https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D7%A8%D7%95%D7%99%3A%D7%9E%D7%9B%D7%A0%D7%99%D7%A1%D7%99_%D7%A8%D7%97%D7%9E%D7%99%D7%9D
רוי:מכניסי רחמים - ווערסיע היסטאריע
2026-04-06T16:22:45Z
ווערסיע היסטאריע פאר דעם בלאט אויפן וויקי
MediaWiki 1.39.4
https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%9E%D7%9B%D7%A0%D7%99%D7%A1%D7%99_%D7%A8%D7%97%D7%9E%D7%99%D7%9D&diff=339699&oldid=prev
תנא קמא אין 18:43, 23 יאנואר 2026
2026-01-23T18:43:06Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="yi">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ עלטערע ווערסיע</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">רעוויזיע פון 18:43, 23 יאנואר 2026</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l39">שורה 39:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 39:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער תּלמוד ירושלמי (ברכות ט, א) האָט געהאַלטן אַ שטרענגערע ליניע וועגן תּפילה דורך מלאָכים, טענהנדיג אַז נאָר אַ דירעקטער צוגאַנג צו גאָט איז אַקצעפּטירבאר{{הערה|פארגלייכט תּלמוד בבלי עבודה זרה יז, א וואס דערציילט אַ מעשׂה פון [[ר' אלעזר בן דורדיא]], וואָס האָט זיך געווענדט גלייך צו גאָט, נאָכדעם ווי בערג, הימלען און שטערן האָבן נישט געוואָלט זיין מליצי יושׁר}}.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער תּלמוד ירושלמי (ברכות ט, א) האָט געהאַלטן אַ שטרענגערע ליניע וועגן תּפילה דורך מלאָכים, טענהנדיג אַז נאָר אַ דירעקטער צוגאַנג צו גאָט איז אַקצעפּטירבאר{{הערה|פארגלייכט תּלמוד בבלי עבודה זרה יז, א וואס דערציילט אַ מעשׂה פון [[ר' אלעזר בן דורדיא]], וואָס האָט זיך געווענדט גלייך צו גאָט, נאָכדעם ווי בערג, הימלען און שטערן האָבן נישט געוואָלט זיין מליצי יושׁר}}.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>מקורים אין תּורה און מדרש: יעקב האָט זיך געראַנגלט מיט אַ מלאך און געבעטן אַ ברכה{{הערה|1=בראשית לב, כה-כז}}. יעקב האָט אויך גערופן אַ מלאך צו בענטשן <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זײן </del>אייניקל, אין דעם פּסוק: "הַמַּלְאָךְ הַגֹּאֵל אֹתִי מִכָּל רָע יְבָרֵךְ אֶת הַנְּעָרִים" (בראשית מח:טז). (מערקט אָבער {{זוהר|ג|קפז|א|פרשה=בלק}} וואָס ערקלערט אַז די שכינה ווערט צומאָל גערופן אַ "מלאך".) אויך אין אַ מדרש ווערט געשילדערט ווי משה רבנו האָט געזוכט הילף פון דער ערד און די שטערן, און דערנאָך דעם שׂר הפנים (דעם גרויסן מלאך מטטרון) צו <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זײן </del>מליץ יושר פאַר אים, ביז גאָט איז אויף אים ברוגז געוואָרן{{הערה|{{תנחומא|ואתחנן|ו|ב=יא}}}}.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>מקורים אין תּורה און מדרש: יעקב האָט זיך געראַנגלט מיט אַ מלאך און געבעטן אַ ברכה{{הערה|1=בראשית לב, כה-כז}}. יעקב האָט אויך גערופן אַ מלאך צו בענטשן <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זיין </ins>אייניקל, אין דעם פּסוק: "הַמַּלְאָךְ הַגֹּאֵל אֹתִי מִכָּל רָע יְבָרֵךְ אֶת הַנְּעָרִים" (בראשית מח:טז). (מערקט אָבער {{זוהר|ג|קפז|א|פרשה=בלק}} וואָס ערקלערט אַז די שכינה ווערט צומאָל גערופן אַ "מלאך".) אויך אין אַ מדרש ווערט געשילדערט ווי משה רבנו האָט געזוכט הילף פון דער ערד און די שטערן, און דערנאָך דעם שׂר הפנים (דעם גרויסן מלאך מטטרון) צו <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זיין </ins>מליץ יושר פאַר אים, ביז גאָט איז אויף אים ברוגז געוואָרן{{הערה|{{תנחומא|ואתחנן|ו|ב=יא}}}}.