https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D7%A8%D7%95%D7%99%3A%D7%97%D7%95%D7%94_%D7%91%D7%9B%D7%A8%D7%9A רוי:חוה בכרך - ווערסיע היסטאריע 2026-05-17T08:12:46Z ווערסיע היסטאריע פאר דעם בלאט אויפן וויקי MediaWiki 1.39.4 https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%97%D7%95%D7%94_%D7%91%D7%9B%D7%A8%D7%9A&diff=338961&oldid=prev תנא קמא אין 13:02, 8 סעפטעמבער 2025 2025-09-08T13:02:09Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="yi"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ עלטערע ווערסיע</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">רעוויזיע פון 13:02, 8 סעפטעמבער 2025</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">שורה 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 1:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{דרעפט|}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{דרעפט|}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>רעבעצין '''חוה בכרך''' (בערך ה'<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ש</del>&quot;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">מ–תי</del>&quot;א), איז געווען א זעלטענער ביישפּיל פון א <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">תורה-געלערנטע </del>פרוי. זי איז געווען די אייניקל פון דעם בארימטן מהר&quot;ל מפראג, הגאון רבי יהודה ליווא בן בצלאל. זי איז קרעדיטירט מיט שרייבן פירושים אויף מדרש און תרגום, כאטש די שריפטן זענען מער נישט פאראן.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>רעבעצין '''חוה בכרך''' (בערך ה'<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">שמ</ins>&quot;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ה, פּראג – תי</ins>&quot;א<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, סאָפיע, בולגאַריע</ins>), איז געווען א זעלטענער ביישפּיל פון א פרוי <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">א מלומדת</ins>. זי איז געווען די אייניקל פון דעם בארימטן <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[רבי יהודה ליוואי|</ins>מהר&quot;ל מפראג<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, הגאון רבי יהודה ליווא בן בצלאל<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, די ווייב פון [[רבי אברהם שמואל בכרך]], און די באבע פון דעם באַקאַנטן [[רבי יאיר חיים בכרך]]</ins>. זי איז קרעדיטירט מיט שרייבן פירושים אויף מדרש און תרגום, כאטש די שריפטן זענען מער נישט פאראן.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ביאגראפיע==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ביאגראפיע==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>חוה איז געבוירן געווארן ארום יאר ה'ש&quot;מ אין פּראָג צו א חשוב'ער און געלערנטער משפּחה. איר פאטער איז געווען [[רבי יצחק הכהן (כ&quot;ץ)]], א בארימטער רב אין ניקלשבורג און פּראג. איר מוטער איז געווען <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פייגל</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">א </del>טאכטער פונעם הייליגן רבי יהודה ליווא בן בצלאל (דער מהר&quot;ל מפראג). פייגל <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">איז אויך געווען רבניש געלערנט</del>. חוה'ס דריי ברידער זענען אויך געווען חשובע רבנים אין פּוילן, רבי חיים הכהן כ&quot;ץ, רב אין פראנקפורט און שפּעטער אין פּויזן, און רבי נפתלי, רב אין לובלין און מחבר פונעם ספר &quot;פירות גינוסר&quot;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>חוה איז געבוירן געווארן ארום יאר ה'ש&quot;מ אין פּראָג צו א חשוב'ער און געלערנטער משפּחה. איר פאטער איז געווען [[רבי יצחק הכהן (כ&quot;ץ)]], א בארימטער רב אין <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ניקלשבורג<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>און פּראג. איר מוטער איז געווען <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פייגלע</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">די צווייטע </ins>טאכטער פונעם הייליגן רבי יהודה ליווא בן בצלאל (דער מהר&quot;ל מפראג). פייגל<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, אַ געלערנטע פרוי פאַר זיך, האָט איר גענומען אויסלערנען די יסודות'דיגע תורה־ליטעראַטור פון אַ יונגן עלטער</ins>. חוה'ס דריי ברידער זענען אויך געווען חשובע רבנים אין פּוילן, רבי חיים הכהן כ&quot;ץ, רב אין <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>פראנקפורט<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>און שפּעטער אין פּויזן, און רבי נפתלי, רב אין לובלין און מחבר פונעם ספר &quot;פירות גינוסר&quot;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אין יאר ש&quot;ס האט חוה כהן חתונה געהאט מיט [[רבי אברהם שמואל בכרך]] (של&quot;ה–שע&quot;ה), וועלכער איז געווען א תלמיד פון <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">סיי </del>איר זיידן דער מהר&quot;ל, און <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">סיי </del>איר פאטער, רבי יצחק כ&quot;ץ. רבי אברהם שמואל האט געדינט אלס רב אין עטליכע קהילות, אריינגערעכנט [[בומסלא]] (מלאַדאַ באָלעסלאַוו), טורובין, קאָלין, און פּאָהרליץ. צום לעצט, אין יאר שס&quot;ט, איז ער באשטימט געווארן אלס אב&quot;ד אין דער וויכטיגער קהילה אין [[ווארמס]]. זיי האבן געהאט צוויי טעכטער און א זון. אין יאר שע&quot;ה<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, </del>אין <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">עלטער פון 40 יאר, </del>איז <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">איר מאן נפטר געווארן אין גערנשעהם </del>אויפן [[רהיין|ריין]], <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">א קרבן </del>פון <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">א פּאגראם </del>אין <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ווארמס</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אין יאר ש&quot;ס האט חוה כהן חתונה געהאט מיט [[רבי אברהם שמואל בכרך]] (של&quot;ה–שע&quot;ה), וועלכער איז געווען א תלמיד פון איר זיידן דער מהר&quot;ל, און <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פון </ins>איר פאטער, רבי יצחק כ&quot;ץ. רבי אברהם שמואל האט געדינט אלס רב אין עטליכע קהילות, אריינגערעכנט [[בומסלא]] (מלאַדאַ באָלעסלאַוו), טורובין, קאָלין, און פּאָהרליץ. צום לעצט, אין יאר שס&quot;ט, איז ער באשטימט געווארן אלס אב&quot;ד אין דער וויכטיגער קהילה אין [[ווארמס]]. זיי האבן געהאט צוויי טעכטער און א זון. אין יאר שע&quot;ה <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">איז אַ שרעקליכע רדיפה אויסגעבראָכן קעגן די אידן </ins>אין <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">וואָרמס. רבי שמואל </ins>איז <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אַנטלאָפן קיין גערנסהיים </ins>אויפן [[רהיין|ריין]], <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">וואו ער איז נפטר געוואָרן אין עלטער </ins>פון <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">40 יאָר. ער איז באַגראָבן געװאָרן </ins>אין <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אַלסבאַך</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>נאך דעם וואס זי איז געווארן אַן אלמנה, איז חוה צוריקגעפארן קיין פראג מיט אירע קליינע קינדער. זי האט געוואוינט אין ווארמס ביז איר אייניקל יאיר חיים'ס בר מצוה אין יאר ת&quot;י.