https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D7%A8%D7%95%D7%99%3A%D7%97%D7%92%D7%90
רוי:חגא - ווערסיע היסטאריע
2026-04-21T17:49:56Z
ווערסיע היסטאריע פאר דעם בלאט אויפן וויקי
MediaWiki 1.39.4
https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%97%D7%92%D7%90&diff=339965&oldid=prev
תנא קמא אין 01:04, 6 מערץ 2026
2026-03-06T01:04:42Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="yi">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ עלטערע ווערסיע</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">רעוויזיע פון 01:04, 6 מערץ 2026</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">שורה 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 1:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{דרעפט}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{דרעפט}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>א '''חגא''' (כאָגע; לשון רבים: '''חגאות''' ענגליש: holiday, "האלידעי" פון "הייליגע טאג") איז אַ גוישער פייערטאָג. דאָס וואָרט ווערט אָפט גענוצט ביי אידיש-רעדנדע אין אַן איראָנישן אָדער ביטולדיגן פאָרעם צו באַטאָנען דעם חילוק צווישן אַ אידישן "חג" אָדער "יום-טוב" און די פייערונגען פון די גויים.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>א '''חגא''' (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ארויסגערעדט: </ins>כאָגע; לשון רבים: '''חגאות'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">; </ins>ענגליש: holiday, "האלידעי" פון "הייליגע טאג") איז אַ גוישער פייערטאָג. דאָס וואָרט ווערט אָפט גענוצט ביי אידיש-רעדנדע אין אַן איראָנישן אָדער ביטולדיגן פאָרעם צו באַטאָנען דעם חילוק צווישן אַ אידישן "חג" אָדער "יום-טוב" און די פייערונגען פון די גויים.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==עטימאָלאָגיע און באַדייטונג==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==עטימאָלאָגיע און באַדייטונג==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l24">שורה 24:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 24:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* אין דעם פּוילישן און גאַליציאַנער אידיש קלינגט עס מער ווי כוגע ({{IPA|/ˈχuɡə/}}).</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* אין דעם פּוילישן און גאַליציאַנער אידיש קלינגט עס מער ווי כוגע ({{IPA|/ˈχuɡə/}}).</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אין לשון-רבים זאָגט מען כאָגעס אָדער חגאות (כאַגאָעס/כאַגועס).</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אין לשון-רבים זאָגט מען כאָגעס אָדער חגאות (כאַגאָעס/כאַגועס).</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==פאלקלאָר און קולטור==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אין דער יידישער קולטור זענען פארהאן פילע אויסדרוקן פארבונדן מיט חגאות:</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*"אז עס קלינגט, איז א חגא": א באקאנט שפריכווארט וואס מיינט אז אויב מען רעדט הויך וועגן עפעס א קלאנג, מוז זיין אז עס איז פארהאן אמת דערין. דאס שטאמט פון דעם קלאנג פון די קלויסטער-גלעקער וואס האבן געמאלדן א חגא אדער א גוי'אישע לוויה.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*ניטל און קראצמעך: קריסטמעס ווערט אין דער חרדי'שער וועלט אפט גערופן מיט'ן נאמען "ניטל" אדער "קראצמעך" (א סארט ליצנות נאמען).</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*"חגאות-מתנה": געלט אדער מתנות וואס מען פלעגט געבן פאר גוי'אישע ארבעטער אדער באקאנטע אין די צייט פון זייערע חגאות, אפט כדי צו האלטן גוטע באציאונגען. פוסקים רעקאמענדירן צו געבן די מתנות א טאג פריער אדער שפעטער אויב מעגליך{{הערה|1=שו"ע ורמ"א יו"ד סי' קמ"ח, סי"א}}.