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>רש"י ([[רש"י|רבי שלמה יצחקי]], ד'ת"ת יארן) האָט געהאַט אַ וועלט־באַנעם וואָס האָט אַריינגענומען מלאכישע הילף; ער האָט ערקלערט, אַז כאָטש גאָט הערט <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">תּמיד </del>די תפילת ציבור, ברויכן יחידים (אויסער א חולה) די "קאָאפּעראַציע פון די מלאכי השׁרת" צו ברענגען זיין תּפילה הינטער דעם פּרגוד פון הימל{{הערה|רש"י שבת יב, ב ד"ה דשכינה און סוטה לג, א ד"ה יחיד. זעט אויך רש"י סנהדרין מד, ב ד"ה לעולם יבקש}}. דאס איז געבויט אויף די גמרא אין מסכת שבת, אז רבי יוחנן האָט געהאַלטן, אַז אַ מענטש זאָל נישט דאַוונען אין אַראַמיש, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ווײל </del>די מלאכים פאַרשטייען נישט אַראַמיש.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>רש"י ([[רש"י|רבי שלמה יצחקי]], ד'ת"ת יארן) האָט געהאַט אַ וועלט־באַנעם וואָס האָט אַריינגענומען מלאכישע הילף; ער האָט ערקלערט, אַז כאָטש גאָט הערט <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">תמיד </ins>די תפילת ציבור, ברויכן יחידים (אויסער א חולה) די "קאָאפּעראַציע פון די מלאכי השׁרת" צו ברענגען זיין תּפילה הינטער דעם פּרגוד פון הימל{{הערה|רש"י שבת יב, ב ד"ה דשכינה און סוטה לג, א ד"ה יחיד. זעט אויך רש"י סנהדרין מד, ב ד"ה לעולם יבקש}}. דאס איז געבויט אויף די גמרא אין מסכת שבת, אז רבי יוחנן האָט געהאַלטן, אַז אַ מענטש זאָל נישט דאַוונען אין אַראַמיש, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ווייל </ins>די מלאכים פאַרשטייען נישט אַראַמיש.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער רוקח (13טן יאָרהונדערט, דייטשלאַנד) האָט געשטיצט דאס זאגן "מכניסי רחמים", און האָט ציטירט פילע ביישפּילן פון טראַדיציאָנעלע מקורות וואו מען האָט גענוצט מתווכים{{הערה|שם=רוקח}}.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער רוקח (13טן יאָרהונדערט, דייטשלאַנד) האָט געשטיצט דאס זאגן "מכניסי רחמים", און האָט ציטירט פילע ביישפּילן פון טראַדיציאָנעלע מקורות וואו מען האָט גענוצט מתווכים{{הערה|שם=רוקח}}.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער שבלי הלקט (סי' רפב) האָט אויך געשטיצט דאָס זאָגן דעם <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פּיּוט</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער שבלי הלקט (סי' רפב) האָט אויך געשטיצט דאָס זאָגן דעם <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פּיוט</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער קריטיק קומט הויפּטזעכליך פון דער ראַציאָנאַליסטישער חדר, וואָס ווערט פאָרגעשטעלט דורך רמב"ם ([[רמב"ם|רבי משה בן מימון]], ד'תת"ק יארן).</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער קריטיק קומט הויפּטזעכליך פון דער ראַציאָנאַליסטישער חדר, וואָס ווערט פאָרגעשטעלט דורך רמב"ם ([[רמב"ם|רבי משה בן מימון]], ד'תת"ק יארן).</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער רמב"ם'ס פיפטער עיקר פון די דרייצן עיקרי האמונה האַלט, אַז נאָר צו גאָט אַליין פּאַסט צו דאַוונען, און "עס איז נישט פּאַסיג צו דאַוונען צו קיין אַנדערן"{{הערה|זעט רמב"ם, הקדמה לפ' חלק, משנה סנהדרין, "והיסוד החמישי"}}. לויט'ן רמב"ם איז דער יסוד פון עבודה זרה, צו זוכן אַ פאַרבינדונג מיט גאָט דורך אַ פארמיטלער, ווי דער דור אנוש האָט <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">געטאָן</del>{{הערה|{{רמב"ם|עבודת כוכבים|ב|א}}}}. ווער עס דינט אַ מתווך (אַזוי ווי א שטערן, א מזל אָדער א מלאך) אַלס א פארמיטלער צווישן אים און גאָט, ווערט דעפינירט אַלס אַ [[מין]] און פאַרלירט <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זײן </del>חלק אין עולם הבא{{הערה|{{רמב"ם|תשובה|ג|ו|ז}}}}. די דאָזיגע <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">תּפילה </del>ווערט נישט נאָר גערעכנט פאַר פאַרבאָטן, נאָר אויך פּראַקטיש אָן טעאָלאָגישער רעלעוואַנץ, ווייל מלאכים זענען גייסטיג אומפעאיג צו באַשטימען דעם אויסגאַנג פון אַ תּפילה. דער רמב"ם איז קעגן יעדע תּפילה צו מלאכים, כאָטש ער האַלט יאָ, אַז מען מוז אָפּשאַצן זייער וויכטיגע ראָלע אין דער מעטאַפיזישער וועלט{{הערה|זעט {{רמב"ם|יסודי התורה|ב}}; מורה נבוכים ב, ו}}.