רוי:רבי יוסף קארו - ווערסיע היסטאריע

תנא קמא: /* ביבליאגראפיע */

2025-02-24T04:13:56Z

ביבליאגראפיע

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 04:13, 24 פעברואר 2025
שורה 76:		שורה 76:

	== ביבליאגראפיע ==		== ביבליאגראפיע ==
			*{{אוצר החכמה\|קובץ\|רבי יוסף קארו: עיונים ומחקרים במשנת מרן בעל ה"שלחן ערוך"\|14965\|שנת הוצאה=תשכ"ט\|מו"ל=מוסד הרב קוק\|מהדורה=יצחק רפאל (רעדאקטאר)}}
			*{{אוצר החכמה\|יקותיאל יהודה גרינוואלד\|הרב ר' יוסף קארו וזמנו\|161282\|שנת הוצאה=תשי"ד}}
	*{{צ-בוך\|מחבר=אליעזר רפאל מלאכי\|נאמען=מקובלים אין ארץ ישראל\|מקום הוצאה=ניו יארק\|מו"ל=כנרת\|שנת הוצאה=תרפ"ט\|עמ=32–43\|פרק=רבי יוסף קארו - דער מקובל־אינדיווידואליסט\|קישור=https://hdl.handle.net/2027/uc1.b3618224?urlappend=%3Bseq=36%3Bownerid=9007199258203615-169}}		*{{צ-בוך\|מחבר=אליעזר רפאל מלאכי\|נאמען=מקובלים אין ארץ ישראל\|מקום הוצאה=ניו יארק\|מו"ל=כנרת\|שנת הוצאה=תרפ"ט\|עמ=32–43\|פרק=רבי יוסף קארו - דער מקובל־אינדיווידואליסט\|קישור=https://hdl.handle.net/2027/uc1.b3618224?urlappend=%3Bseq=36%3Bownerid=9007199258203615-169}}
	*{{היברובוקס\|משה יעקב קאַננער\|דאס אידישע ווארט\|50155\|page=19\|באנד=348\|שנת הוצאה=חשון-כסלו תשנ"ט\|עמ=19}}		*{{היברובוקס\|משה יעקב קאַננער\|דאס אידישע ווארט\|50155\|page=19\|באנד=348\|שנת הוצאה=חשון-כסלו תשנ"ט\|עמ=19}}
	*פרידבערג, "תולדות רבנו יוסף קארו"; ראזאנעס, "דברי ימי ישראל בתוגרמה", 2טן טייל.		*פרידבערג, "תולדות רבנו יוסף קארו"; ראזאנעס, "דברי ימי ישראל בתוגרמה", 2טן טייל.
			*{{אוצר החכמה\|חיים זלמן דימיטרובסקי\|ספונות\|168434\|page=70\|קעפל=ויכוח שעבר בין מרן רבי יוסף קארו והמבי"ט\|באנד=ו\|שנת הוצאה=תשכ"ב\|עמ=71 א"וו}} ([https://www.jstor.org/stable/23415171 JSTOR])
			*R.J.Z. Werblowsky, [https://archive.org/details/josephkarolawyer00werbrich Joseph Karo, Lawyer and Mystic] (1977)
			*דוד תמר, [https://benyehuda.org/read/36647 ר' יוסף קארו כמקובל וכמיסטיקן], קרית ספר 40 תשכ"ה, 65–71 {{לינקשפראך\|HE}}
			*{{אוצר החכמה\|חיים טשרנוביץ ('רב צעיר')\|תולדות הפוסקים\|622849\|page=15\|באנד=ג\|שנת הוצאה=תש"ח\|עמ=1–36}}
			*{{אוצר החכמה\|ר' בצלאל לנדאו\|שאלות ותשובות אבקת רוכל\|627566\|page=11\|הקדמה}}
			*{{אוצר החכמה\|אברהם דוד\|סיני\|614082\|page=96\|קעפל=רבי יצחק קארו\|באנד=סו (ו-ז)\|שנת הוצאה=תש"ל\|מו"ל=מוסד הרב קוק\|עמ=370–371}}
			*{{אוצר החכמה\|2=מורשת ספרד\|3=678659\|page=179\|באנד=ב\|שנת הוצאה=תשנ"ב\|עמ=179–191}}
			*{{אוצר החכמה\|מאיר בניהו\|יוסף בחירי\|152627\|שנת הוצאה=תשנ"א}}
			*{{פרויקט בן-יהודה\|שם=רחל אליאור\|זיהוי=25786\|שם היצירה=ר' יוסף קארו ור' ישראל בעל שם טוב: מטמורפוזה מיסטית, השראה קבלית והפנמה רוחנית}} תרביץ סה, ד (תשנ"ו): 671—709, תשנ"ו
			*{{צ-זשורנאל\|משה אידל\|עיונים בשיטתו של בעל "ספר המשיב": פרק בתולדות הקבלה הספרדית\|ספונות\|יז\|עמ=220–26\|שנת הוצאה=תשמ"ג\|JSTOR=23414920}}
			*{{אקדמיה\|Yosef Tobi\|Caro's Shulhan Arukh Versus Maimonides' Mishne Torah in Yemen\|19026110\|Jewish Law Annual 15\|2004, 189–215}}
	*{{אקדמיה\|1=Alan D. Corré\|2=“Joseph Caro,” in Michael Terry, ed., Reader’s Guide to Judaism\|3=44523052\|5=(London: Routledge, 2000), 101-102}}		*{{אקדמיה\|1=Alan D. Corré\|2=“Joseph Caro,” in Michael Terry, ed., Reader’s Guide to Judaism\|3=44523052\|5=(London: Routledge, 2000), 101-102}}
			*Moshe Idel, ''[https://www.law.nyu.edu/sites/default/files/TikvahWorkingPapersArchive/WP5Idel.pdf R. Joseph Karo and His Revelations]'', 2010

	== רעפערענצן ==		== רעפערענצן ==

תנא קמא אין 22:16, 23 פעברואר 2025

2025-02-23T22:16:57Z

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 22:16, 23 פעברואר 2025
שורה 38:		שורה 38:
	ר' יוסף האט חתונה געהאט ווייניגסטנס דריי מאל. אין זיינע ווערק ציטירט ער מסורות אין די נעמען פון זיינע דריי שווערן זיך באציענדיג צו יעדער פון זיי ווי "מורי". בשעת ער איז געווען אין טערקיי, זענען צוויי פון זיינע זין און א טאכטער געשטארבן. ער האט איבערגעלאזט דריי זין, שלמה, יהודה, און אן אנדער (אפשר יצחק), וועלכע זענען געשטארבן עטליכע יארן נאך אים. לויט איין מסורה איז א זון פון ר' יוסף געווען א חתן צו דער טאכטער פון [[אר"י הקדוש\|רבי יצחק לוריא]]. זיין זון יהודה איז געבוירן געווארן פיר אדער פינף יאר פאר זיין פאטער'ס טויט.		ר' יוסף האט חתונה געהאט ווייניגסטנס דריי מאל. אין זיינע ווערק ציטירט ער מסורות אין די נעמען פון זיינע דריי שווערן זיך באציענדיג צו יעדער פון זיי ווי "מורי". בשעת ער איז געווען אין טערקיי, זענען צוויי פון זיינע זין און א טאכטער געשטארבן. ער האט איבערגעלאזט דריי זין, שלמה, יהודה, און אן אנדער (אפשר יצחק), וועלכע זענען געשטארבן עטליכע יארן נאך אים. לויט איין מסורה איז א זון פון ר' יוסף געווען א חתן צו דער טאכטער פון [[אר"י הקדוש\|רבי יצחק לוריא]]. זיין זון יהודה איז געבוירן געווארן פיר אדער פינף יאר פאר זיין פאטער'ס טויט.

	אין ר' יוסף'ס שו"ת אבקת ~~רחל~~ ([https://www.sefaria.org/Avkat_Rokhel.134.9 סי' קלד]) איז דא א נאטיץ, "בכאן הניח הרב זלה"ה נייר חלק והיה לו לכתוב יותר בתשובה אלא שנתבקש בישיבה של מעלה וה' יכפר בעדנו אמן – דא האט דער רב, זיין געדענקעניש צו ברכה, געלאזט דעם פאפיר ליידיג. ער האט געדארפט צו שרייבן מער אינעם תשובה, נאר איז גערופן געווארן צום ישיבה פון אויבן". ער איז נפטר געווארן אין צפת דאנערשטאג י"ג ניסן של"ה אין עלטער פון 87 יאר; אלס א סימן איז {{תנך\|שיר השירים\|ה\|יא}} ציטירט געווארן: "ראשו כתם פז – זיין קאפ איז ווי דאס פיינסטע גאלד" (פ"ז, "פיין גאלד": גימטריא 87). ער איז באערדיגט געווארן אין צפת, וואו זיין קבר קען נאך געזען ווערן אויפן אלטן בית־החיים.		אין ר' יוסף'ס שו"ת אבקת רוכל ([https://www.sefaria.org/Avkat_Rokhel.134.9 סי' קלד]) איז דא א נאטיץ, "בכאן הניח הרב זלה"ה נייר חלק והיה לו לכתוב יותר בתשובה אלא שנתבקש בישיבה של מעלה וה' יכפר בעדנו אמן – דא האט דער רב, זיין געדענקעניש צו ברכה, געלאזט דעם פאפיר ליידיג. ער האט געדארפט צו שרייבן מער אינעם תשובה, נאר איז גערופן געווארן צום ישיבה פון אויבן". ער איז נפטר געווארן אין צפת דאנערשטאג י"ג ניסן של"ה אין עלטער פון 87 יאר; אלס א סימן איז {{תנך\|שיר השירים\|ה\|יא}} ציטירט געווארן: "ראשו כתם פז – זיין קאפ איז ווי דאס פיינסטע גאלד" (פ"ז, "פיין גאלד": גימטריא 87). ער איז באערדיגט געווארן אין צפת, וואו זיין קבר קען נאך געזען ווערן אויפן אלטן בית־החיים.

	==ווערק==		==ווערק==
שורה 58:		שורה 58:
	ס'איז נישטא קיין צווייפל, אז די דאזיגע באשלוס האט געהאט אַן אנטשיידנדן איינפלוס אויף דער גאנצער אנטוויקלונג פון הלכה. עס האט פארגרעסערט די וויכטיגקייט פון די ארבעה טורים, שוין דאן אן אויטאריטאַטיווער פוסק, נאך מער מאסשטאבליך און עטאבלירט פאר אלע צייטן די צעטיילונג פונעם חלק פון אידישן געזעץ וואס איז פון פּראקטישן אָנווענדונג אין פיר טיילן וואס ר' יעקב בן אשר האט אַנטוויקלט (זעט [[שולחן ערוך]]). עס איז מסתמא דא אן אנדער סיבה וואס ר' יוסף דערמאנט נישט. ר' יעקב בן אשר, הגם ער איז אויפגעוואקסן אין שפאניע, איז געווען דער זון פון [[רא"ש\|רבי אשר בן יחיאל]] (רא"ש), איינער פון די גרעסטע פיגורן אין דער פראנק-דייטשישער (אשכנז) חדר, און האט דערמיט געגעבן די געוויכט אין זיין פסקים-ספר צו די מיינונגען פון די אשכנז'ישע פוסקים, וואס דער רמב"ם האט כמעט איגנארירט. אין די צוויי יארהונדערט וואס זענען פארגאנגען זינט דער צוזאמשטעלונג פון ר' יעקב בן אשר'ס חיבור, האט אבער די לימוד התלמוד פארגעזעצט און געבליט אין צענטראל־ און מזרח־אייראָפּע, בעת זי איז צוריקגעפאלן אין שפּאניע. ר' יוסף גיט א איינדרוקספולע רשימה פון נישט ווייניגער ווי 32 חיבורים, וואס ער קאנסולטירט, פון [[רש"י]] ביז [[רבי יוסף קולון]], דערמאנט די וואס האבן געהערט צו דער פראנצויזיש-דייטש חדר און די פון דער שפּאנישער (ספרד) טראדיציע. ער לייגט צו, אז ער נוצט דעם זוהר שפּארזאם, און למעשה גיט ער נאר זעלטן א פסק אויף דעם זוהר וואס איז אין סתירה מיט ר' יעקב בן אשר. זיין געפיל פון אומבאקוועמליכקייט דערמיט זעט מען אין דעם, אז אין צוויי אזעלכע פעלער (טור וש"ע אוח קיא און רפח) קומט צו אים דער מגיד (זעט ווייטער) אין א חזיון און באשטעטיגט זיין פסק (מגיד מישרים, משלי כ"ג און פרשת ויקהל).		ס'איז נישטא קיין צווייפל, אז די דאזיגע באשלוס האט געהאט אַן אנטשיידנדן איינפלוס אויף דער גאנצער אנטוויקלונג פון הלכה. עס האט פארגרעסערט די וויכטיגקייט פון די ארבעה טורים, שוין דאן אן אויטאריטאַטיווער פוסק, נאך מער מאסשטאבליך און עטאבלירט פאר אלע צייטן די צעטיילונג פונעם חלק פון אידישן געזעץ וואס איז פון פּראקטישן אָנווענדונג אין פיר טיילן וואס ר' יעקב בן אשר האט אַנטוויקלט (זעט [[שולחן ערוך]]). עס איז מסתמא דא אן אנדער סיבה וואס ר' יוסף דערמאנט נישט. ר' יעקב בן אשר, הגם ער איז אויפגעוואקסן אין שפאניע, איז געווען דער זון פון [[רא"ש\|רבי אשר בן יחיאל]] (רא"ש), איינער פון די גרעסטע פיגורן אין דער פראנק-דייטשישער (אשכנז) חדר, און האט דערמיט געגעבן די געוויכט אין זיין פסקים-ספר צו די מיינונגען פון די אשכנז'ישע פוסקים, וואס דער רמב"ם האט כמעט איגנארירט. אין די צוויי יארהונדערט וואס זענען פארגאנגען זינט דער צוזאמשטעלונג פון ר' יעקב בן אשר'ס חיבור, האט אבער די לימוד התלמוד פארגעזעצט און געבליט אין צענטראל־ און מזרח־אייראָפּע, בעת זי איז צוריקגעפאלן אין שפּאניע. ר' יוסף גיט א איינדרוקספולע רשימה פון נישט ווייניגער ווי 32 חיבורים, וואס ער קאנסולטירט, פון [[רש"י]] ביז [[רבי יוסף קולון]], דערמאנט די וואס האבן געהערט צו דער פראנצויזיש-דייטש חדר און די פון דער שפּאנישער (ספרד) טראדיציע. ער לייגט צו, אז ער נוצט דעם זוהר שפּארזאם, און למעשה גיט ער נאר זעלטן א פסק אויף דעם זוהר וואס איז אין סתירה מיט ר' יעקב בן אשר. זיין געפיל פון אומבאקוועמליכקייט דערמיט זעט מען אין דעם, אז אין צוויי אזעלכע פעלער (טור וש"ע אוח קיא און רפח) קומט צו אים דער מגיד (זעט ווייטער) אין א חזיון און באשטעטיגט זיין פסק (מגיד מישרים, משלי כ"ג און פרשת ויקהל).

