https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D7%A8%D7%95%D7%99%3A%D7%A4%D7%99%D7%90%D7%A8%D7%A2%D7%9C%D7%90_%D7%9C%D7%90_%D7%92%D7%95%D7%95%D7%90%D7%A8%D7%93%D7%99%D7%90
רוי:פיארעלא לא גווארדיא - ווערסיע היסטאריע
2026-04-22T09:59:57Z
ווערסיע היסטאריע פאר דעם בלאט אויפן וויקי
MediaWiki 1.39.4
https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%A4%D7%99%D7%90%D7%A8%D7%A2%D7%9C%D7%90_%D7%9C%D7%90_%D7%92%D7%95%D7%95%D7%90%D7%A8%D7%93%D7%99%D7%90&diff=339298&oldid=prev
תנא קמא אין 15:35, 4 נאוועמבער 2025
2025-11-04T15:35:47Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="yi">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ עלטערע ווערסיע</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">רעוויזיע פון 15:35, 4 נאוועמבער 2025</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">שורה 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 1:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''פיאָרעלאָ הענרי לאַ גוואַרדיאַ''' (Fiorello Henry La Guardia) (געבוירן 1882 – געשטאָרבן 1947) איז געווען אַן אַמעריקאַנער פּאָליטיקער וועלכער האָט געדינט ווי דער מעיאָר פון ניו יאָרק סיטי פאַר דריי טערמינען, פון 1934 ביז 1945. לאַ גוואַרדיאַ האָט זיך אויסגעצייכנט ווי אַ שטאַרקער קעגנער פון נאַציזם און אַן <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אָרנטלעכער </del>אַדוואָקאַט פאַר אידישע <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">רעכט</del>. ער איז געווען באַקאַנט פאַר זיין לינגוויסטישער <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פעיקייט</del>, רעדנדיג יעדנספאַל זעקס שפּראַכן, אַריינגערעכנט ענגליש, איטאַליעניש, דייטש, אונגעריש, קראָאַטיש, און אידיש.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{דרעפט}}</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''פיאָרעלאָ הענרי לאַ גוואַרדיאַ''' (Fiorello Henry La Guardia) (געבוירן 1882 – געשטאָרבן 1947) איז געווען אַן אַמעריקאַנער פּאָליטיקער וועלכער האָט געדינט ווי דער מעיאָר פון ניו יאָרק סיטי פאַר דריי טערמינען, פון 1934 ביז 1945. לאַ גוואַרדיאַ האָט זיך אויסגעצייכנט ווי אַ שטאַרקער קעגנער פון נאַציזם און אַן <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אָרנטליכער </ins>אַדוואָקאַט פאַר אידישע <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">רעכטן</ins>. ער איז געווען באַקאַנט פאַר זיין לינגוויסטישער <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פעאיגקייט</ins>, רעדנדיג יעדנספאַל זעקס שפּראַכן, אַריינגערעכנט ענגליש, איטאַליעניש, דייטש, אונגעריש, קראָאַטיש, און אידיש.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== פערזענליכע לעבן און אידישקייט ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== פערזענליכע לעבן און אידישקייט ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>לאַ גוואַרדיאַ איז געבוירן געוואָרן אין 1882 אין גרינוויטש ווילידזש, ניו יאָרק. זיין פאָטער, אַקיל לואידזשי קאַרלאָ לאַ גוואַרדיאַ, איז געווען אַ קאַטוילישער איטאַליענער, און זיין מוטער, אירענע לוצאַטאָ קאָען, איז געווען אַ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">יידענע </del>פון טריעסטע, אויפגעצויגן אין <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אַן אָבסערווירנדיקן </del>אידישן הויז. די מוטער האָט <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">באַמערקט </del>"<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ישׂראַעלית</del>" (Israelite) ווי איר רעליגיע אויף די חתונה פּאַפּירן. לאַ גוואַרדיאַ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">איז </del>געהייסן <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פיאָרעללאָ </del>(Fiorello, "קליינע בלום") נאָך זיין אידישער <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">באָבע</del>, פיאָרינאַ. זיין טאַטע <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">האָט זיי בייגעבראַכט </del>שטאָלץ אין זייער אידישער ירושה און געלערנט <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פיאָרעללאָ און זיין שוועסטער געמאַ </del>צו זאָגן <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">די צענטראַלע אידישע תּפילה, </del>שמע ישׂראל <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(Shema Yisrael)</del>, פאַרן שלאָפן <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">יעדן אָוונט בעת זייער קינדהייט</del>. זיין מאַמעס זיידע, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">רבי </del>שמואל דוד לוצאַטאָ, איז געווען אַ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פירנדיקער </del>רב און אינטעלעקטועל פון 19טן יאָרהונדערט אייראָפּע.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>לאַ גוואַרדיאַ איז געבוירן געוואָרן אין 1882 אין <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>גרינוויטש ווילידזש<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, ניו יאָרק. זיין פאָטער, אַקיל לואידזשי קאַרלאָ לאַ גוואַרדיאַ, איז געווען אַ קאַטוילישער איטאַליענער, און זיין מוטער, אירענע לוצאַטאָ קאָען, איז געווען אַ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אידענע </ins>פון טריעסטע, אויפגעצויגן אין <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">א שומתו"מ </ins>אידישן הויז. די מוטער האָט <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אנגעצייכנט </ins>"<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">איזראעליט</ins>" (Israelite) ווי איר רעליגיע אויף די חתונה פּאַפּירן. לאַ גוואַרדיאַ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">האט </ins>געהייסן <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פיאָרעלאָ </ins>(Fiorello, "קליינע בלום") נאָך זיין אידישער <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">באבע</ins>, פיאָרינאַ. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">הגם ער איז דערצויגן געוואָרן ווי אַ פּראָטעסטאַנט (עפּיסקאָפּאַליאַנער), האָט </ins>זיין טאַטע <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אים און זיין שוועסטער געמאַ (Gemma) אלס קינדער איינגעפלאַנצט </ins>שטאָלץ אין זייער אידישער ירושה און <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זיי </ins>געלערנט צו זאָגן <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[שמע ישראל|</ins>שמע ישׂראל<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">יעדן אָוונט </ins>פאַרן שלאָפן<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{הערה|1=GEMMA LA GUARDIA GLUCK, FIORELLO’S SISTER: GEMMA LA GUARDIA GLUCK’S STORY 20</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">n.1 (Rochelle G. Saidel ed., 2007 expanded ed.)}}</ins>. זיין מאַמעס זיידע, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[שמואל דוד לוצאטו|</ins>שמואל דוד לוצאַטאָ<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, איז געווען אַ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פירנדער </ins>רב און אינטעלעקטועל פון 19טן יאָרהונדערט אייראָפּע.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>לאַ גוואַרדיאַ האָט זיך געהאַלטן אין אַן עפּיסקאָפּאַליאַנער קירך, אָבער האָט געזאָגט אַז ער האָט נישט געהאַט גענוג אידיש בלוט צו "באַרימען זיך" דערמיט.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>לאַ גוואַרדיאַ האָט זיך געהאַלטן אין אַן עפּיסקאָפּאַליאַנער קירך, אָבער האָט געזאָגט אַז ער האָט נישט געהאַט גענוג אידיש בלוט צו "באַרימען זיך" דערמיט.