רוי:רבי אביגדור קרא - ווערסיע היסטאריע

תנא קמא אין 06:14, 10 יוני 2025

2025-06-10T06:14:11Z

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 06:14, 10 יוני 2025
שורה 50:		שורה 50:
	אַן אנדער באוואוסטע פּיוט איז "'''אחד יחיד ומיוחד''' ק-ל, נדרש לבר לבב שואל"{{הערה\|זעט ישראל דאווידזאן, [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=coo.31924026862072&seq=188 אוצר השירה והפיוט], חלק א, ניו יארק, תרפ"ה ז' 114 (איינטר. 2410).}}, וועגן דער אייניגקייט פון ג-ט. די פּאעמע איז געדרוקט געווארן אין 'דאשׂ בענשן' (א בענטשער מיט אידיש טייטש, אמסטערדאם, תפ"ב){{הערה\|זעט [https://winners-auctions.com/items/נדיר-ספר-מנהגים-דאש-בענשן-ברכת-המזון-ו/ דא, בילד 5].}}, און ווערט געזונגען אין פיל קהילות ווען א חתן ווערט אויפגערופן צו דער תורה, ווען ער ווערט [[באווארפן]] מיט ניסלעך און זיסווארג. היינט איז אין רוב קהילות נאר פארבליבן דער אנהויב "אחד יחיד ומיוחד" אבער אן דעם המשך. דער פיוט איז איבערגעזעצט געווארן אויף אידיש-דייטש{{הערה\|שם=אידיש\|זעט חנא שמרוק, '''ספרות יידיש''': פרקים לתולדותיה, תל אביב, תשל"ח, ז' 44; תלמג', "מכתבי ר' אביגדור קרא ור' מנחם שלם", ז' 47}}.		אַן אנדער באוואוסטע פּיוט איז "'''אחד יחיד ומיוחד''' ק-ל, נדרש לבר לבב שואל"{{הערה\|זעט ישראל דאווידזאן, [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=coo.31924026862072&seq=188 אוצר השירה והפיוט], חלק א, ניו יארק, תרפ"ה ז' 114 (איינטר. 2410).}}, וועגן דער אייניגקייט פון ג-ט. די פּאעמע איז געדרוקט געווארן אין 'דאשׂ בענשן' (א בענטשער מיט אידיש טייטש, אמסטערדאם, תפ"ב){{הערה\|זעט [https://winners-auctions.com/items/נדיר-ספר-מנהגים-דאש-בענשן-ברכת-המזון-ו/ דא, בילד 5].}}, און ווערט געזונגען אין פיל קהילות ווען א חתן ווערט אויפגערופן צו דער תורה, ווען ער ווערט [[באווארפן]] מיט ניסלעך און זיסווארג. היינט איז אין רוב קהילות נאר פארבליבן דער אנהויב "אחד יחיד ומיוחד" אבער אן דעם המשך. דער פיוט איז איבערגעזעצט געווארן אויף אידיש-דייטש{{הערה\|שם=אידיש\|זעט חנא שמרוק, '''ספרות יידיש''': פרקים לתולדותיה, תל אביב, תשל"ח, ז' 44; תלמג', "מכתבי ר' אביגדור קרא ור' מנחם שלם", ז' 47}}.

	נאך א פיוט פון ר' אביגדור אין כתב יד איז "ה' בקר תשמע קולי וערכי לפניך יערב", א סליחה פאר [[ח' טבת]]{{הערה\|אין סידורים פון מנהג רומי, {{כתיב\|פּארמא 2069\|990000834070205171-1\|דף [336]א\|13581473}}; און {{כתיב\|פּארמא 3008\|990001133400205171-1\|לעצטער בלאט\|21971848}}, און אין סדור מנהג ספרד קטלוניה{{כתיב\|Casanatense Library, Ms. 2741\|990001726910205171\|דף 55א}}.}}.		נאך א פיוט פון ר' אביגדור אין כתב יד איז "ה' בקר תשמע קולי וערכי לפניך יערב", א סליחה פאר [[ח' טבת]]{{הערה\|אין סידורים פון מנהג רומי, {{כתיב\|פּארמא 2069\|990000834070205171\|דף [336]א\|13581473}}; און {{כתיב\|פּארמא 3008\|990001133400205171\|לעצטער בלאט\|21971848}}, און אין סדור מנהג ספרד קטלוניה{{כתיב\|Casanatense Library, Ms. 2741\|990001726910205171\|דף 55א}}.}}.

	ער איז אויך געווען א באוואוסטער מקובל און איינער פון די ערשטע וואס האבן פארשפּרייט די שפּאנישע און דייטשע קבלה אין זיין געגנט. ער ווערט אנגעזען אלס דער גרינדער פון דער באוועגונג וואס האט געצילט צו געפינען א געמיינזאַמע יסוד צווישן דער קבלה פון מזרח אייראפּע און די דאקטרינען פון די שפּאנישע חכמים, בפרט רמב"ם{{הערה\|שם=יודאיקע\|{{יודאיקה\|Abraham David\|Kara (Cara) Avigdor ben Isaac\|לינק=https://www.encyclopedia.com/religion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/kara-cara-avigdor-ben-isaac}}\|כיוון=שמאל}}.		ער איז אויך געווען א באוואוסטער מקובל און איינער פון די ערשטע וואס האבן פארשפּרייט די שפּאנישע און דייטשע קבלה אין זיין געגנט. ער ווערט אנגעזען אלס דער גרינדער פון דער באוועגונג וואס האט געצילט צו געפינען א געמיינזאַמע יסוד צווישן דער קבלה פון מזרח אייראפּע און די דאקטרינען פון די שפּאנישע חכמים, בפרט רמב"ם{{הערה\|שם=יודאיקע\|{{יודאיקה\|Abraham David\|Kara (Cara) Avigdor ben Isaac\|לינק=https://www.encyclopedia.com/religion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/kara-cara-avigdor-ben-isaac}}\|כיוון=שמאל}}.

תנא קמא אין 20:40, 13 מאי 2025

2025-05-13T20:40:52Z

זעט די חילוקים

תנא קמא אין 20:11, 13 מאי 2025

2025-05-13T20:11:56Z

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 20:11, 13 מאי 2025
שורה 42:		שורה 42:

	==ווערק און געדאנקען==		==ווערק און געדאנקען==
	~~רבי~~ אביגדור ~~קרא~~ האט געשריבן אין לשון ~~הקודש~~ און אין ~~אידיש~~{{הערה\|~~זעט תלמג'~~, "~~מכתבי ר' אביגדור קרא ור' מנחם שלם~~" ~~אין~~ '''~~הגות ומעשה~~'~~'': ספר זכרון לשמעון ראבידוביץ~~, ~~חיפה, תשמ"ג זז' 43–52~~}}. ~~ער איז געווען א קאמפּאזיטאר פון פּיוטים, און~~ 8 פון זיינע פּיוטים האבן איבערגעלעבט. ער ווערט פאררעכנט אלס דער לעצטער אשכנזי'שער פּייטן פונעם מיטל-אלטער{{הערה\|~~ב"ש~~ המבורגר, ~~שרשי מנהג אשכנז, ג, בני ברק תשס~~"ב, עמ' 37.}}.		ר' אביגדור איז געווען א קאמפּאזיטאר פון פּיוטים און לויטן עדות פון ר' זלמן פון סעינט גאור {{ענ\|Zalman of St. Goar}} (ארום 1470), האט ר' אביגדור געשריבן עטליכע לידער אין לשון-קודש און דייטש וואס זענען עפנטליך געזונגען געווארן אין פּראג{{הערה\|Vladislav Zeev Slepoy, "[https://eplus.uni-salzburg.at/chilufim/content/titleinfo/8617358/full.pdf Jüdische Polemik gegen das Christentum in Aschkenas im Spätmittelalter]", ''Chilufim'' 28 / 2021, p. 22.\|כיוון=שמאל}}. 8 פון זיינע פּיוטים האבן איבערגעלעבט. ער ווערט פאררעכנט אלס דער לעצטער אשכנזי'שער פּייטן פונעם מיטל-אלטער{{הערה\|המבורגר, "זמר לחתן", ז' ?37.}}.

