https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D7%A8%D7%95%D7%99%3A%D7%A8%D7%91%D7%A0%D7%99%D7%A9%D7%A2_%D7%A7%D7%90%D7%9E%D7%99%D7%A1%D7%99%D7%A2 2026-06-06T21:41:48Z ווערסיע היסטאריע פאר דעם בלאט אויפן וויקי MediaWiki 1.39.4 https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%A8%D7%91%D7%A0%D7%99%D7%A9%D7%A2_%D7%A7%D7%90%D7%9E%D7%99%D7%A1%D7%99%D7%A2&diff=339002&oldid=prev 2025-09-10T13:49:45Z

<p></p> <a href="https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%A8%D7%91%D7%A0%D7%99%D7%A9%D7%A2_%D7%A7%D7%90%D7%9E%D7%99%D7%A1%D7%99%D7%A2&amp;diff=339002&amp;oldid=338993">זעט די חילוקים</a>

תנא קמא https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%A8%D7%91%D7%A0%D7%99%D7%A9%D7%A2_%D7%A7%D7%90%D7%9E%D7%99%D7%A1%D7%99%D7%A2&diff=338993&oldid=prev 2025-09-09T20:25:15Z

<p></p> <a href="https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%A8%D7%91%D7%A0%D7%99%D7%A9%D7%A2_%D7%A7%D7%90%D7%9E%D7%99%D7%A1%D7%99%D7%A2&amp;diff=338993&amp;oldid=338992">זעט די חילוקים</a>

תנא קמא https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%A8%D7%91%D7%A0%D7%99%D7%A9%D7%A2_%D7%A7%D7%90%D7%9E%D7%99%D7%A1%D7%99%D7%A2&diff=338992&oldid=prev 2025-09-09T19:24:24Z

<p></p> <a href="https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%A8%D7%91%D7%A0%D7%99%D7%A9%D7%A2_%D7%A7%D7%90%D7%9E%D7%99%D7%A1%D7%99%D7%A2&amp;diff=338992&amp;oldid=338891">זעט די חילוקים</a>

תנא קמא https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%A8%D7%91%D7%A0%D7%99%D7%A9%D7%A2_%D7%A7%D7%90%D7%9E%D7%99%D7%A1%D7%99%D7%A2&diff=338891&oldid=prev 2025-09-05T20:34:31Z

<p>צונויפגיסן רעפערענצן</p> <a href="https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%A8%D7%91%D7%A0%D7%99%D7%A9%D7%A2_%D7%A7%D7%90%D7%9E%D7%99%D7%A1%D7%99%D7%A2&amp;diff=338891&amp;oldid=338890">זעט די חילוקים</a>

תנא קמא https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%A8%D7%91%D7%A0%D7%99%D7%A9%D7%A2_%D7%A7%D7%90%D7%9E%D7%99%D7%A1%D7%99%D7%A2&diff=338890&oldid=prev 2025-09-05T20:02:14Z

<p></p> <a href="https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%A8%D7%91%D7%A0%D7%99%D7%A9%D7%A2_%D7%A7%D7%90%D7%9E%D7%99%D7%A1%D7%99%D7%A2&amp;diff=338890&amp;oldid=338866">זעט די חילוקים</a>