	עס איז געווען נאך א סיבה, צו געבן בעפארצוג פאר ר' יעקב בן אשר'ס טור איבער דעם חיבור פון רמב"ם וועגן וועלכן ר' יוסף שווייגט. בשעת די לעצטע איז א פולשטענדיג קאָד, וואס נעמט ארום דאס גאנצן אידישן געזעץ צי עס איז געווען אין קראפט און אנווענדליך אין היינטצייטיגע אומשטענדן אדער נישט, באגרענעצט זיך ר' יעקב בן אשר אין זיין חיבור שטרענג בלויז צו יענע געזעצן וואס זענען פון פּראקטישן אנווענדבארקייט אין זיין צייט. ר' יוסף'ס צוגאנג שטימט מיט דעם לעצטן און עס איז שווער צו זען ווי אזוי, טראץ זיין דעקלעראציע, ער וואלט זיך געקענט באזירן אויפ'ן רמב”ם. פונדעסטוועגן ווייזט ער זיין באוואונדערונג פון און אפהענגיגקייט אויפ'ן רמב”ם, אין דעם וואס ער אדאפּטירט אין א היפּשן מאס דעם לשון הרמב"ם. ס'איז געשאצט, אז נישט ווייניגער ווי א דריטל פון דעם טעקסט איז איבערגעשריבן ווארט-ביי-ווארט פון אים. אין א תשובה ([https://www.sefaria.org/Avkat_Rokhel.32 אבקת ~~רחל~~ סי' לב]) אויף די שאלה צי א קהילה וואס האט נאכגעפאלגט דעם רמב"ם קען זיין מחויב צו אננעמען ר' יוסף'ס פסקים, טוט ער דאס שטארק פארבאטן, און דערביי רעדט ער די שענסטע ווערטער פונעם רמב"ם, און שטעלט זיך פעסט אז זיי זאלן ווייטער זיך האלטן צו זיינע פסקים.		עס איז געווען נאך א סיבה, צו געבן בעפארצוג פאר ר' יעקב בן אשר'ס טור איבער דעם חיבור פון רמב"ם וועגן וועלכן ר' יוסף שווייגט. בשעת די לעצטע איז א פולשטענדיג קאָד, וואס נעמט ארום דאס גאנצן אידישן געזעץ צי עס איז געווען אין קראפט און אנווענדליך אין היינטצייטיגע אומשטענדן אדער נישט, באגרענעצט זיך ר' יעקב בן אשר אין זיין חיבור שטרענג בלויז צו יענע געזעצן וואס זענען פון פּראקטישן אנווענדבארקייט אין זיין צייט. ר' יוסף'ס צוגאנג שטימט מיט דעם לעצטן און עס איז שווער צו זען ווי אזוי, טראץ זיין דעקלעראציע, ער וואלט זיך געקענט באזירן אויפ'ן רמב”ם. פונדעסטוועגן ווייזט ער זיין באוואונדערונג פון און אפהענגיגקייט אויפ'ן רמב”ם, אין דעם וואס ער אדאפּטירט אין א היפּשן מאס דעם לשון הרמב"ם. ס'איז געשאצט, אז נישט ווייניגער ווי א דריטל פון דעם טעקסט איז איבערגעשריבן ווארט-ביי-ווארט פון אים. אין א תשובה ([https://www.sefaria.org/Avkat_Rokhel.32 אבקת רוכל סי' לב]) אויף די שאלה צי א קהילה וואס האט נאכגעפאלגט דעם רמב"ם קען זיין מחויב צו אננעמען ר' יוסף'ס פסקים, טוט ער דאס שטארק פארבאטן, און דערביי רעדט ער די שענסטע ווערטער פונעם רמב"ם, און שטעלט זיך פעסט אז זיי זאלן ווייטער זיך האלטן צו זיינע פסקים.

	ר' יוסף האט פארזיכטיג צונויפגעזאמלט דעם עקזיסטירנדן טעקסט פון די טורים, עס פארגליכן מיט כתבי יד און פארראכטן די טעותי סופרים וואס האבן זיך אין אים אריינגעכאפט. אבער זיין ארבעט האט געהאט א פּראקטישן צוועק: סוף־כּל־סוף פעסטשטעלן די באשטימטע הלכה, אז עס זאל זיין "תורה אחת ומשפט אחד". דא האט ער זיך געטראפן מיט א שוועריגקייט. ער האט געפילט אז זיין אייגענע אויטאריטעט איז נישט באגעניגנד צו באשליסן צווישן סתירה'דיגע מיינונגען, און ער האט דעריבער אנגענומען אַן עמפּירישע מעטאד. ער האט גענומען ווי זיין יסוד די חיבורים פון די דריי ריזן אין הלכה - [[רי"ף\|רבי יצחק אלפסי]] (רי"ף), רמב"ם און רא"ש און באשלאסן צו אננעמען די פסק פון א מערהייט פון די דריי. ער האט אבער בפירוש אפגעהיט א געוויסע בויגזאמקייט, וועלכן ער האט גאנץ פיין אויסגענוצט. ווען א מערהייט פון די אנדערע ספרי פסק מיט וועלכע ער האט זיך באראטן האבן נאכגעפאלגט די איינציגסטע דעה פון איינעם פון דריי אדער וואו מען האט אנגענומען א מנהג למעשה, אדער וואו עס איז נישט געגעבן געווארן קיין קלארע החלטה, דאן לאזט ער זיך אפּ פון דעם כלל, און מיט א דערפרישנדן ליבעראליטעט, לייגט ער אראפּ אז אויב זיין באשלוס איז קעגן דעם איינגעשטעלטן מנהג אין סיי וועלכע לאנד זענען זיי פריי צו איגנארירן זיין פסק, בפרט ווען דער מנהג האָט נאכגעפאלגט דעם שטרענגערע אויסטייטש.		ר' יוסף האט פארזיכטיג צונויפגעזאמלט דעם עקזיסטירנדן טעקסט פון די טורים, עס פארגליכן מיט כתבי יד און פארראכטן די טעותי סופרים וואס האבן זיך אין אים אריינגעכאפט. אבער זיין ארבעט האט געהאט א פּראקטישן צוועק: סוף־כּל־סוף פעסטשטעלן די באשטימטע הלכה, אז עס זאל זיין "תורה אחת ומשפט אחד". דא האט ער זיך געטראפן מיט א שוועריגקייט. ער האט געפילט אז זיין אייגענע אויטאריטעט איז נישט באגעניגנד צו באשליסן צווישן סתירה'דיגע מיינונגען, און ער האט דעריבער אנגענומען אַן עמפּירישע מעטאד. ער האט גענומען ווי זיין יסוד די חיבורים פון די דריי ריזן אין הלכה - [[רי"ף\|רבי יצחק אלפסי]] (רי"ף), רמב"ם און רא"ש און באשלאסן צו אננעמען די פסק פון א מערהייט פון די דריי. ער האט אבער בפירוש אפגעהיט א געוויסע בויגזאמקייט, וועלכן ער האט גאנץ פיין אויסגענוצט. ווען א מערהייט פון די אנדערע ספרי פסק מיט וועלכע ער האט זיך באראטן האבן נאכגעפאלגט די איינציגסטע דעה פון איינעם פון דריי אדער וואו מען האט אנגענומען א מנהג למעשה, אדער וואו עס איז נישט געגעבן געווארן קיין קלארע החלטה, דאן לאזט ער זיך אפּ פון דעם כלל, און מיט א דערפרישנדן ליבעראליטעט, לייגט ער אראפּ אז אויב זיין באשלוס איז קעגן דעם איינגעשטעלטן מנהג אין סיי וועלכע לאנד זענען זיי פריי צו איגנארירן זיין פסק, בפרט ווען דער מנהג האָט נאכגעפאלגט דעם שטרענגערע אויסטייטש.

	פאר ענציקלאפּעדישע ידענות און פולשטענדיגן באהערשונג אין דער נושא, פאר גרונטיקליכקייט פון פארשונג און פאר א שטארקן קריטישן איינזיכט האט דער דאזיגער חיבור נישט קיין פארגלייך אין דער גאנצער רבני'שער ליטעראטור. ביזן היינטיגן טאג איז עס אַן אומפארציכטבארער וועגווייזער פאר יעדן וואס וויל נאכפאלגן דער אנטוויקלונג פון יעדן איינצלנעם הלכה פון גמרא פון איר מקור ביזצו איר אנטוויקלונג אינעם 16טן יארהונדערט.		פאר ענציקלאפּעדישע ידענות און פולשטענדיגן באהערשונג אין דער נושא, פאר גרונטיקליכקייט פון פארשונג און פאר א שטארקן קריטישן איינזיכט האט דער דאזיגער חיבור נישט קיין פארגלייך אין דער גאנצער רבני'שער ליטעראטור. ביזן היינטיגן טאג איז עס אַן אומפארציכטבארער וועגווייזער פאר יעדן וואס וויל נאכפאלגן דער אנטוויקלונג פון יעדן איינצלנעם הלכה פון גמרא פון איר מקור ביזצו איר אנטוויקלונג אינעם 16טן יארהונדערט.

			===דער שולחן ערוך===
			עס איז געווען דעם אנערקענונג פונעם שלימות פון דעם חיבור, וואס האט ענדליך געגעבן דעם שולחן ערוך זיין אומ'מחולק'דיגן ארט אלס דער ספר פסקים פון הלכה 'פּאַר עקסעלענץ'. דאס אז עס איז געווען א קיצור פונעם בית יוסף, אין וועלכן עס ווערט געגעבן א דעטאלירטן אונטערזיכונג פונעם מקור און אנטוויקלונג פון יעדן דין, האט עס אוממעגליך געמאכט צו קעגנברענגען ר' יוסף די העפטיגע קריטיק וואס איז ארויסגעברענגט געווארן קעגן דעם רמב"ם'ס פסק-ספר, אז ער לייגט אראפּ די הלכה אן געבן מקורות אדער חילוקי דעות. די מאסיווע פאָליאנטן אין וואס נאכפאלגנדע קאמענטארן און סופּערקאמענטארן האָבן געשוואָלן דאס אריגינעלן טעקסט האבן פארשלייערט די פאקט אז עס איז אריגינעל געווען זייער קורץ. אין דער דריטער אויסגאבע ([[ווענעציע]], 1567) ווערט דער טעקסט איינגעטיילט אין 30 אפטיילונגען, צו לערנען נאכאנאנד, איין אָפּטיילונג טעגליך, כדי די גאנצע חיבור זאל קענען ווערן איבערגעגאנגען אין 30 טעג, א אויפגאבע, וואס איז בכלל נישט אוממעגליך, אויב מען לערנט עס נאר צו דערפרישן דעם זכרון. אפילו א קעשענע אויסגאבע איז ערשינען, און דער שער בלאט פון דער זעקסטער אויסגאבע (ווענעציע, 1574) זאגט אויסדרוקליך אז עס איז אויסגעשטעלט אין דעם פארמאט "כדי עס זאל קענען ווערן געטראגן אין דער בוזעם אזוי אז עס קען ווערן נאכגעקוקט אין סיי וועלכן צייט און ארט, ביי דאטשע אדער ביים רייזן."

	== אלס מקובל ==		== אלס מקובל ==

תנא קמא אין 22:01, 23 פעברואר 2025

2025-02-23T22:01:15Z

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 22:01, 23 פעברואר 2025
שורה 38:		שורה 38:
	ר' יוסף האט חתונה געהאט ווייניגסטנס דריי מאל. אין זיינע ווערק ציטירט ער מסורות אין די נעמען פון זיינע דריי שווערן זיך באציענדיג צו יעדער פון זיי ווי "מורי". בשעת ער איז געווען אין טערקיי, זענען צוויי פון זיינע זין און א טאכטער געשטארבן. ער האט איבערגעלאזט דריי זין, שלמה, יהודה, און אן אנדער (אפשר יצחק), וועלכע זענען געשטארבן עטליכע יארן נאך אים. לויט איין מסורה איז א זון פון ר' יוסף געווען א חתן צו דער טאכטער פון [[אר"י הקדוש\|רבי יצחק לוריא]]. זיין זון יהודה איז געבוירן געווארן פיר אדער פינף יאר פאר זיין פאטער'ס טויט.		ר' יוסף האט חתונה געהאט ווייניגסטנס דריי מאל. אין זיינע ווערק ציטירט ער מסורות אין די נעמען פון זיינע דריי שווערן זיך באציענדיג צו יעדער פון זיי ווי "מורי". בשעת ער איז געווען אין טערקיי, זענען צוויי פון זיינע זין און א טאכטער געשטארבן. ער האט איבערגעלאזט דריי זין, שלמה, יהודה, און אן אנדער (אפשר יצחק), וועלכע זענען געשטארבן עטליכע יארן נאך אים. לויט איין מסורה איז א זון פון ר' יוסף געווען א חתן צו דער טאכטער פון [[אר"י הקדוש\|רבי יצחק לוריא]]. זיין זון יהודה איז געבוירן געווארן פיר אדער פינף יאר פאר זיין פאטער'ס טויט.

	אין ר' יוסף'ס שו"ת אבקת רחל (סי' קלד) איז דא א נאטיץ, "בכאן הניח הרב זלה"ה נייר חלק והיה לו לכתוב יותר בתשובה אלא שנתבקש בישיבה של מעלה וה' יכפר בעדנו אמן – דא האט דער רב, זיין געדענקעניש צו ברכה, געלאזט דעם פאפיר ליידיג. ער האט געדארפט צו שרייבן מער אינעם תשובה, נאר איז גערופן געווארן צום ישיבה פון אויבן". ער איז נפטר געווארן אין צפת דאנערשטאג י"ג ניסן של"ה אין עלטער פון 87 יאר; אלס א סימן איז {{תנך\|שיר השירים\|ה\|יא}} ציטירט געווארן: "ראשו כתם פז – זיין קאפ איז ווי דאס פיינסטע גאלד" (פ"ז, "פיין גאלד": גימטריא 87). ער איז באערדיגט געווארן אין צפת, וואו זיין קבר קען נאך געזען ווערן אויפן אלטן בית־החיים.		אין ר' יוסף'ס שו"ת אבקת רחל ([https://www.sefaria.org/Avkat_Rokhel.134.9 סי' קלד]) איז דא א נאטיץ, "בכאן הניח הרב זלה"ה נייר חלק והיה לו לכתוב יותר בתשובה אלא שנתבקש בישיבה של מעלה וה' יכפר בעדנו אמן – דא האט דער רב, זיין געדענקעניש צו ברכה, געלאזט דעם פאפיר ליידיג. ער האט געדארפט צו שרייבן מער אינעם תשובה, נאר איז גערופן געווארן צום ישיבה פון אויבן". ער איז נפטר געווארן אין צפת דאנערשטאג י"ג ניסן של"ה אין עלטער פון 87 יאר; אלס א סימן איז {{תנך\|שיר השירים\|ה\|יא}} ציטירט געווארן: "ראשו כתם פז – זיין קאפ איז ווי דאס פיינסטע גאלד" (פ"ז, "פיין גאלד": גימטריא 87). ער איז באערדיגט געווארן אין צפת, וואו זיין קבר קען נאך געזען ווערן אויפן אלטן בית־החיים.