	צווישן די באקאנטסטע ווערק פון רבי אביגדור קרא זענען זיינע פּיוטים און אנדערע חיבורים:		צווישן די באקאנטסטע ווערק פון רבי אביגדור קרא זענען זיינע פּיוטים און אנדערע חיבורים:
שורה 48:		שורה 48:
	"'''את כל התלאה''' אשר מצאתנו" איז א סליחה וועלכע באטראכט די ליידן וואס די אידן פון פּראג האבן איבערגעלעבט ביי דעם קמ"ט פּאגראם. די אידן פון פּראג פלעגן רעציטירן די קינה בשעת מנחה אין יום כיפּור{{הערה\|1={{לינק\|אדרעס=https://jewishmiscellanies.com/2020/04/01/selichos-mikol-hashanah-one-of-the-first-hebrew-books-printed-in-england-by-a-jewish-printer-london-1770/\|שרייבער=Jeffrey Maynard\|קעפל=Selichos Mikol Hashanah – one of the first Hebrew books printed in England by a Jewish printer – London, 1770\|זייטל=Jewish Miscellanies\|דאטום=April 1, 2020}}}}. אירע ערשטע בוכשטאבן פארמען די אלף-בית. דאס איז א שפּעטער ביישפּיל פון אידישער קידוש-השם פּאָעזיע. די סליחה לייגט אקצענט אויף די ליידן פון דער קהילה און דער קעגנשטעלעניש צו קריסטליכער אידעאלאגיע, און קען באטראכט ווערן ווי אַן ענטפער אויף די קריסטליכע נאראטיוון וועגן דעם פּאגראם. אין דער סליחה ווערט געניצט א דערציילונג וועגן דעם שחיטה באזירט אויפן פאלקס־חשבון. [[יוסף הכהן]] האט איבערגעשריבן דעם פּיוט אין 'עמק הבכא' אין די 1550ער יארן{{הערה\|{{אקדמיה\|1=Evina Stein\|2="All that Suffering": Hebrew Narratives about the Prague Easter massacre of 1389 and their interaction with the Latin material\|3=2300606\|5=In ''Knaanic Language: Structure and Historical Background. Proceedings of a conference held in Prague on October 25-26, 2012'' (pp. 241-268)}}.}}.		"'''את כל התלאה''' אשר מצאתנו" איז א סליחה וועלכע באטראכט די ליידן וואס די אידן פון פּראג האבן איבערגעלעבט ביי דעם קמ"ט פּאגראם. די אידן פון פּראג פלעגן רעציטירן די קינה בשעת מנחה אין יום כיפּור{{הערה\|1={{לינק\|אדרעס=https://jewishmiscellanies.com/2020/04/01/selichos-mikol-hashanah-one-of-the-first-hebrew-books-printed-in-england-by-a-jewish-printer-london-1770/\|שרייבער=Jeffrey Maynard\|קעפל=Selichos Mikol Hashanah – one of the first Hebrew books printed in England by a Jewish printer – London, 1770\|זייטל=Jewish Miscellanies\|דאטום=April 1, 2020}}}}. אירע ערשטע בוכשטאבן פארמען די אלף-בית. דאס איז א שפּעטער ביישפּיל פון אידישער קידוש-השם פּאָעזיע. די סליחה לייגט אקצענט אויף די ליידן פון דער קהילה און דער קעגנשטעלעניש צו קריסטליכער אידעאלאגיע, און קען באטראכט ווערן ווי אַן ענטפער אויף די קריסטליכע נאראטיוון וועגן דעם פּאגראם. אין דער סליחה ווערט געניצט א דערציילונג וועגן דעם שחיטה באזירט אויפן פאלקס־חשבון. [[יוסף הכהן]] האט איבערגעשריבן דעם פּיוט אין 'עמק הבכא' אין די 1550ער יארן{{הערה\|{{אקדמיה\|1=Evina Stein\|2="All that Suffering": Hebrew Narratives about the Prague Easter massacre of 1389 and their interaction with the Latin material\|3=2300606\|5=In ''Knaanic Language: Structure and Historical Background. Proceedings of a conference held in Prague on October 25-26, 2012'' (pp. 241-268)}}.}}.

	אַן אנדער באוואוסטע פּיוט איז "'''אחד יחיד ומיוחד''' ק-ל, נדרש לבר לבב שואל" וועגן דער אייניגקייט פון ג-ט. די פּאעמע איז געדרוקט געווארן אין 'דאשׂ בענשן' (א בענטשער מיט אידיש טייטש, אמסטערדאם, תפ"ב){{הערה\|זעט [https://winners-auctions.com/items/נדיר-ספר-מנהגים-דאש-בענשן-ברכת-המזון-ו/ דא, בילד 5].}}, און ווערט געזונגען אין פיל קהילות ווען א חתן ווערט אויפגערופן צו דער תורה, ווען ער ווערט [[באווארפן]] מיט ניסלעך און זיסווארג. היינט איז אין רוב קהילות נאר פארבליבן דער אנהויב "אחד יחיד ומיוחד" אבער אן דעם המשך.		אַן אנדער באוואוסטע פּיוט איז "'''אחד יחיד ומיוחד''' ק-ל, נדרש לבר לבב שואל" וועגן דער אייניגקייט פון ג-ט. די פּאעמע איז געדרוקט געווארן אין 'דאשׂ בענשן' (א בענטשער מיט אידיש טייטש, אמסטערדאם, תפ"ב){{הערה\|זעט [https://winners-auctions.com/items/נדיר-ספר-מנהגים-דאש-בענשן-ברכת-המזון-ו/ דא, בילד 5].}}, און ווערט געזונגען אין פיל קהילות ווען א חתן ווערט אויפגערופן צו דער תורה, ווען ער ווערט [[באווארפן]] מיט ניסלעך און זיסווארג. היינט איז אין רוב קהילות נאר פארבליבן דער אנהויב "אחד יחיד ומיוחד" אבער אן דעם המשך. דער פיוט איז איבערגעזעצט געווארן אויף אידיש-דייטש{{הערה\|שם=אידיש\|זעט חנא שמרוק, '''ספרות יידיש''': פרקים לתולדותיה, תל אביב, תשל"ח, ז' 44; תלמג', "מכתבי ר' אביגדור קרא ור' מנחם שלם", ז' 47}}.

	~~אנדערע פיוטים~~ פון ר' אביגדור אין כתב יד ~~זענען:~~ "ה' בקר תשמע קולי וערכי לפניך יערב", א סליחה פאר [[ח' טבת]]{{הערה\|אין סידורים פון מנהג רומי, {{כתיב\|פּארמא 2069\|990000834070205171-1\|דף [336]א\|13581473}}; און {{כתיב\|פּארמא 3008\|990001133400205171-1\|לעצטער בלאט\|21971848}}, און אין סדור מנהג ספרד קטלוניה{{כתיב\|Casanatense Library, Ms. 2741\|990001726910205171\|דף 55א}}.}}.		נאך א פיוט פון ר' אביגדור אין כתב יד איז "ה' בקר תשמע קולי וערכי לפניך יערב", א סליחה פאר [[ח' טבת]]{{הערה\|אין סידורים פון מנהג רומי, {{כתיב\|פּארמא 2069\|990000834070205171-1\|דף [336]א\|13581473}}; און {{כתיב\|פּארמא 3008\|990001133400205171-1\|לעצטער בלאט\|21971848}}, און אין סדור מנהג ספרד קטלוניה{{כתיב\|Casanatense Library, Ms. 2741\|990001726910205171\|דף 55א}}.}}.

	ער איז אויך געווען א באוואוסטער מקובל און איינער פון די ערשטע וואס האבן פארשפּרייט די שפּאנישע און דייטשע קבלה אין זיין געגנט. ער ווערט אנגעזען אלס דער גרינדער פון דער באוועגונג וואס האט געצילט צו געפינען א געמיינזאַמע יסוד צווישן דער קבלה פון מזרח אייראפּע און די דאקטרינען פון די שפּאנישע חכמים, בפרט רמב"ם{{הערה\|שם=יודאיקע\|{{יודאיקה\|Abraham David\|Kara (Cara) Avigdor ben Isaac\|לינק=https://www.encyclopedia.com/religion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/kara-cara-avigdor-ben-isaac}}\|כיוון=שמאל}}.		ער איז אויך געווען א באוואוסטער מקובל און איינער פון די ערשטע וואס האבן פארשפּרייט די שפּאנישע און דייטשע קבלה אין זיין געגנט. ער ווערט אנגעזען אלס דער גרינדער פון דער באוועגונג וואס האט געצילט צו געפינען א געמיינזאַמע יסוד צווישן דער קבלה פון מזרח אייראפּע און די דאקטרינען פון די שפּאנישע חכמים, בפרט רמב"ם{{הערה\|שם=יודאיקע\|{{יודאיקה\|Abraham David\|Kara (Cara) Avigdor ben Isaac\|לינק=https://www.encyclopedia.com/religion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/kara-cara-avigdor-ben-isaac}}\|כיוון=שמאל}}.

	פון זיינע קבלה'ישע ווערק זענען דערהאלטן געווארן אין כתב יד: "קודש הילולים", א קבלה'ישער פירוש אויף תהילים קנ, און א קבלה'ישע שריפט "אבן ספיר" וואס אנטהאלט אַלגאָרישע אויסלייגונגען פון חמשה חומשי תורה. עס זעט אויס אז זיין ווערק "אבן ספיר" באהאנדלט די פארענטפערונג פון סתירות צווישן קבלה און פילאזאפיע. אין איינעם פון זיינע שו"ת, זעט מען ווי ער האט געראנגלט מיט די סתירות און צום סוף געווען ערפאלגרייך{{הערה\|שם=בראדט}}.		פון זיינע קבלה'ישע ווערק זענען דערהאלטן געווארן אין כתב יד: "קודש הילולים", א קבלה'ישער פירוש אויף תהילים קנ, און א קבלה'ישע שריפט "אבן ספיר" וואס אנטהאלט אַלגאָרישע אויסלייגונגען פון חמשה חומשי תורה. עס זעט אויס אז זיין ווערק "אבן ספיר" באהאנדלט די פארענטפערונג פון סתירות צווישן קבלה און פילאזאפיע. אין איינעם פון זיינע שו"ת, זעט מען ווי ער האט געראנגלט מיט די סתירות און צום סוף געווען ערפאלגרייך{{הערה\|שם=בראדט}}.

			אַן אנדער ווערק איז א ספר וועגן [[ברכת כהנים]], וואס ער דערמאנט אין זיין פירוש אויף תהילים קנ. דאָס ווערק האט געהייסן "יד אהרון"{{הערה\|1=zürich, zentralbib., MS Heid. 102, fol. 96v.}}.