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער רמב"ם'ס פיפטער עיקר פון די דרייצן עיקרי האמונה האַלט, אַז נאָר צו גאָט אַליין פּאַסט צו דאַוונען, און "עס איז נישט פּאַסיג צו דאַוונען צו קיין אַנדערן"{{הערה|זעט רמב"ם, הקדמה לפ' חלק, משנה סנהדרין, "והיסוד החמישי"}}. לויט'ן רמב"ם איז דער יסוד פון עבודה זרה, צו זוכן אַ פאַרבינדונג מיט גאָט דורך אַ פארמיטלער, ווי דער דור אנוש האָט <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">געטון</ins>{{הערה|{{רמב"ם|עבודת כוכבים|ב|א}}}}. ווער עס דינט אַ מתווך (אַזוי ווי א שטערן, א מזל אָדער א מלאך) אַלס א פארמיטלער צווישן אים און גאָט, ווערט דעפינירט אַלס אַ [[מין]] און פאַרלירט <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זיין </ins>חלק אין עולם הבא{{הערה|{{רמב"ם|תשובה|ג|ו|ז}}}}. די דאָזיגע <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">תפילה </ins>ווערט נישט נאָר גערעכנט פאַר פאַרבאָטן, נאָר אויך פּראַקטיש אָן טעאָלאָגישער רעלעוואַנץ, ווייל מלאכים זענען גייסטיג אומפעאיג צו באַשטימען דעם אויסגאַנג פון אַ תּפילה. דער רמב"ם איז קעגן יעדע תּפילה צו מלאכים, כאָטש ער האַלט יאָ, אַז מען מוז אָפּשאַצן זייער וויכטיגע ראָלע אין דער מעטאַפיזישער וועלט{{הערה|זעט {{רמב"ם|יסודי התורה|ב}}; מורה נבוכים ב, ו}}.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[רמב"ן|רבי משה בן נחמן]] (רמב"ן) האָט אויך געהאַלטן אַז דאַוונען דורך מלאכים איז עבודה זרה{{הערה|1=רמב"ן שמות כ, ב}}.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[רמב"ן|רבי משה בן נחמן]] (רמב"ן) האָט אויך געהאַלטן אַז דאַוונען דורך מלאכים איז עבודה זרה{{הערה|1=רמב"ן שמות כ, ב}}.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l67">שורה 67:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 67:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>;מהר"ל מפראַג (ר' יהודה ליווא, ה'ר–ש יארן): האָט פאָרגעשטעלט אַן אינטערעסאַנטע לעזונג. ער האָט געענדערט דעם אָריגינעלן טעקסט, טוישנדיג דאָס וואָרט הַכְנִיסוּ ("ברענגט אַריין!" – אַ בקשה) צו יַכְנִיסוּ ("זיי זאלן אַריינברענגען" – אַ דעקלעראציע פון פאַקט אָדער אַ וואונטש). דאָס מיינט אַז מען בעט נישט דעם מלאך, נאָר מען שטעלט פעסט זיין פונקציע. נאָר נאָך דער ענדערונג האָט ער עס אַריינגענומען אין זיין נוסח{{הערה|1=נתיבות עולם נתיב העבודה פרק יב}}.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>;מהר"ל מפראַג (ר' יהודה ליווא, ה'ר–ש יארן): האָט פאָרגעשטעלט אַן אינטערעסאַנטע לעזונג. ער האָט געענדערט דעם אָריגינעלן טעקסט, טוישנדיג דאָס וואָרט הַכְנִיסוּ ("ברענגט אַריין!" – אַ בקשה) צו יַכְנִיסוּ ("זיי זאלן אַריינברענגען" – אַ דעקלעראציע פון פאַקט אָדער אַ וואונטש). דאָס מיינט אַז מען בעט נישט דעם מלאך, נאָר מען שטעלט פעסט זיין פונקציע. נאָר נאָך דער ענדערונג האָט ער עס אַריינגענומען אין זיין נוסח{{הערה|1=נתיבות עולם נתיב העבודה פרק יב}}.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>;דער "פּחד יצחק" (ר' יצחק לאַמפּראָנטי, תל"ט–תקי"ז איטאַליע): האָט פאַרשריבן די דעבאַטע אין זיין ענציקלאָפּעדיע און געקומען צו דער מסקנא אַז די תּפילה איז אין אָרדענונג, באַזירט אויף פריערדיגע מקורים{{הערה|{{היברובוקס|למפרונטי, יצחק בן שמואל, 1679-1756|פחד יצחק חלק י|20342|page=69}} vol. 11, Lyck 1874, fol. 33v-58r}}. נאָך דעם איז די ענין ווידער אַדזשודיקירט געוואָרן דורך צוויי פירנדע איטאַליענישע רבנים (איינער ר' שמואל אבוהב), און זיי זענען געקומען צו דער זעלבער מסקנא, אַז די תּפילה שטימט מיט תּורהדיגע ווירדן{{הערה|1=https://seforimblog.com/2006/09/machnesi-rachamim-and-plageris/}}.