירן נאך קינדער{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ה\|ז}}}}. אלע מענטשן היינט אויף דער וועלט שטאמען פון שת~~; הבל איז געשטארבן אן קינדער~~, און די אפשטאמיגע פון קין זענען אומגעקומען ביים [[מבול]] צוליב זייערע [[עבירות]]{{ביאור\|לויט איין דעה אין מדרש, אבער, איז [[נעמה]] די טאכטער פון [[למך בן מתושאל]] געווען די ווייב פון נח, און לויט דעם שטאמען די מענטשן היינט אויך פון קין: "ואחות תובל קין נעמה, א"ר אבא בר כהנא נעמה אשתו של נח היתה, ולמה היו קורין אותה נעמה שהיו מעשיה נעימים. ורבנן אמרי נעמה אחרת היתה, ולמה היו קורין אותה נעמה שהיתה מנעמת בתוף לעבודת כוכבים"{{הערה\|{{מדרש רבה\|בראשית\|כג}}}}.}}. חז"ל געבן דאס אן אלס נאך א טעם פאר זיין נאמען, "שממנו הושתת העולם"{{הערה\|{{מדרש אגדה\|בראשית\|ד\|כג}}}}.		לויט פארשידענע מקורות, האט שת געהייראט זיין שוועסטער עצורה{{הערה\|[[ספר היובלים]], {{ויקיטקסט\|ספר היובלים/ד\|פרק ד'}}}}, אדער פטורה{{הערה\|מדרש כת"י, סוף ספר "מגן וחרב" פון רבי יהודה אריה ממודנה}}, אדער נובא{{הערה\|"דברי הימים" פון [[ירחמיאל בן שלמה]]}}. ווען שת איז אלט געווען 105 יאר, האט ער געבוירן א זון מיטן נאמען [[אנוש]]{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ד\|כו}}; {{תנ"ך\|בראשית\|ה\|ו\|אן=ספר}}}}, פון וועמען עס האבן זיך ווייטער געצויגן די צען דורות ביז [[נח]]. חוץ פון אנוש האט ער געבוירן נאך קינדער{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ה\|ז}}}}. אלע מענטשן היינט אויף דער וועלט שטאמען פון שת, און חז"ל געבן דאס אן אלס נאך א טעם פאר זיין נאמען, "שממנו הושתת העולם"{{הערה\|{{מדרש אגדה\|בראשית\|ד\|כג}}}}.

	שת האט געלעבט 912 יאר (ביז צום יאר {{לינק צו אידיש יאר\|1042}} לאדם{{ביאור\|שם=לאדם}}), דער פערט-לענגסטער פון אלע מענטשן דערמאנט אין [[תנ"ך]]. לויט א מקור אין די [[ראשונים]], האט שת געוואוינט אין [[ארץ ישראל]]{{הערה\|[[ספר הכוזרי]], מאמר ב' סימן י"ד.}}.		שת האט געלעבט 912 יאר (ביז צום יאר {{לינק צו אידיש יאר\|1042}} לאדם{{ביאור\|שם=לאדם}}), דער פערט-לענגסטער פון אלע מענטשן דערמאנט אין [[תנ"ך]]. לויט א מקור אין די [[ראשונים]], האט שת געוואוינט אין [[ארץ ישראל]]{{הערה\|[[ספר הכוזרי]], מאמר ב' סימן י"ד.}}.
שורה 25:		שורה 25:
	לויט א מסורת פון [[מיטל אלטער]] איז שת באגראבן אין געגנט פון דעם אלטן ישוב [[ארבל]]{{הערה\|יחוס הצדיקים, רשימת אילן ג'}}.		לויט א מסורת פון [[מיטל אלטער]] איז שת באגראבן אין געגנט פון דעם אלטן ישוב [[ארבל]]{{הערה\|יחוס הצדיקים, רשימת אילן ג'}}.

	שת פארנעמט אן ארט אין [[איסלאם]] אלס איינער פון די אויסדערוועלטע פון מענטשהייט. לויט די [[אראבער\|אראבישע]] טראדיציע, איז שת, וואס ווערט אנגערופן ביי זיי 'נבי שית', באגראבן אין שטח פון דער אראבישער דארף [[בשית]]. אמאל איז דער דארף געווען אנגערופן בית-שית און עס איז שפעטער געווארן צאמגעשטעלט צו בשית{{הערה\|1=אויף ענגליש שרייבט מען דעם נאמען Bashshit; אין די [[בריטישער מאנדאט\|מאנדאטארישע]] מאפעס איז דער אויסלייג Bash-shit.}}. דאס פלאץ ווערט צום ערשטן מאל דערמאנט דורך דער אראבישער [[געאגראפיע\|געאגראף]] יאקוט אל-חאמאווי{{הערה\|[http://www.archive.org/stream/palestineundermo00lestuoft#page/421/mode/1up le Strange, Guy (1890), Palestine Under the Moslems: A Description of Syria and the Holy Land from A.D. 650 to 1500, Committee of the Palestine Exploration Fund, p. 421]\|כיוון=שמאל}}. אן אנדערע טראדיציע אידענטיפיצירט דעם קבר אין דער דארף 'א-נבי שית' אין [[לבנון]]{{הערה\|1={{cite book\|url=https://archive.org/details/biblicalresearch03robiuoft\|title=Biblical researches in Palestine, Mount Sinai and Arabia Petraea : a journal of travels in the year 1838\|last2=Smith\|first2=E.\|publisher=Crocker & Brewster\|year=1841\|volume=3 (2nd appendix)\|location=Boston, the U.S.A.\|page=[https://archive.org/stream/biblicalresearch03robiuoft#page/145/mode/1up 145]\|last1=Robinson\|first1=E.}}\|כיוון=שמאל}}.		שת פארנעמט אן ארט אין [[איסלאם]] אלס איינער פון די אויסדערוועלטע פון מענטשהייט. לויט די [[אראבער\|אראבישע]] טראדיציע, איז שת, וואס ווערט אנגערופן ביי זיי 'נבי שית', באגראבן אין שטח פון דער אראבישער דארף בשית. אמאל איז דער דארף געווען אנגערופן בית-שית און עס איז שפעטער געווארן צאמגעשטעלט צו בשית{{הערה\|1=אויף ענגליש שרייבט מען דעם נאמען Bashshit; אין די [[בריטישער מאנדאט\|מאנדאטארישע]] מאפעס איז דער אויסלייג Bash-shit.}}. דאס פלאץ ווערט צום ערשטן מאל דערמאנט דורך דער אראבישער [[געאגראפיע\|געאגראף]] יאקוט אל-חאמאווי{{הערה\|[http://www.archive.org/stream/palestineundermo00lestuoft#page/421/mode/1up le Strange, Guy (1890), Palestine Under the Moslems: A Description of Syria and the Holy Land from A.D. 650 to 1500, Committee of the Palestine Exploration Fund, p. 421]\|כיוון=שמאל}}. אן אנדערע טראדיציע אידענטיפיצירט דעם קבר אין דער דארף 'א-נבי שית' אין [[לבנון]]{{הערה\|1={{cite book\|url=https://archive.org/details/biblicalresearch03robiuoft\|title=Biblical researches in Palestine, Mount Sinai and Arabia Petraea : a journal of travels in the year 1838\|last2=Smith\|first2=E.\|publisher=Crocker & Brewster\|year=1841\|volume=3 (2nd appendix)\|location=Boston, the U.S.A.\|page=[https://archive.org/stream/biblicalresearch03robiuoft#page/145/mode/1up 145]\|last1=Robinson\|first1=E.}}\|כיוון=שמאל}}.