תנא קמא https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%A8%D7%91%D7%A0%D7%99%D7%A9%D7%A2_%D7%A7%D7%90%D7%9E%D7%99%D7%A1%D7%99%D7%A2&diff=338866&oldid=prev 2025-09-05T00:07:21Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="yi"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ עלטערע ווערסיע</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">רעוויזיע פון 00:07, 5 סעפטעמבער 2025</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">שורה 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 1:</td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{דרעפט}}</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די '''רבנישע קאמיסיע''' (רוסיש: Раввинская комиссия) איז געווען א קאנסולטאטיווער קערפערשאפט וואס איז געגרינדעט געווארן דורך דער רוסישער רעגירונג אין 1848 און האט עקזיסטירט ביז 1910. זי איז געווען אונטער דער אויפזיכט פון דער מיניסטעריום פון אינערליכע ענינים, ספעציעל די דעפארטמענט פון גייסטיקע ענינים פאר פרעמדע רעליגיעס. די גרינדונג פון דער קאמיסיע האט געקאנפארמירט צו דער אלגעמיינער שטאַטס פאליטיק פון צענטראליזירן די רעליגיעזע אדמיניסטראציע פון &quot;פרעמדע קאנפעסיעס&quot; אין איין דעפארטמענט.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די '''רבנישע קאמיסיע''' (רוסיש: Раввинская комиссия) איז געווען א קאנסולטאטיווער קערפערשאפט וואס איז געגרינדעט געווארן דורך דער רוסישער רעגירונג אין 1848 און האט עקזיסטירט ביז 1910. זי איז געווען אונטער דער אויפזיכט פון דער מיניסטעריום פון אינערליכע ענינים, ספעציעל די דעפארטמענט פון גייסטיקע ענינים פאר פרעמדע רעליגיעס. די גרינדונג פון דער קאמיסיע האט געקאנפארמירט צו דער אלגעמיינער שטאַטס פאליטיק פון צענטראליזירן די רעליגיעזע אדמיניסטראציע פון &quot;פרעמדע קאנפעסיעס&quot; אין איין דעפארטמענט.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l12">שורה 12:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 13:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==אנטוויקלונג פון דער קאמיסיע==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==אנטוויקלונג פון דער קאמיסיע==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די טוישנדיקע פראפיל פון די מיטגלידער פון דער קאמיסיע האט אפגעשפיגלט די פארוואנדלונג אין איר מיסיע און אידענטיטעט.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די טוישנדיקע פראפיל פון די מיטגלידער פון דער קאמיסיע האט אפגעשפיגלט די פארוואנדלונג אין איר מיסיע און אידענטיטעט.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>;ערשטע זיצונג (1852): די ערשטע זיצונג האט <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">באטייליקט ווייניק באקאנטע מענטשן</del>, וועלכע זענען נישט געווען גוט באהאוונט אין דער רוסישער שפראך אדער אין יידישן געזעץ<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, ווי </del>דער סוחר בערנשטיין (אדעס), ד. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ארשאנסקי </del>(פאלטאווא), שימל מערקל (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">קאוונא פראווינץ</del>) און דר. טשערלזאן (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אסזעיסקי פראווינץ</del>). זיי האבן עקזאמינירט פראגן וועגן צענזור פון <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">יידישע </del>ספרים, חסידישע סעקטעס, די <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">יידישע </del>שבועה, רעגיסטראציע, און חתונה פון <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">יידישע </del>סאלדאטן.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">===ערשטע סעסיעס===</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>;צווייטע זיצונג (1857): די צווייטע זיצונג האט שוין <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">באטייליקט </del>מער פראמינענטע אידן, אריינגערעכנט דר. אברהם ניימאן (ריגע), דער סוחר יקותיאל-זיסל ראפאפארט (מינסק), דער סוחר כלענאוו (קרעמענטשוג), און <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">רב </del>יעקב באריט (ווילנע). צווישן אנדערע טעמעס, האבן זיי דעבאטירט די גרינדונג פון רעגירונגס <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">שולן </del>פאר <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">יידישע </del>מיידלעך. די קאמיסיע פון 1857 האט <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אויך </del>אנערקענט אז <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">יידישע </del>רעליגיע <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פארביט </del>נישט די אינטעלעקטועלע אנטוויקלונג פון פרויען<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, כאטש די מיטלען וואס זיי האבן פארגעשלאגן דערצו זענען געווען &quot;נאיב&quot;</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">די קאָמיסיעס האָבן געהאַט צווישן 4 און 6 מיטגלידער.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>;דריטע זיצונג (1861-1862): ביי דער דריטער זיצונג זענען צוגעקומען איציק אליהו <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">לנדא </del>(קיעוו), הערמאן <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">באראץ </del>(ווילנע), און א. מיידעווסקי (פאלטאווא), יוסף עווזל גינזבורג, און צוויי געלערנטע אידן פון דער מיניסטעריום פון פאלקסבילדונג — יוסף זייבערלינג (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">סאנט </del>פעטערסבורג) און שמואל יוסף פין (ווילנע). די קאמיסיע האט עקזאמינירט צען <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">קייסעס </del>וועגן <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">יידישן </del>רעליגיעזן לעבן און איר ערשטע גט-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">קלאגע</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">;</del>פערטע זיצונג (1879)<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">: </del>די פערטע זיצונג איז באשריבן געווארן אלס א &quot;פארזאמלונג פון רבנים אן רבנים&quot;. אויסער דעם <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">שטאטס</del>-רב הערמאן פאדעיעוויטש בלומענפעלד (אדעס) און דר. אברהם <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">הארקאווי </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">א </del>אריענטאליסט), זענען די אנדערע געווען סעקולארע פראפעסיאנאלן: הירש שאפירא (קאוונא), זעלמאן ליוביטש (מינסק), <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">מייער </del>לעווין (פינסק), באראן האראצי גינזבורג (קיעוו), און י. י. קויפמאן (אדעס). זיי האבן עקזאמינירט אכט קייסעס פון גט און ביגאמיע.