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>נאך דעם וואס זי איז געווארן אַן אלמנה<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, אין עלטער פון 30 יאָר</ins>, איז חוה צוריקגעפארן קיין פראג <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">צו איר מוטער </ins>מיט אירע קליינע קינדער. זי האט געוואוינט אין ווארמס ביז איר אייניקל יאיר חיים'ס בר מצוה אין יאר ת&quot;י.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>חוה איז געבליבן אַן אלמנה אין עלטער פון 30 יאר. זי האט מער קיינמאל נישט חתונה געהאט, כאטש זי האט געהאט געלעגנהייטן, איינגערעכנט א פארשלאג פון דער גרויסער של&quot;ה הקדוש, [[רבי ישעיה הלוי הורוויץ|רבי ישעיה הורוויץ]], און ווען זי האט אפּגעזאגט, האט ער געהאלטן אז ער איז נישט ראוי דערויף{{הערה|שם=הקדמה|שו&quot;ת חוות יאיר {{אוצר|חות יאיר/הקדמה|הקדמה}}.}}.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>חוה איז געבליבן אַן אלמנה אין עלטער פון 30 יאר. זי האט מער קיינמאל נישט חתונה געהאט, כאטש זי האט געהאט געלעגנהייטן, איינגערעכנט א פארשלאג פון דער גרויסער של&quot;ה הקדוש, [[רבי ישעיה הלוי הורוויץ|רבי ישעיה הורוויץ]], און ווען זי האט אפּגעזאגט, האט ער געהאלטן אז ער איז נישט ראוי דערויף{{הערה|שם=הקדמה|שו&quot;ת חוות יאיר {{אוצר|חות יאיר/הקדמה|הקדמה}}.}}.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l14">שורה 14:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 14:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==איר בילדונג און געלערנטקייט==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==איר בילדונג און געלערנטקייט==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>חוה איז אויפגעוואקסן אין א סביבה פול מיט תורה און חכמה, און זי איז געווארן געטונקען אין תורה-ידיעות און רבנישע ליטעראַטור. אירע <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אויסערגעוויינלעכע </del>פעאיגקייטן זענען געווען זעלטן פאר א פרוי אין יענער צייט.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>חוה איז אויפגעוואקסן אין א סביבה פול מיט תורה און חכמה, און זי איז געווארן געטונקען אין תורה-ידיעות און רבנישע ליטעראַטור. אירע <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אויסערגעוויינליכע </ins>פעאיגקייטן זענען געווען זעלטן פאר א פרוי אין יענער צייט.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>זי איז געווען גרונטליך באקאנט מיט לשון-קודש און אראמיש און איז געווען באקאנט מיט ש&quot;ס און מדרש ווי יעדער געלערנטער מאן. איר אייניקל, רבי יאיר חיים בכרך, שרייבט אַז זי איז געווען &quot;איינציג פון איר סאָרט אין איר דור אין תורה&quot;. זי האט געלערנט מדרש רב אָן א נויטווענדיגקייט פאר א פירוש דורך איר פארשטאנד און וויסן. גדולי הדור פלעגן זיך ווענדן צו איר פאר הילף אין לייזן טעקסטואלע שוועריגקייטן און פארשטיין פארפלאנטערטע פאסידזשן. איר שרייבן איז געווען אויסערגעוויינטלעך, און איר רייד איז געווען קלאָר און אויסגעאַרבעט{{הערה|שם=הקדמה}}.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>זי איז געווען גרונטליך באקאנט מיט לשון-קודש און אראמיש און איז געווען באקאנט מיט ש&quot;ס און מדרש ווי יעדער געלערנטער מאן. איר אייניקל, רבי יאיר חיים בכרך, שרייבט אַז זי איז געווען &quot;איינציג פון איר סאָרט אין איר דור אין תורה&quot;. זי האט געלערנט מדרש רב אָן א נויטווענדיגקייט פאר א פירוש דורך איר פארשטאנד און וויסן. גדולי הדור פלעגן זיך ווענדן צו איר פאר הילף אין לייזן טעקסטואלע שוועריגקייטן און פארשטיין פארפלאנטערטע פאסידזשן. איר שרייבן איז געווען אויסערגעוויינטלעך, און איר רייד איז געווען קלאָר און אויסגעאַרבעט{{הערה|שם=הקדמה}}.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l25">שורה 25:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 25:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>איר אייניקל האָט קאָפּירט די ערקלערונגס־באַמערקונגען וואָס זי און איר מאַן האָבן געשריבן אויף די זייטלעך פונעם מחזור.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>איר אייניקל האָט קאָפּירט די ערקלערונגס־באַמערקונגען וואָס זי און איר מאַן האָבן געשריבן אויף די זייטלעך פונעם מחזור.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>כאָטש אירע פּירושים אויף מדרש און תרגום זענען <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">לײדער </del>מער נישט פארהאן, עקזיסטירן <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">באווײזן </del>פון איר שארפקייט אין פארעם פון הערות וואס זי האט מיטגעשריבן. איר אייניקל, רבי יאיר חיים בכרך, האט אפגעשריבן ערקלערונגען וואס זי און איר זיידע, דער מהר&quot;ל, האבן געשריבן אויף די ראנדן פון דעם מחזור. צוגאב, אין <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זײן </del>ווערק ''מקור חיים'' (ארויסגעגעבן נאך <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זײן </del>טויט), ציטירט רבי יאיר חיים, מיט הסכמה, א קאָרעקטור וואָס <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זײן </del>באבע האט געמאכט צו א סוכות פּיוט. זי האט אנגעוויזן אויף אַן איבעריגן ווארט אין דעם פּיוט וואָס <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">הײבט </del>זיך אן &quot;אאמירך&quot;{{הערה|1={{צ-זשורנאל|Tovia Preschel|The Woman Who Corrected A Sukkos Piyut|The Jewish Press|שנת הוצאה=October 16, 1992}}.|כיוון=שמאל}}.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>כאָטש אירע פּירושים אויף מדרש און תרגום זענען <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ליידער </ins>מער נישט פארהאן, עקזיסטירן <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">באווייזן </ins>פון איר שארפקייט אין פארעם פון הערות וואס זי האט מיטגעשריבן. איר אייניקל, רבי יאיר חיים בכרך, האט אפגעשריבן ערקלערונגען וואס זי און איר זיידע, דער מהר&quot;ל, האבן געשריבן אויף די ראנדן פון דעם מחזור. צוגאב, אין <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זיין </ins>ווערק ''מקור חיים'' (ארויסגעגעבן נאך <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זיין </ins>טויט), ציטירט רבי יאיר חיים, מיט הסכמה, א קאָרעקטור וואָס <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זיין </ins>באבע האט געמאכט צו א סוכות פּיוט. זי האט אנגעוויזן אויף אַן איבעריגן ווארט אין דעם פּיוט וואָס <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">הייבט </ins>זיך אן &quot;אאמירך&quot;{{הערה|1={{צ-זשורנאל|Tovia Preschel|The Woman Who Corrected A Sukkos Piyut|The Jewish Press|שנת הוצאה=October 16, 1992}}.