	==בני שת==		==בני שת==
	אין אכד'יש איז שת א אלגעמיינע צונאמען פאר די [[אמורי]] שבטים וועלכע האבן בעיקר געוואוינט אין געגנט פון [[פרת]], [[בבל]] און [[ארץ ישראל]]. די בני שת ווערן דערמאנט אין מצרי'שע דאקומענטן און אוגאריטישע ליטעראטור{{הערה\|רן צדוק, '''עולם התנ"ך - בראשית''', תל אביב, דודיזון עתי, 1993, עמ' 47.}}. טייל שפעקולירן אז {{ציטוטון\|וְקַרְקַר כָּל בְּנֵי שֵׁת\|{{תנ"ך\|במדבר\|כד\|יז}}}} גייט ארויף אויף די פעלקער{{הערה\|יחיאל צבי מושקוביץ, '''תנ"ך עם פירוש דעת מקרא - במדבר''', עמ' ש"ז.}}.		אין אכד'יש איז שת א אלגעמיינע צונאמען פאר די [[אמורי]] שבטים וועלכע האבן בעיקר געוואוינט אין געגנט פון [[פרת]], [[בבל]] און [[ארץ ישראל]]. די בני שת ווערן דערמאנט אין מצרי'שע דאקומענטן און אוגאריטישע ליטעראטור{{הערה\|רן צדוק, '''עולם התנ"ך - בראשית''', תל אביב, דודיזון עתי, 1993, עמ' 47.}}. טייל שפעקולירן אז {{ציטוטון\|וְקַרְקַר כָּל בְּנֵי שֵׁת}}{{הערה\|{{תנ"ך\|במדבר\|כד\|יז}}}} גייט ארויף אויף די פעלקער{{הערה\|יחיאל צבי מושקוביץ, '''תנ"ך עם פירוש דעת מקרא - במדבר''', עמ' ש"ז.}}.

	==נאטיצן==		==נאטיצן==

צמא לדעת: /* זיין קבר */ בילד

2023-11-17T14:10:14Z

זיין קבר: בילד

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 14:10, 17 נאוועמבער 2023
שורה 21:		שורה 21:

	==זיין קבר==		==זיין קבר==
			[[טעקע:Arbel ancient synagogue (11).jpg\|קליין\|לינקס\|דער אלטער [[בית הכנסת]] אין ארבל, דער ישוב וואו שת ליגט לויט אידישע מקורות.]]
	{{הויפט ארטיקל\|קבר שת}}		{{הויפט ארטיקל\|קבר שת}}
	לויט א מסורת פון [[מיטל אלטער]] איז שת באגראבן אין געגנט פון דעם אלטן ישוב [[ארבל]]{{הערה\|יחוס הצדיקים, רשימת אילן ג'}}.		לויט א מסורת פון [[מיטל אלטער]] איז שת באגראבן אין געגנט פון דעם אלטן ישוב [[ארבל]]{{הערה\|יחוס הצדיקים, רשימת אילן ג'}}.

צמא לדעת אין 14:12, 8 נאוועמבער 2023

2023-11-08T14:12:44Z

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 14:12, 8 נאוועמבער 2023
שורה 1:		שורה 1:
	{{דעסקריפציע\|דריטער זון פון אדם הראשון און חוה, פאטער פון אנוש}}		{{דעסקריפציע\|דריטער זון פון אדם הראשון און חוה, פאטער פון אנוש}}{{אישיות תנ"כית
	{{אישיות תנ"כית
	\| שם = שת		\| שם = שת
	\| תאריך לידה עברי = {{לינק צו אידיש יאר\|130}}		\| תאריך לידה עברי = {{לינק צו אידיש יאר\|130}}

צמא לדעת אין 14:12, 8 נאוועמבער 2023

2023-11-08T14:12:20Z

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 14:12, 8 נאוועמבער 2023
שורה 1:		שורה 1:
	{{דעסקריפציע\|דריטער זון פון אדם הראשון און חוה, פאטער פון אנוש}}		{{דעסקריפציע\|דריטער זון פון אדם הראשון און חוה, פאטער פון אנוש}}
	~~{{דרעפט}}~~
	~~<!-- הייבט אן רעדאגירן אונטער די שורה -->~~
	{{אישיות תנ"כית		{{אישיות תנ"כית
	\| שם = שת		\| שם = שת
שורה 7:		שורה 5:
	\| תאריך פטירה עברי = {{לינק צו אידיש יאר\|1042}}		\| תאריך פטירה עברי = {{לינק צו אידיש יאר\|1042}}
	\| גיל פטירה = 912		\| גיל פטירה = 912
	\| אב = [[אדם הראשון]]		\| טאטע = [[אדם הראשון]]
			\| מאמע = [[חוה]]
	\| קינדער = [[אנוש]]		\| קינדער = [[אנוש]]
	\| בתנ"ך = {{תנ"ך\|בראשית\|ד\|כה\|כו}}; {{תנ"ך\|בראשית\|ה\|ג\|ח}}; {{תנ"ך\|דברי הימים א\|א\|א}}		\| בתנ"ך = {{תנ"ך\|בראשית\|ד\|כה\|כו}}; {{תנ"ך\|בראשית\|ה\|ג\|ח}}; {{תנ"ך\|דברי הימים א\|א\|א}}
שורה 14:		שורה 13:

	==ביאגראפיע==		==ביאגראפיע==
	שת איז געבוירן געווארן ווען אדם איז אלט געווען 130 יאר{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ה\|ג}}}}, אין יאר {{לינק צו אידיש יאר\|130}} לאדם{{ביאור\|שם=לאדם\|דאס הייסט, לויט'ן ציילונג באניצט אין סדר הדורות און אין אנדערע ספרים אויף אידישע כראנאלאגיע, וועלכע הייבן אן פון טאג ווען [[אדם הראשון]] איז באשאפן געווארן, אין צווייטן יאר לבריאת העולם (דער ערשטער יאר לבריאת העולם, גערופן "שנת תוהו", האט אנטהאלטן בלויז פינף טעג). לויט די רעכענונג וואס איז היינט אנגענומען (אין וועלכע דער יעצטיגער יאר איז {{תאריך עברי נוכחי\|xhxjY}}), וואס הייבט זיך אן פון ערשטן טאג צום [[בריאת העולם]], דארף מען צולייגן איין יאר צום חשבון. {{ש}}אויב די יארן אין די תורה רעכענען זיך ווען זיי זענען געענדיגט, און נישט ווען זיי הייבן זיך אן, דארף מען צולייגן נאך א יאר צום חשבון. איבער דעם ספק, זעט: {{היברובוקס\|[[רבי אברהם ישעיהו קארעליץ]]\|חזון איש\|14336\|אורח חיים, סימן ק"מ, ס"ק ג'\|~~עמוד~~=465}}.}}. די [[תורה]] איז מסביר דעם נאמען פון שת - "כי {{טערמין\|שָׁת\|געשטעלט}} לי אלקים זרע אחר תחת הבל כי הרגו קין"{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ד\|כה}}}}. לויט דער מדרש, איז שת פון די זיבן מענטשן וואס זענען געבוירן געווארן [[ברית מילה\|גע'מל'טע]]{{הערה\|{{תנחומא\|נח\|ה}}; אבות דרבי נתן, פרק ב'.}}. טייל זאגן אז ער איז געווען דער ערשטער מענטש וועלכער איז געבוירן געווארן מיט א קליינע געוואוקס{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ד\|כה\|מפרש=מלבי"ם}}. זעט אבער רבינו אפרים און רלב"ג אויף בראשית ד, ב, אז הבל איז שוין אויך געבוירן געווארן קליין}}. ער איז געווען ענליך צו אדם הראשון מיט זיין כח און שיינקייט{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ה\|ג\|מפרש=רמב"ן}}}}.		שת איז געבוירן געווארן ווען אדם איז אלט געווען 130 יאר{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ה\|ג}}}}, אין יאר {{לינק צו אידיש יאר\|130}} לאדם{{ביאור\|שם=לאדם\|דאס הייסט, לויט'ן ציילונג באניצט אין סדר הדורות און אין אנדערע ספרים אויף אידישע כראנאלאגיע, וועלכע הייבן אן פון טאג ווען [[אדם הראשון]] איז באשאפן געווארן, אין צווייטן יאר לבריאת העולם (דער ערשטער יאר לבריאת העולם, גערופן "שנת תוהו", האט אנטהאלטן בלויז פינף טעג). לויט די רעכענונג וואס איז היינט אנגענומען (אין וועלכע דער יעצטיגער יאר איז {{תאריך עברי נוכחי\|xhxjY}}), וואס הייבט זיך אן פון ערשטן טאג צום [[בריאת העולם]], דארף מען צולייגן איין יאר צום חשבון. {{ש}}אויב די יארן אין די תורה רעכענען זיך ווען זיי זענען געענדיגט, און נישט ווען זיי הייבן זיך אן, דארף מען צולייגן נאך א יאר צום חשבון. איבער דעם ספק, זעט: {{היברובוקס\|[[רבי אברהם ישעיהו קארעליץ]]\|חזון איש\|14336\|אורח חיים, סימן ק"מ, ס"ק ג'\|page=465}}.}}. די [[תורה]] איז מסביר דעם נאמען פון שת - "כי {{טערמין\|שָׁת\|געשטעלט}} לי אלקים זרע אחר תחת הבל כי הרגו קין"{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ד\|כה}}}}. לויט דער מדרש, איז שת פון די זיבן מענטשן וואס זענען געבוירן געווארן [[ברית מילה\|גע'מל'טע]]{{הערה\|{{תנחומא\|נח\|ה}}; אבות דרבי נתן, פרק ב'.}}. טייל זאגן אז ער איז געווען דער ערשטער מענטש וועלכער איז געבוירן געווארן מיט א קליינע געוואוקס{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ד\|כה\|מפרש=מלבי"ם}}. זעט אבער רבינו אפרים און רלב"ג אויף בראשית ד, ב, אז הבל איז שוין אויך געבוירן געווארן קליין}}. ער איז געווען ענליך צו אדם הראשון מיט זיין כח און שיינקייט{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ה\|ג\|מפרש=רמב"ן}}}}.