	==ווערק==		==ווערק==
שורה 50:		שורה 50:
	זייענדיג א ספרדי האט דער "בית יוסף" פאַרקוקט די אשכנזישע מנהגים. דאס האט געאַרט א היבש ביסל די ראשי הישיבות פון דייטשלאנד און פּוילן. דער רמ"א ז"ל איז געווען דער ערשטער, וועלכער איז ארויסגעקומען מיט הגהות אויף דעם שולחן ערוך. אבער "אלו ואלו דברי אלקים חיים". די פריינדשאפט צווישן זיי איז געווען א שטארקע. און דער "בית יוסף" האט אפילו מזכה געווען דעם רמ"א מיט א תיקון סופרים, לויט וועלכן דער רמ"א האט געשריבן א ספר תורה.		זייענדיג א ספרדי האט דער "בית יוסף" פאַרקוקט די אשכנזישע מנהגים. דאס האט געאַרט א היבש ביסל די ראשי הישיבות פון דייטשלאנד און פּוילן. דער רמ"א ז"ל איז געווען דער ערשטער, וועלכער איז ארויסגעקומען מיט הגהות אויף דעם שולחן ערוך. אבער "אלו ואלו דברי אלקים חיים". די פריינדשאפט צווישן זיי איז געווען א שטארקע. און דער "בית יוסף" האט אפילו מזכה געווען דעם רמ"א מיט א תיקון סופרים, לויט וועלכן דער רמ"א האט געשריבן א ספר תורה.

	== אלס א מקובל ==		==אלס הלכה'יסט==
	עס איז ~~פאַראַן נאָך אַ~~ ספר, וועגן וועלכן די טראדיציע ~~האַלט~~, ~~אַז~~ דער מחבר איז געווען רבי יוסף ~~קאַרו~~. ~~דאָס~~ איז דער ספר "מגיד משרים" — רעליגיעז־מיסטישער ~~טאָגבוך~~, ~~וואָס~~ באשטייט פון פּירושים און סודות. עס ווערט דארט דערציילט, אַז יעדן פרייטאגצונאַכטס פלעגט קומען צו רבי יוסף קאַרו די משנה, אין געשטאַלט פון אַ "מגיד" פון הימל, און אים מגלה זיין סודות און אויך דערציילן נביאות. עס זענען אָבער פאַרהאַן טייל געלערנטע (צווישן זיי קאַסעל, דער אַרויסגעבער פון קורפונטוס "קורא הדורות", וואו רבי יוסף קאַרו ווערט אָנגערופן דער מחבר פון "מגיד משרים"), וואָס האַלטן, אַז דאָס ספר איז נישט געשריבן געוואָרן דורך רבי יוסף קאַרו, און אַז עס איז געפעלשט.		כאטש ר' יוסף קאַראָ איז פאראייביגלט געווארן דורך זיין מערסט בארימט ווערק, דער [[שולחן ערוך]], וואס איז געוואָרן דער אויטאריטאטיווער קאָד פון אידישן געזעץ פארן ארטאדאקסישן אידנטום איבער דער וועלט, איז זי די אומוויכטיגסטע פון זיינע ווערק פון דער שטאנדפּונקט פון דער תורה-לערנונג. עס איז געווען, ווי ער אליין זאגט, א קיצור פון זיין הויפט-ווערק, וואס דער בית יוסף האט דעזיגנירט צווישן אנדערע פאר "יונגע תלמידים" ([https://www.sefaria.org/Shulchan_Arukh%2C_Introduction.6 הקדמה]) און ער אליין לייגט דערויף נישט קיין גרויסן עיקר. ער ציטירט עס קיינמאל נישט אין זיין שו”ת, נאר ציטירט אנשטאט דעם בית יוסף.

			===די בית יוסף===
			ר' יוסף האט אנגעהויבן שרייבן דעם בית יוסף אין 1522 אין אַדריאַנאָפּאל, און האט דערויף געארבעט 20 יאר אין א צי, און פארענדיגט אין צפת אין 1542, הגם דער ערשטער באנד איז ערשינען ערשט אין 1555. אין זיין באוואונדערנדן, קורצן [https://www.sefaria.org/Beit_Yosef%2C_Introduction.1 הקדמה] שטעלט ר' יוסף אויס דעם ציל און צוועק פון זיין חיבור. די מערהייט פון ספרי הלכה, און זייער נטייה צו געבן פסקים אָן אריינגיין אין די מקורות, אדער געבן קעגנגעזעצטע מיינונגען, צוזאמען מיט דעם אז פארשידענע קהילות פארלאזן זיך אויף פארשידענע פוסקים, האבן געבראכט א צעמישנדע פארשידנקייט פון לאקאלע מנהגים. זיין ציל איז געווען צו מאכן סדר פון דעם כאאס און – דורך גרונטליך אויספארשן יעדע איינצלנע הלכה, אנגעהויבן פון איר מקור אין דער גמרא, דיסקוטירן יעדער פאַזע פון איר אַנטוויקלונג, און ברענגען יעדן מעגליכן אפווייכנדן מיינונג – צום סוף אנקומען צו די באשטימענדע פּסק{{#קיים:קאדיפיקאציע פון הלכה\|{{רווח קל}}(זעט [[קאדיפיקאציע פון הלכה]])}}{{העב\|}}. ער האט באשלאסן נישט צו שרייבן אַן אומאפהענגיגן ווערק "כדי נישט צו דארפן איבער'חזר'ן וואס מיינע פארגייער האבן שוין געשריבן", נאר דאס צו שרייבן אין דער פארם פון א קאמענטארן אויף א עקזיסטירנדן פוסק. ער האט ערשט געטראכט וועגן דער רמב"ם'ס קלאסישע קאָד, "ווייל ער איז דער באַרימטער פּוסק אין דער וועלט", אבער האט אפּגעווארפן דעם געדאנק, ווייל דער רמב"ם שטעלט פאָר די הלכה אָן צו געבן פארשידענע מיינונגען; ער האט ענדליך באשלאסן אויף די [[ארבעה טורים]] פון [[רבי יעקב בן אשר]] "וואס גיט די מיינונגען פון רוב פוסקים".

			ס'איז נישטא קיין צווייפל, אז די דאזיגע באשלוס האט געהאט אַן אנטשיידנדן איינפלוס אויף דער גאנצער אנטוויקלונג פון הלכה. עס האט פארגרעסערט די וויכטיגקייט פון די ארבעה טורים, שוין דאן אן אויטאריטאַטיווער פוסק, נאך מער מאסשטאבליך און עטאבלירט פאר אלע צייטן די צעטיילונג פונעם חלק פון אידישן געזעץ וואס איז פון פּראקטישן אָנווענדונג אין פיר טיילן וואס ר' יעקב בן אשר האט אַנטוויקלט (זעט [[שולחן ערוך]]). עס איז מסתמא דא אן אנדער סיבה וואס ר' יוסף דערמאנט נישט. ר' יעקב בן אשר, הגם ער איז אויפגעוואקסן אין שפאניע, איז געווען דער זון פון [[רא"ש\|רבי אשר בן יחיאל]] (רא"ש), איינער פון די גרעסטע פיגורן אין דער פראנק-דייטשישער (אשכנז) חדר, און האט דערמיט געגעבן די געוויכט אין זיין פסקים-ספר צו די מיינונגען פון די אשכנז'ישע פוסקים, וואס דער רמב"ם האט כמעט איגנארירט. אין די צוויי יארהונדערט וואס זענען פארגאנגען זינט דער צוזאמשטעלונג פון ר' יעקב בן אשר'ס חיבור, האט אבער די לימוד התלמוד פארגעזעצט און געבליט אין צענטראל־ און מזרח־אייראָפּע, בעת זי איז צוריקגעפאלן אין שפּאניע. ר' יוסף גיט א איינדרוקספולע רשימה פון נישט ווייניגער ווי 32 חיבורים, וואס ער קאנסולטירט, פון [[רש"י]] ביז [[רבי יוסף קולון]], דערמאנט די וואס האבן געהערט צו דער פראנצויזיש-דייטש חדר און די פון דער שפּאנישער (ספרד) טראדיציע. ער לייגט צו, אז ער נוצט דעם זוהר שפּארזאם, און למעשה גיט ער נאר זעלטן א פסק אויף דעם זוהר וואס איז אין סתירה מיט ר' יעקב בן אשר. זיין געפיל פון אומבאקוועמליכקייט דערמיט זעט מען אין דעם, אז אין צוויי אזעלכע פעלער (טור וש"ע אוח קיא און רפח) קומט צו אים דער מגיד (זעט ווייטער) אין א חזיון און באשטעטיגט זיין פסק (מגיד מישרים, משלי כ"ג און פרשת ויקהל).

			עס איז געווען נאך א סיבה, צו געבן בעפארצוג פאר ר' יעקב בן אשר'ס טור איבער דעם חיבור פון רמב"ם וועגן וועלכן ר' יוסף שווייגט. בשעת די לעצטע איז א פולשטענדיג קאָד, וואס נעמט ארום דאס גאנצן אידישן געזעץ צי עס איז געווען אין קראפט און אנווענדליך אין היינטצייטיגע אומשטענדן אדער נישט, באגרענעצט זיך ר' יעקב בן אשר אין זיין חיבור שטרענג בלויז צו יענע געזעצן וואס זענען פון פּראקטישן אנווענדבארקייט אין זיין צייט. ר' יוסף'ס צוגאנג שטימט מיט דעם לעצטן און עס איז שווער צו זען ווי אזוי, טראץ זיין דעקלעראציע, ער וואלט זיך געקענט באזירן אויפ'ן רמב”ם. פונדעסטוועגן ווייזט ער זיין באוואונדערונג פון און אפהענגיגקייט אויפ'ן רמב”ם, אין דעם וואס ער אדאפּטירט אין א היפּשן מאס דעם לשון הרמב"ם. ס'איז געשאצט, אז נישט ווייניגער ווי א דריטל פון דעם טעקסט איז איבערגעשריבן ווארט-ביי-ווארט פון אים. אין א תשובה ([https://www.sefaria.org/Avkat_Rokhel.32 אבקת רחל סי' לב]) אויף די שאלה צי א קהילה וואס האט נאכגעפאלגט דעם רמב"ם קען זיין מחויב צו אננעמען ר' יוסף'ס פסקים, טוט ער דאס שטארק פארבאטן, און דערביי רעדט ער די שענסטע ווערטער פונעם רמב"ם, און שטעלט זיך פעסט אז זיי זאלן ווייטער זיך האלטן צו זיינע פסקים.

			ר' יוסף האט פארזיכטיג צונויפגעזאמלט דעם עקזיסטירנדן טעקסט פון די טורים, עס פארגליכן מיט כתבי יד און פארראכטן די טעותי סופרים וואס האבן זיך אין אים אריינגעכאפט. אבער זיין ארבעט האט געהאט א פּראקטישן צוועק: סוף־כּל־סוף פעסטשטעלן די באשטימטע הלכה, אז עס זאל זיין "תורה אחת ומשפט אחד". דא האט ער זיך געטראפן מיט א שוועריגקייט. ער האט געפילט אז זיין אייגענע אויטאריטעט איז נישט באגעניגנד צו באשליסן צווישן סתירה'דיגע מיינונגען, און ער האט דעריבער אנגענומען אַן עמפּירישע מעטאד. ער האט גענומען ווי זיין יסוד די חיבורים פון די דריי ריזן אין הלכה - [[רי"ף\|רבי יצחק אלפסי]] (רי"ף), רמב"ם און רא"ש און באשלאסן צו אננעמען די פסק פון א מערהייט פון די דריי. ער האט אבער בפירוש אפגעהיט א געוויסע בויגזאמקייט, וועלכן ער האט גאנץ פיין אויסגענוצט. ווען א מערהייט פון די אנדערע ספרי פסק מיט וועלכע ער האט זיך באראטן האבן נאכגעפאלגט די איינציגסטע דעה פון איינעם פון דריי אדער וואו מען האט אנגענומען א מנהג למעשה, אדער וואו עס איז נישט געגעבן געווארן קיין קלארע החלטה, דאן לאזט ער זיך אפּ פון דעם כלל, און מיט א דערפרישנדן ליבעראליטעט, לייגט ער אראפּ אז אויב זיין באשלוס איז קעגן דעם איינגעשטעלטן מנהג אין סיי וועלכע לאנד זענען זיי פריי צו איגנארירן זיין פסק, בפרט ווען דער מנהג האָט נאכגעפאלגט דעם שטרענגערע אויסטייטש.

			פאר ענציקלאפּעדישע ידענות און פולשטענדיגן באהערשונג אין דער נושא, פאר גרונטיקליכקייט פון פארשונג און פאר א שטארקן קריטישן איינזיכט האט דער דאזיגער חיבור נישט קיין פארגלייך אין דער גאנצער רבני'שער ליטעראטור. ביזן היינטיגן טאג איז עס אַן אומפארציכטבארער וועגווייזער פאר יעדן וואס וויל נאכפאלגן דער אנטוויקלונג פון יעדן איינצלנעם הלכה פון גמרא פון איר מקור ביזצו איר אנטוויקלונג אינעם 16טן יארהונדערט.