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>;דער "פּחד יצחק" (ר' יצחק לאַמפּראָנטי, תל"ט–תקי"ז איטאַליע): האָט פאַרשריבן די דעבאַטע אין זיין ענציקלאָפּעדיע און געקומען צו דער מסקנא אַז די תּפילה איז אין אָרדענונג, באַזירט אויף פריערדיגע מקורים{{הערה|{{היברובוקס|למפרונטי, יצחק בן שמואל, 1679-1756|פחד יצחק חלק י|20342|page=69}} vol. 11, Lyck 1874, fol. 33v-58r}}. נאָך דעם איז די ענין ווידער אַדזשודיקירט געוואָרן דורך צוויי פירנדע איטאַליענישע רבנים (איינער ר' שמואל אבוהב), און זיי זענען געקומען צו דער זעלבער מסקנא, אַז די תּפילה שטימט מיט תּורהדיגע ווירדן{{הערה|1=https://seforimblog.com/2006/09/machnesi-rachamim-and-plageris/}}.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>רבי יהודה <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אַסאַד </del>(19טן י"ה) האָט באַשטאַנען, אַז מען מוז פאָרזעצן צו זאָגן די פּיּוּטים, ווי זיי זענען אָריגינעל <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פֿאָרמולירט </del>געוואָרן דורך די גדולי ישראל.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">;מהר"י ברונא: ער זאגט אז דאס איז נישט קיין עבודה זרה, נאר א וועג פון עניוות און שפלות; אזוי ווי א קנעכט וואס שעמט זיך צו רעדן דירעקט צום קעניג און בעט די יועצים זיי זאלן רעדן פאר אים{{הערה|1=מהר"י ברונא (סי' רעה)}}.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>רבי יהודה <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אַסאד </ins>(19טן י"ה) האָט באַשטאַנען, אַז מען מוז פאָרזעצן צו זאָגן די פּיּוּטים, ווי זיי זענען אָריגינעל <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פאָרמולירט </ins>געוואָרן דורך די גדולי ישראל<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{הערה|שו"ת יהודה יעלה (אסאד) חלק א - אורח חיים סימן כא}}</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>;[[רבי משה פיינשטיין]] (תרנ"ה–תשמ"ו): האָט געפּסקנט אַז עס איז אינגאַנצן ערלויבט עס צו זאָגן, ספּעציעל אויב מען נעמט אָן אַ מער אַלגאָרישע אינטערפּרעטאַציע{{הערה|1=אגרות משה א"ח ה, מג. זעט אויך ר' שלמה זלמן אויערבאך, היכלות שלמה, תפילה}}.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>;[[רבי משה פיינשטיין]] (תרנ"ה–תשמ"ו): האָט געפּסקנט אַז עס איז אינגאַנצן ערלויבט עס צו זאָגן, ספּעציעל אויב מען נעמט אָן אַ מער אַלגאָרישע אינטערפּרעטאַציע{{הערה|1=אגרות משה א"ח ה, מג. זעט אויך ר' שלמה זלמן אויערבאך, היכלות שלמה, תפילה}}.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l83">שורה 83:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 84:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>;ר' משה פיינשטיין: האָט געהאַלטן אַז די תּפילה איז רעכטפאַרטיגט, ספּעציעל אויב מען נעמט אָן אַן אַלגאָרישע אינטערפּרעטאַציע.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>;ר' משה פיינשטיין: האָט געהאַלטן אַז די תּפילה איז רעכטפאַרטיגט, ספּעציעל אויב מען נעמט אָן אַן אַלגאָרישע אינטערפּרעטאַציע.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">די מאָדערנע ערהייטונג</del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אין דער מאדערנער קולטור</ins>==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אין די לעצטע צייטן האָט "מכניסי רחמים" געמאַכט אַ קאָמבעק, הויפּטזעכליך צוליב דער פּאָפּולאַריטעט פון אַ רירנדן ניגון וואָס איז קאָמפּאָנירט געוואָרן דורך חיים <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">בַּנעט </del>(אַ חסיד פון סערעט־וויזשניץ) און געזונגען דורך [[מרדכי בן דוד]] (M.B.D.). דער ניגון האָט אַרויסגערופן אַ שאַרפע רעאַקציע ביי טייל רבנים; ר' שלמה בראָדי האָט אָנגעוויזן, אַז צוויי באַקאַנטע רבנים וואָס האָבן עס פריער נישט געזאָגט, האָבן זיך יעצט געפילט געצווינגען עס צו טאָן צוליב דעם ניגון, און האָט געפרעגט: "זאָל אַ ניגון טוישן דעם פּערספּעקטיוו אויף אַזאַ ענין?". דאָס ווייזט ווי שטאַרק דער סאָציאַלער קאָמפּאָנענט פון מאָדערנער אידישקייט איז געוואָרן.