	לויט פארשידענע מקורות, האט שת געהייראט זיין שוועסטער עצורה{{הערה\|[[ספר היובלים]], {{ויקיטקסט\|ספר היובלים/ד\|פרק ד'}}}}, אדער פטורה{{הערה\|מדרש כת"י, סוף ספר "מגן וחרב" פון רבי יהודה אריה ממודנה}}, אדער נובא{{הערה\|"דברי הימים" פון [[ירחמיאל בן שלמה]]}}. ווען שת איז אלט געווען 105 יאר, האט ער געבוירן א זון מיטן נאמען [[אנוש]]{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ד\|כו}}; {{תנ"ך\|בראשית\|ה\|ו\|אן=ספר}}}}, פון וועמען עס האבן זיך ווייטער געצויגן די צען דורות ביז [[נח]]. חוץ פון אנוש האט ער געבוירן נאך קינדער{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ה\|ז}}}}. אלע מענטשן היינט אויף דער וועלט שטאמען פון שת; הבל איז געשטארבן אן קינדער, און די אפשטאמיגע פון קין זענען אומגעקומען ביים [[מבול]] צוליב זייערע [[עבירות]]{{ביאור\|לויט איין דעה אין מדרש, אבער, איז [[נעמה]] די טאכטער פון [[למך בן מתושאל]] געווען די ווייב פון נח, און לויט דעם שטאמען די מענטשן היינט אויך פון קין: "ואחות תובל קין נעמה, א"ר אבא בר כהנא נעמה אשתו של נח היתה, ולמה היו קורין אותה נעמה שהיו מעשיה נעימים. ורבנן אמרי נעמה אחרת היתה, ולמה היו קורין אותה נעמה שהיתה מנעמת בתוף לעבודת כוכבים"{{הערה\|{{מדרש רבה\|בראשית\|כג}}}}.}}. חז"ל געבן דאס אן אלס נאך א טעם פאר זיין נאמען, "שממנו הושתת העולם"{{הערה\|{{מדרש אגדה\|בראשית\|ד\|כג}}}}.		לויט פארשידענע מקורות, האט שת געהייראט זיין שוועסטער עצורה{{הערה\|[[ספר היובלים]], {{ויקיטקסט\|ספר היובלים/ד\|פרק ד'}}}}, אדער פטורה{{הערה\|מדרש כת"י, סוף ספר "מגן וחרב" פון רבי יהודה אריה ממודנה}}, אדער נובא{{הערה\|"דברי הימים" פון [[ירחמיאל בן שלמה]]}}. ווען שת איז אלט געווען 105 יאר, האט ער געבוירן א זון מיטן נאמען [[אנוש]]{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ד\|כו}}; {{תנ"ך\|בראשית\|ה\|ו\|אן=ספר}}}}, פון וועמען עס האבן זיך ווייטער געצויגן די צען דורות ביז [[נח]]. חוץ פון אנוש האט ער געבוירן נאך קינדער{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ה\|ז}}}}. אלע מענטשן היינט אויף דער וועלט שטאמען פון שת; הבל איז געשטארבן אן קינדער, און די אפשטאמיגע פון קין זענען אומגעקומען ביים [[מבול]] צוליב זייערע [[עבירות]]{{ביאור\|לויט איין דעה אין מדרש, אבער, איז [[נעמה]] די טאכטער פון [[למך בן מתושאל]] געווען די ווייב פון נח, און לויט דעם שטאמען די מענטשן היינט אויך פון קין: "ואחות תובל קין נעמה, א"ר אבא בר כהנא נעמה אשתו של נח היתה, ולמה היו קורין אותה נעמה שהיו מעשיה נעימים. ורבנן אמרי נעמה אחרת היתה, ולמה היו קורין אותה נעמה שהיתה מנעמת בתוף לעבודת כוכבים"{{הערה\|{{מדרש רבה\|בראשית\|כג}}}}.}}. חז"ל געבן דאס אן אלס נאך א טעם פאר זיין נאמען, "שממנו הושתת העולם"{{הערה\|{{מדרש אגדה\|בראשית\|ד\|כג}}}}.
שורה 41:		שורה 40:
	[[קאַטעגאָריע:דורות פון שת]]		[[קאַטעגאָריע:דורות פון שת]]
	[[קאַטעגאָריע:שבעה רועים]]		[[קאַטעגאָריע:שבעה רועים]]
	[[:קאַטעגאָריע:המכלול ארטיקלען]]		[[קאַטעגאָריע:המכלול ארטיקלען]]
	[[he:שת]]		[[he:שת]]

צמא לדעת: צמא לדעת האט אריבערגעפירט בלאט דרעפט:שת צו שת אן לאזן א ווייטערפירונג

2023-11-08T14:10:30Z

צמא לדעת האט אריבערגעפירט בלאט דרעפט:שת צו שת אן לאזן א ווייטערפירונג

→ עלטערע ווערסיע

רעוויזיע פון 14:10, 8 נאוועמבער 2023

צמא לדעת: צמא לדעת האט אריבערגעפירט בלאט רוי:שת צו דרעפט:שת אן לאזן א ווייטערפירונג

2023-11-08T14:10:18Z

צמא לדעת האט אריבערגעפירט בלאט רוי:שת צו דרעפט:שת אן לאזן א ווייטערפירונג

→ עלטערע ווערסיע

רעוויזיע פון 14:10, 8 נאוועמבער 2023

צמא לדעת: מכלוליזאציע

2023-11-08T14:09:11Z

מכלוליזאציע

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 14:09, 8 נאוועמבער 2023
שורה 2:		שורה 2:
	{{דרעפט}}		{{דרעפט}}
	<!-- הייבט אן רעדאגירן אונטער די שורה -->		<!-- הייבט אן רעדאגירן אונטער די שורה -->
			{{אישיות תנ"כית
			\| שם = שת
			\| תאריך לידה עברי = {{לינק צו אידיש יאר\|130}}
			\| תאריך פטירה עברי = {{לינק צו אידיש יאר\|1042}}
			\| גיל פטירה = 912
			\| אב = [[אדם הראשון]]
			\| קינדער = [[אנוש]]
			\| בתנ"ך = {{תנ"ך\|בראשית\|ד\|כה\|כו}}; {{תנ"ך\|בראשית\|ה\|ג\|ח}}; {{תנ"ך\|דברי הימים א\|א\|א}}
			}}
	'''שת''' איז געווען דער דריטער זון פון [[אדם הראשון]] און [[חוה]]. זיינע עלטערע ברידער זענען געווען [[קין]] און [[הבל]].		'''שת''' איז געווען דער דריטער זון פון [[אדם הראשון]] און [[חוה]]. זיינע עלטערע ברידער זענען געווען [[קין]] און [[הבל]].

שורה 15:		שורה 24:
	==זיין קבר==		==זיין קבר==
	{{הויפט ארטיקל\|קבר שת}}		{{הויפט ארטיקל\|קבר שת}}
	לויט א מסורת פון [[מיטל אלטער]] איז שת באגראבן אין געגנט פון דעם אלטן ישוב [[ארבל]].		לויט א מסורת פון [[מיטל אלטער]] איז שת באגראבן אין געגנט פון דעם אלטן ישוב [[ארבל]]{{הערה\|יחוס הצדיקים, רשימת אילן ג'}}.