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">צוליב זיין שפּראַך-באַגאַבונג (linguistic talents), האָט לאַ גואַרדיאַ געאַרבעט פון 1907 ביז 1910 ווי אַ מתורגמן ביים אַמעריקאַנער אימיגראַציע דינסט אויף [[עליס איילענד]]. דאָרטן איז ער צערטיפיצירט געוואָרן פאַר איטאַליעניש, דייטש, קראָאַטיש און אידיש{{הערה|1=https://www.nps.gov/elis/learn/historyculture/people_interpreter.htm}}.</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== פּאָליטישע קאַריערע און קאַמף קעגן אַנטיסעמיטיזם ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== פּאָליטישע קאַריערע און קאַמף קעגן אַנטיסעמיטיזם ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''אידיש אין עלעקשאַן קאַמפּיינס'''</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''אידיש אין עלעקשאַן קאַמפּיינס'''</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>לאַ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">גוואַרדיאַ </del>האָט <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זיך אויסגעצייכנט </del>אין <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פיל שפּראַכן</del>. ווען ער <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">האָט קאַמפּיינט </del>אין 1922 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פאַר קאָנגרעס</del>, האָט זיין קעגנער, הענרי פראַנק, אַ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ייד</del>, אים <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">באַשולדיקט </del>אין זיין אַן אַנטיסעמיט. לאַ גוואַרדיאַ האָט דעריבער אַרויסגעפאָדערט פראַנקן צו אַן עפענטלעכער דעבאַטע, אונטער דעם תּנאַי אַז די גאַנצע דעבאַטע זאָל פאָרקומען <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אויסשליסלעך </del>אין אידיש. פראַנק האָט אָפּגעזאָגט דעם <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פאָרשלאָג</del>, ווייל ער האָט נישט געקענט רעדן אידיש.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>לאַ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">גואַרדיאַ האָט אַנטוויקלט אַ גוטן רעפּוטאַציע צווישן די יידישע אימיגראַנטן, ספּעציעל די גאַרמענט אַרבעטער פונעם [[לאוער איסט סייד|לאָוער איסט סייד]], וועמען ער </ins>האָט <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אָפט רעפּרעזענטירט </ins>אין <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">געריכט אָן אָפּצאָל</ins>. ווען ער <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">איז געלאפן פאַר קאָנגרעס </ins>אין 1922, האָט זיין קעגנער, הענרי פראַנק, אַ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">איד</ins>, אים <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">באַשולדיגט </ins>אין זיין אַן אַנטיסעמיט. לאַ גוואַרדיאַ האָט דעריבער אַרויסגעפאָדערט פראַנקן צו אַן עפענטלעכער דעבאַטע, אונטער דעם תּנאַי אַז די גאַנצע דעבאַטע זאָל פאָרקומען <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אויסשליסליך </ins>אין אידיש. פראַנק האָט אָפּגעזאָגט דעם <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פאָרשלאג</ins>, ווייל ער האָט נישט געקענט רעדן אידיש<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, און לאַ גוואַרדיאַ האָט געוואונען די וואַלן{{הערה|1=Roberts, Sam (July 20, 2009). "Yiddish Resurfaces as City's 2nd Political Language". ''The New York Times''.}}</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''קעגנערשאַפט צו נאַצי דייטשלאַנד'''</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''קעגנערשאַפט צו נאַצי דייטשלאַנד'''</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>לאַ גוואַרדיאַ איז געווען אַ פריערדיקער וואָרנער פאַר אַמעריקאַנער וועגן היטלערן. זיין מעיאָרשאַפט אין ניו יאָרק (1934–1945) האָט זיך צונויפגעפאַלן מיט דעם אויפקום פון נאַציזם, און לאַ גוואַרדיאַ האָט גענוצט זיין שטעלע צו מאַכן גלאָבאַלע כותרות.