</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==אין הלכה==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==אין הלכה==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">הלכה פאַרבאָט האַנדל </del>מיט <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">גויים אויף זייערע חגאות</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אַן </del>איסור <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">וואָס געפינט </del>זיך <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אין דער משנה </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">עבודה זרה</del>). <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">די אַלגעמיינע פאַרבאָט איז [[חוקות עכו</del>"ם<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">וואָס באַדייט נאָכמאַכן די מנהגים פון גוים</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">די משנה (עבודה זרה א, א) זאגט אז דריי טעג פאר די חגאות פון עובדי כוכבים איז אסור צו האנדלען </ins>מיט <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זיי. דער טעם פונעם איסור איז "לפני עור"</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">כדי דער ייד זאל נישט העלפן דעם עובד עבודה זרה צו האבן א שמחה וואס וועט אים ברענגען צו דאנקען זיין אליל. דער </ins>איסור <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">נעמט אריין:</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*קויפן און פארקויפן זאכן וואס האלטן </ins>זיך <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">לאנג.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*בארגן אדער לענטן געלט און חפצים.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*באצאלן אדער איינמאנען חובות </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">חוץ מלוה על פה וואס איז "כמציל מידם"</ins>).</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">לויט דעם רמב</ins>"ם, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זענען קריסטן עובדי עבודה זרה, און דערפאר איז זונטאג ביי זיי א יום-איד, וואס מאכט דאנערשטאג און פרייטאג פאר "לפני אידיהם" אין ארץ ישראל</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אין דער משנה זענען אַ ריי רוימישע חגאות אויסגערעכנט: די קאַלענדס (Kalends, רוימיש ניו יאָר), סאַטורנאַליאַ (Saturnalia), און קראַטעסיס (Kratesis). די <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">תּלמודים </del>ניצן די אָריגינס (origins) פון די יום-טובים פּאָלעמיש (polemically) צו באַצייכענען רוים <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(Rome) </del>אַלס "דער פּאַראַדיגמאַטישער אַנדערער פון ישׂראל" (paradigmatic Other of Israel).</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אין דער משנה זענען אַ ריי רוימישע חגאות אויסגערעכנט: די קאַלענדס (Kalends, רוימיש ניו יאָר), סאַטורנאַליאַ (Saturnalia), און קראַטעסיס (Kratesis). די <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">תלמודים </ins>ניצן די אָריגינס (origins) פון די יום-טובים פּאָלעמיש (polemically) צו באַצייכענען <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>רוים<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>אַלס "דער פּאַראַדיגמאַטישער אַנדערער פון ישׂראל" (paradigmatic Other of Israel).</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>• קאַלענדס און סאַטורנאַליאַ: דער בבלי האָט געניצט די צייטונג (timing) פון די ווינטער-יום-טובים כּדי צו געפינען נייע מקורים פאַר דער יום-טוב [[חנוכה<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|חנוכּה</del>]] אין דער בריאה <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(creation)</del>. סאַטורנאַליאַ איז אין דעם בבלי אַפילו געשריבן אויף אַן אופן וואָס פאַרבינדט עס מיט "אור" אָדער "פייער" (light or fire), דורך דער וואָרצל (nwr).</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>• קאַלענדס און סאַטורנאַליאַ: דער בבלי האָט געניצט די צייטונג (timing) פון די ווינטער-יום-טובים כּדי צו געפינען נייע מקורים פאַר דער יום-טוב [[חנוכה]] אין דער בריאה. סאַטורנאַליאַ איז אין דעם בבלי אַפילו געשריבן אויף אַן אופן וואָס פאַרבינדט עס מיט "אור" אָדער "פייער" (light or fire), דורך דער וואָרצל (nwr).