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>;ערשטע זיצונג (1852): די ערשטע זיצונג האט <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">געהאט 4 מיטגלידער</ins>, וועלכע זענען נישט געווען גוט באהאוונט אין דער רוסישער שפראך אדער אין יידישן געזעץ<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">: </ins>דער סוחר בערנשטיין (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>אדעס<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>), ד. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אָרשאַנסקי </ins>(פאלטאווא), שימל מערקל (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">קאוונער גובערניע</ins>) און דר. טשערלזאן (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אשזעיסקי גובערניע</ins>). זיי האבן עקזאמינירט פראגן וועגן צענזור פון ספרים, חסידישע סעקטעס, די <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אידישע </ins>שבועה, רעגיסטראציע, און חתונה פון <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אידישע </ins>סאלדאטן<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{הערה|ChaeRan Y. Freeze, Encyclopedia of Russian History}}</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">;</del>פינפטע זיצונג (1893-1894)<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">: </del>די פינפטע זיצונג האט אפגעשפיגלט די אגרעסיווע קאמפיין פון דער <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">יידישער </del>ארטאדאקסישער פירערשאפט צו <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">רעאסערטירן זייער </del>אויטאריטעט און אפהיטן טראדיציע. זי <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">האט באטייליקט פיר אויפגעקלערטע אידן (הערמאן באראץ, יעקב גאטעסמאן, סאמואיל סימכאוויטש, אברהם קאטלאווקער) און </del>דריי פראמינענטע ארטאדאקסישע פירער: רב צבי ראבינאוויטש (ווילנע, וועלכער איז געווארן דער פארזיצער), רב שמואל מאהילעווער (ביאליסטאק), און דער טעאלאג יוריא <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">מיילעקאווסקי </del>(מאהילעוו). זיי האבן עקזאמינירט זיבן און צוואנציג <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">קייסעס </del>וועגן חתונה, גט און רעליגיעזע ריטואלן. ביי די עלעקציעס צו דער קאמיסיע אין 1893 האבן די ארטאדאקסן געמאכט גרויסע אנשטרענגונגען צו זיין <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ריכטיק </del>רעפרעזענטירט. זיי האבן אויך געזוכט צו ארבעטן מיט די אויטאריטעטן אין ענינים ווי צענזור אויף ספרים.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>;צווייטע זיצונג (1857): די צווייטע זיצונג האט שוין <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">באטייליגט </ins>מער פראמינענטע אידן, אריינגערעכנט דר. אברהם ניימאן (ריגע<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, פאָרזיצער</ins>), דער סוחר יקותיאל-זיסל ראפאפארט (מינסק), דער סוחר כלענאוו (קרעמענטשוג), און <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">רבי </ins>יעקב באריט (ווילנע). צווישן אנדערע טעמעס, האבן זיי דעבאטירט די גרינדונג פון רעגירונגס <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">שולעס </ins>פאר <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אידישע </ins>מיידלעך. די קאמיסיע פון 1857 האט אנערקענט אז <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אידישע </ins>רעליגיע <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פארבאט </ins>נישט די אינטעלעקטועלע אנטוויקלונג פון פרויען<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{הערה|1=Toward a History of the Education of Russian Jews – Posen Library}}</ins>.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>;דריטע זיצונג (1861-1862): ביי דער דריטער זיצונג זענען צוגעקומען איציק אליהו <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">לאנדא </ins>(קיעוו), הערמאן <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">באַראַץ </ins>(ווילנע), און א. מיידעווסקי (פאלטאווא), יוסף עווזל גינזבורג, און צוויי געלערנטע אידן פון דער מיניסטעריום פון פאלקסבילדונג — יוסף זייבערלינג (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">סט. </ins>פעטערסבורג) און <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>שמואל יוסף פין<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(ווילנע). די קאמיסיע האט עקזאמינירט צען <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פעלער </ins>וועגן <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אידישן </ins>רעליגיעזן לעבן און איר ערשטע גט-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פּראָצעס</ins>.