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>לאַ גוואַרדיאַ איז געווען אַ פריערדיקער וואָרנער פאַר אַמעריקאַנער וועגן היטלערן. זיין מעיאָרשאַפט אין ניו יאָרק (1934–1945) האָט זיך צונויפגעפאַלן מיט דעם אויפקום פון נאַציזם, און לאַ גוואַרדיאַ האָט גענוצט זיין שטעלע צו מאַכן גלאָבאַלע כותרות.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">• קאַמער פון שרעקן: </del>אין <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1937, ביי אַ רעדע פאַר דער פרויען־אָפּטיילונג פון אַמעריקאַן דזשואיש קאָנגרעס (AJC)</del>, האָט לאַ גוואַרדיאַ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">געזאָגט אַז די קומענדיקע ניו יאָרק וועלט־אויסשטעלונג זאָל אַרייננעמען </del>אַ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">"קאַמער פון שרעקן" מיט </del>אַ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פיגור </del>פון <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">היטלער—דעם "ברוינעם-העמדלדיקער פאַנאַטיקער וואָס סטראַשעט דעם שלום פון דער וועלט"</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דייטשישע אַמטסלייט האָבן פּראָטעסטירט קעגן דער באַמערקונג</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דייטשישע פּרעסע האָבן אים דעמאָלט גערופן אַ "שמוציקער תּלמוד ייד" און אַ "שאַנדלאָזער ייד לויט"</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אין <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">יולי 1935</ins>, האָט לאַ גוואַרדיאַ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אָפּגעזאָגט </ins>אַ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">לייצענס צו </ins>אַ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דייטשן אימיגראַנטן מאַסאַזשיסט, טענהנדיג אַז דייטשלאַנד האָט פאַרלעצט אַן אָפּמאַך וועגן גלייכער באַהאַנדלונג </ins>פון <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אַמעריקאַנער פאַכמאַן, דורך דיסקרימינירן קעגן אַמעריקאַנער אידן{{הערה|1=LaGuardia Bars German from Trade Here Because Nazis Restrict U.S. Jews, ''N.Y</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">HERALD TRIB</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'', July 24, 1935, at 1}}</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">• פאַרלייקענען לייצענסן: </del>אין <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">יולי 1935</del>, האָט לאַ גוואַרדיאַ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אָפּגעזאָגט </del>אַ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">לייצענס צו </del>אַ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דייטשן אימיגראַנטן מאַסאַזשיסט</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">טענהנדיג אַז דייטשלאַנד האָט פיאָלירט </del>אַ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">טראַקטאַט וועגן גלייכער באַהאַנדלונג פון אַמעריקאַנער פאַכמאַן</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דורך דיסקרימינירן קעגן אַמעריקאַנער יידן</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אין <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1937, ביי אַ רעדע פאַר דער פרויען־אָפּטיילונג פון אַמעריקאַן דזשואיש קאָנגרעס (AJC)</ins>, האָט לאַ גוואַרדיאַ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">געזאָגט אַז די קומענדיגע ניו יאָרק וועלט־אויסשטעלונג זאָל אַרייננעמען </ins>אַ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">"קאַמער