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אין די לעצטע צייטן האָט "מכניסי רחמים" געמאַכט אַ קאָמבעק, הויפּטזעכליך צוליב דער פּאָפּולאַריטעט פון אַ רירנדן ניגון וואָס איז קאָמפּאָנירט געוואָרן דורך <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>חיים <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">באנעט]] </ins>(אַ חסיד פון סערעט־וויזשניץ) און געזונגען דורך [[מרדכי בן דוד]] (M.B.D.). דער ניגון האָט אַרויסגערופן אַ שאַרפע רעאַקציע ביי טייל רבנים; ר' שלמה בראָדי האָט אָנגעוויזן, אַז צוויי באַקאַנטע רבנים וואָס האָבן עס פריער נישט געזאָגט, האָבן זיך יעצט געפילט געצווינגען עס צו טאָן צוליב דעם ניגון, און האָט געפרעגט: "זאָל אַ ניגון טוישן דעם פּערספּעקטיוו אויף אַזאַ ענין?". דאָס ווייזט ווי שטאַרק דער סאָציאַלער קאָמפּאָנענט פון מאָדערנער אידישקייט איז געוואָרן<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{הערה|1= R. Shlomo Brody in Theological Truths vs. Spiritual Vibes in an article for the RCA Text and Texture on Sept 15 2009}}</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די ניגונים זענען אויך אַ סימן פונעם תּוך פון דער דעבאַטע, ווייל עס איז פאַראַן אַ מחלוקת וועלכן נוסח צו זינגען:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די ניגונים זענען אויך אַ סימן פונעם תּוך פון דער דעבאַטע, ווייל עס איז פאַראַן אַ מחלוקת וועלכן נוסח צו זינגען:</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*"יַכְנִיסוּ" (ניגון פון </del>אַברהם פריד): ניצט דעם געענדערטן טעקסט פון מהר"ל<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אַברהם פריד): ניצט דעם געענדערטן טעקסט פון מהר"ל<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, </ins>"<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">יַכְנִיסוּ</ins>"<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">;</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*</del>"<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">הַכְנִיסוּ</del>" <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(ניגון פון </del>M.B.D.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">): </del>ניצט דעם אָריגינעלן טעקסט.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>M.B.D. ניצט דעם אָריגינעלן טעקסט<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, "הַכְנִיסוּ"</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די דאָזיגע טעאָלאָגישע פראַגע, וואָס ברענגט מיט זיך שווערע נגעי "עבודה זרה" אָדער "כּפירה", איז דערווייל "געלייזט" געוואָרן פאַר פיל מענטשן דורך דעם "עמאָציאָנעלן און פּסיכאָלאָגישן באַדאַרף פאַר אַ קשר צו גאָט".</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די דאָזיגע טעאָלאָגישע פראַגע, וואָס ברענגט מיט זיך שווערע נגעי "עבודה זרה" אָדער "כּפירה", איז דערווייל "געלייזט" געוואָרן פאַר פיל מענטשן דורך דעם "עמאָציאָנעלן און פּסיכאָלאָגישן באַדאַרף פאַר אַ קשר צו גאָט"<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{הערה|אברהם מנינג, HALACHIC AND HASHKAFIC ISSUES IN CONTEMPORARY SOCIETY</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">SERIES 2: 75 - DAVENING TO AND THROUGH ANGELS</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">OU ISRAEL CENTER - FALL 2023, p. 7}}</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==אנדערע פיוטים וועלכע ווענדן זיך צו מלאכים==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==אנדערע פיוטים וועלכע ווענדן זיך צו מלאכים==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l97">שורה 97:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 100:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ביבליאגראפיע==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ביבליאגראפיע==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*גדי מכטה, "[https://asif.co.il/wp-content/uploads/2021/04/1-11-35.pdf פניה למלאכים]", '''מעליות''' ל, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>תשע"ג</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*גדי מכטה, "[https://asif.co.il/wp-content/uploads/2021/04/1-11-35.pdf פניה למלאכים]", '''מעליות''' ל, תשע"ג</div></td></tr>