	שת פארנעמט אן ארט אין [[איסלאם]] אלס איינער פון די אויסדערוועלטע פון מענטשהייט. לויט די [[אראבער\|אראבישע]] טראדיציע, איז שת, וואס ווערט אנגערופן ביי זיי 'נבי שית', באגראבן אין שטח פון דער אראבישער דארף [[בשית]]. אמאל איז דער דארף געווען אנגערופן בית-שית און עס איז שפעטער געווארן צאמגעשטעלט צו בשית{{הערה\|1=אויף ענגליש שרייבט מען דעם נאמען Bashshit; אין די [[בריטישער מאנדאט\|מאנדאטארישע]] מאפעס איז דער אויסלייג Bash-shit.}}. דאס פלאץ ווערט צום ערשטן מאל דערמאנט דורך דער אראבישער [[געאגראפיע\|געאגראף]] יאקוט אל-חאמאווי{{הערה\|[http://www.archive.org/stream/palestineundermo00lestuoft#page/421/mode/1up le Strange, Guy (1890), Palestine Under the Moslems: A Description of Syria and the Holy Land from A.D. 650 to 1500, Committee of the Palestine Exploration Fund, p. 421]\|כיוון=שמאל}}. אן אנדערע טראדיציע אידענטיפיצירט דעם קבר אין דער דארף 'א-נבי שית' אין [[לבנון]]{{הערה\|1={{cite book\|url=https://archive.org/details/biblicalresearch03robiuoft\|title=Biblical researches in Palestine, Mount Sinai and Arabia Petraea : a journal of travels in the year 1838\|last2=Smith\|first2=E.\|publisher=Crocker & Brewster\|year=1841\|volume=3 (2nd appendix)\|location=Boston, the U.S.A.\|page=[https://archive.org/stream/biblicalresearch03robiuoft#page/145/mode/1up 145]\|last1=Robinson\|first1=E.}}\|כיוון=שמאל}}.		שת פארנעמט אן ארט אין [[איסלאם]] אלס איינער פון די אויסדערוועלטע פון מענטשהייט. לויט די [[אראבער\|אראבישע]] טראדיציע, איז שת, וואס ווערט אנגערופן ביי זיי 'נבי שית', באגראבן אין שטח פון דער אראבישער דארף [[בשית]]. אמאל איז דער דארף געווען אנגערופן בית-שית און עס איז שפעטער געווארן צאמגעשטעלט צו בשית{{הערה\|1=אויף ענגליש שרייבט מען דעם נאמען Bashshit; אין די [[בריטישער מאנדאט\|מאנדאטארישע]] מאפעס איז דער אויסלייג Bash-shit.}}. דאס פלאץ ווערט צום ערשטן מאל דערמאנט דורך דער אראבישער [[געאגראפיע\|געאגראף]] יאקוט אל-חאמאווי{{הערה\|[http://www.archive.org/stream/palestineundermo00lestuoft#page/421/mode/1up le Strange, Guy (1890), Palestine Under the Moslems: A Description of Syria and the Holy Land from A.D. 650 to 1500, Committee of the Palestine Exploration Fund, p. 421]\|כיוון=שמאל}}. אן אנדערע טראדיציע אידענטיפיצירט דעם קבר אין דער דארף 'א-נבי שית' אין [[לבנון]]{{הערה\|1={{cite book\|url=https://archive.org/details/biblicalresearch03robiuoft\|title=Biblical researches in Palestine, Mount Sinai and Arabia Petraea : a journal of travels in the year 1838\|last2=Smith\|first2=E.\|publisher=Crocker & Brewster\|year=1841\|volume=3 (2nd appendix)\|location=Boston, the U.S.A.\|page=[https://archive.org/stream/biblicalresearch03robiuoft#page/145/mode/1up 145]\|last1=Robinson\|first1=E.}}\|כיוון=שמאל}}.
שורה 30:		שורה 39:
	{{שבעה רועים}}		{{שבעה רועים}}
	{{אילן יוחסין של דמויות ספר בראשית}}		{{אילן יוחסין של דמויות ספר בראשית}}
	[[קאַטעגאָריע:~~פערזאנען אין דער תורה~~]]		[[קאַטעגאָריע:דורות פון שת]]
			[[קאַטעגאָריע:שבעה רועים]]
			[[:קאַטעגאָריע:המכלול ארטיקלען]]
	[[he:שת]]		[[he:שת]]

צמא לדעת: פארברייטערט

2023-11-08T13:57:59Z

פארברייטערט

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 13:57, 8 נאוועמבער 2023
שורה 5:		שורה 5:

	==ביאגראפיע==		==ביאגראפיע==
	שת איז געבוירן געווארן ווען אדם איז אלט געווען 130 יאר{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ה\|ג}}}}, אין יאר {{לינק צו אידיש יאר\|130}} לאדם{{ביאור\|שם=לאדם\|דאס הייסט, לויט'ן ציילונג באניצט אין סדר הדורות און אין אנדערע ספרים אויף אידישע כראנאלאגיע, וועלכע הייבן אן פון טאג ווען [[אדם הראשון]] איז באשאפן געווארן, אין צווייטן יאר לבריאת העולם (דער ערשטער יאר לבריאת העולם, גערופן "שנת תוהו", האט אנטהאלטן בלויז פינף טעג). לויט די רעכענונג וואס איז היינט אנגענומען (אין וועלכע דער יעצטיגער יאר איז {{תאריך עברי נוכחי\|xhxjY}}), וואס הייבט זיך אן פון ערשטן טאג צום [[בריאת העולם]], דארף מען צולייגן איין יאר צום חשבון. {{ש}}אויב די יארן אין די תורה רעכענען זיך ווען זיי זענען געענדיגט, און נישט ווען זיי הייבן זיך אן, דארף מען צולייגן נאך א יאר צום חשבון. איבער דעם ספק, זעט: {{היברובוקס\|[[רבי אברהם ישעיהו קארעליץ]]\|חזון איש\|14336\|אורח חיים, סימן ק"מ, ס"ק ג'\|עמוד=465}}.}}. די [[תורה]] איז מסביר דעם נאמען פון שת - "כי {{טערמין\|שָׁת\|געשטעלט}} לי אלקים זרע אחר תחת הבל כי הרגו קין"{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ד\|כה}}}}. לויט דער מדרש, איז שת פון די זיבן מענטשן וואס זענען געבוירן געווארן [[ברית מילה\|גע'מל'טע]]{{הערה\|{{תנחומא\|נח\|ה}}; אבות דרבי נתן, פרק ב'.}}.		שת איז געבוירן געווארן ווען אדם איז אלט געווען 130 יאר{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ה\|ג}}}}, אין יאר {{לינק צו אידיש יאר\|130}} לאדם{{ביאור\|שם=לאדם\|דאס הייסט, לויט'ן ציילונג באניצט אין סדר הדורות און אין אנדערע ספרים אויף אידישע כראנאלאגיע, וועלכע הייבן אן פון טאג ווען [[אדם הראשון]] איז באשאפן געווארן, אין צווייטן יאר לבריאת העולם (דער ערשטער יאר לבריאת העולם, גערופן "שנת תוהו", האט אנטהאלטן בלויז פינף טעג). לויט די רעכענונג וואס איז היינט אנגענומען (אין וועלכע דער יעצטיגער יאר איז {{תאריך עברי נוכחי\|xhxjY}}), וואס הייבט זיך אן פון ערשטן טאג צום [[בריאת העולם]], דארף מען צולייגן איין יאר צום חשבון. {{ש}}אויב די יארן אין די תורה רעכענען זיך ווען זיי זענען געענדיגט, און נישט ווען זיי הייבן זיך אן, דארף מען צולייגן נאך א יאר צום חשבון. איבער דעם ספק, זעט: {{היברובוקס\|[[רבי אברהם ישעיהו קארעליץ]]\|חזון איש\|14336\|אורח חיים, סימן ק"מ, ס"ק ג'\|עמוד=465}}.}}. די [[תורה]] איז מסביר דעם נאמען פון שת - "כי {{טערמין\|שָׁת\|געשטעלט}} לי אלקים זרע אחר תחת הבל כי הרגו קין"{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ד\|כה}}}}. לויט דער מדרש, איז שת פון די זיבן מענטשן וואס זענען געבוירן געווארן [[ברית מילה\|גע'מל'טע]]{{הערה\|{{תנחומא\|נח\|ה}}; אבות דרבי נתן, פרק ב'.}}. טייל זאגן אז ער איז געווען דער ערשטער מענטש וועלכער איז געבוירן געווארן מיט א קליינע געוואוקס{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ד\|כה\|מפרש=מלבי"ם}}. זעט אבער רבינו אפרים און רלב"ג אויף בראשית ד, ב, אז הבל איז שוין אויך געבוירן געווארן קליין}}. ער איז געווען ענליך צו אדם הראשון מיט זיין כח און שיינקייט{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ה\|ג\|מפרש=רמב"ן}}}}.