פון שרעקן" מיט </ins>אַ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פיגור פון היטלער—דעם "ברוינעם-העמדלדיגער פאַנאַטיקער וואָס סטראַשעט דעם שלום פון דער וועלט"{{הערה|David M. Esposito & Jackie R. Esposito, ''LaGuardia and the Nazis'', 1933-1938</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">78 AM.JEWISH HIST. 45-46 (1988)}}. דייטשישע אַמטסלייט האָבן פּראָטעסטירט קעגן דער באַמערקונג. דייטשישע פּרעסע האָבן אים דעמאָלט גערופן אַ "שמוציגער תּלמוד איד" און </ins>אַ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">"שאַנדלאָזער איד לויט"{{הערה|1=German press attacks mayor. (1937, March 5). ''New York Times''</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">p. 9.}}</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">• אידישע פּאָליציי וואַך: </del>נאָך די קריסטאַלנאַכט פּאָגראָמען אין נאָוועמבער 1938, נאָכדעם ווי <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">מע </del>האָט אָנגערופן אַ באָמבע סטראַשע קעגן דעם <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דייטשישן </del>קאָנסולאַט אין ניו יאָרק, האָט לאַ גוואַרדיאַ געשיקט אַ גרופּע אידישע פּאָליציי אָפיצירן צו האַלטן וואַך, אַן ענין וואָס איז ברייט באַריכטעט געוואָרן <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">וועלטלעך</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>נאָך די <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[קריסטאל נאכט|</ins>קריסטאַלנאַכט<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>פּאָגראָמען אין נאָוועמבער 1938, נאָכדעם ווי <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">מ'</ins>האָט אָנגערופן אַ באָמבע סטראַשע קעגן דעם <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דייטשן </ins>קאָנסולאַט אין ניו יאָרק, האָט לאַ גוואַרדיאַ געשיקט אַ גרופּע אידישע פּאָליציי אָפיצירן צו האַלטן וואַך, אַן ענין וואָס איז ברייט באַריכטעט געוואָרן <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">וועלטליך. אַ נאַצישע צייטונג האָט דאָס פאַרדאַמט{{הערה|1=Nazis Deride La Guardia for Jewish Police Guard, ''N.Y.TIMES'', Nov. 18, 1938, at 1}}</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''משפּחה קרבנות'''</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''משפּחה קרבנות'''</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>זיין שוועסטער, געמאַ לאַ גוואַרדיאַ גלוק, האָט געהייראַט אַן אונגערישן איד, הערמאַן גלוק, און געוואוינט אין בודאַפּעשט. אין 1944, זענען געמאַ און הערמאַן אַרעסטירט געוואָרן דורך די נאַציס און געשיקט געוואָרן צו קאָנצענטראַציע לאַגערן (זי צו ראַווענסבריק און ער צו מאַוטהאוזען, וואו ער איז געשטאָרבן). <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">מע </del>האָט געמאַ געהאַלטן אַלס אַ פּאָליטישע ערב צוליב די אַנטי-נאַצי אַקטיוויטעטן פון איר ברודער, מעיאָר לאַ גוואַרדיאַ.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>זיין שוועסטער, געמאַ לאַ גוואַרדיאַ גלוק, האָט געהייראַט אַן אונגערישן איד, הערמאַן גלוק, און געוואוינט אין בודאַפּעשט. אין 1944, זענען געמאַ און הערמאַן אַרעסטירט געוואָרן דורך די נאַציס און געשיקט געוואָרן צו קאָנצענטראַציע לאַגערן (זי צו ראַווענסבריק און ער צו מאַוטהאוזען, וואו ער איז געשטאָרבן). <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">מ'</ins>האָט געמאַ געהאַלטן אַלס אַ פּאָליטישע ערב צוליב די אַנטי-נאַצי אַקטיוויטעטן פון איר ברודער, מעיאָר לאַ גוואַרדיאַ<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">שפּעטערדיגע אַרבעט</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">נאָך זיין אַפּטרעט פון בירגערמייסטערשאַפט אין 1945, איז