			== אלס מקובל ==
			עס איז פארהאן נאך א ספר, וועגן וועלכן די טראדיציע האלט, אז דער מחבר איז געווען רבי יוסף קארו. דאס איז דער ספר "מגיד משרים" — רעליגיעז־מיסטישער טאגבוך, וואס באשטייט פון פּירושים און סודות. עס ווערט דארט דערציילט, אַז יעדן פרייטאגצונאַכטס פלעגט קומען צו רבי יוסף קאַרו די משנה, אין געשטאַלט פון אַ "מגיד" פון הימל, און אים מגלה זיין סודות און אויך דערציילן נביאות. עס זענען אָבער פאַרהאַן טייל געלערנטע (צווישן זיי קאַסעל, דער אַרויסגעבער פון קורפונטוס "קורא הדורות", וואו רבי יוסף קאַרו ווערט אָנגערופן דער מחבר פון "מגיד משרים"), וואָס האַלטן, אַז דאָס ספר איז נישט געשריבן געוואָרן דורך רבי יוסף קאַרו, און אַז עס איז געפעלשט.

	ר' יוסף קאַרו איז געווען א גרויסער אָנהענגער פון [[רבי שלמה מולכו]], מיט וועמען ער האָט זיך באַגעגנט אין אַדריאָנאָפּאַל. באַגייסטערט פון מולכו'ס קבלה־דרשות, האָט ער זיך גענומען פאַרטיפן אין קבלה און דורכגעדרונגען געוואָרן מיט די משיחישע טרוימען פון זיין דור. אין זיין "מגיד מישרים" ווייזט ער אַרויס אַ באַזונדערע ליבע צו מולכו'ן און רופט אים אָן: "שלמה אהובי", "שלמה ידידי", "שלמה חביבי". דער ערשטער טייל פון "מגיד מישרים" איז דערשינען אין לובלין, 1646, די צווייטע (ערשטע פולשטענדיקע) אויסגאַבע — אין ווענעציע, 1654.		ר' יוסף קאַרו איז געווען א גרויסער אָנהענגער פון [[רבי שלמה מולכו]], מיט וועמען ער האָט זיך באַגעגנט אין אַדריאָנאָפּאַל. באַגייסטערט פון מולכו'ס קבלה־דרשות, האָט ער זיך גענומען פאַרטיפן אין קבלה און דורכגעדרונגען געוואָרן מיט די משיחישע טרוימען פון זיין דור. אין זיין "מגיד מישרים" ווייזט ער אַרויס אַ באַזונדערע ליבע צו מולכו'ן און רופט אים אָן: "שלמה אהובי", "שלמה ידידי", "שלמה חביבי". דער ערשטער טייל פון "מגיד מישרים" איז דערשינען אין לובלין, 1646, די צווייטע (ערשטע פולשטענדיקע) אויסגאַבע — אין ווענעציע, 1654.

תנא קמא אין 08:36, 23 פעברואר 2025

2025-02-23T08:36:11Z

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 08:36, 23 פעברואר 2025
שורה 62:		שורה 62:
	*{{היברובוקס\|משה יעקב קאַננער\|דאס אידישע ווארט\|50155\|page=19\|באנד=348\|שנת הוצאה=חשון-כסלו תשנ"ט\|עמ=19}}		*{{היברובוקס\|משה יעקב קאַננער\|דאס אידישע ווארט\|50155\|page=19\|באנד=348\|שנת הוצאה=חשון-כסלו תשנ"ט\|עמ=19}}
	*פרידבערג, "תולדות רבנו יוסף קארו"; ראזאנעס, "דברי ימי ישראל בתוגרמה", 2טן טייל.		*פרידבערג, "תולדות רבנו יוסף קארו"; ראזאנעס, "דברי ימי ישראל בתוגרמה", 2טן טייל.
			*{{אקדמיה\|1=Alan D. Corré\|2=“Joseph Caro,” in Michael Terry, ed., Reader’s Guide to Judaism\|3=44523052\|5=(London: Routledge, 2000), 101-102}}

	== רעפערענצן ==		== רעפערענצן ==

תנא קמא אין 08:05, 23 פעברואר 2025

2025-02-23T08:05:05Z

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 08:05, 23 פעברואר 2025
שורה 34:		שורה 34:
	אין צפת איז זיין ווייב געשטארבן. זי האט אים איבערגעלאזט א זון ר' שלמה, וועלכער איז געבוירן געווארן ארום דעם יאר 1554. אין דעם יאר 1665 האט ער גענומען א דריטע ווייב, די טאכטער פון ר' זכריה ב"ר שלמה זבשיל אשכנזי. זי האט אים געבוירן א זון ר' יהודה קארו אין דעם יאר 1571.		אין צפת איז זיין ווייב געשטארבן. זי האט אים איבערגעלאזט א זון ר' שלמה, וועלכער איז געבוירן געווארן ארום דעם יאר 1554. אין דעם יאר 1665 האט ער גענומען א דריטע ווייב, די טאכטער פון ר' זכריה ב"ר שלמה זבשיל אשכנזי. זי האט אים געבוירן א זון ר' יהודה קארו אין דעם יאר 1571.

	עטליכע טעג פאר זיין טויט האט ר' יוסף באפוילן ארויסצוגעבן א איסור קעגן דער [[מאור עינים (ר' עזריה מן האדומים)\|מאור עינים פון עזריה דעי ראסי]], אבער ער איז נפטר געווארן איידער ער האט עס געקענט אונטערשרייבן.		עטליכע טעג פאר זיין טויט האט ר' יוסף באפוילן ארויסצוגעבן א איסור קעגן דער [[מאור עינים (ר' עזריה מן האדומים)\|מאור עינים פון עזריה דעי ראסי]], אבער ער איז נפטר געווארן איידער ער האט עס געקענט אונטערשרייבן. ר' יוסף'ס תלמידים האבן אריינגערעכנט [[רבי משה קארדאווערא\|רבי משה קאָרדאָוועראָ]] און [[רבי משה אלשיך]], וועלכער איז נסמך געווארן דורך אים.

	ר' יוסף ~~קארו ז~~"ל איז נפטר געווארן אין צפת ~~דאנערשטיג,~~ י"ג ניסן של"ה~~, 1575,~~ אין ~~דעם~~ עלטער פון 87 יאר~~. ר' יוסף'ס תלמידים האבן אריינגערעכנט [[רבי משה קארדאווערא~~\|~~רבי משה קאָרדאָוועראָ]] און [[רבי משה אלשיך]]~~, ~~וועלכער~~ איז ~~נסמך~~ געווארן ~~דורך אים~~.		ר' יוסף האט חתונה געהאט ווייניגסטנס דריי מאל. אין זיינע ווערק ציטירט ער מסורות אין די נעמען פון זיינע דריי שווערן זיך באציענדיג צו יעדער פון זיי ווי "מורי". בשעת ער איז געווען אין טערקיי, זענען צוויי פון זיינע זין און א טאכטער געשטארבן. ער האט איבערגעלאזט דריי זין, שלמה, יהודה, און אן אנדער (אפשר יצחק), וועלכע זענען געשטארבן עטליכע יארן נאך אים. לויט איין מסורה איז א זון פון ר' יוסף געווען א חתן צו דער טאכטער פון [[אר"י הקדוש\|רבי יצחק לוריא]]. זיין זון יהודה איז געבוירן געווארן פיר אדער פינף יאר פאר זיין פאטער'ס טויט.

			אין ר' יוסף'ס שו"ת אבקת רחל (סי' קלד) איז דא א נאטיץ, "בכאן הניח הרב זלה"ה נייר חלק והיה לו לכתוב יותר בתשובה אלא שנתבקש בישיבה של מעלה וה' יכפר בעדנו אמן – דא האט דער רב, זיין געדענקעניש צו ברכה, געלאזט דעם פאפיר ליידיג. ער האט געדארפט צו שרייבן מער אינעם תשובה, נאר איז גערופן געווארן צום ישיבה פון אויבן". ער איז נפטר געווארן אין צפת דאנערשטאג י"ג ניסן של"ה אין עלטער פון 87 יאר; אלס א סימן איז {{תנך\|שיר השירים\|ה\|יא}} ציטירט געווארן: "ראשו כתם פז – זיין קאפ איז ווי דאס פיינסטע גאלד" (פ"ז, "פיין גאלד": גימטריא 87). ער איז באערדיגט געווארן אין צפת, וואו זיין קבר קען נאך געזען ווערן אויפן אלטן בית־החיים.

	==ווערק==		==ווערק==

תנא קמא אין 07:47, 23 פעברואר 2025

2025-02-23T07:47:31Z

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 07:47, 23 פעברואר 2025
שורה 18:		שורה 18:
	ער האט חתונה געהאט דארט מיט דער טאכטער פון דעם חכם און חסיד ר' חיים ב"ר אלבלג ז"ל. זי איז אבער געשטארבן אינג, און ער האט חתונה געהאט מיט דער טאכטער פון ר' יצחק סבע, די שוועסטער פון זיין פריינד ר' שמואל סבע. און דארט אין אדריאנאפּאל, האט ער אנגעהויבן צו ארבעטן אויף זיין בארימטן ספר "בית יוסף", אין דעם יאר רפּ"ב, 1522.		ער האט חתונה געהאט דארט מיט דער טאכטער פון דעם חכם און חסיד ר' חיים ב"ר אלבלג ז"ל. זי איז אבער געשטארבן אינג, און ער האט חתונה געהאט מיט דער טאכטער פון ר' יצחק סבע, די שוועסטער פון זיין פריינד ר' שמואל סבע. און דארט אין אדריאנאפּאל, האט ער אנגעהויבן צו ארבעטן אויף זיין בארימטן ספר "בית יוסף", אין דעם יאר רפּ"ב, 1522.

	אין יענער צייט האט די קהילה פון דער שטאט [[ניקאפאל\|ניקאָפּאָל]], אים איינגעלאַדן צו ווערן ראש פון זייער ישיבה. ער האט אנגענומען די איינלאדונג. און ער האט זיך באזעצט דארט אין דעם יאר 1523. דער דארטיגער הויפּט פון דער קהילה, אַן עלטערער ספרד'ישער חכם, האט נישט מסכים געווען מיט זיין געדאנקען-גאנג, און ער פלעגט אפילו אידערצערנען. אין אלגעמיין, אבער, איז ער געווען זייער געאכטעט ביי זיינע צייט גענאָסן. און אויסער זיינע פליכטן אלס ראש ישיבה, האָט ער געווידמעט זיין גאנצע צייט אויף זיין ~~ספר~~ "בית יוסף".		אין טערקיי האט ער זיך, לכאורה, באגעגנט מיט רבי שלמה מולכו, וועמענס מאַרטיריום אויפן פלעקל אין 1532 האט געמאכט א טיפן רושם אויף ר' יוסף, מיט דעם רעזולטאט, אז אויך ער האט געגארט צו אומקומען אויף קידוש ה'. אויך איז ער באאיינפלוסט געווארן פון [[רבי יוסף טאיטאצאק]], וועמען ער האט באגעגנט אין [[סאלאניקי\|סאלאניקא]], וואו ר' יוסף האט געוואוינט פאר א צייט, און פון [[רבי שלמה אלקבץ]], וועמען ער האט באגעגנט סיי דארטן און סיי אין ניקאפאל. אין סאלאניקע און אין אדריאנאפאל, זענען געווען גרופעס פון צדיקים און מקובלים, אנגעפירט דורך די דאזיגע חכמים.

			אין יענער צייט האט די קהילה פון דער שטאט [[ניקאפאל\|ניקאָפּאָל]], אים איינגעלאַדן צו ווערן ראש פון זייער ישיבה. ער האט אנגענומען די איינלאדונג. און ער האט זיך באזעצט דארט אין דעם יאר 1523. דער דארטיגער הויפּט פון דער קהילה, אַן עלטערער ספרד'ישער חכם, האט נישט מסכים געווען מיט זיין געדאנקען-גאנג, און ער פלעגט אפילו אידערצערנען. אין אלגעמיין, אבער, איז ער געווען זייער געאכטעט ביי זיינע צייט גענאָסן. און אויסער זיינע פליכטן אלס ראש ישיבה, האָט ער געווידמעט זיין גאנצע צייט אויף זיין זיין גרויסן ווערק, דעם "בית יוסף", וועלכע ער האט אנגעהויבן שרייבן אין 1522 אין עלטער פון 34.

			אין 1536 האט ער באשלאסן צו עמיגרירען קיין ארץ ישראל. ער איז, אפנים, געבליבן א שטיק צייט אין מצרים, פארן גיין קיין צפת, און מעגליך דארט געלערנט אונטער ר' יעקב בירב, אבער עס איז אויך נישט אוממעגליך אז ער האט געלערנט אונטער אים אין צפת. נאך א יאר פארן איז ער אנגעקומען אין [[צפת]] אין חודש אלול רצ"ו. ער איז געווען איינער פון די פיר תלמידי חכמים וואס האבן באקומען [[סמיכה]] דורך ר' יעקב אין יאר 1538 (זעט [[סמיכה]]). ער האט אבער נישט באטראכט זיין סמיכה אלס גענוג מאסגעבנד און אין זיינע ווערק האט ער גע'פסק'נט, אז "היינט האבן מיר נישט קיין דיינים מוסמכים". דער בית דין פון צפת וואס ער האט אנגעפירט האט באזירט איר אויטאריטעט אויף דעם וואס עס איז געווען "אנערקענט ביים ציבור און איז געווען גדול בחכמה ובמנין" און נישט אלס א בית דין מוסמך.

			נאך וואס ר' יעקב איז ארויסגעגאנגען פון צפת אין 1538, בערך דריי חדשים נאך דער באנייאונג פון סמיכה, איז ר' יוסף פאררעכנט געווארן אלס דער פירער פון די צפת'ע למדנים. זיין נאמען איז כמעט שטענדיג דער ערשטער אויף אלע דאקומענטן ארויס דורך דעם בית דין און אויף די פסקים און באשלוסן וואס קומען פון די למדנים פון צפת און אירע בתי דין. ער האט, אפנים, אויך געדינט אלס הויפט פונעם כלל-ראט פון צפת. צווישן אים און [[רבי משה פון טראני\|רבי משה די טראַני]] זענען געווען אַ סך הלכה'דיגע חילוקי-דעות.

	אין טערקיי האט ער זיך, לכאורה, באגעגנט מיט רבי שלמה מולכו, וועמענס מאַרטיריום אויפן פלעקל אין 1532 האט געמאכט א טיפן רושם אויף ר' יוסף, ~~מיט דעם רעזולטאט, אז אויך~~ ער האט ~~געגארט צו אומקומען~~ אויף ~~קידוש ה~~'~~. אויך איז ער באאיינפלוסט~~ געווארן פון ~~[[רבי יוסף טאיטאצאק]]~~, ~~וועמען ער האט באגעגנט אין [[סאלאניקי\|סאלאניקא]], וואו ר' יוסף האט געוואוינט~~ פאר א צייט, און פון [[רבי שלמה אלקבץ]], וועמען ער האט באגעגנט סיי דארטן און סיי אין ניקאפאל. אין סאלאניקע און אין אדריאנאפאל, זענען געווען גרופעס פון צדיקים און מקובלים, אנגעפירט דורך די ~~דאזיגע חכמים~~.		ר' יוסף האט אנגעפירט אַ גרויסער ישיבה; לויט די עדות פון איין רייזענדער, זענען 200 תלמידים געווען אנוועזנד ביי זיינע שיעורים אין דער ישיבה. ער האט געשריבן הונדערטער תשובות אויף הלכה'דיגע שאלות וואס זענען צו אים געשטעלט געווארן פון דער גאנצער תפוצות, אויסער זיך איבערגעבן פאר די צרכי הקהל.