|כיוון=שמאל}}.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>----</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>----</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l37">שורה 37:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 37:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ביבליאגראפיע==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ביבליאגראפיע==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*{{אוצר החכמה|צבי לרר|שו&quot;ת חוט השני|677916|page=13|קעפל=תולדות הגאונים ממשפחת 'בכרך' בוורמייזא|מו&quot;ל=זכרון אהרן|עמ=15–16}}.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*{{אוצר החכמה|צבי לרר|שו&quot;ת חוט השני|677916|page=13|קעפל=תולדות הגאונים ממשפחת 'בכרך' בוורמייזא|מו&quot;ל=זכרון אהרן|עמ=15–16}}.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*הרב ישראל דנדרוביץ, "[https://rambish.org.il/journals/o/or_israel/vol050/or_israel_05081.pdf ואישה חכמה השיבה...]", בתוך: '''אור ישראל''' נ (טבת תשס"ח), עמ' קפז-קצו</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==רעפערענצן==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{רעפערענצן}}</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[קאַטעגאָריע:אידישע געלערנטע פרויען]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[קאַטעגאָריע:אידישע געלערנטע פרויען]]</div></td></tr> <!-- diff cache key hamichlol_main_yi-mw_:diff::1.12:old-338373:rev-338961 --> </table> תנא קמא https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%97%D7%95%D7%94_%D7%91%D7%9B%D7%A8%D7%9A&diff=338373&oldid=prev תנא קמא אין 03:32, 12 אויגוסט 2025 2025-08-12T03:32:20Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="yi"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ עלטערע ווערסיע</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">רעוויזיע פון 03:32, 12 אויגוסט 2025</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l16">שורה 16:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 16:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>חוה איז אויפגעוואקסן אין א סביבה פול מיט תורה און חכמה, און זי איז געווארן געטונקען אין תורה-ידיעות און רבנישע ליטעראַטור. אירע אויסערגעוויינלעכע פעאיגקייטן זענען געווען זעלטן פאר א פרוי אין יענער צייט.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>חוה איז אויפגעוואקסן אין א סביבה פול מיט תורה און חכמה, און זי איז געווארן געטונקען אין תורה-ידיעות און רבנישע ליטעראַטור. אירע אויסערגעוויינלעכע פעאיגקייטן זענען געווען זעלטן פאר א פרוי אין יענער צייט.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>זי איז געווען גרונטליך באקאנט מיט לשון-קודש און אראמיש און איז געווען באקאנט מיט ש&quot;ס און מדרש ווי יעדער געלערנטער מאן. איר אייניקל, רבי יאיר חיים בכרך, שרייבט אַז זי איז געווען &quot;איינציג פון איר סאָרט אין איר דור אין תורה&quot;. זי האט געלערנט מדרש רב אָן א נויטווענדיגקייט פאר א פירוש דורך איר פארשטאנד און וויסן. גדולי הדור פלעגן זיך ווענדן צו איר פאר הילף אין לייזן טעקסטואלע שוועריגקייטן און פארשטיין פארפלאנטערטע פאסידזשן. איר שרייבן איז געווען אויסערגעוויינטלעך, און איר רייד איז געווען קלאָר און אויסגעאַרבעט{{הערה|שם=הקדמה}}.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>זי איז געווען גרונטליך באקאנט מיט לשון-קודש און אראמיש און איז געווען באקאנט מיט ש&quot;ס און מדרש ווי יעדער געלערנטער מאן. איר אייניקל, רבי יאיר חיים בכרך, שרייבט אַז זי איז געווען &quot;איינציג פון איר סאָרט אין איר דור אין תורה&quot;. זי האט געלערנט מדרש רב אָן א נויטווענדיגקייט פאר א פירוש דורך איר פארשטאנד און וויסן. גדולי הדור פלעגן זיך ווענדן צו איר פאר הילף אין לייזן טעקסטואלע שוועריגקייטן און פארשטיין פארפלאנטערטע פאסידזשן. איר שרייבן איז געווען אויסערגעוויינטלעך, און איר רייד איז געווען קלאָר און אויסגעאַרבעט{{הערה|שם=הקדמה}}.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אין דער [[מעמארבוך|מעמאָרבוך]] פון ווארמס ווערט ספּעציעל דערמאנט איר למדנות{{הערה|קבץ על יד כרך ג עמ' 15.}}.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אין דער [[מעמארבוך|מעמאָרבוך]] פון ווארמס ווערט ספּעציעל דערמאנט איר למדנות{{הערה|קבץ על יד כרך ג עמ' 15.}}.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l25">שורה 25:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 24:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>איר אייניקל האָט קאָפּירט די ערקלערונגס־באַמערקונגען וואָס זי און איר מאַן האָבן געשריבן אויף די זייטלעך פונעם מחזור.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>איר אייניקל האָט קאָפּירט די ערקלערונגס־באַמערקונגען וואָס זי און איר מאַן האָבן געשריבן אויף די זייטלעך פונעם מחזור.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">כאָטש אירע פּירושים אויף מדרש און תרגום זענען לײדער מער נישט פארהאן, עקזיסטירן באווײזן פון איר שארפקייט אין פארעם פון הערות וואס זי האט מיטגעשריבן. איר אייניקל, רבי יאיר חיים בכרך, האט אפגעשריבן ערקלערונגען וואס זי און איר זיידע, דער מהר"ל, האבן געשריבן אויף די ראנדן פון דעם מחזור. צוגאב, אין זײן ווערק ''מקור חיים'' (ארויסגעגעבן נאך זײן טויט), ציטירט רבי יאיר חיים, מיט הסכמה, א קאָרעקטור וואָס זײן באבע האט געמאכט צו א סוכות פּיוט. זי האט אנגעוויזן אויף אַן איבעריגן ווארט אין דעם פּיוט וואָס הײבט זיך אן "אאמירך"{{הערה|1={{צ-זשורנאל|Tovia Preschel|The Woman Who Corrected A Sukkos Piyut|The Jewish Press|שנת הוצאה=October 16, 1992}}.|כיוון=שמאל}}.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>----</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>----</div></td></tr> <!