</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[טענקסגיווינג]] אין צפון־אַמעריקע ווערט טענקסגיווינג באַטראַכט אַלס אַ קלאָרער ציווילער חגא וואָס אידן מעגן פייערן. רבי משה פיינשטיין האָט געפּסקנט אַז פייערן דעם טאָג מיט אַ מאָלצייט און אויסדריקן הכרת הטוב איז נישט פאַרבּאָטן, ווייל דאָס איז אַ טאָג פון זכרון פאַר די בּירגער פונעם לאַנד. אַנדערע רבּנים, ווי רבי יצחק הוטנער, האָבן אָבער געהאַלטן, אַז מען דאַרף זיך "אָפּרוקן פון די מנהגים" פונעם חגא, ווייל עס איז פונדאַמענטאַל אַ סעקולערער חגא פון די גוים.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[טענקסגיווינג]] אין צפון־אַמעריקע ווערט טענקסגיווינג באַטראַכט אַלס אַ קלאָרער ציווילער חגא וואָס אידן מעגן פייערן. רבי משה פיינשטיין האָט געפּסקנט אַז פייערן דעם טאָג מיט אַ מאָלצייט און אויסדריקן הכרת הטוב איז נישט פאַרבּאָטן, ווייל דאָס איז אַ טאָג פון זכרון פאַר די בּירגער פונעם לאַנד. אַנדערע רבּנים, ווי רבי יצחק הוטנער, האָבן אָבער געהאַלטן, אַז מען דאַרף זיך "אָפּרוקן פון די מנהגים" פונעם חגא, ווייל עס איז פונדאַמענטאַל אַ סעקולערער חגא פון די גוים.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ניי-יאר (New Year's): כאטש עס האט א קריסטליכן מקור (סילוועסטער), ווערט עס היינט באטראכט אלס א ציווילע חגא, אבער פוסקים ווארענען קעגן השתתפות אין הולילעא פייערונגען וואס פאסן נישט פאר א איד.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">האַלאָווין (Halloween): ווערט באטראכט דורך פילע פוסקים אלס א חגא מיט שטארקע פאגאנישע און קריסטליכע שורשים, און דעריבער איז דאס אסור צו פייערן.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==די הלכה אין אונזערע צייטן==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דער מאירי און פילע אנדערע פוסקים שרייבן אז אין די שפעטערע דורות זענען די גויים צווישן וועמען מיר וואוינען נישט קיין עכטע עובדי עבודה זרה, נאר זיי זענען "גדורים בדרכי הדתות" און האלטן "מנהג אבותיהם בידיהם". צוליב דעם, און צוליב דעם חשש פון "איבה" (שנאה), זענען פילע פוסקים מקיל צו האנדלען מיט זיי אפילו אין דעם טאג פונעם חגא זעלבסט. דאך, א "בעל נפש" זאל זיך דערווייטערן פון פייערן מיט זיי אויב ער קען דאס טון אן ארויסרופן שנאה.</ins></div></td></tr>
<!-- diff cache key hamichlol_main_yi-mw_:diff::1.12:old-339556:rev-339965 -->
</table>
תנא קמא
https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%97%D7%92%D7%90&diff=339556&oldid=prev
תנא קמא אין 21:29, 23 דעצעמבער 2025
2025-12-23T21:29:57Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="yi">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ עלטערע ווערסיע</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">רעוויזיע פון 21:29, 23 דעצעמבער 2025</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">שורה 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 1:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{דרעפט}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{דרעפט}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>א '''חגא''' (כאָגע; לשון רבים: '''חגאות''' ענגליש: holiday, "האלידעי" פון "הייליגע טאג") איז אַ גוישער פייערטאָג.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>א '''חגא''' (כאָגע; לשון רבים: '''חגאות''' ענגליש: holiday, "האלידעי" פון "הייליגע טאג") איז אַ גוישער פייערטאָג<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. דאָס וואָרט ווערט אָפט גענוצט ביי אידיש-רעדנדע אין אַן איראָנישן אָדער ביטולדיגן פאָרעם צו באַטאָנען דעם חילוק צווישן אַ אידישן "חג" אָדער "יום-טוב" און די פייערונגען פון די גויים</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==עטימאָלאָגיע און באַדייטונג==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==עטימאָלאָגיע און באַדייטונג==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>===וואָרטשפּיל