	עס ווערט געגלויבט אז ער האט אויך פארפאסט די קבלה'ישע ווערק "ספר האמת"{{הערה\|שם=יודאיקע}}.		עס ווערט געגלויבט אז ער האט אויך פארפאסט די קבלה'ישע ווערק "ספר האמת"{{הערה\|שם=יודאיקע}}.
שורה 78:		שורה 80:
	==ביבליאגראפיע==		==ביבליאגראפיע==
	*אפרים תלמג', "מכתבי ר' אביגדור קרא ור' מנחם שלם", אין '''הגות ומעשה''': ספר זכרון לשמעון ראבידוביץ, חיפה, תשמ"ג, זז' 43–52 (כולל ההדרת שני פיוטים לר' אביגדור).		*אפרים תלמג', "מכתבי ר' אביגדור קרא ור' מנחם שלם", אין '''הגות ומעשה''': ספר זכרון לשמעון ראבידוביץ, חיפה, תשמ"ג, זז' 43–52 (כולל ההדרת שני פיוטים לר' אביגדור).
	*ב"ש המבורגר, שרשי מנהג אשכנז, ג, בני ברק תשס"ב		*בנימין ש. המבורגר, "זמר לחתן בעלותו לתורה", '''שרשי מנהג אשכנז''' ג, בני ברק, תשס"ב, זז'365–417.
			*ישראל דאווידזאן, [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=coo.31924026862072&seq=188 אוצר השירה והפיוט], חלק א, ניו יארק, תרפ"ה ז' 114 (איינטר. 2410).

	<div class="mw-content-ltr">		<div class="mw-content-ltr">
			*Yuval, Israel J.: Juden, Hussiten und Deutsche: nach einer hebräischen Chronik, in: ''Zeitschrift für historische Forschung'', Beiheft 13 (1992), S. 50– 93.

	</div>		</div>

תנא קמא אין 06:12, 13 מאי 2025

2025-05-13T06:12:01Z

זעט די חילוקים

י'הושע: אוועקגענומען דירעקטע רוי לינקס

2025-05-13T02:49:55Z

אוועקגענומען דירעקטע רוי לינקס

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 02:49, 13 מאי 2025
שורה 13:		שורה 13:
	\| שם = רבי אביגדור קרא		\| שם = רבי אביגדור קרא
	}}		}}
	'''רבי אביגדור בן יצחק קרא'''{{הערה\|ראמאניזירט אלס Kara, Karo אדער Kroo.}} (אוועק ה'קצ"ט אין פּראג) איז געווען אַ בארימטער רב, מקובל, פּייטן און פילאזאף אין [[~~רוי:~~פראג\|פּראג]] אין די ה'ק' יארן.		'''רבי אביגדור בן יצחק קרא'''{{הערה\|ראמאניזירט אלס Kara, Karo אדער Kroo.}} (אוועק ה'קצ"ט אין פּראג) איז געווען אַ בארימטער רב, מקובל, פּייטן און פילאזאף אין [[פראג\|פּראג]] אין די ה'ק' יארן.

	==ביאגראפיע==		==ביאגראפיע==
שורה 27:		שורה 27:
	תהא זכורה: ובצרור החיים נפשו תהא צרורה		תהא זכורה: ובצרור החיים נפשו תהא צרורה
	תנצבה אאא ססס}}		תנצבה אאא ססס}}
	רבי אביגדור קרא איז געווען פון דייטשן אפּשטאם, און איז ווארשיינליך געבוירן אין [[~~רוי:רעגענסבורג\|~~רעגענסבורג]], דייטשלאנד, פאר ה'קמ"ט. זיין פאטער, רבי יצחק קרא, איז אומגעקומען אויף קידוש השם. טייל האלטן אז דער נאמען קרא קומט צוליב זיין גרויסע בקיאות אין מקרא, אבער אנדערע מיינען אז ער איז געווען אַן אייניקל פון [[רבי יוסף קרא]]{{הערה\|שם=יודאיקע}}. ארום יאר קמ"ט איז רבי אביגדור באשטימט געווארן אלס דיין אין פּראג, און ער איז געווען א טייל פון דער פּראגער בית דין ביז ארום קצ"ט{{הערה\|שם=בראדט\|Eliezer Brodt, [https://seforimblog.com/2007/07/wedding-carries-with-it-many-customs/ No more Bentchers: A Review of a Sefer Given as a Wedding Gift – The Seforim Blog]\|כיוון=שמאל}}.		רבי אביגדור קרא איז געווען פון דייטשן אפּשטאם, און איז ווארשיינליך געבוירן אין [[רעגענסבורג]], דייטשלאנד, פאר ה'קמ"ט. זיין פאטער, רבי יצחק קרא, איז אומגעקומען אויף קידוש השם. טייל האלטן אז דער נאמען קרא קומט צוליב זיין גרויסע בקיאות אין מקרא, אבער אנדערע מיינען אז ער איז געווען אַן אייניקל פון [[רבי יוסף קרא]]{{הערה\|שם=יודאיקע}}. ארום יאר קמ"ט איז רבי אביגדור באשטימט געווארן אלס דיין אין פּראג, און ער איז געווען א טייל פון דער פּראגער בית דין ביז ארום קצ"ט{{הערה\|שם=בראדט\|Eliezer Brodt, [https://seforimblog.com/2007/07/wedding-carries-with-it-many-customs/ No more Bentchers: A Review of a Sefer Given as a Wedding Gift – The Seforim Blog]\|כיוון=שמאל}}.

	ער איז געווען א קאלעגע און פריינד מיט [[~~רוי:~~רבי יום טוב ליפמאן מילהויזן\|רבי יום טוב ליפּמאַן מילהויזן]] און [[~~רוי:רבי מנחם בן יעקב שלם\|~~רבי מנחם בן יעקב שלם]], וועלכע זענען געווען וויכטיגע רבנים אין פּראג אין יענער צייט. רבי יום טוב מילהויזן איז באשעפטיגט געווען מיט קבלה, רבי מנחם שלם מער מיט פילאזאפיע, און רבי אביגדור קרא האט זיך באשעפטיגט מיט ביידע געביטן.		ער איז געווען א קאלעגע און פריינד מיט [[רבי יום טוב ליפמאן מילהויזן\|רבי יום טוב ליפּמאַן מילהויזן]] און [[רבי מנחם בן יעקב שלם]], וועלכע זענען געווען וויכטיגע רבנים אין פּראג אין יענער צייט. רבי יום טוב מילהויזן איז באשעפטיגט געווען מיט קבלה, רבי מנחם שלם מער מיט פילאזאפיע, און רבי אביגדור קרא האט זיך באשעפטיגט מיט ביידע געביטן.

	רבי אביגדור קרא האט געהאט אוידיענצן מיט קעניג [[ווענצעסלאַוס דער פערטער]] פון [[~~רוי:בעהמען\|~~בעהמען]], מיט וועלכן ער פלעגט דיסקוטירן רעליגיעזע ענינים. לויט א מסורה פון [[מהרי"ל]] איז ער געווען באליבט ביי קעניג ווענצעסלאַוס. ער האט געהאט דיסקוסיעס מיט הויכע קריסטליכע גלחים אויף טעאלאגישע ענינים, און עס זעט אויס אז יאַן הוס און זיינע קאלעגעס און תלמידים זענען געווען באאיינפלוסט פון זיינע מיינונגען.		רבי אביגדור קרא האט געהאט אוידיענצן מיט קעניג [[ווענצעסלאַוס דער פערטער]] פון [[בעהמען]], מיט וועלכן ער פלעגט דיסקוטירן רעליגיעזע ענינים. לויט א מסורה פון [[מהרי"ל]] איז ער געווען באליבט ביי קעניג ווענצעסלאַוס. ער האט געהאט דיסקוסיעס מיט הויכע קריסטליכע גלחים אויף טעאלאגישע ענינים, און עס זעט אויס אז יאַן הוס און זיינע קאלעגעס און תלמידים זענען געווען באאיינפלוסט פון זיינע מיינונגען.

	ער איז געווען באוואוסט פאר זיין פּאלעמיק מיט קריסטן, ווי זיין קאלעגע רבי יום טוב ליפּמאן מילהויזן.		ער איז געווען באוואוסט פאר זיין פּאלעמיק מיט קריסטן, ווי זיין קאלעגע רבי יום טוב ליפּמאן מילהויזן.

תנא קמא אין 01:15, 13 מאי 2025

2025-05-13T01:15:08Z

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 01:15, 13 מאי 2025
שורה 2:		שורה 2:
	{{אישיות רבנית		{{אישיות רבנית
	\| בילד = Old Jewish Cemetery, Prague 017.jpg		\| בילד = Old Jewish Cemetery, Prague 017.jpg
	\| כיתוב = מציבה פון ר' אביגדור		\| כיתוב = היינטיגער מציבה פון ר' אביגדור, רעפּליקע פונעם אלטן מציבה.
	\| שם מלא = אביגדור בן יצחק		\| שם מלא = אביגדור בן יצחק
	\| געבורט ארט = [[רעגענבסורג]]		\| געבורט ארט = [[רעגענבסורג]]

ספריאל: איבעגעארבעט

2025-05-12T22:41:39Z

איבעגעארבעט

זעט די חילוקים

תנא קמא אין 00:21, 9 מאי 2025

2025-05-09T00:21:09Z

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 00:21, 9 מאי 2025
שורה 1:		שורה 1:
	{{דרעפט}}		{{דרעפט}}
	'''רבי אביגדור בן יצחק קרא'''{{הערה\|ראמאניזירט אלס Kara, Karo אדער Kroo.}} (געשטארבן ה'קצ"ט אין פּראג) איז געווען אַן ~~איינפלוסרייכער~~ רב, מקובל, פּייטן און פילאזאף אין פּראג אין די ה'ק' יארן. ער ווערט אנגעזען ווי א פאָרגייער פונעם אידישן [[רענעסאנס]] אין פּראג. זיין קבר אין דעם אלטן אידישן בית-עלמין אין פּראג איז דער עלטסטער אידענטיפיצירטער קבר אין דעם דאזיגן אלטן בית-עלמין.		{{אישיות רבנית
			\| בילד = Old Jewish Cemetery, Prague 017.jpg
			\| כיתוב = מציבה פון ר' אביגדור
			\| שם מלא = אביגדור בן יצחק
			\| געבורט ארט = [[רעגענבסורג]]
			\| פטירה ארט = [[פראג]]
			\| מקום קבורה = [[אלטע בית החיים אין פראג]]
			\| תאריך פטירה עברי = [[ט' באייר]] [[ה'קצ"ט]]
			\| טעטיגקייט ארט = [[בעהמען]]
			\| תחומי עיסוק = קבלה, פיוט
			\| ספרים = את כל התלאה
			\| שם = רבי אביגדור קרא
			}}
			'''רבי אביגדור בן יצחק קרא'''{{הערה\|ראמאניזירט אלס Kara, Karo אדער Kroo.}} (געשטארבן ה'קצ"ט אין פּראג) איז געווען אַן רב, מקובל, פּייטן און פילאזאף אין פּראג אין די ה'ק' יארן. ער ווערט אנגעזען ווי א פאָרגייער פונעם אידישן [[רענעסאנס]] אין פּראג. זיין קבר אין דעם אלטן אידישן בית-עלמין אין פּראג איז דער עלטסטער אידענטיפיצירטער קבר אין דעם דאזיגן אלטן בית-עלמין.