-- diff cache key hamichlol_main_yi-mw_:diff::1.12:old-338372:rev-338373 --> </table> תנא קמא https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%97%D7%95%D7%94_%D7%91%D7%9B%D7%A8%D7%9A&diff=338372&oldid=prev תנא קמא אין 02:12, 12 אויגוסט 2025 2025-08-12T02:12:29Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="yi"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ עלטערע ווערסיע</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">רעוויזיע פון 02:12, 12 אויגוסט 2025</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l15">שורה 15:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 15:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==איר בילדונג און געלערנטקייט==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==איר בילדונג און געלערנטקייט==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>חוה איז אויפגעוואקסן אין א סביבה פול מיט תורה און חכמה, און זי איז געווארן געטונקען אין תורה-ידיעות און רבנישע ליטעראַטור. אירע אויסערגעוויינלעכע פעאיגקייטן זענען געווען זעלטן פאר א פרוי אין יענער צייט.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>חוה איז אויפגעוואקסן אין א סביבה פול מיט תורה און חכמה, און זי איז געווארן געטונקען אין תורה-ידיעות און רבנישע ליטעראַטור. אירע אויסערגעוויינלעכע פעאיגקייטן זענען געווען זעלטן פאר א פרוי אין יענער צייט.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>זי איז געווען גרונטליך באקאנט מיט לשון-קודש און אראמיש און איז געווען באקאנט מיט ש&quot;ס און מדרש ווי יעדער געלערנטער מאן.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>זי איז געווען גרונטליך באקאנט מיט לשון-קודש און אראמיש און איז געווען באקאנט מיט ש&quot;ס און מדרש ווי יעדער געלערנטער מאן. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">איר אייניקל, רבי יאיר חיים בכרך, שרייבט אַז זי איז געווען &quot;איינציג פון איר סאָרט אין איר דור אין תורה&quot;. </ins>זי האט <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">געלערנט </ins>מדרש <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">רב </ins>אָן א <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">נויטווענדיגקייט </ins>פאר א פירוש <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דורך איר פארשטאנד און וויסן</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">גדולי הדור </ins>פלעגן זיך ווענדן צו איר פאר הילף אין לייזן טעקסטואלע שוועריגקייטן און פארשטיין פארפלאנטערטע פאסידזשן<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. איר שרייבן איז געווען אויסערגעוויינטלעך, און איר רייד איז געווען קלאָר און אויסגעאַרבעט{{הערה|שם=הקדמה}}</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>זי האט <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">געליינט </del>מדרש <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אגדה און סידור, </del>אָן א <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">נויטווענדיקייט </del>פאר א פירוש.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">רבנים </del>פלעגן זיך ווענדן צו איר פאר הילף אין לייזן טעקסטואלע שוועריגקייטן און פארשטיין פארפלאנטערטע פאסידזשן.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אין דער [[מעמארבוך|מעמאָרבוך]] פון ווארמס ווערט ספּעציעל דערמאנט איר למדנות.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">איר אייניקל, רב יאיר חיים בכרך, שרייבט אַז זי איז געווען &quot;איינציק פון איר סאָרט </del>אין <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">איר דור אין תורה&quot;.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אין <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דער [[מעמארבוך|מעמאָרבוך]] </ins>פון <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ווארמס ווערט ספּעציעל דערמאנט </ins>איר <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">למדנות{{הערה|קבץ על יד כרך ג עמ' 15</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">}}</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זי האָט געהאַט אַן אָריגינעלע ערקלערונג </del>פון <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">מדרש רבה.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זי האָט געלערנט דורך </del>איר <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פאַרשטאַנד און וויסן</del>.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זי האָט ערקלערט אַזוי אַז אַלע וואָס האָבן זי געהערט האָבן פאַרשטאַנען אַז זי האָט געמיינט ריכטיק</del>.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>זי האָט ערקלערט די יום־טוב און תּחנון תּפילות, און רש&quot;יס פירוש אויף דער תּורה, און גאַנץ תּנ&quot;ך, און תרגום און חיצונית. (זי איז געהאַלטן געוואָרן ווי אַ מומחה אויף רש&quot;י).</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>זי האָט ערקלערט די יום־טוב און תּחנון תּפילות, און רש&quot;יס פירוש אויף דער תּורה, און גאַנץ תּנ&quot;ך, און תרגום און חיצונית. (זי איז געהאַלטן געוואָרן ווי אַ מומחה אויף רש&quot;י).</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>מע האָט זי געהאַלטן ווי אַ &quot;בקי בהלכה&quot; (מומחה אין הלכה).</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>מע האָט זי געהאַלטן ווי אַ &quot;בקי בהלכה&quot; (מומחה אין הלכה).</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">איר שרייבן איז געווען אויסערגעוויינטלעך, און איר רייד איז געווען קלאָר און אויסגעאַרבעט.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>איר אייניקל האָט קאָפּירט די ערקלערונגס־באַמערקונגען וואָס זי און איר מאַן האָבן געשריבן אויף די זייטלעך פונעם מחזור.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>איר אייניקל האָט קאָפּירט די ערקלערונגס־באַמערקונגען וואָס זי און איר מאַן האָבן געשריבן אויף די זייטלעך פונעם מחזור.</div></td></tr> <!-- diff cache key hamichlol_main_yi-mw_:diff::1.12:old-338366:rev-338372 --> </table> תנא קמא https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%97%D7%95%D7%94_%D7%91%D7%9B%D7%A8%D7%9A&diff=338366&oldid=prev תנא קמא אין 00:14, 12 אויגוסט 2025 2025-08-12T00:14:33Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="yi"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ עלטערע ווערסיע</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">רעוויזיע פון 00:14, 12 אויגוסט 2025</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">שורה 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 1:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{דרעפט|}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{דרעפט|}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''חוה בכרך''' (בערך ה'ש&quot;מ–תי&quot;א), איז געווען א זעלטענער ביישפּיל פון א תורה-געלערנטע פרוי. זי איז געווען די אייניקל פון דעם בארימטן מהר&quot;ל מפראג, הגאון רבי יהודה ליווא בן בצלאל. זי איז קרעדיטירט מיט שרייבן פירושים אויף מדרש און תרגום, כאטש די שריפטן זענען מער נישט פאראן.