	אין יאר 1536 האט ער באשלאסן צו עמיגרירען קיין ארץ ישראל. נאך א יאר פארן איז ער אנגעקומען אין [[צפת]] אין חודש אלול רצ"ו. דארט האט ער געפונען זיין יוגנט רבי'ן ר' יעקב בירב, פון וועם ער האט באקומען סמיכה. ער האט דארט געגרינדעט א ישיבה און זיך ערווארבן פילע תלמידים. ער האט געענטפערט תשובות אויף שאלות. אבער די מערסטע צייט האט ער געווידמעט זיין ריזן ווערק "בית יוסף", אויף די טורים און שולחן ערוך.		ער האט דארט געגרינדעט א ישיבה און זיך ערווארבן פילע תלמידים. ער האט געענטפערט תשובות אויף שאלות. אבער די מערסטע צייט האט ער געווידמעט זיין ריזן ווערק "בית יוסף", אויף די טורים און שולחן ערוך.

	ווען ס'האט אויסגעבראכן אַן [[עפידעמיע\|עפּידעמיע]] פּעסט, אין דער שטאט צפת האט ער געוואוינט א שטיקל צייט אין דעם דערפל בירואה נעבן צפת. און ווי ס'ווייזט אויס האט ער פארפאסט דעם שולחן ערוך דארט.		ווען ס'האט אויסגעבראכן אַן [[עפידעמיע\|עפּידעמיע]] פּעסט, אין דער שטאט צפת האט ער געוואוינט א שטיקל צייט אין דעם דערפל בירואה נעבן צפת. און ווי ס'ווייזט אויס האט ער פארפאסט דעם שולחן ערוך דארט.
שורה 28:		שורה 34:
	אין צפת איז זיין ווייב געשטארבן. זי האט אים איבערגעלאזט א זון ר' שלמה, וועלכער איז געבוירן געווארן ארום דעם יאר 1554. אין דעם יאר 1665 האט ער גענומען א דריטע ווייב, די טאכטער פון ר' זכריה ב"ר שלמה זבשיל אשכנזי. זי האט אים געבוירן א זון ר' יהודה קארו אין דעם יאר 1571.		אין צפת איז זיין ווייב געשטארבן. זי האט אים איבערגעלאזט א זון ר' שלמה, וועלכער איז געבוירן געווארן ארום דעם יאר 1554. אין דעם יאר 1665 האט ער גענומען א דריטע ווייב, די טאכטער פון ר' זכריה ב"ר שלמה זבשיל אשכנזי. זי האט אים געבוירן א זון ר' יהודה קארו אין דעם יאר 1571.

	זיין ~~באַרימט~~ ווערק "בית יוסף" איז געבויט אויף די ווערק פון די דריי וועלט-בארימטע זיילן אין דער הלכה ליטעראטור:		עטליכע טעג פאר זיין טויט האט ר' יוסף באפוילן ארויסצוגעבן א איסור קעגן דער [[מאור עינים (ר' עזריה מן האדומים)\|מאור עינים פון עזריה דעי ראסי]], אבער ער איז נפטר געווארן איידער ער האט עס געקענט אונטערשרייבן.

			ר' יוסף קארו ז"ל איז נפטר געווארן אין צפת דאנערשטיג, י"ג ניסן של"ה, 1575, אין דעם עלטער פון 87 יאר. ר' יוסף'ס תלמידים האבן אריינגערעכנט [[רבי משה קארדאווערא\|רבי משה קאָרדאָוועראָ]] און [[רבי משה אלשיך]], וועלכער איז נסמך געווארן דורך אים.

			==ווערק==
			זיין בארימט ווערק "בית יוסף" איז א פּירוש און קריטישע באמערקונגען צו די 4 טורים פון רבי יעקב בעל הטורים, געבויט אויף די ווערק פון די דריי וועלט-בארימטע זיילן אין דער הלכה ליטעראטור:
	[[רי"ף\|ר' יצחק אלפסי]] (אלפס, רי"ף), ר' משה בן מיימון (רמב"ם), [[רא"ש\|ר' אשר בר' יחיאל]] (רא"ש).		[[רי"ף\|ר' יצחק אלפסי]] (אלפס, רי"ף), ר' משה בן מיימון (רמב"ם), [[רא"ש\|ר' אשר בר' יחיאל]] (רא"ש).

	ער ~~איז דער~~ מחבר ~~פון:~~ "כסף משנה" ~~אויף~~ רמב"ם, "בדק הבית", "כללי התלמוד", "דרשות אויף תורה און שיר השירים", ס'ווערט אנגערופן אויך "אור צדיקים", "שאלות ותשובות" אויף דעם "אבן העזר", "אבקת רוכל", פּירושים אויף משניות, רש"י, רמב"ן, און נאך. אבער, ליידער, נישט אלע זיינע ווערק זענען ערשינען.		פון "בית יוסף" האט ער ארויסגענומען די פּסקי הלכה און מחבר געווען, אין א קורצער און אויטאָריטאַטיווער פאָרם, די 4 חלקים "שלחן ערוך", וועלכע זענען אנגענומען געוואָרן (מיט אַ סך הגהות דורך רבי משה איסערליס) דורך אַלע אידן אלס דאס דעצידירנדע הלכה־ספר.

			רבי יוסף קארו האָט אויך מחבר געווען דעם "כסף משנה" אויפן משנה תורה פון רמב"ם; "בדק הבית", "כללי התלמוד", "דרשות אויף תורה און שיר השירים", ס'ווערט אנגערופן אויך "אור צדיקים", "שאלות ותשובות" אויף דעם "אבן העזר", "אבקת רוכל", פּירושים אויף משניות, רש"י, רמב"ן, און נאך. אבער, ליידער, נישט אלע זיינע ווערק זענען ערשינען.

	זייענדיג א ספרדי האט דער "בית יוסף" פאַרקוקט די אשכנזישע מנהגים. דאס האט געאַרט א היבש ביסל די ראשי הישיבות פון דייטשלאנד און פּוילן. דער רמ"א ז"ל איז געווען דער ערשטער, וועלכער איז ארויסגעקומען מיט הגהות אויף דעם שולחן ערוך. אבער "אלו ואלו דברי אלקים חיים". די פריינדשאפט צווישן זיי איז געווען א שטארקע. און דער "בית יוסף" האט אפילו מזכה געווען דעם רמ"א מיט א תיקון סופרים, לויט וועלכן דער רמ"א האט געשריבן א ספר תורה.		זייענדיג א ספרדי האט דער "בית יוסף" פאַרקוקט די אשכנזישע מנהגים. דאס האט געאַרט א היבש ביסל די ראשי הישיבות פון דייטשלאנד און פּוילן. דער רמ"א ז"ל איז געווען דער ערשטער, וועלכער איז ארויסגעקומען מיט הגהות אויף דעם שולחן ערוך. אבער "אלו ואלו דברי אלקים חיים". די פריינדשאפט צווישן זיי איז געווען א שטארקע. און דער "בית יוסף" האט אפילו מזכה געווען דעם רמ"א מיט א תיקון סופרים, לויט וועלכן דער רמ"א האט געשריבן א ספר תורה.

	~~ר' יוסף קארו ז"ל איז נפטר געווארן אין צפת דאנערשטיג, י"ג ניסן של"ה, 1575, אין דעם עלטער פון 87 יאר.~~

	~~==ווערק==~~
	זיין הויפּט־ספר איז דער "בית יוסף", פּירוש און קרי־ טישע באַמערקונגען צו די 4 טורים פון רבי יעקב בעל הטורים; פון "בית יוסף" האָט ער אַרויסגענומען די פּסקי הלכה און מחבר געווען, אין אַ קורצער און אויטאָריטאַטיווער פאָרם, די 4 חלקים "שלחן ערוך", וועלכע זענען אָנגענומען געוואָרן מיט אַ סך הגהות דורך רבי משה איסערליס) דורך אַלע אידן אַלס דאָס דעצידירנדע הלכה־ספר; רבי יוסף קארו האָט אויך מחבר געווען דעם "כסף משנה" אויפן משנה תורה פון רמב"ם; "שאלות ותשובות", "בדק הבית", "אבקת רוכל" און אַנדערע.

	== אלס א מקובל ==		== אלס א מקובל ==

תנא קמא אין 07:22, 23 פעברואר 2025

2025-02-23T07:22:49Z

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 07:22, 23 פעברואר 2025
שורה 7:		שורה 7:
	רבי יוסף ב"ר אפרים קארו ז"ל איז לכאורה געבוירן אין [[טאלעדא]] (טאָלטילא), קאסטיליע אין דעם יאר רמ"ח (1488){{הערה\|פארגלייכט: "תולדות גדולי ישראל" פון שבח קנעביל זייט 51, אויסגאבע דובינסקי, ניו יארק, תשט"ו מיט "אוצר ישראל", באנד ניין, זייט 88.}}. ער האט געשטאמט פון ספרדים. ער האט אנגעהויבן צו לערנען אין זיין געבורט שטאט, אין דער ישיבה פון [[רבי יעקב בירב\|ר' יעקב בירב]] ז"ל.		רבי יוסף ב"ר אפרים קארו ז"ל איז לכאורה געבוירן אין [[טאלעדא]] (טאָלטילא), קאסטיליע אין דעם יאר רמ"ח (1488){{הערה\|פארגלייכט: "תולדות גדולי ישראל" פון שבח קנעביל זייט 51, אויסגאבע דובינסקי, ניו יארק, תשט"ו מיט "אוצר ישראל", באנד ניין, זייט 88.}}. ער האט געשטאמט פון ספרדים. ער האט אנגעהויבן צו לערנען אין זיין געבורט שטאט, אין דער ישיבה פון [[רבי יעקב בירב\|ר' יעקב בירב]] ז"ל.

	עס שיינט אז אין דעם יאר רנ"ב (1492), ביים "[[גירוש שפאניע\|גירוש שפּאניע]]", האט ר' אפרים געמוזט פארלאזן זיין געבורט לאנד, און ער מיט זיין פאמיליע זענען פארוואגלט געווארן קיין טערקיי אדער [[פארטוגאל\|פּארטוגאל]]. עס איז אבער מעגליך אז זיי האבן זיך געלאזט קיין פּארטוגאל נאך איידער'ן גירוש און אז ר' יוסף איז דארט געבוירן געווארן. זיי האבן זיך באזעצט אין דער הויפּט שטאט [[ליסבאן\|ליסאבאן]]~~. ר' אפרים האט געפינען דארט א רבי'ן, וועלכער האט געלערנט מיט דעם אינגעלע תורה~~.		עס שיינט אז אין דעם יאר רנ"ב (1492), ביים "[[גירוש שפאניע\|גירוש שפּאניע]]", האט ר' אפרים געמוזט פארלאזן זיין געבורט לאנד, און ער מיט זיין פאמיליע זענען פארוואגלט געווארן קיין טערקיי אדער [[פארטוגאל\|פּארטוגאל]]. עס איז אבער מעגליך אז זיי האבן זיך געלאזט קיין פּארטוגאל נאך איידער'ן גירוש און אז ר' יוסף איז דארט געבוירן געווארן. זיי האבן זיך באזעצט אין דער הויפּט שטאט [[ליסבאן\|ליסאבאן]].

	אין דעם "גירוש פּארטוגאל", אין דעם יאר רנ"ז, איז די משפחה אוועק קיין [[טערקיי]] וואו ר' יוסף האט געלעבט פאר אומגעפער 40 יאר. צוערשט האט ער געלעבט מיט זיין פאמיליע אין קאנסטאנטינאפּאל. עטליכע יארן שפּעטער, איז זיין פאטער נפטר געווארן. אין קאנסטאנטינאפּאל האט דער אינגער למדן אנגעהויבן צו לערנען דעם רמב"מ'ס "יד החזקה", אדער "משנה תורה" ווי דער רמב"ם האט עס גערופן.		אין דעם "גירוש פּארטוגאל", אין דעם יאר רנ"ז, איז די משפחה אוועק קיין [[טערקיי]] וואו ר' יוסף האט געלעבט פאר אומגעפער 40 יאר. צוערשט האט ער געלעבט מיט זיין פאמיליע אין קאנסטאנטינאפּאל, און געלערנט אונטער זיין פאטער ר' אפרים, אליין א חשוב'ער תלמיד חכם. עטליכע יארן שפּעטער, ווען ר' יוסף איז נאך געווען יונג, איז זיין פאטער נפטר געווארן און ער איז אויפגעצויגן געווארן דורך זיין פעטער [[רבי יצחק קארו]].

			אין קאנסטאנטינאפּאל האט דער אינגער למדן אנגעהויבן צו לערנען דעם רמב"מ'ס "יד החזקה", אדער "משנה תורה" ווי דער רמב"ם האט עס גערופן.
	ער האט געשריבן הערות, א פּירוש אויף דעם רמב"ם, וועלכע ער האט נישט געדרוקט. אבער זיי האבן געדינט שפּעטער אלס יסוד פאר זיין פּירוש "כסף משנה" אויף דעם רמב"ם.		ער האט געשריבן הערות, א פּירוש אויף דעם רמב"ם, וועלכע ער האט נישט געדרוקט. אבער זיי האבן געדינט שפּעטער אלס יסוד פאר זיין פּירוש "כסף משנה" אויף דעם רמב"ם.

שורה 17:		שורה 18:
	ער האט חתונה געהאט דארט מיט דער טאכטער פון דעם חכם און חסיד ר' חיים ב"ר אלבלג ז"ל. זי איז אבער געשטארבן אינג, און ער האט חתונה געהאט מיט דער טאכטער פון ר' יצחק סבע, די שוועסטער פון זיין פריינד ר' שמואל סבע. און דארט אין אדריאנאפּאל, האט ער אנגעהויבן צו ארבעטן אויף זיין בארימטן ספר "בית יוסף", אין דעם יאר רפּ"ב, 1522.		ער האט חתונה געהאט דארט מיט דער טאכטער פון דעם חכם און חסיד ר' חיים ב"ר אלבלג ז"ל. זי איז אבער געשטארבן אינג, און ער האט חתונה געהאט מיט דער טאכטער פון ר' יצחק סבע, די שוועסטער פון זיין פריינד ר' שמואל סבע. און דארט אין אדריאנאפּאל, האט ער אנגעהויבן צו ארבעטן אויף זיין בארימטן ספר "בית יוסף", אין דעם יאר רפּ"ב, 1522.