	==ביאגראפיע==		==ביאגראפיע==
	{{מציבה\|~~מהר"~~ר ~~אביגדור קרא~~		{{מציבה\|מהרר אביגדור ק ר א
	כאן נגנז האיש המשכיל		כאן נגנז האיש המשכיל
	שיר ידידים: הלומד תורה עם רבים		שיר ידידים: הלומד תורה עם רבים
	ועם יחידים: בקי היה בתורה בכל		ועם יחידים: בקי היה בתורה בכל
	ספרי החכמה ובספרי המקרא: ~~מהר"ר~~		ספרי החכמה ובספרי המקרא: מהרר
	אביגדור קרא בן הק' הר' יצחק קרא: נשיא		אביגדור קרא בן הק הר יצחק קרא: נשיא
	פנים היה בעמו: נפטר והלך לעולמו:		פנים היה בעמו: נפטר והלך לעולמו:
	בשבת ט' באייר ונקבר ביום א' י' באייר צדקה ~~לפ"ק~~ ה'		בשבת ט באייר ונקבר ביום א י באייר צדקה לפק ה
	יצדק דינו: כי נתבקש למעונו: נשמתו בעולם הבא		יצדק דינו: כי נתבקש למעונו: נשמתו בעולם הבא
	תהא זכורה: ובצרור החיים נפשו תהא צרורה		תהא זכורה: ובצרור החיים נפשו תהא צרורה
	~~תנצב"ה אא"א~~ ססס}}		תנצבה אאא ססס}}
	רבי אביגדור קרא איז געווען פון דייטשן ~~אָפּשטאם. מעגליך~~ איז ער געבוירן אין [[רעגענסבורג]], דייטשלאנד, ~~ווארשיינליך~~ פאר ה'קמ"ט. זיין פאטער, יצחק קרא, איז אומגעקומען אויף קידוש השם. עטליכע ~~האַלטן אַז~~ דער ~~נאָמען קראַ~~ ווייזט ~~אָן~~ אויף זיין גרויסע בקיאות אין מקרא, אבער אנדערע מיינען ~~אַז~~ ער איז געווען אַן אייניקל פון [[רבי יוסף ~~קארו~~]]{{הערה\|שם=יודאיקע}}. ארום קמ"ט איז רבי אביגדור באשטימט געווארן אלס דיין אין פּראג, און ער איז געווען א טייל פון דער פּראגער בית דין ביז ארום קצ"ט{{הערה\|שם=בראדט\|Eliezer Brodt, [https://seforimblog.com/2007/07/wedding-carries-with-it-many-customs/ No more Bentchers: A Review of a Sefer Given as a Wedding Gift – The Seforim Blog]\|כיוון=שמאל}}.		רבי אביגדור קרא איז געווען פון דייטשן אפּשטאם, און איז ווארשיינליך געבוירן אין [[רעגענסבורג]], דייטשלאנד, פאר ה'קמ"ט. זיין פאטער, יצחק קרא, איז אומגעקומען אויף קידוש השם. עטליכע האלטן אז דער נאמען קרא ווייזט אן אויף זיין גרויסע בקיאות אין מקרא, אבער אנדערע מיינען אז ער איז געווען אַן אייניקל פון [[רבי יוסף קרא]]{{הערה\|שם=יודאיקע}}. ארום קמ"ט איז רבי אביגדור באשטימט געווארן אלס דיין אין פּראג, און ער איז געווען א טייל פון דער פּראגער בית דין ביז ארום קצ"ט{{הערה\|שם=בראדט\|Eliezer Brodt, [https://seforimblog.com/2007/07/wedding-carries-with-it-many-customs/ No more Bentchers: A Review of a Sefer Given as a Wedding Gift – The Seforim Blog]\|כיוון=שמאל}}.

	ער איז געווען א קאלעגע און פריינד מיט [[רבי יום טוב ליפמאן מילהויזן\|רבי יום טוב ליפּמאַן מיהלהויזען]] און [[רבי מנחם בן יעקב שלם]], וועלכע זענען געווען וויכטיגע רבנים אין פּראָג אין יענער צייט. רב יום טוב מיהלהויזען איז באשעפטיגט געווען מיט קבלה, רב מנחם שלם מער מיט פילאזאפיע, און רבי אביגדור קרא האט זיך באשעפטיגט מיט ביידע געביטן.		ער איז געווען א קאלעגע און פריינד מיט [[רבי יום טוב ליפמאן מילהויזן\|רבי יום טוב ליפּמאַן מיהלהויזען]] און [[רבי מנחם בן יעקב שלם]], וועלכע זענען געווען וויכטיגע רבנים אין פּראָג אין יענער צייט. רב יום טוב מיהלהויזען איז באשעפטיגט געווען מיט קבלה, רב מנחם שלם מער מיט פילאזאפיע, און רבי אביגדור קרא האט זיך באשעפטיגט מיט ביידע געביטן.
שורה 25:		שורה 38:

	ער איז געווען באוואוסט פאר זיין פּאלעמיק מיט קריסטן, ווי זיין קאלעגע רבי יום טוב ליפּמאן מיהלהויזען.		ער איז געווען באוואוסט פאר זיין פּאלעמיק מיט קריסטן, ווי זיין קאלעגע רבי יום טוב ליפּמאן מיהלהויזען.

			אינעם 18טן יארהונדערט איז געווען א גלויבן, געברענגט דורך [[רבי ידידיה טיאה ווייל]]{{הערה\|{{אוצר החכמה\|רבי ידידיה טיאה ווייל\|לבושי בדים\|17031\|page=51\|שנת הוצאה=תשמ"ח\|עמ=לז}}}}, אז רבי אביגדור קרא האט געשאפן א גולם. פּראפעסאר משה אידל מיינט אז דאס קען זיין פארבונדן מיט דער צושרייבונג פון "ספר הפּליאה" צו אים.

	==ווערק און געדאנקען==		==ווערק און געדאנקען==
	רבי אביגדור קרא האט געשריבן אין העברעאיש און אין אידיש{{הערה\|זעט תלמג', "מכתבי ר' אביגדור קרא ור' מנחם שלם" אין '''הגות ומעשה''': ספר זכרון לשמעון ראבידוביץ, חיפה, תשמ"ג זז' 43–52}}. ער איז געווען א קאמפּאזיטאר פון פּיוטים, און 8 פון זיינע פּיוטים האבן איבערגעלעבט. ער ווערט פאררעכנט אלס דער לעצטער אשכנזי'שער פּייטן פונעם מיטל-אלטער{{הערה\|ב"ש המבורגר, שרשי מנהג אשכנז, ג, בני ברק תשס"ב, עמ' .37}}.		רבי אביגדור קרא האט געשריבן אין העברעאיש און אין אידיש{{הערה\|זעט תלמג', "מכתבי ר' אביגדור קרא ור' מנחם שלם" אין '''הגות ומעשה''': ספר זכרון לשמעון ראבידוביץ, חיפה, תשמ"ג זז' 43–52}}. ער איז געווען א קאמפּאזיטאר פון פּיוטים, און 8 פון זיינע פּיוטים האבן איבערגעלעבט. ער ווערט פאררעכנט אלס דער לעצטער אשכנזי'שער פּייטן פונעם מיטל-אלטער{{הערה\|ב"ש המבורגר, שרשי מנהג אשכנז, ג, בני ברק תשס"ב, עמ' .37}}.

	זיין ~~באַוואוסטע~~ פּאָעמע אדער ~~עלעגיע~~ איז "את כל התלאה אשר מצאתנו", וועלכע באטראכט די ליידן וואס די אידן פון פּראג האבן איבערגעלעבט ביי דעם קמ"ט פּאגראם. ~~די עלעגיע ווערט רעציטירט דורך~~ די אידן פון פּראג ~~ביי~~ מנחה אין יום ~~כיפור~~. אירע ערשטע בוכשטאבן פארמען די אלף-בית. עס איז אויך א סליחה.		זיין באוואוסטע פּאָעמע אדער קינה איז "'''את כל התלאה''' אשר מצאתנו", וועלכע באטראכט די ליידן וואס די אידן פון פּראג האבן איבערגעלעבט ביי דעם קמ"ט פּאגראם. די אידן פון פּראג פלעגן רעציטירן די קינה בשעת מנחה אין יום כיפּור{{הערה\|1={{לינק\|אדרעס=https://jewishmiscellanies.com/2020/04/01/selichos-mikol-hashanah-one-of-the-first-hebrew-books-printed-in-england-by-a-jewish-printer-london-1770/\|שרייבער=Jeffrey Maynard\|קעפל=Selichos Mikol Hashanah – one of the first Hebrew books printed in England by a Jewish printer – London, 1770\|זייטל=Jewish Miscellanies\|דאטום=April 1, 2020}}}}. אירע ערשטע בוכשטאבן פארמען די אלף-בית. עס איז אויך א סליחה.