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">רעבעצין </ins>'''חוה בכרך''' (בערך ה'ש&quot;מ–תי&quot;א), איז געווען א זעלטענער ביישפּיל פון א תורה-געלערנטע פרוי. זי איז געווען די אייניקל פון דעם בארימטן מהר&quot;ל מפראג, הגאון רבי יהודה ליווא בן בצלאל. זי איז קרעדיטירט מיט שרייבן פירושים אויף מדרש און תרגום, כאטש די שריפטן זענען מער נישט פאראן.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ביאגראפיע==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ביאגראפיע==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>חוה איז געבוירן געווארן ארום יאר ה'ש&quot;מ אין פּראָג צו א חשוב'ער און געלערנטער משפּחה. איר פאטער איז געווען [[רבי יצחק הכהן (כ&quot;ץ)]], א בארימטער רב אין ניקלשבורג און פּראג. איר מוטער איז געווען פייגל, א טאכטער פונעם הייליגן רבי יהודה ליווא בן בצלאל (דער מהר&quot;ל מפראג). פייגל איז אויך געווען רבניש געלערנט. חוה'ס דריי ברידער זענען אויך געווען חשובע רבנים אין פּוילן, רבי חיים הכהן כ&quot;ץ, רב אין פראנקפורט און שפּעטער אין פּויזן און רבי נפתלי, רב אין לובלין און מחבר פונעם ספר &quot;פירות גינוסר&quot;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>חוה איז געבוירן געווארן ארום יאר ה'ש&quot;מ אין פּראָג צו א חשוב'ער און געלערנטער משפּחה. איר פאטער איז געווען [[רבי יצחק הכהן (כ&quot;ץ)]], א בארימטער רב אין ניקלשבורג און פּראג. איר מוטער איז געווען פייגל, א טאכטער פונעם הייליגן רבי יהודה ליווא בן בצלאל (דער מהר&quot;ל מפראג). פייגל איז אויך געווען רבניש געלערנט. חוה'ס דריי ברידער זענען אויך געווען חשובע רבנים אין פּוילן, רבי חיים הכהן כ&quot;ץ, רב אין פראנקפורט און שפּעטער אין פּויזן<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, </ins>און רבי נפתלי, רב אין לובלין און מחבר פונעם ספר &quot;פירות גינוסר&quot;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אין יאר ש&quot;ס האט חוה כהן חתונה געהאט מיט [[רבי אברהם שמואל בכרך]] (של&quot;ה–שע&quot;ה), וועלכער איז געווען א תלמיד פון סיי איר זיידן דער מהר&quot;ל, און סיי איר פאטער, רבי יצחק כ&quot;ץ. רבי אברהם שמואל האט געדינט אלס רב אין עטליכע קהילות, אריינגערעכנט [[בומסלא]] (מלאַדאַ באָלעסלאַוו), טורובין, קאָלין, און פּאָהרליץ. צום לעצט, אין יאר שס&quot;ט, איז ער באשטימט געווארן אלס אב&quot;ד אין דער וויכטיגער קהילה אין [[ווארמס]]. זיי האבן געהאט צוויי טעכטער און א זון. אין יאר שע&quot;ה, אין עלטער פון 40 יאר, איז איר מאן נפטר געווארן אין גערנשעהם אויפן [[רהיין|ריין]], א קרבן פון א פּאגראם אין ווארמס.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אין יאר ש&quot;ס האט חוה כהן חתונה געהאט מיט [[רבי אברהם שמואל בכרך]] (של&quot;ה–שע&quot;ה), וועלכער איז געווען א תלמיד פון סיי איר זיידן דער מהר&quot;ל, און סיי איר פאטער, רבי יצחק כ&quot;ץ. רבי אברהם שמואל האט געדינט אלס רב אין עטליכע קהילות, אריינגערעכנט [[בומסלא]] (מלאַדאַ באָלעסלאַוו), טורובין, קאָלין, און פּאָהרליץ. צום לעצט, אין יאר שס&quot;ט, איז ער באשטימט געווארן אלס אב&quot;ד אין דער וויכטיגער קהילה אין [[ווארמס]]. זיי האבן געהאט צוויי טעכטער און א זון. אין יאר שע&quot;ה, אין עלטער פון 40 יאר, איז איר מאן נפטר געווארן אין גערנשעהם אויפן [[רהיין|ריין]], א קרבן פון א פּאגראם אין ווארמס.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>חוה איז געבליבן אַן אלמנה אין עלטער פון 30 יאר. זי האט מער נישט חתונה געהאט, כאטש דער גרויסער של&quot;ה הקדוש, [[רבי ישעיה הלוי הורוויץ|רבי ישעיה הורוויץ]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, האט געזוכט איר האנט</del>, און ווען זי האט אפּגעזאגט, האט ער געהאלטן אז ער איז נישט ראוי דערויף.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">נאך דעם וואס זי איז געווארן אַן אלמנה, איז חוה צוריקגעפארן קיין פראג מיט אירע קליינע קינדער. זי האט געוואוינט אין ווארמס ביז איר אייניקל יאיר חיים'ס בר מצוה אין יאר ת&quot;י.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>חוה איז געבליבן אַן אלמנה אין עלטער פון 30 יאר. זי האט מער <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">קיינמאל </ins>נישט חתונה געהאט, כאטש <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זי האט געהאט געלעגנהייטן, איינגערעכנט א פארשלאג פון </ins>דער גרויסער של&quot;ה הקדוש, [[רבי ישעיה הלוי הורוויץ|רבי ישעיה הורוויץ]], און ווען זי האט אפּגעזאגט, האט ער געהאלטן אז ער איז נישט ראוי דערויף<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{הערה|שם=הקדמה|שו&quot;ת חוות יאיר {{אוצר|חות יאיר/הקדמה|הקדמה}}.}}.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אין עלטער פון 66 יאר, האט זי אונטערגענומען צו רייזן קיין ארץ ישראל כדי צו פארברענגען איר לעצטע טעג דארטן. במשך איר רייזע איז זי געווארן געשעצט און מכובד אין יעדער ארט וואו זי איז דורך, צוליב איר אייגענעם רום, איר חשוב'ן יחוס, און איר משפּחה פון תלמידי חכמים. ליידער האט זי קיינמאל נישט דערגייכט ארץ ישראל, און איז נפטר געווארן אין אין סאָפיע, בולגאַריע אויפן וועג אהין. זי איז דארט באגראבן געווארן מיט גרויס כבוד{{הערה|שם=הקדמה}}</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==איר בילדונג און געלערנטקייט==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==איר בילדונג און געלערנטקייט==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אויפגעוואקסן <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אונטער די אויגן פון איר זיידן, דער מהר&quot;ל</del>, און <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">געבילדעט דורך אירע עלטערן, </del>איז <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">חוה </del>געווארן <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">איינע פון די מערסטסט אויסערגעוויינטליכע פרויען וועגן וועלכע אידישע ליטעראטור רעדט</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">חוה איז </ins>אויפגעוואקסן <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אין א סביבה פול מיט תורה און חכמה</ins>, און <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זי </ins>איז געווארן <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">געטונקען אין תורה-ידיעות און רבנישע ליטעראַטור. אירע אויסערגעוויינלעכע פעאיגקייטן זענען געווען זעלטן פאר א פרוי אין יענער צייט</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>זי איז געווען <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">גרונטליך באקאנט מיט לשון-קודש און אראמיש און איז געווען באקאנט </ins>מיט ש&quot;ס און מדרש ווי יעדער געלערנטער מאן.