	לויט פארשידענע מקורות, האט שת געהייראט זיין שוועסטער עצורה{{הערה\|[[ספר היובלים]], {{ויקיטקסט\|ספר היובלים/ד\|פרק ד'}}}}, אדער פטורה{{הערה\|מדרש כת"י, סוף ספר "מגן וחרב" פון רבי יהודה אריה ממודנה}}, אדער נובא{{הערה\|"דברי הימים" פון [[ירחמיאל בן שלמה]]}}. ווען שת איז אלט געווען 105 יאר, האט ער געבוירן א זון מיטן נאמען [[אנוש]]{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ד\|כו}}; {{תנ"ך\|בראשית\|ה\|ו\|אן=ספר}}}}, פון וועמען עס האבן זיך ווייטער געצויגן די צען דורות ביז [[נח]]. אלע מענטשן היינט אויף דער וועלט שטאמען פון שת; הבל איז געשטארבן אן קינדער, און די אפשטאמיגע פון קין זענען אומגעקומען ביים [[מבול]] צוליב זייערע [[עבירות]]{{ביאור\|לויט איין דעה אין מדרש, אבער, איז [[נעמה]] די טאכטער פון [[למך בן מתושאל]] געווען די ווייב פון נח, און לויט דעם שטאמען די מענטשן היינט אויך פון קין: "ואחות תובל קין נעמה, א"ר אבא בר כהנא נעמה אשתו של נח היתה, ולמה היו קורין אותה נעמה שהיו מעשיה נעימים. ורבנן אמרי נעמה אחרת היתה, ולמה היו קורין אותה נעמה שהיתה מנעמת בתוף לעבודת כוכבים"{{הערה\|{{מדרש רבה\|בראשית\|כג}}}}.}}. חז"ל געבן דאס אן אלס נאך א טעם פאר זיין נאמען, "שממנו הושתת העולם"{{הערה\|{{מדרש אגדה\|בראשית\|ד\|כג}}}}.		לויט פארשידענע מקורות, האט שת געהייראט זיין שוועסטער עצורה{{הערה\|[[ספר היובלים]], {{ויקיטקסט\|ספר היובלים/ד\|פרק ד'}}}}, אדער פטורה{{הערה\|מדרש כת"י, סוף ספר "מגן וחרב" פון רבי יהודה אריה ממודנה}}, אדער נובא{{הערה\|"דברי הימים" פון [[ירחמיאל בן שלמה]]}}. ווען שת איז אלט געווען 105 יאר, האט ער געבוירן א זון מיטן נאמען [[אנוש]]{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ד\|כו}}; {{תנ"ך\|בראשית\|ה\|ו\|אן=ספר}}}}, פון וועמען עס האבן זיך ווייטער געצויגן די צען דורות ביז [[נח]]. חוץ פון אנוש האט ער געבוירן נאך קינדער{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ה\|ז}}}}. אלע מענטשן היינט אויף דער וועלט שטאמען פון שת; הבל איז געשטארבן אן קינדער, און די אפשטאמיגע פון קין זענען אומגעקומען ביים [[מבול]] צוליב זייערע [[עבירות]]{{ביאור\|לויט איין דעה אין מדרש, אבער, איז [[נעמה]] די טאכטער פון [[למך בן מתושאל]] געווען די ווייב פון נח, און לויט דעם שטאמען די מענטשן היינט אויך פון קין: "ואחות תובל קין נעמה, א"ר אבא בר כהנא נעמה אשתו של נח היתה, ולמה היו קורין אותה נעמה שהיו מעשיה נעימים. ורבנן אמרי נעמה אחרת היתה, ולמה היו קורין אותה נעמה שהיתה מנעמת בתוף לעבודת כוכבים"{{הערה\|{{מדרש רבה\|בראשית\|כג}}}}.}}. חז"ל געבן דאס אן אלס נאך א טעם פאר זיין נאמען, "שממנו הושתת העולם"{{הערה\|{{מדרש אגדה\|בראשית\|ד\|כג}}}}.

	שת האט געלעבט 912 יאר (ביז צום יאר {{לינק צו אידיש יאר\|1042}} לאדם{{ביאור\|שם=לאדם}}), דער פערט-לענגסטער פון אלע מענטשן דערמאנט אין [[תנ"ך]].		שת האט געלעבט 912 יאר (ביז צום יאר {{לינק צו אידיש יאר\|1042}} לאדם{{ביאור\|שם=לאדם}}), דער פערט-לענגסטער פון אלע מענטשן דערמאנט אין [[תנ"ך]]. לויט א מקור אין די [[ראשונים]], האט שת געוואוינט אין [[ארץ ישראל]]{{הערה\|[[ספר הכוזרי]], מאמר ב' סימן י"ד.}}.

	שת ווערט אויסגערעכנט אין חז"ל צווישן די [[שבעה רועים]]{{הערה\|{{בבלי\|סוכה\|נב\|ב}}}}.		שת ווערט אויסגערעכנט אין חז"ל צווישן די [[שבעה רועים]]{{הערה\|{{בבלי\|סוכה\|נב\|ב}}}}. ער האט באקומען די [[בגדי כהונה]] פון אדם הראשון{{הערה\|{{מדרש רבה\|במדבר\|ד\|ח}}}}, ער איז געווען דער באליבטער צווישן די דריי זון פון אדם{{הערה\|{{תנחומא\|יתרו\|י}}}}, און אויף אים שטייט "וכל אשר יעשה יצליח"{{הערה\|[[מדרש תהלים]], א, י}}.

	~~אין אכד'יש איז שת א אלגעמיינע צונאמען פאר~~ די [[~~אמורי~~]] ~~שבטים וועלכע האבן בעיקר געוואוינט אין געגנט~~ פון ~~[[פרת]]~~, ~~[[בבל]] און [[ארץ ישראל]].~~ די ~~בני שת ווערן דערמאנט אין מצרי'שע דאקומענטן און אוגאריטישע ליטעראטור~~{{הערה\|~~רן צדוק~~, ~~'''עולם התנ~~"~~ך - בראשית'''~~, ~~תל אביב, דודיזון עתי, 1993~~, ~~עמ' 47.~~}}.

	==זיין קבר==		==זיין קבר==
שורה 20:		שורה 18:

	שת פארנעמט אן ארט אין [[איסלאם]] אלס איינער פון די אויסדערוועלטע פון מענטשהייט. לויט די [[אראבער\|אראבישע]] טראדיציע, איז שת, וואס ווערט אנגערופן ביי זיי 'נבי שית', באגראבן אין שטח פון דער אראבישער דארף [[בשית]]. אמאל איז דער דארף געווען אנגערופן בית-שית און עס איז שפעטער געווארן צאמגעשטעלט צו בשית{{הערה\|1=אויף ענגליש שרייבט מען דעם נאמען Bashshit; אין די [[בריטישער מאנדאט\|מאנדאטארישע]] מאפעס איז דער אויסלייג Bash-shit.}}. דאס פלאץ ווערט צום ערשטן מאל דערמאנט דורך דער אראבישער [[געאגראפיע\|געאגראף]] יאקוט אל-חאמאווי{{הערה\|[http://www.archive.org/stream/palestineundermo00lestuoft#page/421/mode/1up le Strange, Guy (1890), Palestine Under the Moslems: A Description of Syria and the Holy Land from A.D. 650 to 1500, Committee of the Palestine Exploration Fund, p. 421]\|כיוון=שמאל}}. אן אנדערע טראדיציע אידענטיפיצירט דעם קבר אין דער דארף 'א-נבי שית' אין [[לבנון]]{{הערה\|1={{cite book\|url=https://archive.org/details/biblicalresearch03robiuoft\|title=Biblical researches in Palestine, Mount Sinai and Arabia Petraea : a journal of travels in the year 1838\|last2=Smith\|first2=E.\|publisher=Crocker & Brewster\|year=1841\|volume=3 (2nd appendix)\|location=Boston, the U.S.A.\|page=[https://archive.org/stream/biblicalresearch03robiuoft#page/145/mode/1up 145]\|last1=Robinson\|first1=E.}}\|כיוון=שמאל}}.		שת פארנעמט אן ארט אין [[איסלאם]] אלס איינער פון די אויסדערוועלטע פון מענטשהייט. לויט די [[אראבער\|אראבישע]] טראדיציע, איז שת, וואס ווערט אנגערופן ביי זיי 'נבי שית', באגראבן אין שטח פון דער אראבישער דארף [[בשית]]. אמאל איז דער דארף געווען אנגערופן בית-שית און עס איז שפעטער געווארן צאמגעשטעלט צו בשית{{הערה\|1=אויף ענגליש שרייבט מען דעם נאמען Bashshit; אין די [[בריטישער מאנדאט\|מאנדאטארישע]] מאפעס איז דער אויסלייג Bash-shit.}}. דאס פלאץ ווערט צום ערשטן מאל דערמאנט דורך דער אראבישער [[געאגראפיע\|געאגראף]] יאקוט אל-חאמאווי{{הערה\|[http://www.archive.org/stream/palestineundermo00lestuoft#page/421/mode/1up le Strange, Guy (1890), Palestine Under the Moslems: A Description of Syria and the Holy Land from A.D. 650 to 1500, Committee of the Palestine Exploration Fund, p. 421]\|כיוון=שמאל}}. אן אנדערע טראדיציע אידענטיפיצירט דעם קבר אין דער דארף 'א-נבי שית' אין [[לבנון]]{{הערה\|1={{cite book\|url=https://archive.org/details/biblicalresearch03robiuoft\|title=Biblical researches in Palestine, Mount Sinai and Arabia Petraea : a journal of travels in the year 1838\|last2=Smith\|first2=E.\|publisher=Crocker & Brewster\|year=1841\|volume=3 (2nd appendix)\|location=Boston, the U.S.A.\|page=[https://archive.org/stream/biblicalresearch03robiuoft#page/145/mode/1up 145]\|last1=Robinson\|first1=E.}}\|כיוון=שמאל}}.