	אַן אנדער באוואוסטע ~~פּאעמע~~ איז "אחד יחיד ומיוחד" וועגן דער אייניגקייט פון ג-ט. די פּאעמע איז געדרוקט געווארן אין 'דאשׂ בענשן' (א בענטשער מיט אידיש טייטש, אמסטערדאם, תפ"ב){{הערה\|זעט [https://winners-auctions.com/items/נדיר-ספר-מנהגים-דאש-בענשן-ברכת-המזון-ו/ דא, בילד 5].}}, און ווערט געזונגען אין פיל קהילות ווען א חתן ווערט אויפגערופן צו דער תורה.		אַן אנדער באוואוסטע פּיוט איז "'''אחד יחיד ומיוחד'''" וועגן דער אייניגקייט פון ג-ט. די פּאעמע איז געדרוקט געווארן אין 'דאשׂ בענשן' (א בענטשער מיט אידיש טייטש, אמסטערדאם, תפ"ב){{הערה\|זעט [https://winners-auctions.com/items/נדיר-ספר-מנהגים-דאש-בענשן-ברכת-המזון-ו/ דא, בילד 5].}}, און ווערט געזונגען אין פיל קהילות ווען א חתן ווערט אויפגערופן צו דער תורה.

	ער איז אויך געווען א באוואוסטער מקובל און איינער פון די ערשטע וואס האבן פארשפּרייט די שפּאנישע און דייטשע קבלה אין זיין געגנט. ער ווערט אנגעזען אלס דער גרינדער פון דער באוועגונג וואס האט געצילט צו געפינען א געמיינזאַמע יסוד צווישן דער קבלה פון מזרח אייראפּע און די דאקטרינען פון די שפּאנישע חכמים, בפרט רמב"ם{{הערה\|שם=יודאיקע\|{{יודאיקה\|Abraham David\|Kara (Cara) Avigdor ben Isaac\|לינק=https://www.encyclopedia.com/religion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/kara-cara-avigdor-ben-isaac}}\|כיוון=שמאל}}.		ער איז אויך געווען א באוואוסטער מקובל און איינער פון די ערשטע וואס האבן פארשפּרייט די שפּאנישע און דייטשע קבלה אין זיין געגנט. ער ווערט אנגעזען אלס דער גרינדער פון דער באוועגונג וואס האט געצילט צו געפינען א געמיינזאַמע יסוד צווישן דער קבלה פון מזרח אייראפּע און די דאקטרינען פון די שפּאנישע חכמים, בפרט רמב"ם{{הערה\|שם=יודאיקע\|{{יודאיקה\|Abraham David\|Kara (Cara) Avigdor ben Isaac\|לינק=https://www.encyclopedia.com/religion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/kara-cara-avigdor-ben-isaac}}\|כיוון=שמאל}}.
שורה 39:		שורה 54:
	עס ווערט געגלויבט אז ער האט אויך פארפאסט די קבלה'ישע ווערק "ספר האמת"{{הערה\|שם=יודאיקע}}.		עס ווערט געגלויבט אז ער האט אויך פארפאסט די קבלה'ישע ווערק "ספר האמת"{{הערה\|שם=יודאיקע}}.

	טייל פון זיינע [[תשובות]] זענען אויך ערהאלטן געווארן. א קאלעקציע פון זיינע תשובות איז געדרוקט געווארן צום ערשטן מאל פון כתב יד אין דעם ספר "מזכרת נישואין יהודה ויעל ~~הערשקאוויץ~~". די תשובות באהאנדלען אינטערעסאנטע טעמעס, אריינגערעכנט דאווענען צו מלאכים און זייער פונקציע אין תפילה, זיין ווערק "אבן ספיר", און דעם מנהג אויסצוטון די שיך פארן אריינגיין אין שול{{הערה\|שם=בראדט}}.		טייל פון זיינע [[תשובות]] זענען אויך ערהאלטן געווארן. א קאלעקציע פון זיינע תשובות איז געדרוקט געווארן צום ערשטן מאל פון כתב יד אין דעם ספר "מזכרת נישואין יהודה ויעל הערשקאוויטש" און איז אויף אוצר החכמה אונטערן נאמען "ארבעה ספרים נפתחים"{{הערה\|1={{אוצר החכמה\|2=ארבעה ספרים נפתחים\|3=660211\|page=51\|עמ=עמ' נא א"וו}}}}. די תשובות באהאנדלען אינטערעסאנטע טעמעס, אריינגערעכנט דאווענען צו מלאכים און זייער פונקציע אין תפילה, זיין ווערק "אבן ספיר", און דעם מנהג אויסצוטון די שיך פארן אריינגיין אין שול{{הערה\|שם=בראדט}}.

	די אויטארשאפט פון די קבלה'ישע ווערק "קנה" און "פליאה" (א פירוש אויף די ערשטע זעקס קאפּיטלען פון בראשית) איז בטעות צוגעשריבן געווארן צו אים. "ספר הפליאה" איז צוגעשריבן געווארן צו אים, אבער איז לעצטנס פּראוויזאריש באוויזן געווארן אז עס איז נישט פון אים. פּראפעסאר תא שמע און אנדערע האבן דעמאנסטרירט אז "ספר הפליאה" איז א פיל שפּעטערדיג ווערק{{הערה\|שם=בראדט}}.		די אויטארשאפט פון די קבלה'ישע ווערק "קנה" און "פליאה" (א פירוש אויף די ערשטע זעקס קאפּיטלען פון בראשית) איז בטעות צוגעשריבן געווארן צו אים. "ספר הפליאה" איז צוגעשריבן געווארן צו אים, אבער איז לעצטנס פּראוויזאריש באוויזן געווארן אז עס איז נישט פון אים. פּראפעסאר תא שמע און אנדערע האבן דעמאנסטרירט אז "ספר הפליאה" איז א פיל שפּעטערדיג ווערק{{הערה\|שם=בראדט}}.

תנא קמא אין 01:19, 8 מאי 2025

2025-05-08T01:19:08Z

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 01:19, 8 מאי 2025
שורה 1:		שורה 1:
	{{דרעפט}}		{{דרעפט}}
	'''רבי אביגדור בן יצחק קרא'''{{הערה\|ראמאניזירט אלס Kara, Karo אדער Kroo.}} (געשטארבן ה'קצ"ט אין פּראג) איז געווען ~~א וויכטיגער~~ רב, ~~מיסטיקער~~, ~~דיכטער, פילאסאף~~ און ~~מקובל~~ אין פּראג אין די ה'ק' יארן. ער ווערט אנגעזען ווי א פאָרגייער פונעם אידישן [[רענעסאנס]] אין פּראג.		'''רבי אביגדור בן יצחק קרא'''{{הערה\|ראמאניזירט אלס Kara, Karo אדער Kroo.}} (געשטארבן ה'קצ"ט אין פּראג) איז געווען אַן איינפלוסרייכער רב, מקובל, פּייטן און פילאזאף אין פּראג אין די ה'ק' יארן. ער ווערט אנגעזען ווי א פאָרגייער פונעם אידישן [[רענעסאנס]] אין פּראג. זיין קבר אין דעם אלטן אידישן בית-עלמין אין פּראג איז דער עלטסטער אידענטיפיצירטער קבר אין דעם דאזיגן אלטן בית-עלמין.

	==ביאגראפיע==		==ביאגראפיע==
שורה 14:		שורה 14:
	תהא זכורה: ובצרור החיים נפשו תהא צרורה		תהא זכורה: ובצרור החיים נפשו תהא צרורה
	תנצב"ה אא"א ססס}}		תנצב"ה אא"א ססס}}
	רבי אביגדור קרא איז געווען פון דייטשן אָפּשטאם. מעגליך איז ער געבוירן אין [[רעגענסבורג]], דייטשלאנד, ווארשיינליך פאר ה'קמ"ט. זיין פאטער, יצחק קרא, איז אומגעקומען אויף קידוש השם. ארום ~~1389~~ איז רבי אביגדור באשטימט געווארן אלס דיין אין פּראג, און ער איז געווען א טייל פון דער פּראגער בית דין ביז ארום ~~1439~~{{הערה\|שם=בראדט\|Eliezer Brodt, [https://seforimblog.com/2007/07/wedding-carries-with-it-many-customs/ No more Bentchers: A Review of a Sefer Given as a Wedding Gift – The Seforim Blog]\|כיוון=שמאל}}.		רבי אביגדור קרא איז געווען פון דייטשן אָפּשטאם. מעגליך איז ער געבוירן אין [[רעגענסבורג]], דייטשלאנד, ווארשיינליך פאר ה'קמ"ט. זיין פאטער, יצחק קרא, איז אומגעקומען אויף קידוש השם. עטליכע האַלטן אַז דער נאָמען קראַ ווייזט אָן אויף זיין גרויסע בקיאות אין מקרא, אבער אנדערע מיינען אַז ער איז געווען אַן אייניקל פון [[רבי יוסף קארו]]{{הערה\|שם=יודאיקע}}. ארום קמ"ט איז רבי אביגדור באשטימט געווארן אלס דיין אין פּראג, און ער איז געווען א טייל פון דער פּראגער בית דין ביז ארום קצ"ט{{הערה\|שם=בראדט\|Eliezer Brodt, [https://seforimblog.com/2007/07/wedding-carries-with-it-many-customs/ No more Bentchers: A Review of a Sefer Given as a Wedding Gift – The Seforim Blog]\|כיוון=שמאל}}.