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>זי איז געווען <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">באַקאַנט </del>מיט ש&quot;ס <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(תלמוד) </del>און מדרש ווי יעדער געלערנטער מאן<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זי איז אויך געווען גרונטלעך באקאנט מיט לשון-קודש און אראמיש</del>.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>זי האט געליינט מדרש אגדה און סידור, אָן א נויטווענדיקייט פאר א פירוש.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>זי האט געליינט מדרש אגדה און סידור, אָן א נויטווענדיקייט פאר א פירוש.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">רבנים פלעגן זיך ווענדן צו איר פאר הילף אין לייזן טעקסטואלע שוועריגקייטן און פארשטיין פארפלאנטערטע פאסידזשן.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זי איז געווען גרייט צו ערקלערן פּאַסאַזשן וועלכע האבן פאר'חידוש'ט פיל קאמפּעטענטע רבנישע געלערנטע.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אין דער <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[מעמארבוך|</ins>מעמאָרבוך<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>פון <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ווארמס ווערט ספּעציעל דערמאנט </ins>איר <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">למדנות</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זי האָט פארמאגט א ברייטע וויסן פון העברעישער און רבנישער ליטעראטור.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זי האָט אָפט געקענט העלפן רבנים צו לייזן שווערע טעקסטועלע פראַגעס.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אַזאַ געלערנטקייט איז געווען גאנץ זעלטן צווישן אידישע פרויען </del>אין <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">יענער צייט.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער מעמאָרבוך פון <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">וואָרמס מאַכט אַ ספּעציעלע דערמאָנונג וועגן </del>איר <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">געלערנטקייט</del>.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>איר אייניקל, רב יאיר חיים בכרך, שרייבט אַז זי איז געווען &quot;איינציק פון איר סאָרט אין איר דור אין תורה&quot;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>איר אייניקל, רב יאיר חיים בכרך, שרייבט אַז זי איז געווען &quot;איינציק פון איר סאָרט אין איר דור אין תורה&quot;.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l42">שורה 42:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 37:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>איר אייניקל האָט קאָפּירט די ערקלערונגס־באַמערקונגען וואָס זי און איר מאַן האָבן געשריבן אויף די זייטלעך פונעם מחזור.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>איר אייניקל האָט קאָפּירט די ערקלערונגס־באַמערקונגען וואָס זי און איר מאַן האָבן געשריבן אויף די זייטלעך פונעם מחזור.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">נאָך דעם וואָס זי איז געוואָרן אַן אַלמנה, האָט חוה בכרך געוווינט רוב פון איר לעבן אין פּראָג. זי האָט געוווינט אין וואָרמס ביזן דרייצנטן געבוירן־טאָג פון איר אייניקל יאיר חיים.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">----</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אין עלטער פון 66 יאָר, האָט זי זיך אונטערגענומען אַן עליה קיין ארץ ישראל. זי איז געשטאָרבן אין 1651 (אָדער 1652) אין סאָפיע, בולגאַריע אויפן וועג אַהין. דאָרטן איז זי באַערט געוואָרן, ווי זי איז געווען באַערט איבער אירע רייזעס, &quot;ווייל איר נאָמען איז געווען באַקאַנט&quot;.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ירשענשאַפט: חוה בכרך איז אַ באַקאַנטע פיגור ווי איינע פון די זעלטענע יידישע פרויען פון איר צייט וואָס זענען געווען באַקאַנט מיט גרויסער תּורה־קענטעניש. כאָטש אירע שריפטן זענען פאַרלוירן, איז דער הויפּט־קווואַל איבער איר לעבן און לערנען איר אייניקל, רב יאיר חיים בכרך. רב יאיר חיים, וועלכער איז געווען איינער פון די גרעסטע רבנישע פיגורן פונעם זיבעצנטן יאָרהונדערט, האָט זייער געשעצט זיין באָבע. אין דער הקדמה צו זיין באַקאַנטן שו&quot;ת, &quot;חוות יאיר&quot;, ערקלערט ער אַז דער טיטל פון זיין ספר רעפּרעזענטירט זיין באַרימטע און געלערנטע באָבע חוה, וועמען ער רופט &quot;זיין עלטערע, די צנועה פרוי, מרת חוה, די מוטער פון זיין פאָטער… וועלכע האָט אים געהאָלפן צו אַנטוויקלען…&quot;. דוד קויפמאַן, וועלכער האָט געשריבן אַ ביאָגראַפיע פון רב יאיר חיים בכרך, דערמאָנט די באָבעס געלערנטקייט.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ירשענשאַפט: חוה בכרך איז אַ באַקאַנטע פיגור ווי איינע פון די זעלטענע יידישע פרויען פון איר צייט וואָס זענען געווען באַקאַנט מיט גרויסער תּורה־קענטעניש. כאָטש אירע שריפטן זענען פאַרלוירן, איז דער הויפּט־קווואַל איבער איר לעבן און לערנען איר אייניקל, רב יאיר חיים בכרך. רב יאיר חיים, וועלכער איז געווען איינער פון די גרעסטע רבנישע פיגורן פונעם זיבעצנטן יאָרהונדערט, האָט זייער געשעצט זיין באָבע. אין דער הקדמה צו זיין באַקאַנטן שו&quot;ת, &quot;חוות יאיר&quot;, ערקלערט ער אַז דער טיטל פון זיין ספר רעפּרעזענטירט זיין באַרימטע און געלערנטע באָבע חוה, וועמען ער רופט &quot;זיין עלטערע, די צנועה פרוי, מרת חוה, די מוטער פון זיין פאָטער… וועלכע האָט אים געהאָלפן צו אַנטוויקלען…&quot;. דוד קויפמאַן, וועלכער האָט געשריבן אַ ביאָגראַפיע פון רב יאיר חיים בכרך, דערמאָנט די באָבעס געלערנטקייט.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l58">שורה 58:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 50:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[קאַטעגאָריע:אידישע געלערנטע פרויען]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[קאַטעגאָריע:אידישע געלערנטע פרויען]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[קאַטעגאָריע:פערזענליכקייטן פון פראג]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[קאַטעגאָריע:פערזענליכקייטן פון פראג]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">קאטעגאריע</del>:בכרך משפחה]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">קאַטעגאָריע</ins>:בכרך משפחה<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[he:חוה בכרך</ins>]]</div></td></tr> <!