<!-- diff cache key hamichlol_main_yi-mw_:diff::1.12:old-339376:rev-339699 -->
</table>
תנא קמא
https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%9E%D7%9B%D7%A0%D7%99%D7%A1%D7%99_%D7%A8%D7%97%D7%9E%D7%99%D7%9D&diff=339376&oldid=prev
תנא קמא אין 04:25, 17 נאוועמבער 2025
2025-11-17T04:25:51Z
<p></p>
<a href="https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%9E%D7%9B%D7%A0%D7%99%D7%A1%D7%99_%D7%A8%D7%97%D7%9E%D7%99%D7%9D&diff=339376&oldid=339118">זעט די חילוקים</a>
תנא קמא
https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%9E%D7%9B%D7%A0%D7%99%D7%A1%D7%99_%D7%A8%D7%97%D7%9E%D7%99%D7%9D&diff=339118&oldid=prev
תנא קמא אין 21:39, 1 אקטאבער 2025
2025-10-01T21:39:11Z
<p></p>
<a href="https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%9E%D7%9B%D7%A0%D7%99%D7%A1%D7%99_%D7%A8%D7%97%D7%9E%D7%99%D7%9D&diff=339118&oldid=339117">זעט די חילוקים</a>
תנא קמא
https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%9E%D7%9B%D7%A0%D7%99%D7%A1%D7%99_%D7%A8%D7%97%D7%9E%D7%99%D7%9D&diff=339117&oldid=prev
תנא קמא: בס"ד
2025-10-01T19:47:26Z
<p>בס"ד</p>
<p><b>נייער בלאַט</b></p><div>"'''מַכְנִיסֵי רַחֲמִים'''" ("די וואָס פירן אַריין רחמים") איז אַ [[פיוט|פּיוט]] וואָס ווערט געזאָגט ביי אַשכּנזישע קהילות, הויפּטזעכליך אין די [[סליחות]] פאַר ראש השנה און יום כּיפּור. דער פּיוט איז אַ בקשה צו די [[מלאך|מלאכים]] זיי זאָלן זיך משתּדל זיין און ברענגען די תּפילות פון די מענטשן פאַר גאָט. דער תּוך פון דעם ליטורגישן טעקסט איז: "מַכְנִיסֵי רַחֲמִים הַכְנִיסוּ רַחֲמֵינוּ לִפְנֵי בַּעַל הָרַחֲמִים".<br />
<br />
די דאָזיגע תּפילה האָט אַרויסגערופן אַ שאַרפן טעאָלאָגישן פּולמוס במשך טויזנטער יאָרן, צי עס איז דאָס לכתּחילה ערלויבט צו בעטן מלאכים זיך משתּדל זיין פאַר מענטשן. די דעבאַטע רירט אָן יסודותדיגע פראַגן פון תּפילה, דאָגמע און דעם באַציאונג צו גאָט.<br />
<br />
==היסטאָרישער אָפּשטאַם און נוסח==<br />
דער מחבר פונעם פּיוט "מכניסי רחמים" איז נישט באַקאַנט, אָבער מען האַלט אַז עס איז געשריבן געוואָרן אַרום די 900ער יאָרן. עס געפינט זיך אין די פריעסטע באַקאַנטע יידישע ליטורגישע מאַנואַלן, שוין פון 10טן יאָרהונדערט בבל. דער פּיוט איז אַ טייל פון דער אַשכּנזישער מנהג (נוסח), און איז נישט פאַראַן אין דער ספרדישער ליטורגיע.<br />
<br />
אין אַן אַנדער באַקאַנטער פּזמון, "מַלְאַכֵי רַחֲמִים מְשָׁרְתֵי עֶלְיוֹן", ווערט אויך גערופן אויף מלאכים צו בעטן אויף מחילה פאַר אידישן פאָלק.<br />
<br />
די שפּעטערע גאונים (פון דער תקופה ד'ש"נ ביז ד'ת"ת) זענען געווען באַקוועם מיטן פּיוט. אַזוי, למשל, האָט [[רב שרירא גאון]] (פון ד'ת"ר–ש יארן בבל) נישט געהאַט קיין פונדאַמענטאַלע פּראָבלעמען מיט בעטן ביי מלאכים, הגם ער האָט טעכניש געזאָגט, אַז ביי "מכניסי רחמים" זענען די אויסדרוקן נאָר "געבאָרגט" אָדער "אַן אַלעגאָריע" און נישט געצילט ווי אַ תּפילה צו מלאכים. רב שרירא גאון האָט אויך אָנגעוויזן אַז כּמעט די גאַנצע תּפילה פון דער צייט אין בבל איז געווען אין אַראַמיש.<br />
<br />
==די טעאָלאָגישע קריטיק (קעגן תּפילה צו מתווכים)==<br />
די גרונט־פראַגע וואָס דער פּיוט שטעלט איז, צי דאָס גייט אַנטקעגן דעם עיקר־האמונה, אַז מען טאָר נישט מתפּלל זיין צו קיין שום מתווך צווישן דעם מענטש און גאָט. רש"י ([[רש"י|רבי שלמה יצחקי]], ד'ת"ת יארן) האָט געהאַט אַ וועלט־באַנעם וואָס האָט אַריינגענומען מלאכישע השתּדלות; ער האָט דערקלערט, אַז כאָטש גאָט הערט תּמיד די קאָלעקטיווע תּפילה, ברויכן יחידים די "קאָאָפּעראַציע פון די מלאכי השׁרת".<br />