	ער איז געווען א קאלעגע און פריינד מיט [[רבי יום טוב ליפמאן מילהויזן\|רבי יום טוב ליפּמאַן מיהלהויזען]] און [[רבי מנחם בן יעקב שלם]], וועלכע זענען געווען ~~וויכטיקע~~ רבנים אין פּראָג אין יענער צייט. רב יום טוב מיהלהויזען איז באשעפטיגט געווען מיט קבלה, רב מנחם שלם מער מיט פילאזאפיע, און רבי אביגדור קרא האט זיך באשעפטיגט מיט ביידע געביטן.		ער איז געווען א קאלעגע און פריינד מיט [[רבי יום טוב ליפמאן מילהויזן\|רבי יום טוב ליפּמאַן מיהלהויזען]] און [[רבי מנחם בן יעקב שלם]], וועלכע זענען געווען וויכטיגע רבנים אין פּראָג אין יענער צייט. רב יום טוב מיהלהויזען איז באשעפטיגט געווען מיט קבלה, רב מנחם שלם מער מיט פילאזאפיע, און רבי אביגדור קרא האט זיך באשעפטיגט מיט ביידע געביטן.

	רבי אביגדור קרא האט געהאט אוידיענצן מיט קעניג [[ווענצעסלאַוס דער פערטער]] פון [[בעהמען]], מיט וועלכן ער פלעגט דיסקוטירן רעליגיעזע ענינים. לויט א מסורה פון [[מהרי"ל\|רבי יעקב מולין]] איז ער געווען א באליבטער ביי קעניג ווענצעסלאַוס. ער האט געהאט דיסקוסיעס מיט הויכע קריסטליכע גלחים אויף טעאלאגישע ענינים, און עס זעט אויס אז יאַן הוס און זיינע קאלעגעס און תלמידים זענען געווען באאיינפלוסט פון זיינע מיינונגען.		רבי אביגדור קרא האט געהאט אוידיענצן מיט קעניג [[ווענצעסלאַוס דער פערטער]] פון [[בעהמען]], מיט וועלכן ער פלעגט דיסקוטירן רעליגיעזע ענינים. לויט א מסורה פון [[מהרי"ל\|רבי יעקב מולין]] איז ער געווען א באליבטער ביי קעניג ווענצעסלאַוס. ער האט געהאט דיסקוסיעס מיט הויכע קריסטליכע גלחים אויף טעאלאגישע ענינים, און עס זעט אויס אז יאַן הוס און זיינע קאלעגעס און תלמידים זענען געווען באאיינפלוסט פון זיינע מיינונגען.
שורה 27:		שורה 27:

	==ווערק און געדאנקען==		==ווערק און געדאנקען==
	רבי אביגדור קרא האט געשריבן אין העברעאיש און אין אידיש. ער איז געווען א קאמפּאזיטאר פון פּיוטים, און 8 פון זיינע פּיוטים האבן איבערגעלעבט. ער ווערט פאררעכנט אלס דער לעצטער אשכנזי'שער פּייטן פונעם מיטל-אלטער{{הערה\|ב"ש המבורגר, שרשי מנהג אשכנז, ג, בני ברק תשס"ב, עמ' .37}}.		רבי אביגדור קרא האט געשריבן אין העברעאיש און אין אידיש{{הערה\|זעט תלמג', "מכתבי ר' אביגדור קרא ור' מנחם שלם" אין '''הגות ומעשה''': ספר זכרון לשמעון ראבידוביץ, חיפה, תשמ"ג זז' 43–52}}. ער איז געווען א קאמפּאזיטאר פון פּיוטים, און 8 פון זיינע פּיוטים האבן איבערגעלעבט. ער ווערט פאררעכנט אלס דער לעצטער אשכנזי'שער פּייטן פונעם מיטל-אלטער{{הערה\|ב"ש המבורגר, שרשי מנהג אשכנז, ג, בני ברק תשס"ב, עמ' .37}}.

	זיין באַוואוסטע פּאָעמע אדער עלעגיע איז "את כל התלאה אשר מצאתנו", וועלכע באטראכט די ליידן וואס די אידן פון פּראג האבן איבערגעלעבט ביי דעם קמ"ט פּאגראם. די עלעגיע ווערט רעציטירט דורך די אידן פון פּראג ביי מנחה אין יום כיפור. אירע ערשטע בוכשטאבן פארמען די אלף-בית. עס איז אויך א סליחה.		זיין באַוואוסטע פּאָעמע אדער עלעגיע איז "את כל התלאה אשר מצאתנו", וועלכע באטראכט די ליידן וואס די אידן פון פּראג האבן איבערגעלעבט ביי דעם קמ"ט פּאגראם. די עלעגיע ווערט רעציטירט דורך די אידן פון פּראג ביי מנחה אין יום כיפור. אירע ערשטע בוכשטאבן פארמען די אלף-בית. עס איז אויך א סליחה.
שורה 33:		שורה 33:
	אַן אנדער באוואוסטע פּאעמע איז "אחד יחיד ומיוחד" וועגן דער אייניגקייט פון ג-ט. די פּאעמע איז געדרוקט געווארן אין 'דאשׂ בענשן' (א בענטשער מיט אידיש טייטש, אמסטערדאם, תפ"ב){{הערה\|זעט [https://winners-auctions.com/items/נדיר-ספר-מנהגים-דאש-בענשן-ברכת-המזון-ו/ דא, בילד 5].}}, און ווערט געזונגען אין פיל קהילות ווען א חתן ווערט אויפגערופן צו דער תורה.		אַן אנדער באוואוסטע פּאעמע איז "אחד יחיד ומיוחד" וועגן דער אייניגקייט פון ג-ט. די פּאעמע איז געדרוקט געווארן אין 'דאשׂ בענשן' (א בענטשער מיט אידיש טייטש, אמסטערדאם, תפ"ב){{הערה\|זעט [https://winners-auctions.com/items/נדיר-ספר-מנהגים-דאש-בענשן-ברכת-המזון-ו/ דא, בילד 5].}}, און ווערט געזונגען אין פיל קהילות ווען א חתן ווערט אויפגערופן צו דער תורה.

	ער איז אויך געווען א ~~באַוואוּסטער~~ מקובל און איינער פון די ערשטע וואס האבן פארשפּרייט די שפּאנישע און דייטשע קבלה אין זיין געגנט. ער ווערט אנגעזען אלס דער גרינדער פון דער באוועגונג וואס האט געצילט צו געפינען א געמיינזאַמע יסוד צווישן דער קבלה פון מזרח אייראפּע און די דאקטרינען פון די שפּאנישע חכמים, בפרט רמב"ם{{הערה\|שם=יודאיקע\|{{יודאיקה\|Abraham David\|Kara (Cara) Avigdor ben Isaac\|לינק=https://www.encyclopedia.com/religion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/kara-cara-avigdor-ben-isaac}}\|כיוון=שמאל}}.		ער איז אויך געווען א באוואוסטער מקובל און איינער פון די ערשטע וואס האבן פארשפּרייט די שפּאנישע און דייטשע קבלה אין זיין געגנט. ער ווערט אנגעזען אלס דער גרינדער פון דער באוועגונג וואס האט געצילט צו געפינען א געמיינזאַמע יסוד צווישן דער קבלה פון מזרח אייראפּע און די דאקטרינען פון די שפּאנישע חכמים, בפרט רמב"ם{{הערה\|שם=יודאיקע\|{{יודאיקה\|Abraham David\|Kara (Cara) Avigdor ben Isaac\|לינק=https://www.encyclopedia.com/religion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/kara-cara-avigdor-ben-isaac}}\|כיוון=שמאל}}.

	פון זיינע קבלה'ישע ווערק זענען דערהאלטן געווארן אין כתב יד: "קודש הילולים", א קבלה'ישער פירוש אויף תהילים קנ, און א קבלה'ישע שריפט "אבן ספיר" וואס אנטהאלט אַלגאָרישע אויסלייגונגען פון חמשה חומשי תורה. עס זעט אויס אז זיין ווערק "אבן ספיר" באהאנדלט די פארענטפערונג פון סתירות צווישן קבלה און פילאזאפיע. אין איינעם פון זיינע שו"ת, זעט מען ווי ער האט געראנגלט מיט די סתירות און צום סוף געווען ערפאלגרייך{{הערה\|שם=בראדט}}.		פון זיינע קבלה'ישע ווערק זענען דערהאלטן געווארן אין כתב יד: "קודש הילולים", א קבלה'ישער פירוש אויף תהילים קנ, און א קבלה'ישע שריפט "אבן ספיר" וואס אנטהאלט אַלגאָרישע אויסלייגונגען פון חמשה חומשי תורה. עס זעט אויס אז זיין ווערק "אבן ספיר" באהאנדלט די פארענטפערונג פון סתירות צווישן קבלה און פילאזאפיע. אין איינעם פון זיינע שו"ת, זעט מען ווי ער האט געראנגלט מיט די סתירות און צום סוף געווען ערפאלגרייך{{הערה\|שם=בראדט}}.
שורה 58:		שורה 58:

	==נאַכלאַס און איינפלוּס==		==נאַכלאַס און איינפלוּס==
	רב אביגדור קרא ווערט באַטראַכט אַלס אַ פאָרגייער פון דעם אידישן [[רענעסאנס]].		רב אביגדור קרא ווערט באַטראַכט אַלס אַ פאָרגייער פון דעם אידישן [[רענעסאנס]].

	זיינע פּאָעמען זענען דערמאָנט אין צוזאַמענהאַנג מיט די עסכאַטאָלאגישע ערווארטונגען (דער אידייע פון משיחישער האפענונג) פון די אשכנז'ישע אידן ביי דער הוסיטישער צייט{{הערה\|טל גויטיין, "מזיגת כוס לאליהו הנביא: תיאור לא מוכר של המנהג מהמאה החמש עשרה בהגדת ארנה מיכאל", מחקרי ירושלים בפולקלור יהודי, כט (תשע"ה), עמ' 79–102.}}.		זיינע פּאָעמען זענען דערמאָנט אין צוזאַמענהאַנג מיט די עסכאַטאָלאגישע ערווארטונגען (דער אידייע פון משיחישער האפענונג) פון די אשכנז'ישע אידן ביי דער הוסיטישער צייט{{הערה\|טל גויטיין, "מזיגת כוס לאליהו הנביא: תיאור לא מוכר של המנהג מהמאה החמש עשרה בהגדת ארנה מיכאל", מחקרי ירושלים בפולקלור יהודי, כט (תשע"ה), עמ' 79–102.}}.