			==בני שת==
			אין אכד'יש איז שת א אלגעמיינע צונאמען פאר די [[אמורי]] שבטים וועלכע האבן בעיקר געוואוינט אין געגנט פון [[פרת]], [[בבל]] און [[ארץ ישראל]]. די בני שת ווערן דערמאנט אין מצרי'שע דאקומענטן און אוגאריטישע ליטעראטור{{הערה\|רן צדוק, '''עולם התנ"ך - בראשית''', תל אביב, דודיזון עתי, 1993, עמ' 47.}}. טייל שפעקולירן אז {{ציטוטון\|וְקַרְקַר כָּל בְּנֵי שֵׁת\|{{תנ"ך\|במדבר\|כד\|יז}}}} גייט ארויף אויף די פעלקער{{הערה\|יחיאל צבי מושקוביץ, '''תנ"ך עם פירוש דעת מקרא - במדבר''', עמ' ש"ז.}}.

	==נאטיצן==		==נאטיצן==

צמא לדעת: פארברייטערט (המשך)

2023-11-08T13:28:06Z

פארברייטערט (המשך)

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 13:28, 8 נאוועמבער 2023
שורה 4:		שורה 4:
	'''שת''' איז געווען דער דריטער זון פון [[אדם הראשון]] און [[חוה]]. זיינע עלטערע ברידער זענען געווען [[קין]] און [[הבל]].		'''שת''' איז געווען דער דריטער זון פון [[אדם הראשון]] און [[חוה]]. זיינע עלטערע ברידער זענען געווען [[קין]] און [[הבל]].

	ער איז געבוירן געווארן ווען אדם איז אלט געווען 130 יאר{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ה\|ג}}}}, אין יאר {{לינק צו אידיש יאר\|130}} לאדם{{ביאור\|שם=לאדם\|דאס הייסט, לויט'ן ציילונג באניצט אין סדר הדורות און אין אנדערע ספרים אויף אידישע כראנאלאגיע, וועלכע הייבן אן פון טאג ווען [[אדם הראשון]] איז באשאפן געווארן, אין צווייטן יאר לבריאת העולם (דער ערשטער יאר לבריאת העולם, גערופן "שנת תוהו", האט אנטהאלטן בלויז פינף טעג). לויט די רעכענונג וואס איז היינט אנגענומען (אין וועלכע דער יעצטיגער יאר איז {{תאריך עברי נוכחי\|xhxjY}}), וואס הייבט זיך אן פון ערשטן טאג צום [[בריאת העולם]], דארף מען צולייגן איין יאר צום חשבון. {{ש}}אויב די יארן אין די תורה רעכענען זיך ווען זיי זענען געענדיגט, און נישט ווען זיי הייבן זיך אן, דארף מען צולייגן נאך א יאר צום חשבון. איבער דעם ספק, זעט: {{היברובוקס\|[[רבי אברהם ישעיהו קארעליץ]]\|חזון איש\|14336\|אורח חיים, סימן ק"מ, ס"ק ג'\|עמוד=465}}.}}.		==ביאגראפיע==
			שת איז געבוירן געווארן ווען אדם איז אלט געווען 130 יאר{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ה\|ג}}}}, אין יאר {{לינק צו אידיש יאר\|130}} לאדם{{ביאור\|שם=לאדם\|דאס הייסט, לויט'ן ציילונג באניצט אין סדר הדורות און אין אנדערע ספרים אויף אידישע כראנאלאגיע, וועלכע הייבן אן פון טאג ווען [[אדם הראשון]] איז באשאפן געווארן, אין צווייטן יאר לבריאת העולם (דער ערשטער יאר לבריאת העולם, גערופן "שנת תוהו", האט אנטהאלטן בלויז פינף טעג). לויט די רעכענונג וואס איז היינט אנגענומען (אין וועלכע דער יעצטיגער יאר איז {{תאריך עברי נוכחי\|xhxjY}}), וואס הייבט זיך אן פון ערשטן טאג צום [[בריאת העולם]], דארף מען צולייגן איין יאר צום חשבון. {{ש}}אויב די יארן אין די תורה רעכענען זיך ווען זיי זענען געענדיגט, און נישט ווען זיי הייבן זיך אן, דארף מען צולייגן נאך א יאר צום חשבון. איבער דעם ספק, זעט: {{היברובוקס\|[[רבי אברהם ישעיהו קארעליץ]]\|חזון איש\|14336\|אורח חיים, סימן ק"מ, ס"ק ג'\|עמוד=465}}.}}. די [[תורה]] איז מסביר דעם נאמען פון שת - "כי {{טערמין\|שָׁת\|געשטעלט}} לי אלקים זרע אחר תחת הבל כי הרגו קין"{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ד\|כה}}}}. לויט דער מדרש, איז שת פון די זיבן מענטשן וואס זענען געבוירן געווארן [[ברית מילה\|גע'מל'טע]]{{הערה\|{{תנחומא\|נח\|ה}}; אבות דרבי נתן, פרק ב'.}}.