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">===</ins>פערטע זיצונג (1879)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">===</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די פערטע זיצונג איז באשריבן געווארן אלס א &quot;פארזאמלונג פון רבנים אן רבנים&quot;. אויסער דעם <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">שטאַטס</ins>-רב הערמאן פאדעיעוויטש בלומענפעלד (אדעס) און דר. אברהם <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">הרכבי </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">האַרקאַווי; אַן </ins>אריענטאליסט), זענען די אנדערע געווען סעקולארע פראפעסיאנאלן: הירש שאפירא (קאוונא), זעלמאן ליוביטש (מינסק), <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">מאיר </ins>לעווין (פינסק), באראן האראצי גינזבורג (קיעוו), און י. י. קויפמאן (אדעס). זיי האבן עקזאמינירט אכט קייסעס פון גט און ביגאמיע. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">איין באַקאַנטער פאַל איז געווען דער גט פון באַגראָוו, וועלכער האָט געוואָרנט אַז ער וועט זיך שמד'ן אויב זיי וועלן פּסל'ען דעם גט. די קאָמיסיע האָט דעריבער געזוכט אַ סמך צו אַנערקענען דעם גט{{הערה|1=אלע ווערק (ציטראן, ש.ל), 59}}. די קאָמיסיע האָט אויך באַשלאָסן אַז גט־פּראָצעסן זאָלן בלייבן אונטער רבנישער יוריסדיקציע, און האָט פעסטגעשטעלט איינהייטליכע פאָרמעס פאַר אידישע שבועות{{הערה|1=ЕЭБЕ/Раввинская комиссия - Викитека}}.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דער קאמיסיע האט אויפגעברענט פראגן ביי די אָרטאָדאָקסיע, וואָס איז נישט געווען רעפּרעזענטירט אין דער קאָמיסיע. דער גאון ר' יצחק אלחנן ספּעקטאָר האָט געשריבן וואַרעמע בריוו צו די מיטגלידער, באַמערקנדיג זיי אויף זייער אויפגאַבע און גרויסער אחריות פאַר כלל ישׂראל. איינער פון די בריוו איז געווען צו ד״ר האַרקאַווי פון פּעטערבורג, וועלכער איז אַמאָל געווען ר' יצחק אלחנן'ס תּלמיד. דער בריף איז פאָרגעלייענט געוואָרן אויף דער קאָמיסיע, און צוליב דעם זענען איינגעלאַדן געוואָרן גרויסע רבנים ווי ר' ראובן פון דווינסק, ר' ליפּא פון מיר, און ר' אלי' לייזער פון ווילנא. ר' יצחק אלחנן האָט באַטאָנט אַז די רעגירונג וויל נישט באַראַטן וועגן געבן אידן רעכט, נאָר וועגן אידישע רעליגיעזע פראַגן, און אַז אומקאָמפּעטענטע מענטשן קענען מאַכן אַ מכשול אין דת. ער האָט געוואָרנט אַז די רבנישע פירערשאַפט וועט נישט אַנערקענט ווערן, און האָט פאָרגעשלאָגן דריי ענינים וואָס די קאָמיסיע זאָל באַהאַנדלען: די סטאטוס פון די דוכאוונע רבנים, כשרע מאכלים פאַר אידישע סאָלדאַטן און די אויפגאַבע פון מלמדים.{{הערה|1=לעבענס-געשיכטע פון וועלט-גאון רבי יצחק אלחנן זצ&quot;ל (ליפשיץ, נטע)}}</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">===</ins>פינפטע זיצונג (1893-1894)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">===</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די פינפטע זיצונג האט אפגעשפיגלט די אגרעסיווע קאמפיין פון דער <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אידישער </ins>ארטאדאקסישער פירערשאפט צו <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">באַשטעטיגן איר </ins>אויטאריטעט און אפהיטן טראדיציע. זי <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">איז באַשטאַנען פון </ins>דריי פראמינענטע ארטאדאקסישע פירער: רב צבי ראבינאוויטש (ווילנע, וועלכער איז געווארן דער פארזיצער), רב שמואל מאהילעווער (ביאליסטאק<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">/גראָדנאָ</ins>), און דער טעאלאג יוריא <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">מילעקאווסקי </ins>(מאהילעוו<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">) און פיר אויפגעקלערטע אידן (הערמאן באראץ, יעקב גאטעסמאן, שמואל סימכאוויטש, אברהם קאטלאווקער</ins>). זיי האבן עקזאמינירט זיבן און צוואנציג <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פאַלן </ins>וועגן חתונה, גט און רעליגיעזע ריטואלן. ביי די עלעקציעס צו דער קאמיסיע אין 1893 האבן די ארטאדאקסן געמאכט גרויסע אנשטרענגונגען צו זיין <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ריכטיג </ins>רעפרעזענטירט<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{הערה|Antony Polonsky, [https://www.brandeis.edu/tauber/events/Polonsky_vol2%20_%20ch1.pdf The Jews in the Tsarist Empire], 36–37}}</ins>. זיי האבן אויך געזוכט צו ארבעטן מיט די אויטאריטעטן אין ענינים ווי צענזור אויף ספרים.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>;זעקסטע (לעצטע) זיצונג (1910): די לעצטע זיצונג אין 1910 איז געווען א נצחון פאר דעם ארטאדאקסישן לאגער, וועלכער האט צוגעזאגט אפצואוועגן אידן פון רעוואלוציאנערע אקטיוויטעטן. אויסער איין יוריסט, מויזע מאזאר (קיעוו), זענען די אנדערע געווען רבנים: רב יהודה לייב צירעלסאן (קישינעוו), רב חיים סאלאווייציק (ברעסט-ליטאווסק), רב עוזר גראדזענסקי (ווילנע), רב שלום שניאורסאן (ליובאוויטש), רב שמואל פאלינקאווסקי (אדעס), און רב מענדל כיין (נעזשין). זיי האבן עקזאמינירט דריי און צוואנציג קייסעס וועגן חתונה און גט, ווי אויך פראגן וועגן קבורות, בתי חיים, אויסלייגן פון יידישע נעמען, שבועות, און צענזור פון ספרים.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>;זעקסטע (לעצטע) זיצונג (1910): די לעצטע זיצונג אין 1910 איז געווען א נצחון פאר דעם ארטאדאקסישן לאגער, וועלכער האט צוגעזאגט אפצואוועגן אידן פון רעוואלוציאנערע אקטיוויטעטן. אויסער איין יוריסט, מויזע מאזאר (קיעוו), זענען די אנדערע געווען רבנים: רב יהודה לייב צירעלסאן (קישינעוו), רב חיים סאלאווייציק (ברעסט-ליטאווסק), רב עוזר גראדזענסקי (ווילנע), רב שלום שניאורסאן (ליובאוויטש), רב שמואל פאלינקאווסקי (אדעס), און רב מענדל כיין (נעזשין). זיי האבן עקזאמינירט דריי און צוואנציג קייסעס וועגן חתונה און גט, ווי אויך פראגן וועגן קבורות, בתי חיים, אויסלייגן פון יידישע נעמען, שבועות, און צענזור פון ספרים.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <!-- diff cache key hamichlol_main_yi-mw_:diff::1.12:old-338865:rev-338866 --> </table>