אויף שרעק===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>===וואָרטשפּיל אויף שרעק===</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די באַדייטונג פון חגא ווי אַ גוישער האלידעי קומט פון אַ ווערטערטשפּיל אויף לשון-קודש. דאָס אידישע וואָרט איז פאַרבונדן מיט דעם תּנ״כישן וואָרט חָגָּא, וואָס געפינט זיך אין {{תנ"ך|ישעיה|יט|יז}}, ווען דער נביא רעדט וועגן דער רעה וואָס וואַרט אויף מצרים<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, </del>און <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">איז באַטייט אַלס "</del>שרעק<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">" </del>אָדער <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">"ציטער"</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די באַדייטונג פון חגא ווי אַ גוישער האלידעי קומט פון אַ ווערטערטשפּיל אויף לשון-קודש. דאָס אידישע וואָרט איז פאַרבונדן מיט דעם תּנ״כישן וואָרט חָגָּא, וואָס געפינט זיך אין {{תנ"ך|ישעיה|יט|יז}}, ווען דער נביא רעדט וועגן דער רעה וואָס וואַרט אויף מצרים<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">: "וְהָיְתָה אַדְמַת יְהוּדָה לְמִצְרַיִם לְחָגָּא". לויט רש"י </ins>און <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אַנדערע מפרשים מיינט דאָס וואָרט </ins>שרעק<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, חלחלה </ins>אָדער <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אַ בראָך</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די וואָרט חגא איז אויך פאַרבונדן מיט חג, דעם <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">תּנ״כישן </del>און <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">רבּנישן </del>וואָרט פאַר אַ אידישן יום-טוב. די באַניץ פון חגא צו באַצייכענען אַ קריסטליכן פייערטאָג האָט זיך אָנגעהויבן סוף מיטל-עלטער; די ערשטע דאָקומענטירטע ביישפּיל איז אין אַ ווערק פונעם [[מהרי"ל]] (רבי יעקב בן משה מולין, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1360–1427</del>), וועלכער רופט אָן [[פסחא|פּסחא]] (Easter Sunday) אַ חגא{{הערה|"אם חל ל"ג בעומר ביום א' שאין הגוים מסתפרין משום '''חגא''' שלהן יכולין להסתפר ביום ו' שלפניו" (מהרי"ל, הלכות שבועות)}}. די טראַנספאָרמאַציע פון דעם וואָרט פאַר "שרעק" אָדער "ציטער" צו באַצייכענען אַ גוישן פייערטאג דינט אַלס אַ דיספעמיזם (dysphemism).</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די וואָרט חגא איז אויך פאַרבונדן מיט חג, דעם <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">תנ"כישן </ins>און <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">חז"לישן </ins>וואָרט פאַר אַ אידישן יום-טוב. די באַניץ פון חגא צו באַצייכענען אַ קריסטליכן פייערטאָג האָט זיך אָנגעהויבן סוף מיטל-עלטער; די ערשטע דאָקומענטירטע ביישפּיל איז אין אַ ווערק פונעם [[מהרי"ל]] (רבי יעקב בן משה מולין, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ה'ק"י–קפ"ז</ins>), וועלכער רופט אָן [[פסחא|פּסחא]] (Easter Sunday) אַ חגא{{הערה|"אם חל ל"ג בעומר ביום א' שאין הגוים מסתפרין משום '''חגא''' שלהן יכולין להסתפר ביום ו' שלפניו" (מהרי"ל, הלכות שבועות)}}. די טראַנספאָרמאַציע פון דעם וואָרט פאַר "שרעק" אָדער "ציטער" צו באַצייכענען אַ גוישן פייערטאג דינט אַלס אַ דיספעמיזם (dysphemism).</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די אַסאָציאַציע פון שרעק מיט קריסטליכע חגאות איז געווען נאַטירליך, ווייל [[פאגראם|פּאָגראָמען]], ווי דער פּראָגער פּסח-מאַסאַקער פון 1389, זענען אָפט געשען אין דער צייט פון אַזעלכע חגאות.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די אַסאָציאַציע פון שרעק מיט קריסטליכע חגאות איז געווען נאַטירליך, ווייל [[פאגראם|פּאָגראָמען]], ווי דער פּראָגער פּסח-מאַסאַקער פון 1389, זענען אָפט געשען אין דער צייט פון אַזעלכע חגאות.