<br />
רמב"ם און ראַציאָנאַליזם: דער גדלות פון דער קריטיק קומט הויפּטזעכליך פון דער ראַציאָנאַליסטישער שולע, וואָס ווערט פאָרגעשטעלט דורך רמב"ם ([[רמב"ם|רבי משה בן מימון]], ד'תת"ק יארן).<br />
<br />
רמב"ם'ס פיפטער עיקר: דער רמב"ם'ס פיפטער עיקר פון די דרייצן עיקרי האמונה האַלט, אַז נאָר צו גאָט אַליין פּאַסט צו דאַוונען, און "עס איז ניט פּאַסיק צו דאַוונען צו קיין אַנדערן". ווער עס דינט אַ מתווך (אַזוי ווי אַ כּוכב אָדער אַ מלאך) אַלס אַן אינטערמעדיאַר צווישן אים און גאָט, ווערט דעפינירט אַלס אַ [[מין]]. די דאָזיגע תּפילה ווערט נישט נאָר גערעכנט פאַר פאַרבאָטן, נאָר אויך פּראַקטיש אָן טעאָלאָגישער רעלעוואַנץ, ווייל מלאכים זענען גייסטיג אומפעאיג צו באַשטימען דעם אויסגאַנג פון אַ תּפילה. דער רמב"ם איז קעגן יעדע תּפילה צו מלאכים.<br />
<br />
רמב"ן'ס מיינונג: [[רמב"ן|רבי משה בן נחמן]] (רמב"ן) האָט אויך געהאַלטן, אַז עס איז נישט ערלויבט צו מתפּלל זיין צו מלאכים.<br />
<br />
בעטן צו מתים: טייל פון דער קריטיק האָט אַריינגעצויגן די פראַגע צי בעטן צו מתים איז אויך כּפירה. ר' יוסף אַלבאָ האָט געקוקט אויף מעדיאַציע אַלס אַ עבירה פון דאַוונען צו אַנדערע געטער. אָבער, אַפילו אין דער ליטורגיע איז פאַרהאַן אַ מנהג פון בעטן דעם אייבערשטן ביי קברים, און ר' אלעזר פון וואָרמס האָט דערלאַנגט דעם מנהג פון באַזוכן קברים אַלס אַ ראיה לטובת השתּדלות.<br />
<br />
==פּאָלעמיק צווישן אחרונים==<br />
דער פּולמוס האָט זיך געצויגן דורך די יאָרהונדערטער, און גדולי ישראל האָבן זיך צעטיילט איבערן ענין:<br />
<br />
===די מתנגדים צו "מכניסי רחמים":===<br />
;דער ווילנער גאון (גר"א): האָט אַרויסגענומען די תּפילה פון זיין סידור.<br />
;ר' חיים פון וואָלאָזשין: אַ תּלמיד פון גר"א, האָט אויך אַוועקגענומען די פּיוט פון זיין סידור, טענהנדיג אַז "מיר בעטן נישט פון די מלאכים, ווייל זיי האָבן נישט קיין אייגענע כּוח".<br />
;דער חת"ם סופר (ר' משה סופר): האָט פּערזענליך זיך אָפּגעזאָגט עס צו זאָגן. הגם ער האָט נישט פאַרלאַנגט מען זאָל עס אַרויסנעמען פון דער ליטורגיע, פלעגט ער זיך מאַכן פאַרנומען מיט צו פאַרלענגערן די פריערדיגע תּפילה (נפילת אפּים) כּדי צו פאַרפּאַסן "מכניסי רחמים".<br />
;ר' עקיבא איגר: האָט געהאַט אַן ענליכע שטעלונג ווי דער חת"ם סופר.<br />
;דער צמח צדק (דער דריטער חב"ד רבי): האָט שטאַרק געשריבן אַז מען זאָל זיך אָפּהאַלטן פון זאָגן פּיוטים וואָס רופן אויף מלאכים צו משתּדל זיין פאַר אונז.<br />
<br />
===די וואָס האָבן דאָס פאַרטיידיקט אָדער צוגעפּאַסט:===<br />
;מהר"ל מפראַג (ר' יהודה ליווא, ה'ר–ש יארן): האָט פאָרגעשטעלט אַן אינטערעסאַנטע לעזונג. ער האָט עדיטירט דעם אָריגינעלן טעקסט, טוישנדיג דאָס וואָרט הַכְנִיסוּ ("ברענגט אַריין!" – אַ בקשה) צו יַכְנִיסוּ ("זיי וועלן אַריינברענגען" – אַ סטאַטעמענט פון פאַקט אָדער אַ וואונטש). נאָר נאָך דער ענדערונג האָט ער עס אַריינגענומען אין זיין נוסח.<br />
;דער "פּחד יצחק" (ר' יצחק לאַמפּראָנטי, תל"ט–תקי"ז איטאַליע): האָט פאַרשריבן די דעבאַטע אין זיין ענציקלאָפּעדיע און געשליסן אַז די תּפילה איז אַקסעפּטאַבל. נאָך דעם איז די ענין ווידער אַדזשודיקירט געוואָרן דורך צוויי פירנדיקע איטאַליענישע רבנים (איינער ר' שמואל אַבאַב), און זיי זענען געקומען צו דער זעלבער מסקנא, אַז די תּפילה שטימט מיט תּורהדיקע ווערטן.<br />
;[[רבי משה פיינשטיין]] (תרנ"ה–תשמ"ו): האָט געפּסקנט אַז עס איז אינגאַנצן ערלויבט עס צו זאָגן, ספּעציעל אויב מען נעמט אָן אַ מער אַלגאָרישע אינטערפּרעטאַציע.<br />
<br />
איטאַליענישער פּולמוס אין טריעסט (18טן י"ה): דער פּולמוס איז אויפגעקומען ווידער שטאַרק אין טריעסט אין 1727, וואָס ווערט דאָקומענטירט ברייט אין ר' יצחק לאַמפּראָנטי'ס פּחד יצחק.<br />