תנא קמא https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%A8%D7%91%D7%A0%D7%99%D7%A9%D7%A2_%D7%A7%D7%90%D7%9E%D7%99%D7%A1%D7%99%D7%A2&diff=338865&oldid=prev 2025-09-04T23:18:31Z

<p></p> <a href="https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%A8%D7%91%D7%A0%D7%99%D7%A9%D7%A2_%D7%A7%D7%90%D7%9E%D7%99%D7%A1%D7%99%D7%A2&amp;diff=338865&amp;oldid=338864">זעט די חילוקים</a>

תנא קמא https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%A8%D7%91%D7%A0%D7%99%D7%A9%D7%A2_%D7%A7%D7%90%D7%9E%D7%99%D7%A1%D7%99%D7%A2&diff=338864&oldid=prev 2025-09-04T19:44:14Z

<p>בס&quot;ד</p> <p><b>נייער בלאַט</b></p><div>די '''רבנישע קאמיסיע''' (רוסיש: Раввинская комиссия) איז געווען א קאנסולטאטיווער קערפערשאפט וואס איז געגרינדעט געווארן דורך דער רוסישער רעגירונג אין 1848 און האט עקזיסטירט ביז 1910. זי איז געווען אונטער דער אויפזיכט פון דער מיניסטעריום פון אינערליכע ענינים, ספעציעל די דעפארטמענט פון גייסטיקע ענינים פאר פרעמדע רעליגיעס. די גרינדונג פון דער קאמיסיע האט געקאנפארמירט צו דער אלגעמיינער שטאטס פאליטיק פון צענטראליזירן די רעליגיעזע אדמיניסטראציע פון &quot;פרעמדע קאנפעסיעס&quot; אין איין דעפארטמענט.<br /> <br /> ==הינטערגרונט==<br /> די פאזיציע פון די אידן אין דער צארישער אימפעריע האט זיך שטארק פארערגערט צווישן 1881 און 1905, מיט א גרויסער יידישער באפעלקערונג פון איבער 5.2 מיליאן אין 1897. די רעגירונג האט אפט געזען די אידן אלס א מקור פון פראבלעמען, באשולדיקנדיג זיי אין &quot;עקאנאמישע אויסנוצונג&quot; און &quot;רעוואלוציאנערע אקטיוויטעטן&quot;. אין דעם קאנטעקסט, האט די צארישע רעגירונג געזוכט צו קאנטראלירן און &quot;ציוויליזירן&quot; די אידן, אבער אויך צו מינימיזירן זייער &quot;שעדליכן איינפלוס&quot;.<br /> <br /> די הויפט אויפגאבעס פון דער ראבינישער קאמיסיע זענען געווען צו ענטפערן שטאטס פראגן וועגן יידישע געזעצן און מנהגים, צו סופערווייזן די אקטיוויטעטן פון רבנים, און צו עקזאמינירן קאנטראווערסיעלע יידישע גט-קלאגעס. כאטש די רעגירונג האט געשאפן די אינסטיטוציע כדי צו זאמלען אינפארמאציע וועגן אינערלעכן יידישן לעבן, האט די קאמיסיע ביסלעכווייז פארוואנדלט זיך אין א העכערן אפעלאציע-געריכט פאר פריוואטע גט-קייסעס (וואס זענען געבליבן אונטער ראבינישער יוריסדיקציע ביז 1917) און א מיטל צו אפהיטן טראדיציאנעלע רעליגיעזע און פאמיליע-ווערטן.<br /> <br /> ==אנטוויקלונג פון דער קאמיסיע==<br /> די טוישנדיקע פראפיל פון די מיטגלידער פון דער קאמיסיע האט אפגעשפיגלט די פארוואנדלונג אין איר מיסיע און אידענטיטעט.<br /> ;ערשטע זיצונג (1852): די ערשטע זיצונג האט באטייליקט ווייניק באקאנטע מענטשן, וועלכע זענען נישט געווען גוט באהאוונט אין דער רוסישער שפראך אדער אין יידישן געזעץ, ווי דער סוחר בערנשטיין (אדעס), ד. ארשאנסקי (פאלטאווא), שימל מערקל (קאוונא פראווינץ) און דר. טשערלזאן (אסזעיסקי פראווינץ). זיי האבן עקזאמינירט פראגן וועגן צענזור פון יידישע ספרים, חסידישע סעקטעס, די יידישע שבועה, רעגיסטראציע, און חתונה פון יידישע סאלדאטן.