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l19">שורה 19:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 19:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>חז"ל נוצן די טערמין איד כּדי צו באַצייכענען די חגאות פון גויים, און די טערמין ווערט קיינמאָל נישט גענוצט צו באַשרייבן אַ אידישן יום-טוב. אין דעם בבלי, ווערט די אויסלייג דעבאַטירט, און די וואָרט איד (מיט אַן א') ווערט געניצט אַלס פּראָף פאַר "יום אידם" ("דער טאָג פון זייער אומגליק").</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>חז"ל נוצן די טערמין איד כּדי צו באַצייכענען די חגאות פון גויים, און די טערמין ווערט קיינמאָל נישט גענוצט צו באַשרייבן אַ אידישן יום-טוב. אין דעם בבלי, ווערט די אויסלייג דעבאַטירט, און די וואָרט איד (מיט אַן א') ווערט געניצט אַלס פּראָף פאַר "יום אידם" ("דער טאָג פון זייער אומגליק").</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">רבנישע רעגולאַציעס</del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פּראָנאָנס און דיאַלעקטן==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">די פּראָנאָנסיאַציע פון דעם וואָרט טוישט זיך לויט די אידישע דיאַלעקטן:</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* אין דעם ליטווישן אידיש (צפון-מזרח) זאָגט מען עס כאָגע ({{IPA|/ˈχɔɡə/}}).</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* אין דעם פּוילישן און גאַליציאַנער אידיש קלינגט עס מער ווי כוגע ({{IPA|/ˈχuɡə/}}).</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אין לשון-רבים זאָגט מען כאָגעס אָדער חגאות (כאַגאָעס/כאַגועס).</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==אין הלכה</ins>==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>הלכה פאַרבאָט האַנדל מיט גויים אויף זייערע חגאות, אַן איסור וואָס געפינט זיך אין דער משנה (עבודה זרה). די אַלגעמיינע פאַרבאָט איז [[חוקות עכו"ם]], וואָס באַדייט נאָכמאַכן די מנהגים פון גוים.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>הלכה פאַרבאָט האַנדל מיט גויים אויף זייערע חגאות, אַן איסור וואָס געפינט זיך אין דער משנה (עבודה זרה). די אַלגעמיינע פאַרבאָט איז [[חוקות עכו"ם]], וואָס באַדייט נאָכמאַכן די מנהגים פון גוים.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
</table>
תנא קמא
https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%97%D7%92%D7%90&diff=339431&oldid=prev
תנא קמא אין 01:13, 26 נאוועמבער 2025
2025-11-26T01:13:01Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="yi">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ עלטערע ווערסיע</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">רעוויזיע פון 01:13, 26 נאוועמבער 2025</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">שורה 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 1:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">די וואָרט </del>'''חגא''' (כאָגע; לשון רבים: '''חגאות'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">) איז אַ אידיש וואָרט וואָס באַטייט אַ גוישער </del>האלידעי<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{דרעפט}}</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">א </ins>'''חגא''' (כאָגע; לשון רבים: '''חגאות''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ענגליש: holiday, "</ins>האלידעי" <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פון "הייליגע טאג</ins>"<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">) </ins>איז אַ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">גוישער פייערטאָג</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">היסטאָריש, פאַר די מאָדערנע צייטן אין אידיש-רעדנדיקן [[מזרח-אייראפע|מזרח-אייראָפּע]], איז אַ חגא געווען ביי דעפיניציע אַ קריסטליכער האָלידעי, ווייל עס זענען דעמאָלט נישט געווען קיין ציווילע חגאות. אַ אידישער שפּריכוואָרט, </del>"<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אז מ'קלינגט איז א חגא אדער א שריפה</del>" <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(דהיינו ווען די קירכע גלאָק קלינגט, </del>איז <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אָדער </del>אַ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">יום-טוב אָדער אַ פייער), באַווייזט די פאַרבינדונג צו קריסטליכע פּראַקטיקן</del>.