תנא קמא: בס"ד

2025-05-07T23:57:54Z

בס"ד

נייער בלאַט

{{דרעפט}}
'''רבי אביגדור בן יצחק קרא'''{{הערה|ראמאניזירט אלס Kara, Karo אדער Kroo.}} (געשטארבן ה'קצ"ט אין פּראג) איז געווען א וויכטיגער רב, מיסטיקער, דיכטער, פילאסאף און מקובל אין פּראג אין די ה'ק' יארן. ער ווערט אנגעזען ווי א פאָרגייער פונעם אידישן [[רענעסאנס]] אין פּראג.

==ביאגראפיע==
{{מציבה|מהר"ר אביגדור קרא
כאן נגנז האיש המשכיל
שיר ידידים: הלומד תורה עם רבים
ועם יחידים: בקי היה בתורה בכל
ספרי החכמה ובספרי המקרא: מהר"ר
אביגדור קרא בן הק' הר' יצחק קרא: נשיא
פנים היה בעמו: נפטר והלך לעולמו:
בשבת ט' באייר ונקבר ביום א' י' באייר צדקה לפ"ק ה'
יצדק דינו: כי נתבקש למעונו: נשמתו בעולם הבא
תהא זכורה: ובצרור החיים נפשו תהא צרורה
תנצב"ה אא"א ססס}}
רבי אביגדור קרא איז געווען פון דייטשן אָפּשטאם. מעגליך איז ער געבוירן אין [[רעגענסבורג]], דייטשלאנד, ווארשיינליך פאר ה'קמ"ט. זיין פאטער, יצחק קרא, איז אומגעקומען אויף קידוש השם. ארום 1389 איז רבי אביגדור באשטימט געווארן אלס דיין אין פּראג, און ער איז געווען א טייל פון דער פּראגער בית דין ביז ארום 1439{{הערה|שם=בראדט|Eliezer Brodt, [https://seforimblog.com/2007/07/wedding-carries-with-it-many-customs/ No more Bentchers: A Review of a Sefer Given as a Wedding Gift – The Seforim Blog]|כיוון=שמאל}}.

ער איז געווען א קאלעגע און פריינד מיט [[רבי יום טוב ליפמאן מילהויזן|רבי יום טוב ליפּמאַן מיהלהויזען]] און [[רבי מנחם בן יעקב שלם]], וועלכע זענען געווען וויכטיקע רבנים אין פּראָג אין יענער צייט. רב יום טוב מיהלהויזען איז באשעפטיגט געווען מיט קבלה, רב מנחם שלם מער מיט פילאזאפיע, און רבי אביגדור קרא האט זיך באשעפטיגט מיט ביידע געביטן.

רבי אביגדור קרא האט געהאט אוידיענצן מיט קעניג [[ווענצעסלאַוס דער פערטער]] פון [[בעהמען]], מיט וועלכן ער פלעגט דיסקוטירן רעליגיעזע ענינים. לויט א מסורה פון [[מהרי"ל|רבי יעקב מולין]] איז ער געווען א באליבטער ביי קעניג ווענצעסלאַוס. ער האט געהאט דיסקוסיעס מיט הויכע קריסטליכע גלחים אויף טעאלאגישע ענינים, און עס זעט אויס אז יאַן הוס און זיינע קאלעגעס און תלמידים זענען געווען באאיינפלוסט פון זיינע מיינונגען.

ער איז געווען איינער פון די ווייניג אידן וואס האבן איבערגעלעבט דעם איסטער פּאגראם אין פּראג אין 1389. דער פּאגראם איז פארגעקומען דעם לעצטן טאג פסח קמ"ט, אלס רעזולטאט פון א באשולדיגונג אז זיי האבן פארשוועכט א קריסטליכן שמייליגן אביעקט. כמעט די גאנצע זכר'דיגע אידישע באפעלקערונג פון פּראג אין יענער צייט - ארום 3000 מענטשן - זענען אומגעקומען, און פיל פרויען און קינדער זענען געצוואונגען געווארן צו זיך שמד'ן.

רבי אביגדור איז געפארן פיל, וואס האט געפירט צו דער פארלוירן פון א סך פון זיינע כתבי יד. ער האט געלעבט אין ארעמקייט און עס זענען געזאמלט געווארן נדבות פאר אים פון אידישע קהילות. אן אייגנארטיג בריוו וואס איז געפונען געווארן, געשריבן דורך רבי אביגדור, איז א פּאעטישע בקשה פאר פינאנציעלע הילף, וואס באשרייבט זיינע לעבנסבאדינגונגען אלס מלמד פון קינדער נאך אַן אטאקע אויף דער אידישער קהילה. עס ווערט פארגעשלאגן אז דער בריוו איז געשריבן געווארן נאך דעם קמ"ט פּאגראם{{הערה|Milan Žonca, [https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=815589 Avigdor Kara’s Appeal Reconsidered: A Transcription and English Translation of a Begging Letter Written by a Late Medieval Scholar from Prague], ''Judaica Bohemiae'' 2, 2019|כיוון=שמאל}}.

ער איז געווען באוואוסט פאר זיין פּאלעמיק מיט קריסטן, ווי זיין קאלעגע רבי יום טוב ליפּמאן מיהלהויזען.

==ווערק און געדאנקען==
רבי אביגדור קרא האט געשריבן אין העברעאיש און אין אידיש. ער איז געווען א קאמפּאזיטאר פון פּיוטים, און 8 פון זיינע פּיוטים האבן איבערגעלעבט. ער ווערט פאררעכנט אלס דער לעצטער אשכנזי'שער פּייטן פונעם מיטל-אלטער{{הערה|ב"ש המבורגר, שרשי מנהג אשכנז, ג, בני ברק תשס"ב, עמ' .37}}.

זיין באַוואוסטע פּאָעמע אדער עלעגיע איז "את כל התלאה אשר מצאתנו", וועלכע באטראכט די ליידן וואס די אידן פון פּראג האבן איבערגעלעבט ביי דעם קמ"ט פּאגראם. די עלעגיע ווערט רעציטירט דורך די אידן פון פּראג ביי מנחה אין יום כיפור. אירע ערשטע בוכשטאבן פארמען די אלף-בית. עס איז אויך א סליחה.

אַן אנדער באוואוסטע פּאעמע איז "אחד יחיד ומיוחד" וועגן דער אייניגקייט פון ג-ט. די פּאעמע איז געדרוקט געווארן אין 'דאשׂ בענשן' (א בענטשער מיט אידיש טייטש, אמסטערדאם, תפ"ב){{הערה|זעט [https://winners-auctions.com/items/נדיר-ספר-מנהגים-דאש-בענשן-ברכת-המזון-ו/ דא, בילד 5].}}, און ווערט געזונגען אין פיל קהילות ווען א חתן ווערט אויפגערופן צו דער תורה.

ער איז אויך געווען א באַוואוּסטער מקובל און איינער פון די ערשטע וואס האבן פארשפּרייט די שפּאנישע און דייטשע קבלה אין זיין געגנט. ער ווערט אנגעזען אלס דער גרינדער פון דער באוועגונג וואס האט געצילט צו געפינען א געמיינזאַמע יסוד צווישן דער קבלה פון מזרח אייראפּע און די דאקטרינען פון די שפּאנישע חכמים, בפרט רמב"ם{{הערה|שם=יודאיקע|{{יודאיקה|Abraham David|Kara (Cara) Avigdor ben Isaac|לינק=https://www.encyclopedia.com/religion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/kara-cara-avigdor-ben-isaac}}|כיוון=שמאל}}.

פון זיינע קבלה'ישע ווערק זענען דערהאלטן געווארן אין כתב יד: "קודש הילולים", א קבלה'ישער פירוש אויף תהילים קנ, און א קבלה'ישע שריפט "אבן ספיר" וואס אנטהאלט אַלגאָרישע אויסלייגונגען פון חמשה חומשי תורה. עס זעט אויס אז זיין ווערק "אבן ספיר" באהאנדלט די פארענטפערונג פון סתירות צווישן קבלה און פילאזאפיע. אין איינעם פון זיינע שו"ת, זעט מען ווי ער האט געראנגלט מיט די סתירות און צום סוף געווען ערפאלגרייך{{הערה|שם=בראדט}}.

עס ווערט געגלויבט אז ער האט אויך פארפאסט די קבלה'ישע ווערק "ספר האמת"{{הערה|שם=יודאיקע}}.

טייל פון זיינע [[תשובות]] זענען אויך ערהאלטן געווארן. א קאלעקציע פון זיינע תשובות איז געדרוקט געווארן צום ערשטן מאל פון כתב יד אין דעם ספר "מזכרת נישואין יהודה ויעל הערשקאוויץ". די תשובות באהאנדלען אינטערעסאנטע טעמעס, אריינגערעכנט דאווענען צו מלאכים און זייער פונקציע אין תפילה, זיין ווערק "אבן ספיר", און דעם מנהג אויסצוטון די שיך פארן אריינגיין אין שול{{הערה|שם=בראדט}}.

די אויטארשאפט פון די קבלה'ישע ווערק "קנה" און "פליאה" (א פירוש אויף די ערשטע זעקס קאפּיטלען פון בראשית) איז בטעות צוגעשריבן געווארן צו אים. "ספר הפליאה" איז צוגעשריבן געווארן צו אים, אבער איז לעצטנס פּראוויזאריש באוויזן געווארן אז עס איז נישט פון אים. פּראפעסאר תא שמע און אנדערע האבן דעמאנסטרירט אז "ספר הפליאה" איז א פיל שפּעטערדיג ווערק{{הערה|שם=בראדט}}.