<br /> ;צווייטע זיצונג (1857): די צווייטע זיצונג האט שוין באטייליקט מער פראמינענטע אידן, אריינגערעכנט דר. אברהם ניימאן (ריגע), דער סוחר יקותיאל-זיסל ראפאפארט (מינסק), דער סוחר כלענאוו (קרעמענטשוג), און רב יעקב באריט (ווילנע). צווישן אנדערע טעמעס, האבן זיי דעבאטירט די גרינדונג פון רעגירונגס שולן פאר יידישע מיידלעך. די קאמיסיע פון 1857 האט אויך אנערקענט אז יידישע רעליגיע פארביט נישט די אינטעלעקטועלע אנטוויקלונג פון פרויען, כאטש די מיטלען וואס זיי האבן פארגעשלאגן דערצו זענען געווען &quot;נאיב&quot;.<br /> ;דריטע זיצונג (1861-1862): ביי דער דריטער זיצונג זענען צוגעקומען איציק אליהו לנדא (קיעוו), הערמאן באראץ (ווילנע), און א. מיידעווסקי (פאלטאווא), יוסף עווזל גינזבורג, און צוויי געלערנטע אידן פון דער מיניסטעריום פון פאלקסבילדונג — יוסף זייבערלינג (סאנט פעטערסבורג) און שמואל יוסף פין (ווילנע). די קאמיסיע האט עקזאמינירט צען קייסעס וועגן יידישן רעליגיעזן לעבן און איר ערשטע גט-קלאגע.<br /> ;פערטע זיצונג (1879): די פערטע זיצונג איז באשריבן געווארן אלס א &quot;פארזאמלונג פון רבנים אן רבנים&quot;. אויסער דעם שטאטס-רב הערמאן פאדעיעוויטש בלומענפעלד (אדעס) און דר. אברהם הארקאווי (א אריענטאליסט), זענען די אנדערע געווען סעקולארע פראפעסיאנאלן: הירש שאפירא (קאוונא), זעלמאן ליוביטש (מינסק), מייער לעווין (פינסק), באראן האראצי גינזבורג (קיעוו), און י. י. קויפמאן (אדעס). זיי האבן עקזאמינירט אכט קייסעס פון גט און ביגאמיע.<br /> ;פינפטע זיצונג (1893-1894): די פינפטע זיצונג האט אפגעשפיגלט די אגרעסיווע קאמפיין פון דער יידישער ארטאדאקסישער פירערשאפט צו רעאסערטירן זייער אויטאריטעט און אפהיטן טראדיציע. זי האט באטייליקט פיר אויפגעקלערטע אידן (הערמאן באראץ, יעקב גאטעסמאן, סאמואיל סימכאוויטש, אברהם קאטלאווקער) און דריי פראמינענטע ארטאדאקסישע פירער: רב צבי ראבינאוויטש (ווילנע, וועלכער איז געווארן דער פארזיצער), רב שמואל מאהילעווער (ביאליסטאק), און דער טעאלאג יוריא מיילעקאווסקי (מאהילעוו). זיי האבן עקזאמינירט זיבן און צוואנציק קייסעס וועגן חתונה, גט און רעליגיעזע ריטואלן. ביי די עלעקציעס צו דער קאמיסיע אין 1893 האבן די ארטאדאקסן געמאכט גרויסע אנשטרענגונגען צו זיין ריכטיק רעפרעזענטירט. זיי האבן אויך געזוכט צו ארבעטן מיט די אויטאריטעטן אין ענינים ווי צענזור אויף ספרים.<br /> ;זעקסטע (לעצטע) זיצונג (1910): די לעצטע זיצונג אין 1910 איז געווען א נצחון פאר דעם ארטאדאקסישן לאגער, וועלכער האט צוגעזאגט אפצואוועגן אידן פון רעוואלוציאנערע אקטיוויטעטן. אויסער איין יוריסט, מויזע מאזאר (קיעוו), זענען די אנדערע געווען רבנים: רב יהודה לייב צירעלסאן (קישינעוו), רב חיים סאלאווייציק (ברעסט-ליטאווסק), רב עוזר גראדזענסקי (ווילנע), רב שלום שניאורסאן (ליובאוויטש), רב שמואל פאלינקאווסקי (אדעס), און רב מענדל כיין (נעזשין). זיי האבן עקזאמינירט דריי און צוואנציק קייסעס וועגן חתונה און גט, ווי אויך פראגן וועגן קבורות, בתי חיים, אויסלייגן פון יידישע נעמען, שבועות, און צענזור פון ספרים.<br /> <br /> ==וויכטיגע טעמעס און מחלוקות==<br /> די ראבינישע קאמיסיע האט, כאטש זי האט זיך געטראפן נאר זעקס מאל, אדרעסירט שליסל-רעליגיעזע און פאמיליע-ענינים וואס האבן געפלאגט רוסישן יידנטום. דער שינוי אין איינפלוס פון דעם אויפגעקלערטן צו דעם ארטאדאקסישן לאגער האט געברענגט א רעאסערציע פון טראדיציאנעלע ווערטן, אריינגערעכנט דעם אפזאג צו מאדיפיצירן יידישע געזעץ צו פאסן מודערנע ערווארטונגען.