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==עטימאָלאָגיע און באַדייטונג==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==עטימאָלאָגיע און באַדייטונג==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>===וואָרטשפּיל אויף שרעק===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>===וואָרטשפּיל אויף שרעק===</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די באַדייטונג פון חגא ווי אַ גוישער האלידעי <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">שפּרייזט </del>פון אַ ווערטערטשפּיל אויף <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ביבלישע שפּראַך</del>. דאָס אידישע וואָרט איז פאַרבונדן מיט <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דער העברעאישער </del>וואָרט חָגָּא, וואָס געפינט זיך אין <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ישעיהו קאַפּיטל י</del>"<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ט </del>און איז באַטייט אַלס "שרעק" אָדער "<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">טעראר</del>".</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די באַדייטונג פון חגא ווי אַ גוישער האלידעי <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">קומט </ins>פון אַ ווערטערטשפּיל אויף <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">לשון-קודש</ins>. דאָס אידישע וואָרט איז פאַרבונדן מיט <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דעם תּנ״כישן </ins>וואָרט חָגָּא, וואָס געפינט זיך אין <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{תנ</ins>"<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ך|ישעיה|יט|יז}}, ווען דער נביא רעדט וועגן דער רעה וואָס וואַרט אויף מצרים, </ins>און איז באַטייט אַלס "שרעק" אָדער "<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ציטער".</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">די וואָרט חגא איז אויך פאַרבונדן מיט חג, דעם תּנ״כישן און רבּנישן וואָרט פאַר אַ אידישן יום-טוב. די באַניץ פון חגא צו באַצייכענען אַ קריסטליכן פייערטאָג האָט זיך אָנגעהויבן סוף מיטל-עלטער; די ערשטע דאָקומענטירטע ביישפּיל איז אין אַ ווערק פונעם [[מהרי"ל]] (רבי יעקב בן משה מולין, 1360–1427), וועלכער רופט אָן [[פסחא|פּסחא]] (Easter Sunday) אַ חגא{{הערה|"אם חל ל"ג בעומר ביום א' שאין הגוים מסתפרין משום '''חגא''' שלהן יכולין להסתפר ביום ו' שלפניו" (מהרי"ל, הלכות שבועות)}}. די טראַנספאָרמאַציע פון דעם וואָרט פאַר "שרעק" אָדער "ציטער</ins>" <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">צו באַצייכענען אַ גוישן פייערטאג דינט אַלס אַ דיספעמיזם (dysphemism)</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דער טערמין איז דאָס ערשטע מאָל דאָקומענטירט אין אַ ווערק פונעם רב יעקב בן משה מעלין (1360–1427), באַקאַנט ווי דער [[מהרי"ל]], וואו ער האָט באַצייכנט Easter Sunday אַלס אַ חגא. </del>די אַסאָציאַציע פון שרעק מיט קריסטליכע חגאות איז געווען נאַטירליך, ווייל [[פאגראם|פּאָגראָמען]], ווי דער פּראָגער פּסח-מאַסאַקער פון 1389, זענען אָפט געשען אין דער צייט פון אַזעלכע חגאות.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די אַסאָציאַציע פון שרעק מיט קריסטליכע חגאות איז געווען נאַטירליך, ווייל [[פאגראם|פּאָגראָמען]], ווי דער פּראָגער פּסח-מאַסאַקער פון 1389, זענען אָפט געשען אין דער צייט פון אַזעלכע חגאות.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אַ ביישפּיל פון אַזאַ דיספעמיזם (dysphemism) איז דער אידישער נאָמען פאַר Pentecost, וואָס ווערט גערופן "די גרין-חגא" (the green terror).</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אַ ביישפּיל פון אַזאַ דיספעמיזם (dysphemism) איז דער אידישער נאָמען פאַר Pentecost, וואָס ווערט גערופן "די גרין-חגא" (the green terror).