	אין יענער צייט האט די קהילה פון דער שטאט [[ניקאפאל\|ניקאָפּאָל]], אים איינגעלאַדן צו ווערן ראש פון זייער ישיבה. ער האט אנגענומען די איינלאדונג. און ער האט זיך באזעצט דארט אין דעם יאר 1523. דער דארטיגער הויפּט פון דער קהילה, אַן עלטערער ספרד'ישער חכם, האט נישט מסכים געווען מיט זיין געדאנקען-גאנג, און ער פלעגט ~~אַפילו~~ אידערצערנען. אין אלגעמיין, אבער, איז ער געווען ~~זעהר~~ געאכטעט ביי זיינע צייט גענאָסן. און אויסער זיינע פליכטן אלס ראש ~~השיבה~~, האָט ער געווידמעט זיין גאנצע צייט אויף זיין ספר "בית יוסף".		אין יענער צייט האט די קהילה פון דער שטאט [[ניקאפאל\|ניקאָפּאָל]], אים איינגעלאַדן צו ווערן ראש פון זייער ישיבה. ער האט אנגענומען די איינלאדונג. און ער האט זיך באזעצט דארט אין דעם יאר 1523. דער דארטיגער הויפּט פון דער קהילה, אַן עלטערער ספרד'ישער חכם, האט נישט מסכים געווען מיט זיין געדאנקען-גאנג, און ער פלעגט אפילו אידערצערנען. אין אלגעמיין, אבער, איז ער געווען זייער געאכטעט ביי זיינע צייט גענאָסן. און אויסער זיינע פליכטן אלס ראש ישיבה, האָט ער געווידמעט זיין גאנצע צייט אויף זיין ספר "בית יוסף".

			אין טערקיי האט ער זיך, לכאורה, באגעגנט מיט רבי שלמה מולכו, וועמענס מאַרטיריום אויפן פלעקל אין 1532 האט געמאכט א טיפן רושם אויף ר' יוסף, מיט דעם רעזולטאט, אז אויך ער האט געגארט צו אומקומען אויף קידוש ה'. אויך איז ער באאיינפלוסט געווארן פון [[רבי יוסף טאיטאצאק]], וועמען ער האט באגעגנט אין [[סאלאניקי\|סאלאניקא]], וואו ר' יוסף האט געוואוינט פאר א צייט, און פון [[רבי שלמה אלקבץ]], וועמען ער האט באגעגנט סיי דארטן און סיי אין ניקאפאל. אין סאלאניקע און אין אדריאנאפאל, זענען געווען גרופעס פון צדיקים און מקובלים, אנגעפירט דורך די דאזיגע חכמים.

	אין יאר 1536 האט ער באשלאסן צו עמיגרירען קיין ארץ ישראל. נאך א יאר פארן איז ער אנגעקומען אין [[צפת]] אין חודש אלול רצ"ו. דארט האט ער געפונען זיין יוגנט רבי'ן ר' יעקב בירב, פון וועם ער האט באקומען סמיכה. ער האט דארט געגרינדעט א ישיבה און זיך ערווארבן פילע תלמידים. ער האט געענטפערט תשובות אויף שאלות. אבער די מערסטע צייט האט ער געווידמעט זיין ריזן ווערק "בית יוסף", אויף די טורים און שולחן ערוך.		אין יאר 1536 האט ער באשלאסן צו עמיגרירען קיין ארץ ישראל. נאך א יאר פארן איז ער אנגעקומען אין [[צפת]] אין חודש אלול רצ"ו. דארט האט ער געפונען זיין יוגנט רבי'ן ר' יעקב בירב, פון וועם ער האט באקומען סמיכה. ער האט דארט געגרינדעט א ישיבה און זיך ערווארבן פילע תלמידים. ער האט געענטפערט תשובות אויף שאלות. אבער די מערסטע צייט האט ער געווידמעט זיין ריזן ווערק "בית יוסף", אויף די טורים און שולחן ערוך.
שורה 43:		שורה 46:

	==תלמידים==		==תלמידים==
	רבי יוסף קאַרו האָט באַאיינפלוסט נישט ~~נאָר~~ מיט זיינע ספרים ~~נאָר~~ אויך דורך זיינע תלמידים, צווישן זיי די בארימטע דריי משה'ס: [[רבי משה קארדאווערא\|רבי משה קורדובירו]], רבי משה גאַלאַנטי און רבי משה אלשיך, ז"ל, און צו זיינע פריינט ~~האָבן~~ געהערט דער קדוש רבי שלמה מולכו, [[אר"י הקדוש\|רבי יצחק לוריא]] (אר"י), [[רבי שלמה אלקבץ]] און אנדערע מקובלים.		רבי יוסף קאַרו האָט באַאיינפלוסט נישט נאר מיט זיינע ספרים נאר אויך דורך זיינע פילע גרויסע תלמידים, צווישן זיי די בארימטע דריי משה'ס: [[רבי משה קארדאווערא\|רבי משה קורדובירו]], רבי משה גאַלאַנטי און רבי משה אלשיך, ז"ל, און צו זיינע פריינט האבן געהערט דער קדוש רבי שלמה מולכו, [[אר"י הקדוש\|רבי יצחק לוריא]] (אר"י), [[רבי שלמה אלקבץ]] און אנדערע מקובלים.

	== ביבליאגראפיע ==		== ביבליאגראפיע ==

תנא קמא אין 07:08, 23 פעברואר 2025

2025-02-23T07:08:12Z

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 07:08, 23 פעברואר 2025
שורה 2:		שורה 2:
	{{דרעפט}}		{{דרעפט}}
	[[טעקע:ציון רבי יוסף קארו.JPG\|קליין\|קבר פון רבי יוסף קארו אין צפת]]		[[טעקע:ציון רבי יוסף קארו.JPG\|קליין\|קבר פון רבי יוסף קארו אין צפת]]
	רבי '''יוסף קאַרו''' ([[ה'רמ"ח]] - [[י"ג ניסן]] [[ה'של"ה]] ~~1488-1575~~) איז דער מחבר פון בית יוסף אויפן [[טור]] און דערנאך דער [[שלחן ערוך]]. ווי אויך האט ער געשריבן דעם ספר כסף משנה אויפן [[משנה תורה]] להרמב"ם.		רבי '''יוסף קאַרו''' (טאלעדא [[ה'רמ"ח]] – צפת [[י"ג ניסן]] [[ה'של"ה]]) איז געווען א רב און מקובל, דער אָנגעזעענסטער פּוסק ביי אידן אין די לעצטע 500 יאר, באקאנט אויך מיטן טיטל "מרן" (אונזער רבי) און אויך סתם "דער '''מחבר'''"; פארפאסער פון '''בית יוסף''' אויפן [[טור]] און דערנאך דער [[שלחן ערוך]]. ווי אויך האט ער געשריבן דעם ספר כסף משנה אויפן [[משנה תורה]] להרמב"ם.

	== ביאגראפיע ==		== ביאגראפיע ==
	רבי יוסף ב"ר אפרים קארו ז"ל איז לכאורה געבוירן אין [[טאלעדא]] (טאָלטילא), קאסטיליע אין דעם יאר רמ"ח (1488){{הערה\|פארגלייכט: "תולדות גדולי ישראל" פון שבח קנעביל זייט 51, אויסגאבע דובינסקי, ניו יארק, תשט"ו מיט "אוצר ישראל", באנד ניין, זייט 88.}}. ער האט געשטאמט פון ספרדים. ער האט אנגעהויבן צו לערנען אין זיין געבורט שטאט, אין דער ישיבה פון [[רבי יעקב בירב\|ר' יעקב בירב]] ז"ל.		רבי יוסף ב"ר אפרים קארו ז"ל איז לכאורה געבוירן אין [[טאלעדא]] (טאָלטילא), קאסטיליע אין דעם יאר רמ"ח (1488){{הערה\|פארגלייכט: "תולדות גדולי ישראל" פון שבח קנעביל זייט 51, אויסגאבע דובינסקי, ניו יארק, תשט"ו מיט "אוצר ישראל", באנד ניין, זייט 88.}}. ער האט געשטאמט פון ספרדים. ער האט אנגעהויבן צו לערנען אין זיין געבורט שטאט, אין דער ישיבה פון [[רבי יעקב בירב\|ר' יעקב בירב]] ז"ל.

	עס שיינט אז אין דעם יאר רנ"ב (1492), ~~אין דעם טרויעריגן יאר פון~~ "[[גירוש שפאניע\|גירוש שפּאניע]]" האט ר' אפרים געמוזט פארלאזן זיין געבורט לאנד, און ער מיט זיין פאמיליע זענען ~~פאַרוואגלט~~ געווארן קיין טערקיי אדער [[פארטוגאל\|פּארטוגאל]]. עס איז אבער מעגליך אז זיי האבן זיך געלאזט קיין פּארטוגאל נאך איידער'ן גירוש און אז ר' יוסף איז דארט געבוירן געווארן. זיי האבן זיך באזעצט אין דער הויפּט שטאט [[ליסבאן\|ליסאבאן]]. ר' אפרים האט געפינען דארט א רבי'ן, וועלכער האט געלערנט מיט דעם אינגעלע תורה.		עס שיינט אז אין דעם יאר רנ"ב (1492), ביים "[[גירוש שפאניע\|גירוש שפּאניע]]", האט ר' אפרים געמוזט פארלאזן זיין געבורט לאנד, און ער מיט זיין פאמיליע זענען פארוואגלט געווארן קיין טערקיי אדער [[פארטוגאל\|פּארטוגאל]]. עס איז אבער מעגליך אז זיי האבן זיך געלאזט קיין פּארטוגאל נאך איידער'ן גירוש און אז ר' יוסף איז דארט געבוירן געווארן. זיי האבן זיך באזעצט אין דער הויפּט שטאט [[ליסבאן\|ליסאבאן]]. ר' אפרים האט געפינען דארט א רבי'ן, וועלכער האט געלערנט מיט דעם אינגעלע תורה.

	אין דעם "גירוש פּארטוגאל", אין דעם יאר רנ"ז, איז די משפחה אוועק קיין [[טערקיי]] וואו ר' יוסף האט געלעבט פאר אומגעפער 40 יאר. צוערשט האט ער געלעבט מיט זיין פאמיליע אין קאנסטאנטינאפּאל. עטליכע יארן שפּעטער, איז זיין פאטער נפטר געווארן. אין קאנסטאנטינאפּאל האט דער אינגער למדן אנגעהויבן צו לערנען דעם רמב"מ'ס "יד החזקה", אדער "משנה תורה" ווי דער רמב"ם האט עס גערופן.		אין דעם "גירוש פּארטוגאל", אין דעם יאר רנ"ז, איז די משפחה אוועק קיין [[טערקיי]] וואו ר' יוסף האט געלעבט פאר אומגעפער 40 יאר. צוערשט האט ער געלעבט מיט זיין פאמיליע אין קאנסטאנטינאפּאל. עטליכע יארן שפּעטער, איז זיין פאטער נפטר געווארן. אין קאנסטאנטינאפּאל האט דער אינגער למדן אנגעהויבן צו לערנען דעם רמב"מ'ס "יד החזקה", אדער "משנה תורה" ווי דער רמב"ם האט עס גערופן.
שורה 19:		שורה 19:
	אין יענער צייט האט די קהילה פון דער שטאט [[ניקאפאל\|ניקאָפּאָל]], אים איינגעלאַדן צו ווערן ראש פון זייער ישיבה. ער האט אנגענומען די איינלאדונג. און ער האט זיך באזעצט דארט אין דעם יאר 1523. דער דארטיגער הויפּט פון דער קהילה, אַן עלטערער ספרד'ישער חכם, האט נישט מסכים געווען מיט זיין געדאנקען-גאנג, און ער פלעגט אַפילו אידערצערנען. אין אלגעמיין, אבער, איז ער געווען זעהר געאכטעט ביי זיינע צייט גענאָסן. און אויסער זיינע פליכטן אלס ראש השיבה, האָט ער געווידמעט זיין גאנצע צייט אויף זיין ספר "בית יוסף".		אין יענער צייט האט די קהילה פון דער שטאט [[ניקאפאל\|ניקאָפּאָל]], אים איינגעלאַדן צו ווערן ראש פון זייער ישיבה. ער האט אנגענומען די איינלאדונג. און ער האט זיך באזעצט דארט אין דעם יאר 1523. דער דארטיגער הויפּט פון דער קהילה, אַן עלטערער ספרד'ישער חכם, האט נישט מסכים געווען מיט זיין געדאנקען-גאנג, און ער פלעגט אַפילו אידערצערנען. אין אלגעמיין, אבער, איז ער געווען זעהר געאכטעט ביי זיינע צייט גענאָסן. און אויסער זיינע פליכטן אלס ראש השיבה, האָט ער געווידמעט זיין גאנצע צייט אויף זיין ספר "בית יוסף".

	אין ~~דעם~~ יאר 1536 האט ער באשלאסן צו עמיגרירען קיין ארץ ישראל. נאך א יאר פארן איז ער אנגעקומען אין [[צפת]] אין ~~דעם~~ חודש אלול~~, אין דעם יאר~~ רצ"ו. דארט האט ער געפונען זיין יוגנט רבי'ן ר' יעקב בירב. ער האט זיך ערווארבן ~~דארט~~ פילע תלמידים. ער האט געענטפערט תשובות אויף שאלות. אבער די מערסטע צייט האט ער געווידמעט זיין ריזן ווערק "בית יוסף", אויף די טורים און שולחן ערוך.		אין יאר 1536 האט ער באשלאסן צו עמיגרירען קיין ארץ ישראל. נאך א יאר פארן איז ער אנגעקומען אין [[צפת]] אין חודש אלול רצ"ו. דארט האט ער געפונען זיין יוגנט רבי'ן ר' יעקב בירב, פון וועם ער האט באקומען סמיכה. ער האט דארט געגרינדעט א ישיבה און זיך ערווארבן פילע תלמידים. ער האט געענטפערט תשובות אויף שאלות. אבער די מערסטע צייט האט ער געווידמעט זיין ריזן ווערק "בית יוסף", אויף די טורים און שולחן ערוך.