<br /> <br /> ==די קאנפערענץ פון 1848==<br /> אין סעפטעמבער 1847 האט דער מיניסטעריום פון אינערליכע ענינים באשטימט א ספעציעלן קאמיטעט צו צוגרייטן א ראבינישע קאנפערענץ, וואס זאל דורכגעפירט ווערן אויף אן אנדערן אופן ווי די קאמיסיע פון 1843. פריער האט די רעגירונג אויסגעקליבן דעלעגאטן, אבער דאס מאל האבן די אידן געדארפט עלעקטירן קאנדידאטן, פון וועלכע די רעגירונג וועט אויסקלויבן די דעלעגאטן. די קאנפערענץ איז געווען פלאנירט פאר מערץ אדער מיי 1848.<br /> <br /> די אגענדע פאר די קאנפערענץ האט אריינגערעכנט פראגן וועגן רעליגיע, יידישע מנהגים, באציונגען צווישן אידן און נישט-אידן, געשעפטס- און עקאנאמישע ענינים פארבונדן מיט רעליגיע, און עטישע ענינים. די אקטיוויטעטן פון אויפגעקלערטע אידן (משכילים) וואס האבן געוואלט אבאלירן יידישע רעליגיעזע מנהגים און אנטאן ספעציעלע שטייערן אויף פרום-רעליגיעזע אידן, האבן פראוואקירט שטארקע אפאזיציע פון טראדיציאנעלע קרייזן. דער צדיק רבי מנחם מענדל שניאורסון (דער &quot;צמח צדק&quot; פון ליובאוויטש) האט ארגאניזירט א קאמפיין קעגן אויסקלויבן משכילים און אירעליגיעזע מענטשן, און צו פארשפרייטן בריוו און פאמפלעטן וועגן די כוונות פון די משכילים.<br /> <br /> די דעלעגאטן וואס זענען צום סוף אויסגעקליבן געווארן אין 1848 האבן אריינגענומען איין רב, רב אליעזר ליפשיץ (וועלכער איז געווען אויפגעקלערט אבער א גרויסער תורה-קענער), און עטליכע געלערנטע און סוחרים, פון וועלכע פילע זענען געווען אירעליגיעז. דאס האט געפירט צו א קאנפליקט ביז די פרום-רעליגיעזע סוחרים, גאלדבערג פון ביאליסטאק און באשקאוויטש פון וויטעבסק, האבן פראטעסטירט קעגן די אירעליגיעזע דעלעגאטן און זיך אפגעזאגט פון זייערע פאזיציעס. זיי האבן אנגעוויזן אז זיי רעפרעזענטירן 95% פון די אידן וואס היטן תורה און רעליגיע, בשעת די אנדערע רעפרעזענטירן נאר 5%.<br /> <br /> ==די קאנפערענץ פון 1910 און דער ראבינאט==<br /> איינע פון די הויפט ענינים אויף דער אגענדע פון דער לעצטער קאמיסיע (וואס איז טיילמאל באצייכנט אלס א קאנפערענץ) אין סאנט פעטערסבורג אין 1910 איז געווען דער צוקונפט פון דעם רבנות-אינסטיטוציע. אין דער רוסישער אימפעריע זענען געווען צוויי סארטן רבנים: די &quot;קרוינרבנים&quot; (&quot;Rabbi Tam&quot; אדער &quot;Rabbiner&quot;), וואס זענען געווען לייסענסירט דורך דער רעגירונג, געקענט רוסיש און געווען פאראנטווארטלעך פאר רעגיסטרירן געבוירטן, חתונות און טויטן; און די &quot;גייסטיקע רבנים&quot;, וואס זענען געווען אויסגעקליבן דורך די קהילות און האבן געפירט דאס רעליגיעזע לעבן. דער דאפעלטער רבנות-סיסטעם האט געפירט צו פיל רייבונג און עקאנאמישע בירדע.<br /> <br /> דער רב משה שמחה פון דווינסק (1843–1926), באקאנט אלס דער &quot;אור שמח&quot;, איז געווען א פירנדיקע פערזענלעכקייט ביי דער קאנפערענץ פון 1910. ער האט געפירט דעם לאגער וואס האט געהאלטן אז רבנים זאלן לערנען די שפראך פון לאנד (רוסיש) און האבן א באזישע סעקולארע בילדונג. זיין פאזיציע איז געווען אז דאס וועט דערמעגלעכן דעם רב צו דינען סיי אלס דער גייסטיקער רב סיי אלס דער קרוינרב, און אפשאפן דעם פראבלעם פון צוויי רבנים. זעלבסט דער אור שמח, כאטש ער איז געווען זעלבסט א גאון, האט נישט געקענט רוסיש און האט געזען דעם כיסרון.