</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">היסטאָריש, פאַר די מאָדערנע צייטן אין אידיש-רעדנדיגן [[מזרח-אייראפע|מזרח-אייראָפּע]], איז אַ חגא געווען ביי דעפיניציע אַ קריסטליכער האָלידעי, ווייל עס זענען דעמאָלט נישט געווען קיין ציווילע חגאות. אַ אידישער שפּריכוואָרט, "אז מ'קלינגט איז א חגא אדער א שריפה" (דהיינו ווען די קירכע גלאָק קלינגט, איז אָדער אַ יום-טוב אָדער אַ פייער), באַווייזט די פאַרבינדונג צו קריסטליכע פּראַקטיקן.</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>===תּלמודישע פּרעצעדענטן===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>===תּלמודישע פּרעצעדענטן===</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער וואָרטשפּיל פון חגא האָט אַן אַלטן פּרעצעדענט אין דער תּלמודישער צייט. די אַראַמיש-רעדנדע <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">רבנים </del>האָבן גענוצט די וואָרט "עיד" וואָס באַדייט האלידעי אין אראמיש און האָבן עס געשריבן מיט אַן א' אַלס 'איד'. די שרייבונג "איד" באַדייט אין דער תורה "אומגליק" אָדער "כּלומרשט" (calamity or disaster).</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער וואָרטשפּיל פון חגא האָט אַן אַלטן פּרעצעדענט אין דער תּלמודישער צייט. די אַראַמיש-רעדנדע <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">חכמים </ins>האָבן גענוצט די וואָרט "עיד" וואָס באַדייט האלידעי אין אראמיש און האָבן עס געשריבן מיט אַן א' אַלס 'איד'. די שרייבונג "איד" באַדייט אין דער תורה "אומגליק" אָדער "כּלומרשט" (calamity or disaster).</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">די רבנים </del>נוצן די טערמין איד כּדי צו באַצייכענען די חגאות פון גויים, און די טערמין ווערט קיינמאָל נישט גענוצט צו באַשרייבן אַ אידישן יום-טוב. אין דעם בבלי, ווערט די אויסלייג דעבאַטירט, און די וואָרט איד (מיט אַן א') ווערט געניצט אַלס פּראָף פאַר "יום אידם" ("דער טאָג פון זייער אומגליק").</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">חז"ל </ins>נוצן די טערמין איד כּדי צו באַצייכענען די חגאות פון גויים, און די טערמין ווערט קיינמאָל נישט גענוצט צו באַשרייבן אַ אידישן יום-טוב. אין דעם בבלי, ווערט די אויסלייג דעבאַטירט, און די וואָרט איד (מיט אַן א') ווערט געניצט אַלס פּראָף פאַר "יום אידם" ("דער טאָג פון זייער אומגליק").</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==רבנישע רעגולאַציעס==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==רבנישע רעגולאַציעס==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">די </del>הלכה <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">האָט פאַרבאָטן </del>האַנדל מיט גויים אויף זייערע חגאות, אַן איסור וואָס געפינט זיך אין דער משנה (עבודה זרה). די אַלגעמיינע פאַרבאָט איז [[חוקות עכו"ם]], וואָס באַדייט נאָכמאַכן די מנהגים פון גוים.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>הלכה <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פאַרבאָט </ins>האַנדל מיט גויים אויף זייערע חגאות, אַן איסור וואָס געפינט זיך אין דער משנה (עבודה זרה). די אַלגעמיינע פאַרבאָט איז [[חוקות עכו"ם]], וואָס באַדייט נאָכמאַכן די מנהגים פון גוים.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אין דער משנה זענען אַ ריי רוימישע חגאות אויסגערעכנט: די קאַלענדס (Kalends, רוימיש ניו יאָר), סאַטורנאַליאַ (Saturnalia), און קראַטעסיס (Kratesis). די תּלמודים ניצן די אָריגינס (origins) פון די יום-טובים פּאָלעמיש (polemically) צו באַצייכענען רוים (Rome) אַלס "דער פּאַראַדיגמאַטישער אַנדערער פון ישׂראל" (paradigmatic Other of Israel).</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אין דער משנה זענען אַ ריי רוימישע חגאות אויסגערעכנט: די קאַלענדס (Kalends, רוימיש ניו יאָר), סאַטורנאַליאַ (Saturnalia), און קראַטעסיס (Kratesis). די תּלמודים ניצן די אָריגינס (origins) פון די יום-טובים פּאָלעמיש (polemically) צו באַצייכענען רוים (Rome) אַלס "דער פּאַראַדיגמאַטישער אַנדערער פון ישׂראל" (paradigmatic Other of Israel).