	די [[~~תורה~~]] ~~איז מסביר דעם נאמען פון שת - "כי~~ {{~~טערמין~~\|~~שָׁת~~\|~~געשטעלט~~}} ~~לי אלקים זרע אחר תחת הבל כי הרגו קין"~~{{הערה\|{{תנ"~~ך\|בראשית\|ד\|כה}}~~}}. ווען שת איז אלט געווען 105 יאר, האט ער געבוירן א זון מיטן נאמען [[אנוש]]{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ד\|כו}}; {{תנ"ך\|בראשית\|ה\|ו\|אן=ספר}}}}, פון וועמען עס האבן זיך ווייטער געצויגן די צען דורות ביז [[נח]]. אלע מענטשן היינט אויף דער וועלט שטאמען פון שת; הבל איז געשטארבן אן קינדער, און די אפשטאמיגע פון קין זענען אומגעקומען ביים [[מבול]] צוליב זייערע [[עבירות]]{{ביאור\|לויט איין דעה אין מדרש, אבער, איז [[נעמה]] די טאכטער פון [[למך בן מתושאל]] געווען די ווייב פון נח, און לויט דעם שטאמען די מענטשן היינט אויך פון קין: "ואחות תובל קין נעמה, א"ר אבא בר כהנא נעמה אשתו של נח היתה, ולמה היו קורין אותה נעמה שהיו מעשיה נעימים. ורבנן אמרי נעמה אחרת היתה, ולמה היו קורין אותה נעמה שהיתה מנעמת בתוף לעבודת כוכבים"{{הערה\|{{מדרש רבה\|בראשית\|כג}}}}.}}. חז"ל געבן דאס אן אלס נאך א טעם פאר זיין נאמען, "שממנו הושתת העולם"{{הערה\|{{מדרש אגדה\|בראשית\|ד\|כג}}}}.		לויט פארשידענע מקורות, האט שת געהייראט זיין שוועסטער עצורה{{הערה\|[[ספר היובלים]], {{ויקיטקסט\|ספר היובלים/ד\|פרק ד'}}}}, אדער פטורה{{הערה\|מדרש כת"י, סוף ספר "מגן וחרב" פון רבי יהודה אריה ממודנה}}, אדער נובא{{הערה\|"דברי הימים" פון [[ירחמיאל בן שלמה]]}}. ווען שת איז אלט געווען 105 יאר, האט ער געבוירן א זון מיטן נאמען [[אנוש]]{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ד\|כו}}; {{תנ"ך\|בראשית\|ה\|ו\|אן=ספר}}}}, פון וועמען עס האבן זיך ווייטער געצויגן די צען דורות ביז [[נח]]. אלע מענטשן היינט אויף דער וועלט שטאמען פון שת; הבל איז געשטארבן אן קינדער, און די אפשטאמיגע פון קין זענען אומגעקומען ביים [[מבול]] צוליב זייערע [[עבירות]]{{ביאור\|לויט איין דעה אין מדרש, אבער, איז [[נעמה]] די טאכטער פון [[למך בן מתושאל]] געווען די ווייב פון נח, און לויט דעם שטאמען די מענטשן היינט אויך פון קין: "ואחות תובל קין נעמה, א"ר אבא בר כהנא נעמה אשתו של נח היתה, ולמה היו קורין אותה נעמה שהיו מעשיה נעימים. ורבנן אמרי נעמה אחרת היתה, ולמה היו קורין אותה נעמה שהיתה מנעמת בתוף לעבודת כוכבים"{{הערה\|{{מדרש רבה\|בראשית\|כג}}}}.}}. חז"ל געבן דאס אן אלס נאך א טעם פאר זיין נאמען, "שממנו הושתת העולם"{{הערה\|{{מדרש אגדה\|בראשית\|ד\|כג}}}}.

	שת האט געלעבט 912 יאר (ביז צום יאר {{לינק צו אידיש יאר\|1042}} לאדם{{ביאור\|שם=לאדם}}), דער פערט-לענגסטער פון אלע מענטשן דערמאנט אין [[תנ"ך]].		שת האט געלעבט 912 יאר (ביז צום יאר {{לינק צו אידיש יאר\|1042}} לאדם{{ביאור\|שם=לאדם}}), דער פערט-לענגסטער פון אלע מענטשן דערמאנט אין [[תנ"ך]].

	לויט דער מדרש, איז שת פון די זיבן מענטשן וואס זענען געבוירן געווארן [[ברית מילה\|גע'מל'טע]]{{הערה\|{{תנחומא\|נח\|ה}}; אבות דרבי נתן, פרק ב'.}}. שת ווערט אויסגערעכנט צווישן די [[שבעה רועים]]{{הערה\|{{בבלי\|סוכה\|נב\|ב}}}}.		שת ווערט אויסגערעכנט אין חז"ל צווישן די [[שבעה רועים]]{{הערה\|{{בבלי\|סוכה\|נב\|ב}}}}.

	אין אכד'יש איז שת א אלגעמיינע צונאמען פאר די [[אמורי]] שבטים וועלכע האבן בעיקר געוואוינט אין געגנט פון [[פרת]], [[בבל]] און [[ארץ ישראל]]. די בני שת ווערן דערמאנט אין מצרי'שע דאקומענטן און אוגאריטישע ליטעראטור{{הערה\|רן צדוק, '''עולם התנ"ך - בראשית''', תל אביב, דודיזון עתי, 1993, עמ' 47.}}.		אין אכד'יש איז שת א אלגעמיינע צונאמען פאר די [[אמורי]] שבטים וועלכע האבן בעיקר געוואוינט אין געגנט פון [[פרת]], [[בבל]] און [[ארץ ישראל]]. די בני שת ווערן דערמאנט אין מצרי'שע דאקומענטן און אוגאריטישע ליטעראטור{{הערה\|רן צדוק, '''עולם התנ"ך - בראשית''', תל אביב, דודיזון עתי, 1993, עמ' 47.}}.
שורה 18:		שורה 19:
	לויט א מסורת פון [[מיטל אלטער]] איז שת באגראבן אין געגנט פון דעם אלטן ישוב [[ארבל]].		לויט א מסורת פון [[מיטל אלטער]] איז שת באגראבן אין געגנט פון דעם אלטן ישוב [[ארבל]].

	שת פארנעמט אן ארט אין [[איסלאם]] אלס איינער פון די אויסדערוועלטע פון מענטשהייט. לויט די [[אראבער\|אראבישע]] טראדיציע, איז שת, וואס ווערט אנגערופן ביי זיי 'נבי שית', באגראבן אין שטח פון דער אראבישער דארף [[בשית]]. אמאל איז דער דארף געווען אנגערופן בית-שית און עס איז שפעטער געווארן צאמגעשטעלט צו בשית{{הערה\|1=אויף ענגליש שרייבט מען דעם נאמען Bashshit; אין די [[בריטישער מאנדאט\|מאנדאטארישע]] מאפעס איז דער אויסלייג Bash-shit.}}. דאס פלאץ ווערט צום ערשטן מאל דערמאנט דורך דער אראבישער [[געאגראפיע\|געאגראף]] יאקוט אל-חאמאווי{{הערה\|[http://www.archive.org/stream/palestineundermo00lestuoft#page/421/mode/1up le Strange, Guy (1890), Palestine Under the Moslems: A Description of Syria and the Holy Land from A.D. 650 to 1500, Committee of the Palestine Exploration Fund, p. 421]\|כיוון=שמאל}}.		שת פארנעמט אן ארט אין [[איסלאם]] אלס איינער פון די אויסדערוועלטע פון מענטשהייט. לויט די [[אראבער\|אראבישע]] טראדיציע, איז שת, וואס ווערט אנגערופן ביי זיי 'נבי שית', באגראבן אין שטח פון דער אראבישער דארף [[בשית]]. אמאל איז דער דארף געווען אנגערופן בית-שית און עס איז שפעטער געווארן צאמגעשטעלט צו בשית{{הערה\|1=אויף ענגליש שרייבט מען דעם נאמען Bashshit; אין די [[בריטישער מאנדאט\|מאנדאטארישע]] מאפעס איז דער אויסלייג Bash-shit.}}. דאס פלאץ ווערט צום ערשטן מאל דערמאנט דורך דער אראבישער [[געאגראפיע\|געאגראף]] יאקוט אל-חאמאווי{{הערה\|[http://www.archive.org/stream/palestineundermo00lestuoft#page/421/mode/1up le Strange, Guy (1890), Palestine Under the Moslems: A Description of Syria and the Holy Land from A.D. 650 to 1500, Committee of the Palestine Exploration Fund, p. 421]\|כיוון=שמאל}}. אן אנדערע טראדיציע אידענטיפיצירט דעם קבר אין דער דארף 'א-נבי שית' אין [[לבנון]]{{הערה\|1={{cite book\|url=https://archive.org/details/biblicalresearch03robiuoft\|title=Biblical researches in Palestine, Mount Sinai and Arabia Petraea : a journal of travels in the year 1838\|last2=Smith\|first2=E.\|publisher=Crocker & Brewster\|year=1841\|volume=3 (2nd appendix)\|location=Boston, the U.S.A.\|page=[https://archive.org/stream/biblicalresearch03robiuoft#page/145/mode/1up 145]\|last1=Robinson\|first1=E.}}\|כיוון=שמאל}}.