<br /> <br /> צווישן די וואס האבן געשטיצט דעם אור שמח'ס שטעלונג זענען געווען רב חיים עוזר גראדזענסקי (ווילנע), רב יהודה לייב צירעלסאן (קישינעוו, דער פארזיצער פון דער קאמיסיע), און רב דוד פרידמאן פון קארלין (דער &quot;קארלינער רב&quot;). אויך רב שמריה נח שניאורסון פון באברויסק (א חב&quot;ד רב) האט געשטיצט דעם פאדערונג פאר סעקולארע בילדונג פאר רבנים.<br /> <br /> קעגן דעם פארשלאג זענען געשטאנען דער ליובאוויטשער רב, רב שלום דובער שניאורסון (דער &quot;רשב&quot; פון חב&quot;ד), און רב חיים סאלאווייציק פון ברעסט-ליטאווסק (דער &quot;בריסקער רב&quot;). זיי האבן געהאלטן אז רבנים זאלן זיך נישט מישן מיט רעגירונגס-ענינים, און אז טאן דאס וועט פירן צו א דרוק פאר סעקולארע שטודיעס אין די ישיבות, וואס זיי האבן געזען אלס א סכנה פאר דער טראדיציאנעלער יידישער בילדונג.<br /> <br /> עס איז פארגעקומען א הייסער דעבאטע ביז א שארפער קאנפראנטאציע צווישן דעם אור שמח און דעם רש&quot;ב. דער אור שמח האט אנגעבלויזט דעם רש&quot;ב אז ער, אלס א ראש ישיבה און נישט קיין קהילה-רב, האט נישט קיין רעכט צו זיך מישן אין א קאנפערענץ פאר קהילה-רבנים, און אז ער פארשטייט נישט די בעדערפנישן פון גרויסע שטעט. דער רש&quot;ב האט געענטפערט אז ער פארשטייט די צוקונפטיקע בעדערפנישן פון דער יוגנט און דעם יידישן פאלק.<br /> <br /> טראץ די מחלוקות, האט דער אור שמח'ס פאזיציע לכאורה געוואונען דעם שטימען פון די מערהייט דעלעגאטן. נאך דער קאנפערענץ האבן ביידע רבנים געקענט אפהיטן א געוויסן רעספעקט איינער פארן אנדערן, כאטש אויף אן אידעאלאגישן ניווא זענען זיי געווען פארקערט.<br /> <br /> ==א לעגענדע וועגן &quot;משנה ברורה&quot;==<br /> אין דער ישיבה-וועלט איז פארשפרייט געווארן א מעשה אז דער חפץ חיים, צו באשטיקן דעם אור שמח נאך דער הייסער קאנפערענץ, האט אריינגעלייגט דעם אור שמח'ס נאמען אין זיין &quot;משנה ברורה&quot; (אין סימן תרט&quot;ו סעיף ב', בא&quot;ה ד&quot;ה וגם) אלס דער איינציקער צייטגענאסישער רב וואס ווערט דארט דערמאנט. אבער, די לעצטע באנד פון דער משנה ברורה איז פארעפנטלעכט געווארן אין 1908, צוויי יאר פריער איידער די קאנפערענץ פון 1910 האט געהאט פלאץ, וואס מאכט די מעשה כראנאלאגיש אוממעגלעך אלס א באשטיקונג נאך דער קאנפערענץ. די דערמאנונג פון רב משה שמחה אין דער משנה ברורה איז געווען אומאפהענגיק פון דעם קאנפליקט.<br /> <br /> ==רעזולטאטן און סוף==<br /> דער שינוי אין איינפלוס אין דער קאמיסיע, פון די אויפגעקלערטע צו די ארטאדאקסן, האט געברענגט א רעאסערציע פון טראדיציאנעלע ווערטן, אריינגערעכנט דעם אפזאג צו מאדיפיצירן יידישע געזעץ צו פאסן מודערנע ערווארטונגען. די צארישע רעגירונג האט אויפגעהערט צוזאמענרופן די ראבינישע קאמיסיע ווען די אימפעריע איז אראפגעפאלן אין מלחמה און רעוואלוציע.<br /> <br /> די שפעטערע יארן פון דער 19טן און פרי 20טן יארהונדערט האבן געזען א נייעם דינאמיזם אין רוסישן יידנטום. די קריזיס אין רוסישן יידנטום, באזונדערס נאך די פאגראמען פון 1881-1882, האט געפירט צו נייע רעספאנסן, אריינגערעכנט גרויסע עמיגראציע, די אויפקום פון נייע פאליטישע באוועגונגען ווי ציוניזם, נאציאנאלער אוטאנאמיזם און סאציאליזם (אריינגערעכנט דעם &quot;בונד&quot;), און א רענעסאנס אין העברעישער און יידישער ליטעראטור. די ארטאדאקסע פירערשאפט האט אויך אנטוויקלט א נייעם פאליטישן דינאמיזם, זוכנדיג צו אפהיטן טראדיציאנעלע ווערטן אין א טוישנדיקער וועלט.</div>

תנא קמא