	ווען ס'האט אויסגעבראכן אַן [[עפידעמיע\|עפּידעמיע]] פּעסט, אין דער שטאט צפת האט ער געוואוינט א שטיקל צייט אין דעם דערפל בירואה נעבן צפת. און ווי ס'ווייזט אויס האט ער פארפאסט דעם שולחן ערוך דארט.		ווען ס'האט אויסגעבראכן אַן [[עפידעמיע\|עפּידעמיע]] פּעסט, אין דער שטאט צפת האט ער געוואוינט א שטיקל צייט אין דעם דערפל בירואה נעבן צפת. און ווי ס'ווייזט אויס האט ער פארפאסט דעם שולחן ערוך דארט.
שורה 32:		שורה 32:
	זייענדיג א ספרדי האט דער "בית יוסף" פאַרקוקט די אשכנזישע מנהגים. דאס האט געאַרט א היבש ביסל די ראשי הישיבות פון דייטשלאנד און פּוילן. דער רמ"א ז"ל איז געווען דער ערשטער, וועלכער איז ארויסגעקומען מיט הגהות אויף דעם שולחן ערוך. אבער "אלו ואלו דברי אלקים חיים". די פריינדשאפט צווישן זיי איז געווען א שטארקע. און דער "בית יוסף" האט אפילו מזכה געווען דעם רמ"א מיט א תיקון סופרים, לויט וועלכן דער רמ"א האט געשריבן א ספר תורה.		זייענדיג א ספרדי האט דער "בית יוסף" פאַרקוקט די אשכנזישע מנהגים. דאס האט געאַרט א היבש ביסל די ראשי הישיבות פון דייטשלאנד און פּוילן. דער רמ"א ז"ל איז געווען דער ערשטער, וועלכער איז ארויסגעקומען מיט הגהות אויף דעם שולחן ערוך. אבער "אלו ואלו דברי אלקים חיים". די פריינדשאפט צווישן זיי איז געווען א שטארקע. און דער "בית יוסף" האט אפילו מזכה געווען דעם רמ"א מיט א תיקון סופרים, לויט וועלכן דער רמ"א האט געשריבן א ספר תורה.

	ר' יוסף קארו ז"ל איז נפטר געווארן אין צפת דאנערשטיג, ~~דרייצן טאג אין דעם חודש~~ ניסן~~, אין דעם יאר~~ של"ה, 1575, אין דעם עלטער פון ~~זיבן און אכציג~~ יאר.		ר' יוסף קארו ז"ל איז נפטר געווארן אין צפת דאנערשטיג, י"ג ניסן של"ה, 1575, אין דעם עלטער פון 87 יאר.

	דער "בית יוסף" ~~האט איבער געלאזט פילע גרויסע~~ תלמידים, צווישן זיי די בארימטע דריי משה'ס: [[רבי משה קארדאווערא\|ר' משה ~~קאָרדאָווירע~~]], ר' משה גאַלאַנטי און ר' משה אלשיך, ז"ל.		==ווערק==
			זיין הויפּט־ספר איז דער "בית יוסף", פּירוש און קרי־ טישע באַמערקונגען צו די 4 טורים פון רבי יעקב בעל הטורים; פון "בית יוסף" האָט ער אַרויסגענומען די פּסקי הלכה און מחבר געווען, אין אַ קורצער און אויטאָריטאַטיווער פאָרם, די 4 חלקים "שלחן ערוך", וועלכע זענען אָנגענומען געוואָרן מיט אַ סך הגהות דורך רבי משה איסערליס) דורך אַלע אידן אַלס דאָס דעצידירנדע הלכה־ספר; רבי יוסף קארו האָט אויך מחבר געווען דעם "כסף משנה" אויפן משנה תורה פון רמב"ם; "שאלות ותשובות", "בדק הבית", "אבקת רוכל" און אַנדערע.

			== אלס א מקובל ==
			עס איז פאַראַן נאָך אַ ספר, וועגן וועלכן די טראדיציע האַלט, אַז דער מחבר איז געווען רבי יוסף קאַרו. דאָס איז דער ספר "מגיד משרים" — רעליגיעז־מיסטישער טאָגבוך, וואָס באשטייט פון פּירושים און סודות. עס ווערט דארט דערציילט, אַז יעדן פרייטאגצונאַכטס פלעגט קומען צו רבי יוסף קאַרו די משנה, אין געשטאַלט פון אַ "מגיד" פון הימל, און אים מגלה זיין סודות און אויך דערציילן נביאות. עס זענען אָבער פאַרהאַן טייל געלערנטע (צווישן זיי קאַסעל, דער אַרויסגעבער פון קורפונטוס "קורא הדורות", וואו רבי יוסף קאַרו ווערט אָנגערופן דער מחבר פון "מגיד משרים"), וואָס האַלטן, אַז דאָס ספר איז נישט געשריבן געוואָרן דורך רבי יוסף קאַרו, און אַז עס איז געפעלשט.

			ר' יוסף קאַרו איז געווען א גרויסער אָנהענגער פון [[רבי שלמה מולכו]], מיט וועמען ער האָט זיך באַגעגנט אין אַדריאָנאָפּאַל. באַגייסטערט פון מולכו'ס קבלה־דרשות, האָט ער זיך גענומען פאַרטיפן אין קבלה און דורכגעדרונגען געוואָרן מיט די משיחישע טרוימען פון זיין דור. אין זיין "מגיד מישרים" ווייזט ער אַרויס אַ באַזונדערע ליבע צו מולכו'ן און רופט אים אָן: "שלמה אהובי", "שלמה ידידי", "שלמה חביבי". דער ערשטער טייל פון "מגיד מישרים" איז דערשינען אין לובלין, 1646, די צווייטע (ערשטע פולשטענדיקע) אויסגאַבע — אין ווענעציע, 1654.

			==תלמידים==
			רבי יוסף קאַרו האָט באַאיינפלוסט נישט נאָר מיט זיינע ספרים נאָר אויך דורך זיינע תלמידים, צווישן זיי די בארימטע דריי משה'ס: [[רבי משה קארדאווערא\|רבי משה קורדובירו]], רבי משה גאַלאַנטי און רבי משה אלשיך, ז"ל, און צו זיינע פריינט האָבן געהערט דער קדוש רבי שלמה מולכו, [[אר"י הקדוש\|רבי יצחק לוריא]] (אר"י), [[רבי שלמה אלקבץ]] און אנדערע מקובלים.

	== ביבליאגראפיע ==		== ביבליאגראפיע ==
	*{{צ-בוך\|מחבר=אליעזר רפאל מלאכי\|נאמען=מקובלים אין ארץ ישראל\|מקום הוצאה=ניו יארק\|מו"ל=כנרת\|שנת הוצאה=תרפ"ט\|עמ=32–43\|פרק=רבי יוסף קארו - דער מקובל־אינדיווידואליסט\|קישור=https://hdl.handle.net/2027/uc1.b3618224?urlappend=%3Bseq=36%3Bownerid=9007199258203615-169}}		*{{צ-בוך\|מחבר=אליעזר רפאל מלאכי\|נאמען=מקובלים אין ארץ ישראל\|מקום הוצאה=ניו יארק\|מו"ל=כנרת\|שנת הוצאה=תרפ"ט\|עמ=32–43\|פרק=רבי יוסף קארו - דער מקובל־אינדיווידואליסט\|קישור=https://hdl.handle.net/2027/uc1.b3618224?urlappend=%3Bseq=36%3Bownerid=9007199258203615-169}}
	*{{היברובוקס\|משה יעקב קאַננער\|דאס אידישע ווארט\|50155\|page=19\|באנד=348\|שנת הוצאה=חשון-כסלו תשנ"ט\|עמ=19}}		*{{היברובוקס\|משה יעקב קאַננער\|דאס אידישע ווארט\|50155\|page=19\|באנד=348\|שנת הוצאה=חשון-כסלו תשנ"ט\|עמ=19}}
			*פרידבערג, "תולדות רבנו יוסף קארו"; ראזאנעס, "דברי ימי ישראל בתוגרמה", 2טן טייל.

	== רעפערענצן ==		== רעפערענצן ==

תנא קמא אין 06:38, 23 פעברואר 2025

2025-02-23T06:38:11Z

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 06:38, 23 פעברואר 2025
שורה 1:		שורה 1:
			{{דעסקריפציע\|שפּאנישער רב און מחבר פון שולחן ערוך (רמ"ח–של"ה)}}
	{{דרעפט}}		{{דרעפט}}
	[[טעקע:ציון רבי יוסף קארו.JPG\|קליין\|קבר פון רבי יוסף קארו אין צפת]]		[[טעקע:ציון רבי יוסף קארו.JPG\|קליין\|קבר פון רבי יוסף קארו אין צפת]]
	רבי '''יוסף קאַרו''' ([[ה'רמ"ח]] - [[י"ג ניסן]] [[ה'של"ה]] 1488-1575) איז דער מחבר פון בית יוסף אויפן [[טור]] און דערנאך דער [[שלחן ערוך]]. ווי אויך האט ער געשריבן דעם ספר כסף משנה אויפן משנה תורה להרמב"ם.		רבי '''יוסף קאַרו''' ([[ה'רמ"ח]] - [[י"ג ניסן]] [[ה'של"ה]] 1488-1575) איז דער מחבר פון בית יוסף אויפן [[טור]] און דערנאך דער [[שלחן ערוך]]. ווי אויך האט ער געשריבן דעם ספר כסף משנה אויפן [[משנה תורה]] להרמב"ם.

	== ביאגראפיע ==		== ביאגראפיע ==
	~~'''~~רבי יוסף ב"ר אפרים ~~קאַרו'''~~ ז"ל איז געבוירן ~~געווארן~~ אין [[טאלעדא~~\|טאָלידאָ~~]] (טאָלטילא), ~~שפּאניע~~ אין דעם יאר רמ"ח (1488){{הערה\|פארגלייכט: "תולדות גדולי ישראל" פון שבח קנעביל זייט 51, אויסגאבע דובינסקי, ניו יארק, תשט"ו מיט "אוצר ישראל", באנד ניין, זייט 88.}}. ער האט געשטאמט פון ספרדים. ער האט אנגעהויבן צו לערנען אין זיין געבורט שטאט, אין דער ישיבה פון [[רבי יעקב בירב\|ר' יעקב בירב]] ז"ל.		רבי יוסף ב"ר אפרים קארו ז"ל איז לכאורה געבוירן אין [[טאלעדא]] (טאָלטילא), קאסטיליע אין דעם יאר רמ"ח (1488){{הערה\|פארגלייכט: "תולדות גדולי ישראל" פון שבח קנעביל זייט 51, אויסגאבע דובינסקי, ניו יארק, תשט"ו מיט "אוצר ישראל", באנד ניין, זייט 88.}}. ער האט געשטאמט פון ספרדים. ער האט אנגעהויבן צו לערנען אין זיין געבורט שטאט, אין דער ישיבה פון [[רבי יעקב בירב\|ר' יעקב בירב]] ז"ל.

	אין דעם יאר 1492, אין דעם טרויעריגן יאר פון "גירוש שפּאניע"~~, ווען שפּאניע האט ארויסגעטריבן די אידן,~~ האט ר' אפרים געמוזט ~~נעמען דעם אידנס טויזנטער יארן אלטן וואנדער שטעקן אין האנט, און~~ פארלאזן זיין געבורט לאנד. ער מיט זיין פאמיליע זענען פאַרוואגלט געווארן קיין פּארטוגאל. זיי האבן זיך באזעצט אין דער הויפּט שטאט [[ליסבאן\|ליסאבאן]]. ר' אפרים האט געפינען דארט א רבי'ן, וועלכער האט געלערנט מיט דעם אינגעלע תורה.		עס שיינט אז אין דעם יאר רנ"ב (1492), אין דעם טרויעריגן יאר פון "[[גירוש שפאניע\|גירוש שפּאניע]]" האט ר' אפרים געמוזט פארלאזן זיין געבורט לאנד, און ער מיט זיין פאמיליע זענען פאַרוואגלט געווארן קיין טערקיי אדער [[פארטוגאל\|פּארטוגאל]]. עס איז אבער מעגליך אז זיי האבן זיך געלאזט קיין פּארטוגאל נאך איידער'ן גירוש און אז ר' יוסף איז דארט געבוירן געווארן. זיי האבן זיך באזעצט אין דער הויפּט שטאט [[ליסבאן\|ליסאבאן]]. ר' אפרים האט געפינען דארט א רבי'ן, וועלכער האט געלערנט מיט דעם אינגעלע תורה.

	~~דאָס אינגע אינגעלע מיט א~~ "~~גוט קעפּעלע~~" ~~און מיט גרויסע כשרונות, און געבענטשט מיט גרויסער התמדה האט געשטיגן פארשטייט זיך~~, ~~פון טאג צו טאג~~ אין ~~לערנען. אבער דער וואנדער שטעקן,~~ דעם ~~אידנס~~ "~~צווייטע" רעכטע האנט~~ אין ~~גלות~~, איז ~~געווען מיד פון רוען~~. האט ~~ר' יוסף געמוזט אנקומען נאכאמאל~~ צו דעם ~~שטעקן~~.		אין דעם "גירוש פּארטוגאל", אין דעם יאר רנ"ז, איז די משפחה אוועק קיין [[טערקיי]] וואו ר' יוסף האט געלעבט פאר אומגעפער 40 יאר. צוערשט האט ער געלעבט מיט זיין פאמיליע אין קאנסטאנטינאפּאל. עטליכע יארן שפּעטער, איז זיין פאטער נפטר געווארן. אין קאנסטאנטינאפּאל האט דער אינגער למדן אנגעהויבן צו לערנען דעם רמב"מ'ס "יד החזקה", אדער "משנה תורה" ווי דער רמב"ם האט עס גערופן.

	אין דעם "גירוש פּארטוגאל", אין דעם יאר 1496, זענען טאטע און זון געווען ווידער געצווינגען זיך צו אנלענען אויף דעם טויזנטער יארן אלטן היסטארישן וואנדער שטאק, וועלכער אורשפּרונגט נאך פון דעם "לך לך" צו אונזער פאטער אברהם אין די גאר, אור אור אלטע צייטן, און וואנדערן וואוהין די אויגן וועלן פירן: וואנדערן אהין וואו מ'וועט זיי לאזן האבן א דאך איבער דעם קאפּ, א געלעגער צו אפּרוען זייער מידן קערפּער, א שטול, א טיש צו קענען זיצן און אריינקוקן אין א ספר.		ער האט געשריבן הערות, א פּירוש אויף דעם רמב"ם, וועלכע ער האט נישט געדרוקט. אבער זיי האבן געדינט שפּעטער אלס יסוד פאר זיין פּירוש "כסף משנה" אויף דעם רמב"ם.