	==נאטיצן==		==נאטיצן==

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 07:53, 20 נאוועמבער 2023
שורה 14:		שורה 14:
	שת איז געבוירן געווארן ווען אדם איז אלט געווען 130 יאר{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ה\|ג}}}}, אין יאר {{לינק צו אידיש יאר\|130}} לאדם{{ביאור\|שם=לאדם\|דאס הייסט, לויט'ן ציילונג באניצט אין סדר הדורות און אין אנדערע ספרים אויף אידישע כראנאלאגיע, וועלכע הייבן אן פון טאג ווען [[אדם הראשון]] איז באשאפן געווארן, אין צווייטן יאר לבריאת העולם (דער ערשטער יאר לבריאת העולם, גערופן "שנת תוהו", האט אנטהאלטן בלויז פינף טעג). לויט די רעכענונג וואס איז היינט אנגענומען (אין וועלכע דער יעצטיגער יאר איז {{תאריך עברי נוכחי\|xhxjY}}), וואס הייבט זיך אן פון ערשטן טאג צום [[בריאת העולם]], דארף מען צולייגן איין יאר צום חשבון. {{ש}}אויב די יארן אין די תורה רעכענען זיך ווען זיי זענען געענדיגט, און נישט ווען זיי הייבן זיך אן, דארף מען צולייגן נאך א יאר צום חשבון. איבער דעם ספק, זעט: {{היברובוקס\|[[רבי אברהם ישעיהו קארעליץ]]\|חזון איש\|14336\|אורח חיים, סימן ק"מ, ס"ק ג'\|page=465}}.}}. זיין נאמען ווערט ערקלערט אין די ווערטער פון זיין מוטער חוה: "כִּי {{מונחון\|שָׁת\|געשטעלט}} לִי אֱלֹקִים זֶרַע אַחֵר תַּחַת הֶבֶל כִּי הֲרָגוֹ קָיִן"{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ד\|כה}}}}. לויט דער מדרש, איז שת פון די זיבן מענטשן וואס זענען געבוירן געווארן [[ברית מילה\|גע'מל'טע]]{{הערה\|{{תנחומא\|נח\|ה}}; {{מסכת קטנה\|אבות דרבי נתן\|ב}}.}}. טייל זאגן אז ער איז געווען דער ערשטער מענטש וועלכער איז געבוירן געווארן קליינ־געוואוקסיג{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ד\|כה\|מפרש=מלבי"ם}}. זעט אבער רבינו אפרים און רלב"ג אויף בראשית ד, ב, אז הבל איז שוין אויך געבוירן געווארן קליין}}. ער איז געווען ענליך צו אדם הראשון מיט זיין כח און שיינקייט{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ה\|ג\|מפרש=רמב"ן}}}}.		שת איז געבוירן געווארן ווען אדם איז אלט געווען 130 יאר{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ה\|ג}}}}, אין יאר {{לינק צו אידיש יאר\|130}} לאדם{{ביאור\|שם=לאדם\|דאס הייסט, לויט'ן ציילונג באניצט אין סדר הדורות און אין אנדערע ספרים אויף אידישע כראנאלאגיע, וועלכע הייבן אן פון טאג ווען [[אדם הראשון]] איז באשאפן געווארן, אין צווייטן יאר לבריאת העולם (דער ערשטער יאר לבריאת העולם, גערופן "שנת תוהו", האט אנטהאלטן בלויז פינף טעג). לויט די רעכענונג וואס איז היינט אנגענומען (אין וועלכע דער יעצטיגער יאר איז {{תאריך עברי נוכחי\|xhxjY}}), וואס הייבט זיך אן פון ערשטן טאג צום [[בריאת העולם]], דארף מען צולייגן איין יאר צום חשבון. {{ש}}אויב די יארן אין די תורה רעכענען זיך ווען זיי זענען געענדיגט, און נישט ווען זיי הייבן זיך אן, דארף מען צולייגן נאך א יאר צום חשבון. איבער דעם ספק, זעט: {{היברובוקס\|[[רבי אברהם ישעיהו קארעליץ]]\|חזון איש\|14336\|אורח חיים, סימן ק"מ, ס"ק ג'\|page=465}}.}}. זיין נאמען ווערט ערקלערט אין די ווערטער פון זיין מוטער חוה: "כִּי {{מונחון\|שָׁת\|געשטעלט}} לִי אֱלֹקִים זֶרַע אַחֵר תַּחַת הֶבֶל כִּי הֲרָגוֹ קָיִן"{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ד\|כה}}}}. לויט דער מדרש, איז שת פון די זיבן מענטשן וואס זענען געבוירן געווארן [[ברית מילה\|גע'מל'טע]]{{הערה\|{{תנחומא\|נח\|ה}}; {{מסכת קטנה\|אבות דרבי נתן\|ב}}.}}. טייל זאגן אז ער איז געווען דער ערשטער מענטש וועלכער איז געבוירן געווארן קליינ־געוואוקסיג{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ד\|כה\|מפרש=מלבי"ם}}. זעט אבער רבינו אפרים און רלב"ג אויף בראשית ד, ב, אז הבל איז שוין אויך געבוירן געווארן קליין}}. ער איז געווען ענליך צו אדם הראשון מיט זיין כח און שיינקייט{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ה\|ג\|מפרש=רמב"ן}}}}.

	לויט פארשידענע מקורות, האט שת געהייראט זיין שוועסטער עצורה{{הערה\|[[ספר היובלים]], {{ויקיטקסט\|ספר היובלים/ד\|פרק ד'}}}}, אדער פטורה{{הערה\|מדרש כת"י, סוף ספר "מגן וחרב" פון רבי יהודה אריה ממודנה}}, אדער נובא{{הערה\|"דברי הימים" פון [[ירחמיאל בן שלמה]]}}. ווען שת איז אלט געווען 105 יאר, האט ער געבוירן א זון מיטן נאמען [[אנוש]]{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ד\|כו}}; {{תנ"ך\|בראשית\|ה\|ו\|אן=ספר}}}}, פון וועמען עס האבן זיך ווייטער געצויגן די צען דורות ביז [[נח]]. חוץ פון אנוש האט ער געבוירן נאך קינדער{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ה\|ז}}}}. אלע מענטשן היינט אויף דער וועלט שטאמען פון שת, און חז"ל געבן דאס אן אלס נאך א טעם פאר זיין נאמען, "שממנו הושתת העולם"{{הערה\|{{מדרש אגדה\|בראשית\|ד\|כג}}}}.		לויט פארשידענע מקורות, האט שת געהייראט זיין שוועסטער עצורה{{הערה\|[[ספר היובלים]], {{ויקיטקסט\|ספר היובלים/ד\|פרק ד'}}}}, אדער פטורה{{הערה\|מדרש כת"י, סוף ספר "מגן וחרב" פון רבי יהודה אריה ממודנה}}, אדער נובא{{הערה\|"דברי הימים" פון [[ירחמיאל בן שלמה]]}}. ווען שת איז אלט געווען 105 יאר, האט ער געבוירן א זון מיטן נאמען [[אנוש]]{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ד\|כו}}; {{תנ"ך\|בראשית\|ה\|ו\|אן=ספר}}}}, פון וועמען עס האבן זיך ווייטער געצויגן די צען דורות ביז [[נח]]. חוץ פון אנוש האט ער געבוירן נאך קינדער{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ה\|ז}}}}. אלע מענטשן היינט אויף דער וועלט שטאמען פון שת; הבל איז געשטארבן אן קינדער, און די אפשטאמיגע פון קין זענען אומגעקומען ביים [[מבול]] צוליב זייערע [[עבירות]]{{ביאור\|לויט איין דעה אין מדרש, אבער, איז [[נעמה]] די טאכטער פון [[למך בן מתושאל]] געווען די ווייב פון נח, און לויט דעם שטאמען די מענטשן היינט אויך פון קין: "ואחות תובל קין נעמה, א"ר אבא בר כהנא נעמה אשתו של נח היתה, ולמה היו קורין אותה נעמה שהיו מעשיה נעימים. ורבנן אמרי נעמה אחרת היתה, ולמה היו קורין אותה נעמה שהיתה מנעמת בתוף לעבודת כוכבים"{{הערה\|{{מדרש רבה\|בראשית\|כג}}}}.}}. חז"ל געבן דאס אן אלס נאך א טעם פאר זיין נאמען, "שממנו הושתת העולם"{{הערה\|{{מדרש אגדה\|בראשית\|ד\|כג}}}}.

	שת האט געלעבט 912 יאר (ביז צום יאר {{לינק צו אידיש יאר\|1042}} לאדם{{ביאור\|שם=לאדם}}), דער פערט-לענגסטער פון אלע מענטשן דערמאנט אין [[תנ"ך]]. לויט א מקור אין די [[ראשונים]], האט שת געוואוינט אין [[ארץ ישראל]]{{הערה\|[[ספר הכוזרי]], מאמר ב' סימן י"ד.}}.		שת האט געלעבט 912 יאר (ביז צום יאר {{לינק צו אידיש יאר\|1042}} לאדם{{ביאור\|שם=לאדם}}), דער פערט-לענגסטער פון אלע מענטשן דערמאנט אין [[תנ"ך]]. לויט א מקור אין די [[ראשונים]], האט שת געוואוינט אין [[ארץ ישראל]]{{הערה\|[[ספר הכוזרי]], מאמר ב' סימן י"ד.}}.