לאַ גואַרדיאַ באַשטימט געוואָרן אַלס דירעקטאָר גענעראַל פון דער יו־ען הילף און רעהאַביליטאַציע אַדמיניסטראַציע (UNRRA) אין 1946. אין דער דאָזיגער ראָלע האָט ער איבערגעזען די הילף פאַר מיליאָנען פאַרשויבענע פּערזאָנען אין אייראָפּע נאָך דער צווייטער וועלט־מלחמה, אַריינגערעכנט די הילף פאַר זיין שוועסטער, געמאַ</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== אידישע אַקטיוויזם אין ניו יאָרק ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== אידישע אַקטיוויזם אין ניו יאָרק ===</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אידישע אָרגאַניזאַציעס ווי דער נאַציאָנאַלער אַסאָסיאַציע פאַר די אַנטוויקלונג פון קאָלירטע מענטשן (NAACP) און פירנדע אידישע גרופּעס האָבן געהאַט זייערע הויפּטקוואַרטירן אין ניו יאָרק סיטי. לאַ גוואַרדיאַ האָט געדינט ווי מעיאָר בשעת אַ צייט ווען די שילדערונג פון אַמעריקע איז געווען ווי אַ טרי־גלויביגע (פּראָטעסטאַנטיזם, קאַטויליזם און אידישקייט) געזעלשאַפט, באַקאַנט ווי "טרי־פאַיטה אַמעריקע". פיאָרעללאָ לאַ גוואַרדיאַ, איז אויך געווען אַ קאָפאַונדער פון דער NAACP{{הערה|1=https://review.law.stanford.edu/wp-content/uploads/sites/3/2020/06/Katz-72-Stan.-L.-Rev.-1467.pdf}}.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אידישע אָרגאַניזאַציעס ווי דער נאַציאָנאַלער אַסאָסיאַציע פאַר די אַנטוויקלונג פון קאָלירטע מענטשן (NAACP) און פירנדע אידישע גרופּעס האָבן געהאַט זייערע הויפּטקוואַרטירן אין ניו יאָרק סיטי. לאַ גוואַרדיאַ האָט געדינט ווי מעיאָר בשעת אַ צייט ווען די שילדערונג פון אַמעריקע איז געווען ווי אַ טרי־גלויביגע (פּראָטעסטאַנטיזם, קאַטויליזם און אידישקייט) געזעלשאַפט, באַקאַנט ווי "טרי־פאַיטה אַמעריקע". פיאָרעללאָ לאַ גוואַרדיאַ, איז אויך געווען אַ קאָפאַונדער פון דער NAACP{{הערה|1=https://review.law.stanford.edu/wp-content/uploads/sites/3/2020/06/Katz-72-Stan.-L.-Rev.-1467.pdf}}.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==רעפערענצן==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{רעפערענצן}}</ins></div></td></tr>
<!-- diff cache key hamichlol_main_yi-mw_:diff::1.12:old-339296:rev-339298 -->
</table>
תנא קמא
https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%A4%D7%99%D7%90%D7%A8%D7%A2%D7%9C%D7%90_%D7%9C%D7%90_%D7%92%D7%95%D7%95%D7%90%D7%A8%D7%93%D7%99%D7%90&diff=339296&oldid=prev
תנא קמא: בס"ד
2025-11-04T14:23:09Z
<p>בס"ד</p>
<p><b>נייער בלאַט</b></p><div>'''פיאָרעלאָ הענרי לאַ גוואַרדיאַ''' (Fiorello Henry La Guardia) (געבוירן 1882 – געשטאָרבן 1947) איז געווען אַן אַמעריקאַנער פּאָליטיקער וועלכער האָט געדינט ווי דער מעיאָר פון ניו יאָרק סיטי פאַר דריי טערמינען, פון 1934 ביז 1945. לאַ גוואַרדיאַ האָט זיך אויסגעצייכנט ווי אַ שטאַרקער קעגנער פון נאַציזם און אַן אָרנטלעכער אַדוואָקאַט פאַר אידישע רעכט. ער איז געווען באַקאַנט פאַר זיין לינגוויסטישער פעיקייט, רעדנדיג יעדנספאַל זעקס שפּראַכן, אַריינגערעכנט ענגליש, איטאַליעניש, דייטש, אונגעריש, קראָאַטיש, און אידיש.<br />
<br />
== פערזענליכע לעבן און אידישקייט ==<br />
לאַ גוואַרדיאַ איז געבוירן געוואָרן אין 1882 אין גרינוויטש ווילידזש, ניו יאָרק. זיין פאָטער, אַקיל לואידזשי קאַרלאָ לאַ גוואַרדיאַ, איז געווען אַ קאַטוילישער איטאַליענער, און זיין מוטער, אירענע לוצאַטאָ קאָען, איז געווען אַ יידענע פון טריעסטע, אויפגעצויגן אין אַן אָבסערווירנדיקן אידישן הויז. די מוטער האָט באַמערקט "ישׂראַעלית" (Israelite) ווי איר רעליגיע אויף די חתונה פּאַפּירן. לאַ גוואַרדיאַ איז געהייסן פיאָרעללאָ (Fiorello, "קליינע בלום") נאָך זיין אידישער באָבע, פיאָרינאַ. זיין טאַטע האָט זיי בייגעבראַכט שטאָלץ אין זייער אידישער ירושה און געלערנט פיאָרעללאָ און זיין שוועסטער געמאַ צו זאָגן די צענטראַלע אידישע תּפילה, שמע ישׂראל (Shema Yisrael), פאַרן שלאָפן יעדן אָוונט בעת זייער קינדהייט. זיין מאַמעס זיידע, רבי שמואל דוד לוצאַטאָ, איז געווען אַ פירנדיקער רב און אינטעלעקטועל פון 19טן יאָרהונדערט אייראָפּע.<br />