-- diff cache key hamichlol_main_yi-mw_:diff::1.12:old-338363:rev-338366 --> </table> תנא קמא https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%97%D7%95%D7%94_%D7%91%D7%9B%D7%A8%D7%9A&diff=338363&oldid=prev תנא קמא אין 20:25, 11 אויגוסט 2025 2025-08-11T20:25:05Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="yi"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ עלטערע ווערסיע</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">רעוויזיע פון 20:25, 11 אויגוסט 2025</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">שורה 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 1:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{דרעפט|}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{דרעפט|}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''חוה בכרך''' (בערך <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1580–1651</del>), איז געווען א זעלטענער ביישפּיל פון א <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">געבילדעטע </del>פרוי. זי איז קרעדיטירט מיט שרייבן פירושים אויף מדרש און תרגום, כאטש די שריפטן זענען מער נישט פאראן.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''חוה בכרך''' (בערך <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ה'ש&quot;מ–תי&quot;א</ins>), איז געווען א זעלטענער ביישפּיל פון א <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">תורה-געלערנטע </ins>פרוי<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. זי איז געווען די אייניקל פון דעם בארימטן מהר&quot;ל מפראג, הגאון רבי יהודה ליווא בן בצלאל</ins>. זי איז קרעדיטירט מיט שרייבן פירושים אויף מדרש און תרגום, כאטש די שריפטן זענען מער נישט פאראן.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זי </del>איז געבוירן <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">געוואָרן אַרום 1580 </del>אין פּראָג<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. זי איז אויפגעוואקסן אין </del>א <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">חשובער </del>און געלערנטער משפּחה. איר פאטער איז געווען [[רבי יצחק הכהן (כ&quot;ץ)]], א <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">געלערנטער </del>רב<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, </del>און איר מוטער איז געווען פייגל, א טאכטער פונעם <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">בארימטן רב </del>יהודה ליווא בן בצלאל (דער מהר&quot;ל מפראג). פייגל איז אויך געווען רבניש געלערנט. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אירע צוויי </del>ברידער, רבי חיים און רבי נפתלי, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זענען אויך געווען חשובע רבנים </del>אין <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פּוילן</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==ביאגראפיע==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">חוה </ins>איז געבוירן <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">געווארן ארום יאר ה'ש&quot;מ </ins>אין פּראָג <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">צו </ins>א <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">חשוב'ער </ins>און געלערנטער משפּחה. איר פאטער איז געווען [[רבי יצחק הכהן (כ&quot;ץ)]], א <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">בארימטער </ins>רב <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אין ניקלשבורג </ins>און <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פּראג. </ins>איר מוטער איז געווען פייגל, א טאכטער פונעם <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">הייליגן רבי </ins>יהודה ליווא בן בצלאל (דער מהר&quot;ל מפראג). פייגל איז אויך געווען רבניש געלערנט. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">חוה'ס דריי </ins>ברידער <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זענען אויך געווען חשובע רבנים אין פּוילן</ins>, רבי חיים <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">הכהן כ&quot;ץ, רב אין פראנקפורט און שפּעטער אין פּויזן </ins>און רבי נפתלי, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">רב </ins>אין <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">לובלין און מחבר פונעם ספר &quot;פירות גינוסר&quot;</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זי </del>האט חתונה געהאט <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אין יאר 1600 </del>מיט [[רבי אברהם שמואל בכרך]], א תלמיד פון סיי איר זיידן סיי איר פאטער. רבי אברהם שמואל איז <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">געווען רב </del>אין [[ווארמס]]. זיי האבן געהאט צוויי טעכטער און א זון. אין יאר <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1615</del>, אין עלטער פון 40 יאר, איז איר מאן <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">געשטארבן </del>אין <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">גערנשעים </del>אויפן [[רהיין|ריין]], א קרבן פון א פּאגראם אין ווארמס.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אין יאר ש&quot;ס </ins>האט <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">חוה כהן </ins>חתונה געהאט מיט [[רבי אברהם שמואל בכרך]] <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(של&quot;ה–שע&quot;ה)</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">וועלכער איז געווען </ins>א תלמיד פון סיי איר זיידן <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דער מהר&quot;ל, און </ins>סיי איר פאטער<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, רבי יצחק כ&quot;ץ</ins>. רבי אברהם שמואל <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">האט געדינט אלס רב אין עטליכע קהילות, אריינגערעכנט [[בומסלא]] (מלאַדאַ באָלעסלאַוו), טורובין, קאָלין, און פּאָהרליץ. צום לעצט, אין יאר שס&quot;ט, </ins>איז <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ער באשטימט געווארן אלס אב&quot;ד אין דער וויכטיגער קהילה </ins>אין [[ווארמס]]. זיי האבן געהאט צוויי טעכטער און א זון. אין יאר <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">שע&quot;ה</ins>, אין עלטער פון 40 יאר, איז איר מאן <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">נפטר געווארן </ins>אין <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">גערנשעהם </ins>אויפן [[רהיין|ריין]], א קרבן פון א פּאגראם אין ווארמס.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>חוה איז געבליבן אַן אלמנה אין עלטער פון 30 יאר. זי האט מער נישט חתונה געהאט, כאטש דער גרויסער של&quot;ה הקדוש, [[רבי ישעיה הלוי הורוויץ|רבי ישעיה הורוויץ]], האט געזוכט איר האנט, און ווען זי האט אפּגעזאגט, האט ער געהאלטן אז ער איז נישט ראוי דערויף.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>חוה איז געבליבן אַן אלמנה אין עלטער פון 30 יאר. זי האט מער נישט חתונה געהאט, כאטש דער גרויסער של&quot;ה הקדוש, [[רבי ישעיה הלוי הורוויץ|רבי ישעיה הורוויץ]], האט געזוכט איר האנט, און ווען זי האט אפּגעזאגט, האט ער געהאלטן אז ער איז נישט ראוי דערויף.