==משפּחה און קשרים==
זיין פאטער איז געווען רבי יצחק קרא. אַ זון מיטן נאָמען יהודה קאַראָ און אַן אַנדער זון מיטן נאָמען יצחק קרא.???????? [[רבי אברהם בן אביגדור]], א רב אין פּראג אין סוף ה'ש' יארן, איז געווען זיין אייניקל. אויך דער באוואוסטער [[מהרש"א]], רבי שמואל איידעלס, איז געווען זיין אייניקל{{הערה|[[אהרן מארקוס]], Der Chaßidismus, ז' 245}}.

עס ווערט געזאגט אז זיין פעטער איז געווען רבי יהודה ליוואי הזקן<ref>{{Cite journal |last=Sherwin |first=Byron L. |date=2001 |title=The Legacy of Rabbi Judah Loew of Prague |url=https://www.jstor.org/stable/41443521 |journal=European Judaism: A Journal for the New Europe |volume=34 |issue=1 |pages=124–130 |doi=10.3167/001430001782384955 |jstor=41443521 |issn=0014-3006}}</ref>. רבי מנחם בן יעקב קרא, וואס האט געשריבן פירושים אויף פילאזאפישע ווערק, אריינגערעכנט רמב"ם'ס מורה נבוכים, קען האבן געווען זיין האלבער ברודער{{הערה|שם=יודאיקע}}.

עטליכע מקורות זאגן אז ער איז געווען פארבונדן מיט רבי יוסף קארא (1488-1575). אָבער, אַן אַנדער מקור זאָגט אַז דאָס שטימט נישט מיט די פאַקטן און איז אַ לעגענדע-טראַדיציע{{הערה|[https://groups.jewishgen.org/g/main/topic/karo_family_and_the_maharal/7051471 KARO family and the MaHaRaL]}}.

==פטירה און קבורה==
רבי אביגדור קרא איז געשטארבן אין קצ"ט. לויט זיין מציבה, איז ער נפטר געווארן שבת, ט' אייר, און באגראבן געווארן זונטאג, י' אייר, קצ"ט. עס איז אבער א פּראבלעם מיט דעם דאטום, ווייל ט' אייר קצ"ט איז געווען פרייטאג און י' אייר איז דעריבער געווען שבת.

ער איז באגראבן אין דעם אלטן אידישן בית החיים אין פּראג. זיין מציבה איז די עלטסטע אידענטיפיצירטע קבורה אין דעם בית החיים.

די אויפשריפט אויף זיין מצבה איז שווער צו ליינען צוליב זויערן רעגן. דער אריגינעלער טעקסט פון זיין מצבה איז פארשריבן אין דעם ספר גל עד, וואס אנטהאלט די נוסחאות פון די מצבות אין פּראג. די אויפשריפט באשרייבט זיינע אייגנשאפטן: א חכם, א שׂכל'דיגער מענטש, וואס האט געלערנט תורה פארן רבים און פאר יחידים, באקאנט אין תורה און אלע חכמה ספרים, און איז באליבט געווען ביי זיין פאלק{{הערה|{{היברובוקס|קלמן ליעבן|גל עד|6757|page=56|מקום הוצאה=פראג|שנת הוצאה=תרט"ז|נו' 2}}}}.

==נאַכלאַס און איינפלוּס==
רב אביגדור קרא ווערט באַטראַכט אַלס אַ פאָרגייער פון דעם אידישן [[רענעסאנס]].

זיינע פּאָעמען זענען דערמאָנט אין צוזאַמענהאַנג מיט די עסכאַטאָלאגישע ערווארטונגען (דער אידייע פון משיחישער האפענונג) פון די אשכנז'ישע אידן ביי דער הוסיטישער צייט{{הערה|טל גויטיין, "מזיגת כוס לאליהו הנביא: תיאור לא מוכר של המנהג מהמאה החמש עשרה בהגדת ארנה מיכאל", מחקרי ירושלים בפולקלור יהודי, כט (תשע"ה), עמ' 79–102.}}.

== רעפערענצן ==
{{רעפערענצן}}

[[he:רבי אביגדור קרא]]

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 06:14, 10 יוני 2025
שורה 50:		שורה 50:
	אַן אנדער באוואוסטע פּיוט איז "'''אחד יחיד ומיוחד''' ק-ל, נדרש לבר לבב שואל"{{הערה\|זעט ישראל דאווידזאן, [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=coo.31924026862072&seq=188 אוצר השירה והפיוט], חלק א, ניו יארק, תרפ"ה ז' 114 (איינטר. 2410).}}, וועגן דער אייניגקייט פון ג-ט. די פּאעמע איז געדרוקט געווארן אין 'דאשׂ בענשן' (א בענטשער מיט אידיש טייטש, אמסטערדאם, תפ"ב){{הערה\|זעט [https://winners-auctions.com/items/נדיר-ספר-מנהגים-דאש-בענשן-ברכת-המזון-ו/ דא, בילד 5].}}, און ווערט געזונגען אין פיל קהילות ווען א חתן ווערט אויפגערופן צו דער תורה, ווען ער ווערט [[באווארפן]] מיט ניסלעך און זיסווארג. היינט איז אין רוב קהילות נאר פארבליבן דער אנהויב "אחד יחיד ומיוחד" אבער אן דעם המשך. דער פיוט איז איבערגעזעצט געווארן אויף אידיש-דייטש{{הערה\|שם=אידיש\|זעט חנא שמרוק, '''ספרות יידיש''': פרקים לתולדותיה, תל אביב, תשל"ח, ז' 44; תלמג', "מכתבי ר' אביגדור קרא ור' מנחם שלם", ז' 47}}.		אַן אנדער באוואוסטע פּיוט איז "'''אחד יחיד ומיוחד''' ק-ל, נדרש לבר לבב שואל"{{הערה\|זעט ישראל דאווידזאן, [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=coo.31924026862072&seq=188 אוצר השירה והפיוט], חלק א, ניו יארק, תרפ"ה ז' 114 (איינטר. 2410).}}, וועגן דער אייניגקייט פון ג-ט. די פּאעמע איז געדרוקט געווארן אין 'דאשׂ בענשן' (א בענטשער מיט אידיש טייטש, אמסטערדאם, תפ"ב){{הערה\|זעט [https://winners-auctions.com/items/נדיר-ספר-מנהגים-דאש-בענשן-ברכת-המזון-ו/ דא, בילד 5].}}, און ווערט געזונגען אין פיל קהילות ווען א חתן ווערט אויפגערופן צו דער תורה, ווען ער ווערט [[באווארפן]] מיט ניסלעך און זיסווארג. היינט איז אין רוב קהילות נאר פארבליבן דער אנהויב "אחד יחיד ומיוחד" אבער אן דעם המשך. דער פיוט איז איבערגעזעצט געווארן אויף אידיש-דייטש{{הערה\|שם=אידיש\|זעט חנא שמרוק, '''ספרות יידיש''': פרקים לתולדותיה, תל אביב, תשל"ח, ז' 44; תלמג', "מכתבי ר' אביגדור קרא ור' מנחם שלם", ז' 47}}.

	נאך א פיוט פון ר' אביגדור אין כתב יד איז "ה' בקר תשמע קולי וערכי לפניך יערב", א סליחה פאר [[ח' טבת]]{{הערה\|אין סידורים פון מנהג רומי, {{כתיב\|פּארמא 2069\|990000834070205171-1\|דף [336]א\|13581473}}; און {{כתיב\|פּארמא 3008\|990001133400205171-1\|לעצטער בלאט\|21971848}}, און אין סדור מנהג ספרד קטלוניה{{כתיב\|Casanatense Library, Ms. 2741\|990001726910205171\|דף 55א}}.}}.		נאך א פיוט פון ר' אביגדור אין כתב יד איז "ה' בקר תשמע קולי וערכי לפניך יערב", א סליחה פאר [[ח' טבת]]{{הערה\|אין סידורים פון מנהג רומי, {{כתיב\|פּארמא 2069\|990000834070205171\|דף [336]א\|13581473}}; און {{כתיב\|פּארמא 3008\|990001133400205171\|לעצטער בלאט\|21971848}}, און אין סדור מנהג ספרד קטלוניה{{כתיב\|Casanatense Library, Ms. 2741\|990001726910205171\|דף 55א}}.}}.

	ער איז אויך געווען א באוואוסטער מקובל און איינער פון די ערשטע וואס האבן פארשפּרייט די שפּאנישע און דייטשע קבלה אין זיין געגנט. ער ווערט אנגעזען אלס דער גרינדער פון דער באוועגונג וואס האט געצילט צו געפינען א געמיינזאַמע יסוד צווישן דער קבלה פון מזרח אייראפּע און די דאקטרינען פון די שפּאנישע חכמים, בפרט רמב"ם{{הערה\|שם=יודאיקע\|{{יודאיקה\|Abraham David\|Kara (Cara) Avigdor ben Isaac\|לינק=https://www.encyclopedia.com/religion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/kara-cara-avigdor-ben-isaac}}\|כיוון=שמאל}}.		ער איז אויך געווען א באוואוסטער מקובל און איינער פון די ערשטע וואס האבן פארשפּרייט די שפּאנישע און דייטשע קבלה אין זיין געגנט. ער ווערט אנגעזען אלס דער גרינדער פון דער באוועגונג וואס האט געצילט צו געפינען א געמיינזאַמע יסוד צווישן דער קבלה פון מזרח אייראפּע און די דאקטרינען פון די שפּאנישע חכמים, בפרט רמב"ם{{הערה\|שם=יודאיקע\|{{יודאיקה\|Abraham David\|Kara (Cara) Avigdor ben Isaac\|לינק=https://www.encyclopedia.com/religion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/kara-cara-avigdor-ben-isaac}}\|כיוון=שמאל}}.