<br />
לאַ גוואַרדיאַ האָט זיך געהאַלטן אין אַן עפּיסקאָפּאַליאַנער קירך, אָבער האָט געזאָגט אַז ער האָט נישט געהאַט גענוג אידיש בלוט צו "באַרימען זיך" דערמיט.<br />
<br />
== פּאָליטישע קאַריערע און קאַמף קעגן אַנטיסעמיטיזם ==<br />
'''אידיש אין עלעקשאַן קאַמפּיינס'''<br />
לאַ גוואַרדיאַ האָט זיך אויסגעצייכנט אין פיל שפּראַכן. ווען ער האָט קאַמפּיינט אין 1922 פאַר קאָנגרעס, האָט זיין קעגנער, הענרי פראַנק, אַ ייד, אים באַשולדיקט אין זיין אַן אַנטיסעמיט. לאַ גוואַרדיאַ האָט דעריבער אַרויסגעפאָדערט פראַנקן צו אַן עפענטלעכער דעבאַטע, אונטער דעם תּנאַי אַז די גאַנצע דעבאַטע זאָל פאָרקומען אויסשליסלעך אין אידיש. פראַנק האָט אָפּגעזאָגט דעם פאָרשלאָג, ווייל ער האָט נישט געקענט רעדן אידיש.<br />
<br />
'''קעגנערשאַפט צו נאַצי דייטשלאַנד'''<br />
לאַ גוואַרדיאַ איז געווען אַ פריערדיקער וואָרנער פאַר אַמעריקאַנער וועגן היטלערן. זיין מעיאָרשאַפט אין ניו יאָרק (1934–1945) האָט זיך צונויפגעפאַלן מיט דעם אויפקום פון נאַציזם, און לאַ גוואַרדיאַ האָט גענוצט זיין שטעלע צו מאַכן גלאָבאַלע כותרות.<br />
<br />
• קאַמער פון שרעקן: אין 1937, ביי אַ רעדע פאַר דער פרויען־אָפּטיילונג פון אַמעריקאַן דזשואיש קאָנגרעס (AJC), האָט לאַ גוואַרדיאַ געזאָגט אַז די קומענדיקע ניו יאָרק וועלט־אויסשטעלונג זאָל אַרייננעמען אַ "קאַמער פון שרעקן" מיט אַ פיגור פון היטלער—דעם "ברוינעם-העמדלדיקער פאַנאַטיקער וואָס סטראַשעט דעם שלום פון דער וועלט". דייטשישע אַמטסלייט האָבן פּראָטעסטירט קעגן דער באַמערקונג. דייטשישע פּרעסע האָבן אים דעמאָלט גערופן אַ "שמוציקער תּלמוד ייד" און אַ "שאַנדלאָזער ייד לויט".<br />
<br />
• פאַרלייקענען לייצענסן: אין יולי 1935, האָט לאַ גוואַרדיאַ אָפּגעזאָגט אַ לייצענס צו אַ דייטשן אימיגראַנטן מאַסאַזשיסט, טענהנדיג אַז דייטשלאַנד האָט פיאָלירט אַ טראַקטאַט וועגן גלייכער באַהאַנדלונג פון אַמעריקאַנער פאַכמאַן, דורך דיסקרימינירן קעגן אַמעריקאַנער יידן.<br />
<br />
• אידישע פּאָליציי וואַך: נאָך די קריסטאַלנאַכט פּאָגראָמען אין נאָוועמבער 1938, נאָכדעם ווי מע האָט אָנגערופן אַ באָמבע סטראַשע קעגן דעם דייטשישן קאָנסולאַט אין ניו יאָרק, האָט לאַ גוואַרדיאַ געשיקט אַ גרופּע אידישע פּאָליציי אָפיצירן צו האַלטן וואַך, אַן ענין וואָס איז ברייט באַריכטעט געוואָרן וועלטלעך.<br />
<br />
'''משפּחה קרבנות'''<br />
זיין שוועסטער, געמאַ לאַ גוואַרדיאַ גלוק, האָט געהייראַט אַן אונגערישן איד, הערמאַן גלוק, און געוואוינט אין בודאַפּעשט. אין 1944, זענען געמאַ און הערמאַן אַרעסטירט געוואָרן דורך די נאַציס און געשיקט געוואָרן צו קאָנצענטראַציע לאַגערן (זי צו ראַווענסבריק און ער צו מאַוטהאוזען, וואו ער איז געשטאָרבן). מע האָט געמאַ געהאַלטן אַלס אַ פּאָליטישע ערב צוליב די אַנטי-נאַצי אַקטיוויטעטן פון איר ברודער, מעיאָר לאַ גוואַרדיאַ.<br />
<br />
=== אידישע אַקטיוויזם אין ניו יאָרק ===<br />
אידישע אָרגאַניזאַציעס ווי דער נאַציאָנאַלער אַסאָסיאַציע פאַר די אַנטוויקלונג פון קאָלירטע מענטשן (NAACP) און פירנדע אידישע גרופּעס האָבן געהאַט זייערע הויפּטקוואַרטירן אין ניו יאָרק סיטי. לאַ גוואַרדיאַ האָט געדינט ווי מעיאָר בשעת אַ צייט ווען די שילדערונג פון אַמעריקע איז געווען ווי אַ טרי־גלויביגע (פּראָטעסטאַנטיזם, קאַטויליזם און אידישקייט) געזעלשאַפט, באַקאַנט ווי "טרי־פאַיטה אַמעריקע". פיאָרעללאָ לאַ גוואַרדיאַ, איז אויך געווען אַ קאָפאַונדער פון דער NAACP{{הערה|1=https://review.law.stanford.edu/wp-content/uploads/sites/3/2020/06/Katz-72-Stan.-L.-Rev.-1467.pdf}}.</div>
תנא קמא