;ראַציאָנאַליסטן קעגן טראַדיציאָנאַליסטן: די דעבאַטע האָט געלייגט אַ קלאָרע צעשיידונג צווישן דער ראַציאָנאַליסטישער פּערספּעקטיוו (וועלכע איז הויפּטזעכליך באַזירט געווען אויף רמב"ם'ס דאָגמע) און אַ טראַדיציאָנאַליסטישער (וועלכע האָט געשטיצט מנהג און קבלה).<br />
;"אַגודת אֵזוֹב" (דער אַפּאָלאָגעט): דער פאַרטיידיגער פון דער תּפילה (אגודת אֵזוֹב) האָט אונטערגעשטרייכט דער עלטער און הייליגקייט פונעם אשכּנזישן מנהג. ער האָט געטענהט, אַז די בקשה צו מלאכים איז נישט קיין עבודה זרה, ווייל מען שרייבט זיי נישט צו קיין אייגענע כּוח, נאָר בעט זיי צו ברענגען די תּפילות פאַרן אייבערשטן. ער האָט אַריינגעצויגן קבלה, אַז מלאכישע השתּדלות איז וויכטיג פאַר אידן אין גלות, ווייל אַרויס פון ארץ ישראל הערשט די ספירה פון דין (גבורה) איבער רחמים.<br />
;דער קריטיקער (ראַציאָנאַליסט): דער קריטיקער האָט באַזירט זיין אַטאַקע גלייך אויפן רמב"ם'ס פיפטן עיקר. ער האָט פאַרגליכן די תּפילה צו קריסטליכע פּראַקטיקן, ציטירנדיג די קריסטליכע אינטערסעסאָרישע תּפילה: "Omnes sancti Angeli et Arcangeli orate pro nobis" ("אַלע הייליגע מלאכים און אַרכימלאכים – בעט פאַר אונז"), אַ טענה וואָס רופט אָן דעם איסור פון "[[חקות הגוים]]".<br />
<br />
די רעפאָרם רעאַקציע און דער קאָנסערוואַטיזם: אין מיטן 19טן יאָרהונדערט, האָט [[אברהם גייגער]] פון דער רעפאָרם באַוועגונג אַטאַקירט פּיוטים ווי "מכניסי רחמים" אלס נישט אַקסעפּטאַבל לויט אידישקייט, אויך ציטירנדיג דעם רמב"ם'ס עיקר. דאָס האָט געפירט צו אַ רעאַקציע ביי אָרטאָדאָקסישע רבנים ווי [[רבי יהודה אסאד|ר' יהודה אַסאָד]] (נאָכפאָלגער פון חת"ם סופר) צו באַשטיין אַז מען מוז פאָרזעצן צו זאָגן די פּיוטים ווי זיי זענען אָריגינעל פאָרמולירט געווען, כּדי נישט אויסצוקוקן ווי מען גיט נאָך די רעפאָרם באַוועגונג.<br />
<br />
==אַעלגאָרישע און ספרדישע קוואַלן==<br />
אַ טייל גדולי תּורה האָבן אַרויסגעברענגט אַז מלאכים ווערן אויך דערמאנט אין אַנדערע קאָנטעקסטן וואָס שיינען צו זיין הלכה למעשׂה.<br />
;"כּבוד" אין באָדצימער: חז"ל האָבן געפאָדערט מען זאָל זיך ווענדן צו מלאכים פאַרן אַריינגיין אין אַ באָדצימער, ניצנדיג דעם פראַז "הִתְכַּבְּדוּ מְכֻבָּדִים קְדוֹשִׁים מְשָׁרְתֵי עֶלְיוֹן". אַפילו דער רמב"ם ברענגט דאָס אַראָפּ אַלס הלכה למעשׂה.<br />
;אַלעגאָרישע דעפיניציע: דער [[זוהר]] האָט אַן אינטערעסאַנטע פּערספּעקטיוו: דאָס וואָרט "מלאך" קען מען זען ווי איינער פון די נעמען פון דער [[שכינה]], ווען זי איז אַ שליח פון אויבן. דאָס קען ענדערן דעם באַנעם פון אַ מלאך אַלס אַ גאַנץ אייגענעם כּוח.<br />
;ר' משה פיינשטיין: האָט געהאַלטן אַז די תּפילה איז רעכטפאַרטיגט, ספּעציעל אויב מען נעמט אָן אַן אַלגאָרישע אינטערפּרעטאַציע.<br />
<br />
==די מאָדערנע ערהייטונג==<br />
אין די לעצטע צייטן האָט "מכניסי רחמים" געמאַכט אַ קאָמבעק, הויפּטזעכליך צוליב דער פּאָפּולאַריטעט פון אַ רירנדן ניגון וואָס איז קאָמפּאָנירט געוואָרן דורך חיים בַּנעט (אַ חסיד פון סערעט־וויזשניץ) און געזונגען דורך [[מרדכי בן דוד]] (M.B.D.). דער ניגון האָט אַרויסגערופן אַ שאַרפע רעאַקציע ביי טייל רבנים; ר' שלמה בראָדי האָט אָנגעוויזן, אַז צוויי באַקאַנטע רבנים וואָס האָבן עס פריער נישט געזאָגט, האָבן זיך יעצט געפילט געצווינגען עס צו טאָן צוליב דעם ניגון, און האָט געפרעגט: "זאָל אַ ניגון טוישן דעם פּערספּעקטיוו אויף אַזאַ ענין?". דאָס ווייזט ווי שטאַרק דער סאָציאַלער קאָמפּאָנענט פון מאָדערנער אידישקייט איז געוואָרן.<br />
<br />
די ניגונים זענען אויך אַ סימן פונעם תּוך פון דער דעבאַטע, ווייל עס איז פאַראַן אַ מחלוקת וועלכן נוסח צו זינגען:<br />
*"יַכְנִיסוּ" (ניגון פון אַברהם פריד): ניצט דעם געענדערטן טעקסט פון מהר"ל.<br />
*"הַכְנִיסוּ" (ניגון פון M.B.D.): ניצט דעם אָריגינעלן טעקסט.<br />
די דאָזיגע טעאָלאָגישע פראַגע, וואָס ברענגט מיט זיך שווערע נגעי "עבודה זרה" אָדער "כּפירה", איז דערווייל "געלייזט" געוואָרן פאַר פיל מענטשן דורך דעם "עמאָציאָנעלן און פּסיכאָלאָגישן באַדאַרף פאַר אַ קשר צו גאָט".</div>
תנא קמא