	זענען טאטע און זון אנגעקומען אין קאנסטאנטינאפּאל. דאס בחור'ל איז געוואקסן העכער אין וואוקס, עלטער אין יארן. און צוזאַמען מיט דעם איז געוואקסן זיין שוואונגיגער פּראגרעס אין לערנען, טיפער, העכער און ברייטער. עטליכע יאָרן שפּעטער, איז זיין פאטער נפטר געווארן. אין קאנסטאנטינאפּאל האט דער אינגער למדן אנגעהויבן צו לערנען דעם רמב"מ'ס "יד החזקה", אדער "משנה תורה"{{הערה\|ס'זענען פאַראַן פיר ספרים וועלכע מ'רופט נישט ביי די נעמען, וועלכע די מחברים האבן זיי געגעבן: "משנה תורה", "שני לוחות הברית", און "תורת משה". נאר מ'רופט זיי: "דער רמב"ם", "דער של"ה", "דער אלשיך", "דער חתם סופר". אפילו דעם חומש דברים, וועלכער ווערט באצייכנט אויך מיט "משנה תורה", רופט מען נישט "משנה תורה", נאר פּשוט "ספר דברים". דאס נעמט זיך מסתמא פון דעם וואס אידן האלטן נישט פון א צווייטער תורה, פון צווייטע לוחות. און מיר זענען גאַנץ צופרידן מיט דער תורה, וועלכע משה רבינו האט אונז געגעבן.}} ווי דער רמב"ם האט אים גערופן.

	ער האט געשריבן הערות, א פּירוש אויף דעם רמב"ם, וועלכע ער ~~האָט~~ נישט געדרוקט. אבער זיי ~~האָבן~~ געדינט שפּעטער אלס יסוד פאר זיין פּירוש "כסף משנה" אויף דעם רמב"ם.

	ער האט איבער געזידלט פון קאנסטאנטינאפּאל קיין [[עדירנע\|אַדריאַנאָפּאָל]]. אין דעם עלטער פון דרייסיג יאר איז ער שוין געווען בארימט אלס גאון, איינער פון די גדולי התורה פון זיין צייט. און ער האט אפילו זוכה געווען, אז די גאונים נאך אים האבן אים באצייכנט מיט דעם טיטל "מרן".		ער האט איבער געזידלט פון קאנסטאנטינאפּאל קיין [[עדירנע\|אַדריאַנאָפּאָל]]. אין דעם עלטער פון דרייסיג יאר איז ער שוין געווען בארימט אלס גאון, איינער פון די גדולי התורה פון זיין צייט. און ער האט אפילו זוכה געווען, אז די גאונים נאך אים האבן אים באצייכנט מיט דעם טיטל "מרן".

	ער האט חתונה געהאט דארט מיט דער טאכטער פון דעם חכם און חסיד ר' חיים ב"ר אלבלג ז"ל. זי איז אבער געשטארבן אינג, און ער האט חתונה געהאט מיט דער טאכטער פון ר' יצחק סבע, די שוועסטער פון זיין פריינד ר' שמואל סבע. און דארט אין אדריאנאפּאל, האט ער ~~אן געהויבן~~ צו ארבעטן אויף זיין בארימטן ספר "בית יוסף", אין דעם יאר רפּ"ב, 1522.		ער האט חתונה געהאט דארט מיט דער טאכטער פון דעם חכם און חסיד ר' חיים ב"ר אלבלג ז"ל. זי איז אבער געשטארבן אינג, און ער האט חתונה געהאט מיט דער טאכטער פון ר' יצחק סבע, די שוועסטער פון זיין פריינד ר' שמואל סבע. און דארט אין אדריאנאפּאל, האט ער אנגעהויבן צו ארבעטן אויף זיין בארימטן ספר "בית יוסף", אין דעם יאר רפּ"ב, 1522.

	אין יענער צייט האט די קהילה פון דער שטאט ניקאָפּאָל, אים איינגעלאַדן צו ווערן ראש פון זייער ישיבה. ער האט אנגענומען די איינלאדונג. און ער האט זיך באזעצט דארט אין דעם יאר 1523. דער דארטיגער הויפּט פון דער קהילה, אַן עלטערער ספרד'ישער חכם, האט נישט מסכים געווען מיט זיין געדאנקען-גאנג, און ער פלעגט אַפילו אידערצערנען. אין אלגעמיין, אבער, איז ער געווען זעהר געאכטעט ביי זיינע צייט גענאָסן. און אויסער זיינע פליכטן אלס ראש השיבה, האָט ער געווידמעט זיין גאנצע צייט אויף זיין ספר "בית יוסף".		אין יענער צייט האט די קהילה פון דער שטאט [[ניקאפאל\|ניקאָפּאָל]], אים איינגעלאַדן צו ווערן ראש פון זייער ישיבה. ער האט אנגענומען די איינלאדונג. און ער האט זיך באזעצט דארט אין דעם יאר 1523. דער דארטיגער הויפּט פון דער קהילה, אַן עלטערער ספרד'ישער חכם, האט נישט מסכים געווען מיט זיין געדאנקען-גאנג, און ער פלעגט אַפילו אידערצערנען. אין אלגעמיין, אבער, איז ער געווען זעהר געאכטעט ביי זיינע צייט גענאָסן. און אויסער זיינע פליכטן אלס ראש השיבה, האָט ער געווידמעט זיין גאנצע צייט אויף זיין ספר "בית יוסף".

	אין דעם יאר 1536 האט ער באשלאסן צו עמיגרירען קיין ארץ ישראל. נאך א יאר פארן איז ער אנגעקומען אין [[צפת]] אין דעם חודש אלול, אין דעם יאר רצ"ו. דארט האט ער געפונען זיין יוגנט רבי'ן ר' יעקב בירב. ער האט זיך ערווארבן דארט פילע תלמידים. ער האט געענטפערט תשובות אויף שאלות. אבער די מערסטע צייט האט ער געווידמעט זיין ריזן ווערק "בית יוסף", אויף די טורים און שולחן ערוך.		אין דעם יאר 1536 האט ער באשלאסן צו עמיגרירען קיין ארץ ישראל. נאך א יאר פארן איז ער אנגעקומען אין [[צפת]] אין דעם חודש אלול, אין דעם יאר רצ"ו. דארט האט ער געפונען זיין יוגנט רבי'ן ר' יעקב בירב. ער האט זיך ערווארבן דארט פילע תלמידים. ער האט געענטפערט תשובות אויף שאלות. אבער די מערסטע צייט האט ער געווידמעט זיין ריזן ווערק "בית יוסף", אויף די טורים און שולחן ערוך.
שורה 39:		שורה 36:
	דער "בית יוסף" האט איבער געלאזט פילע גרויסע תלמידים, צווישן זיי די בארימטע דריי משה'ס: [[רבי משה קארדאווערא\|ר' משה קאָרדאָווירע]], ר' משה גאַלאַנטי און ר' משה אלשיך, ז"ל.		דער "בית יוסף" האט איבער געלאזט פילע גרויסע תלמידים, צווישן זיי די בארימטע דריי משה'ס: [[רבי משה קארדאווערא\|ר' משה קאָרדאָווירע]], ר' משה גאַלאַנטי און ר' משה אלשיך, ז"ל.

	== ~~דרויסנדיגע לינקס~~ ==		== ביבליאגראפיע ==
	* {{היברובוקס\|משה יעקב קאַננער\|דאס אידישע ווארט\|50155\|page=19\|באנד=348\|שנת הוצאה=חשון-כסלו תשנ"ט\|עמ=19}}		*{{צ-בוך\|מחבר=אליעזר רפאל מלאכי\|נאמען=מקובלים אין ארץ ישראל\|מקום הוצאה=ניו יארק\|מו"ל=כנרת\|שנת הוצאה=תרפ"ט\|עמ=32–43\|פרק=רבי יוסף קארו - דער מקובל־אינדיווידואליסט\|קישור=https://hdl.handle.net/2027/uc1.b3618224?urlappend=%3Bseq=36%3Bownerid=9007199258203615-169}}
			*{{היברובוקס\|משה יעקב קאַננער\|דאס אידישע ווארט\|50155\|page=19\|באנד=348\|שנת הוצאה=חשון-כסלו תשנ"ט\|עמ=19}}

	== רעפערענצן ==		== רעפערענצן ==
שורה 46:		שורה 44:

	{{גרונטסארטיר:קארו, יוסף}}		{{גרונטסארטיר:קארו, יוסף}}
	[[~~קאטעגאריע~~:רבנים]]		[[קאַטעגאָריע:רבנים]]
	[[~~קאטעגאריע~~:הלכה]]		[[קאַטעגאָריע:הלכה]]
	[[קאַטעגאָריע:באערדיגט אין צפת]]		[[קאַטעגאָריע:באערדיגט אין צפת]]
	[[he:רבי יוסף קארו]]		[[he:רבי יוסף קארו]]

תנא קמא: תנא קמא האט אריבערגעפירט בלאט דרעפט:רבי יוסף קארו צו רוי:רבי יוסף קארו אן לאזן א ווייטערפירונג

2025-02-06T20:56:40Z

תנא קמא האט אריבערגעפירט בלאט דרעפט:רבי יוסף קארו צו רוי:רבי יוסף קארו אן לאזן א ווייטערפירונג

→ עלטערע ווערסיע

רעוויזיע פון 20:56, 6 פעברואר 2025

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 04:13, 24 פעברואר 2025
שורה 76:		שורה 76:

	== ביבליאגראפיע ==		== ביבליאגראפיע ==
			*{{אוצר החכמה\|קובץ\|רבי יוסף קארו: עיונים ומחקרים במשנת מרן בעל ה"שלחן ערוך"\|14965\|שנת הוצאה=תשכ"ט\|מו"ל=מוסד הרב קוק\|מהדורה=יצחק רפאל (רעדאקטאר)}}
			*{{אוצר החכמה\|יקותיאל יהודה גרינוואלד\|הרב ר' יוסף קארו וזמנו\|161282\|שנת הוצאה=תשי"ד}}
	*{{צ-בוך\|מחבר=אליעזר רפאל מלאכי\|נאמען=מקובלים אין ארץ ישראל\|מקום הוצאה=ניו יארק\|מו"ל=כנרת\|שנת הוצאה=תרפ"ט\|עמ=32–43\|פרק=רבי יוסף קארו - דער מקובל־אינדיווידואליסט\|קישור=https://hdl.handle.net/2027/uc1.b3618224?urlappend=%3Bseq=36%3Bownerid=9007199258203615-169}}		*{{צ-בוך\|מחבר=אליעזר רפאל מלאכי\|נאמען=מקובלים אין ארץ ישראל\|מקום הוצאה=ניו יארק\|מו"ל=כנרת\|שנת הוצאה=תרפ"ט\|עמ=32–43\|פרק=רבי יוסף קארו - דער מקובל־אינדיווידואליסט\|קישור=https://hdl.handle.net/2027/uc1.b3618224?urlappend=%3Bseq=36%3Bownerid=9007199258203615-169}}
	*{{היברובוקס\|משה יעקב קאַננער\|דאס אידישע ווארט\|50155\|page=19\|באנד=348\|שנת הוצאה=חשון-כסלו תשנ"ט\|עמ=19}}		*{{היברובוקס\|משה יעקב קאַננער\|דאס אידישע ווארט\|50155\|page=19\|באנד=348\|שנת הוצאה=חשון-כסלו תשנ"ט\|עמ=19}}
	*פרידבערג, "תולדות רבנו יוסף קארו"; ראזאנעס, "דברי ימי ישראל בתוגרמה", 2טן טייל.		*פרידבערג, "תולדות רבנו יוסף קארו"; ראזאנעס, "דברי ימי ישראל בתוגרמה", 2טן טייל.
			*{{אוצר החכמה\|חיים זלמן דימיטרובסקי\|ספונות\|168434\|page=70\|קעפל=ויכוח שעבר בין מרן רבי יוסף קארו והמבי"ט\|באנד=ו\|שנת הוצאה=תשכ"ב\|עמ=71 א"וו}} ([https://www.jstor.org/stable/23415171 JSTOR])
			*R.J.Z. Werblowsky, [https://archive.org/details/josephkarolawyer00werbrich Joseph Karo, Lawyer and Mystic] (1977)
			*דוד תמר, [https://benyehuda.org/read/36647 ר' יוסף קארו כמקובל וכמיסטיקן], קרית ספר 40 תשכ"ה, 65–71 {{לינקשפראך\|HE}}
			*{{אוצר החכמה\|חיים טשרנוביץ ('רב צעיר')\|תולדות הפוסקים\|622849\|page=15\|באנד=ג\|שנת הוצאה=תש"ח\|עמ=1–36}}
			*{{אוצר החכמה\|ר' בצלאל לנדאו\|שאלות ותשובות אבקת רוכל\|627566\|page=11\|הקדמה}}
			*{{אוצר החכמה\|אברהם דוד\|סיני\|614082\|page=96\|קעפל=רבי יצחק קארו\|באנד=סו (ו-ז)\|שנת הוצאה=תש"ל\|מו"ל=מוסד הרב קוק\|עמ=370–371}}
			*{{אוצר החכמה\|2=מורשת ספרד\|3=678659\|page=179\|באנד=ב\|שנת הוצאה=תשנ"ב\|עמ=179–191}}
			*{{אוצר החכמה\|מאיר בניהו\|יוסף בחירי\|152627\|שנת הוצאה=תשנ"א}}
			*{{פרויקט בן-יהודה\|שם=רחל אליאור\|זיהוי=25786\|שם היצירה=ר' יוסף קארו ור' ישראל בעל שם טוב: מטמורפוזה מיסטית, השראה קבלית והפנמה רוחנית}} תרביץ סה, ד (תשנ"ו): 671—709, תשנ"ו
			*{{צ-זשורנאל\|משה אידל\|עיונים בשיטתו של בעל "ספר המשיב": פרק בתולדות הקבלה הספרדית\|ספונות\|יז\|עמ=220–26\|שנת הוצאה=תשמ"ג\|JSTOR=23414920}}
			*{{אקדמיה\|Yosef Tobi\|Caro's Shulhan Arukh Versus Maimonides' Mishne Torah in Yemen\|19026110\|Jewish Law Annual 15\|2004, 189–215}}
	*{{אקדמיה\|1=Alan D. Corré\|2=“Joseph Caro,” in Michael Terry, ed., Reader’s Guide to Judaism\|3=44523052\|5=(London: Routledge, 2000), 101-102}}		*{{אקדמיה\|1=Alan D. Corré\|2=“Joseph Caro,” in Michael Terry, ed., Reader’s Guide to Judaism\|3=44523052\|5=(London: Routledge, 2000), 101-102}}
			*Moshe Idel, ''[https://www.law.nyu.edu/sites/default/files/TikvahWorkingPapersArchive/WP5Idel.pdf R. Joseph Karo and His Revelations]'', 2010

	== רעפערענצן ==		== רעפערענצן ==