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l51">שורה 51:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 52:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*אָריגינעלע ערקלערונג אויף מדרש רבה.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*אָריגינעלע ערקלערונג אויף מדרש רבה.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*באַמערקונגען אויף די זייטלעך פונעם מחזור (צוזאַמען מיט איר מאַן).</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*באַמערקונגען אויף די זייטלעך פונעם מחזור (צוזאַמען מיט איר מאַן).</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==ביבליאגראפיע==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*{{אוצר החכמה|צבי לרר|שו"ת חוט השני|677916|page=13|קעפל=תולדות הגאונים ממשפחת 'בכרך' בוורמייזא|מו"ל=זכרון אהרן|עמ=15–16}}.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[קאַטעגאָריע:אידישע געלערנטע פרויען]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[קאַטעגאָריע:אידישע געלערנטע פרויען]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[קאַטעגאָריע:פערזענליכקייטן פון פראג]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[קאַטעגאָריע:פערזענליכקייטן פון פראג]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[קאטעגאריע:בכרך משפחה]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[קאטעגאריע:בכרך משפחה]]</div></td></tr> <!-- diff cache key hamichlol_main_yi-mw_:diff::1.12:old-336887:rev-338363 --> </table> תנא קמא https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%97%D7%95%D7%94_%D7%91%D7%9B%D7%A8%D7%9A&diff=336887&oldid=prev תנא קמא: בס"ד 2025-06-01T05:55:20Z <p>בס&quot;ד</p> <p><b>נייער בלאַט</b></p><div>{{דרעפט|}}<br /> '''חוה בכרך''' (בערך 1580–1651), איז געווען א זעלטענער ביישפּיל פון א געבילדעטע פרוי. זי איז קרעדיטירט מיט שרייבן פירושים אויף מדרש און תרגום, כאטש די שריפטן זענען מער נישט פאראן.<br /> <br /> זי איז געבוירן געוואָרן אַרום 1580 אין פּראָג. זי איז אויפגעוואקסן אין א חשובער און געלערנטער משפּחה. איר פאטער איז געווען [[רבי יצחק הכהן (כ&quot;ץ)]], א געלערנטער רב, און איר מוטער איז געווען פייגל, א טאכטער פונעם בארימטן רב יהודה ליווא בן בצלאל (דער מהר&quot;ל מפראג). פייגל איז אויך געווען רבניש געלערנט. אירע צוויי ברידער, רבי חיים און רבי נפתלי, זענען אויך געווען חשובע רבנים אין פּוילן.<br /> <br /> זי האט חתונה געהאט אין יאר 1600 מיט [[רבי אברהם שמואל בכרך]], א תלמיד פון סיי איר זיידן סיי איר פאטער. רבי אברהם שמואל איז געווען רב אין [[ווארמס]]. זיי האבן געהאט צוויי טעכטער און א זון. אין יאר 1615, אין עלטער פון 40 יאר, איז איר מאן געשטארבן אין גערנשעים אויפן [[רהיין|ריין]], א קרבן פון א פּאגראם אין ווארמס.<br /> <br /> חוה איז געבליבן אַן אלמנה אין עלטער פון 30 יאר. זי האט מער נישט חתונה געהאט, כאטש דער גרויסער של&quot;ה הקדוש, [[רבי ישעיה הלוי הורוויץ|רבי ישעיה הורוויץ]], האט געזוכט איר האנט, און ווען זי האט אפּגעזאגט, האט ער געהאלטן אז ער איז נישט ראוי דערויף.<br /> <br /> ==איר בילדונג און געלערנטקייט==<br /> אויפגעוואקסן אונטער די אויגן פון איר זיידן, דער מהר&quot;ל, און געבילדעט דורך אירע עלטערן, איז חוה געווארן איינע פון די מערסטסט אויסערגעוויינטליכע פרויען וועגן וועלכע אידישע ליטעראטור רעדט.<br /> <br /> זי איז געווען באַקאַנט מיט ש&quot;ס (תלמוד) און מדרש ווי יעדער געלערנטער מאן.<br /> זי איז אויך געווען גרונטלעך באקאנט מיט לשון-קודש און אראמיש.<br /> זי האט געליינט מדרש אגדה און סידור, אָן א נויטווענדיקייט פאר א פירוש.<br /> <br /> זי איז געווען גרייט צו ערקלערן פּאַסאַזשן וועלכע האבן פאר'חידוש'ט פיל קאמפּעטענטע רבנישע געלערנטע.<br /> <br /> זי האָט פארמאגט א ברייטע וויסן פון העברעישער און רבנישער ליטעראטור.<br /> <br /> זי האָט אָפט געקענט העלפן רבנים צו לייזן שווערע טעקסטועלע פראַגעס.<br /> <br /> אַזאַ געלערנטקייט איז געווען גאנץ זעלטן צווישן אידישע פרויען אין יענער צייט.<br /> <br /> דער מעמאָרבוך פון וואָרמס מאַכט אַ ספּעציעלע דערמאָנונג וועגן איר געלערנטקייט.<br /> <br /> איר אייניקל, רב יאיר חיים בכרך, שרייבט אַז זי איז געווען &quot;איינציק פון איר סאָרט אין איר דור אין תורה&quot;.<br /> <br /> זי האָט געהאַט אַן אָריגינעלע ערקלערונג פון מדרש רבה.<br /> <br /> זי האָט געלערנט דורך איר פאַרשטאַנד און וויסן.<br /> <br /> זי האָט ערקלערט אַזוי אַז אַלע וואָס האָבן זי געהערט האָבן פאַרשטאַנען אַז זי האָט געמיינט ריכטיק.<br /> <br /> זי האָט ערקלערט די יום־טוב און תּחנון תּפילות, און רש&quot;יס פירוש אויף דער תּורה, און גאַנץ תּנ&quot;ך, און תרגום און חיצונית. (זי איז געהאַלטן געוואָרן ווי אַ מומחה אויף רש&quot;י).<br /> <br /> מע האָט זי געהאַלטן ווי אַ &quot;בקי בהלכה&quot; (מומחה אין הלכה).<br /> <br /> איר שרייבן איז געווען אויסערגעוויינטלעך, און איר רייד איז געווען קלאָר און אויסגעאַרבעט.<br /> <br /> איר אייניקל האָט קאָפּירט די ערקלערונגס־באַמערקונגען וואָס זי און איר מאַן האָבן געשריבן אויף די זייטלעך פונעם מחזור.<br /> <br /> נאָך דעם וואָס זי איז געוואָרן אַן אַלמנה, האָט חוה בכרך געוווינט רוב פון איר לעבן אין פּראָג. זי האָט געוווינט אין וואָרמס ביזן דרייצנטן געבוירן־טאָג פון איר אייניקל יאיר חיים.<br /> <br /> אין עלטער פון 66 יאָר, האָט זי זיך אונטערגענומען אַן עליה קיין ארץ ישראל. זי איז געשטאָרבן אין 1651 (אָדער 1652) אין סאָפיע, בולגאַריע אויפן וועג אַהין. דאָרטן איז זי באַערט געוואָרן, ווי זי איז געווען באַערט איבער אירע רייזעס, &quot;ווייל איר נאָמען איז געווען באַקאַנט&quot;.<br /> <br /> ירשענשאַפט: חוה בכרך איז אַ באַקאַנטע פיגור ווי איינע פון די זעלטענע יידישע פרויען פון איר צייט וואָס זענען געווען באַקאַנט מיט גרויסער תּורה־קענטעניש. כאָטש אירע שריפטן זענען פאַרלוירן, איז דער הויפּט־קווואַל איבער איר לעבן און לערנען איר אייניקל, רב יאיר חיים בכרך. רב יאיר חיים, וועלכער איז געווען איינער פון די גרעסטע רבנישע פיגורן פונעם זיבעצנטן יאָרהונדערט, האָט זייער געשעצט זיין באָבע. אין דער הקדמה צו זיין באַקאַנטן שו&quot;ת, &quot;חוות יאיר&quot;, ערקלערט ער אַז דער טיטל פון זיין ספר רעפּרעזענטירט זיין באַרימטע און געלערנטע באָבע חוה, וועמען ער רופט &quot;זיין עלטערע, די צנועה פרוי, מרת חוה, די מוטער פון זיין פאָטער… וועלכע האָט אים געהאָלפן צו אַנטוויקלען…&quot;. דוד קויפמאַן, וועלכער האָט געשריבן אַ ביאָגראַפיע פון רב יאיר חיים בכרך, דערמאָנט די באָבעס געלערנטקייט.<br /> <br /> ==ווערק (ניט פאַראַן)==<br /> *פירושים אויף מדרש און תרגום.<br /> *אָריגינעלע ערקלערונג אויף מדרש רבה.<br /> *באַמערקונגען אויף די זייטלעך פונעם מחזור (צוזאַמען מיט איר מאַן).<br /> <br /> [[קאַטעגאָריע:אידישע געלערנטע פרויען]]<br /> [[קאַטעגאָריע:פערזענליכקייטן פון פראג]]<br /> [[קאטעגאריע:בכרך משפחה]]</div> תנא קמא