</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>• קאַלענדס און סאַטורנאַליאַ: דער בבלי האָט געניצט די צייטונג (timing) פון די ווינטער-יום-טובים כּדי צו געפינען נייע מקורים פאַר דער יום-טוב [[חנוכה|חנוכּה]] אין דער בריאה (creation). סאַטורנאַליאַ איז אין דעם בבלי אַפילו געשריבן אויף אַן אופן וואָס פאַרבינדט עס מיט "אור" אָדער "פייער" (light or fire), דורך דער וואָרצל (nwr).</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>• קאַלענדס און סאַטורנאַליאַ: דער בבלי האָט געניצט די צייטונג (timing) פון די ווינטער-יום-טובים כּדי צו געפינען נייע מקורים פאַר דער יום-טוב [[חנוכה|חנוכּה]] אין דער בריאה (creation). סאַטורנאַליאַ איז אין דעם בבלי אַפילו געשריבן אויף אַן אופן וואָס פאַרבינדט עס מיט "אור" אָדער "פייער" (light or fire), דורך דער וואָרצל (nwr).</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[טענקסגיווינג]] אין צפון־אַמעריקע ווערט טענקסגיווינג באַטראַכט אַלס אַ קלאָרער ציווילער חגא וואָס אידן מעגן פייערן. רבי משה פיינשטיין האָט געפּסקנט אַז פייערן דעם טאָג מיט אַ מאָלצייט און אויסדריקן הכרת הטוב איז נישט פאַרבּאָטן, ווייל דאָס איז אַ טאָג פון זכרון פאַר די בּירגער פונעם לאַנד. אַנדערע רבּנים, ווי רבי יצחק הוטנער, האָבן אָבער געהאַלטן, אַז מען דאַרף זיך "אָפּרוקן פון די מנהגים" פונעם חגא, ווייל עס איז פונדאַמענטאַל אַ סעקולערער חגא פון די גוים.</ins></div></td></tr>
</table>
תנא קמא
https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%97%D7%92%D7%90&diff=339430&oldid=prev
תנא קמא: בס"ד
2025-11-25T22:06:57Z
<p>בס"ד</p>
<p><b>נייער בלאַט</b></p><div>די וואָרט '''חגא''' (כאָגע; לשון רבים: '''חגאות''') איז אַ אידיש וואָרט וואָס באַטייט אַ גוישער האלידעי.<br />
<br />
היסטאָריש, פאַר די מאָדערנע צייטן אין אידיש-רעדנדיקן [[מזרח-אייראפע|מזרח-אייראָפּע]], איז אַ חגא געווען ביי דעפיניציע אַ קריסטליכער האָלידעי, ווייל עס זענען דעמאָלט נישט געווען קיין ציווילע חגאות. אַ אידישער שפּריכוואָרט, "אז מ'קלינגט איז א חגא אדער א שריפה" (דהיינו ווען די קירכע גלאָק קלינגט, איז אָדער אַ יום-טוב אָדער אַ פייער), באַווייזט די פאַרבינדונג צו קריסטליכע פּראַקטיקן.<br />
<br />
==עטימאָלאָגיע און באַדייטונג==<br />
===וואָרטשפּיל אויף שרעק===<br />
די באַדייטונג פון חגא ווי אַ גוישער האלידעי שפּרייזט פון אַ ווערטערטשפּיל אויף ביבלישע שפּראַך. דאָס אידישע וואָרט איז פאַרבונדן מיט דער העברעאישער וואָרט חָגָּא, וואָס געפינט זיך אין ישעיהו קאַפּיטל י"ט און איז באַטייט אַלס "שרעק" אָדער "טעראר".<br />
<br />
דער טערמין איז דאָס ערשטע מאָל דאָקומענטירט אין אַ ווערק פונעם רב יעקב בן משה מעלין (1360–1427), באַקאַנט ווי דער [[מהרי"ל]], וואו ער האָט באַצייכנט Easter Sunday אַלס אַ חגא. די אַסאָציאַציע פון שרעק מיט קריסטליכע חגאות איז געווען נאַטירליך, ווייל [[פאגראם|פּאָגראָמען]], ווי דער פּראָגער פּסח-מאַסאַקער פון 1389, זענען אָפט געשען אין דער צייט פון אַזעלכע חגאות.<br />
<br />
אַ ביישפּיל פון אַזאַ דיספעמיזם (dysphemism) איז דער אידישער נאָמען פאַר Pentecost, וואָס ווערט גערופן "די גרין-חגא" (the green terror).<br />
<br />
===תּלמודישע פּרעצעדענטן===<br />
דער וואָרטשפּיל פון חגא האָט אַן אַלטן פּרעצעדענט אין דער תּלמודישער צייט. די אַראַמיש-רעדנדע רבנים האָבן גענוצט די וואָרט "עיד" וואָס באַדייט האלידעי אין אראמיש און האָבן עס געשריבן מיט אַן א' אַלס 'איד'. די שרייבונג "איד" באַדייט אין דער תורה "אומגליק" אָדער "כּלומרשט" (calamity or disaster).<br />
<br />
די רבנים נוצן די טערמין איד כּדי צו באַצייכענען די חגאות פון גויים, און די טערמין ווערט קיינמאָל נישט גענוצט צו באַשרייבן אַ אידישן יום-טוב. אין דעם בבלי, ווערט די אויסלייג דעבאַטירט, און די וואָרט איד (מיט אַן א') ווערט געניצט אַלס פּראָף פאַר "יום אידם" ("דער טאָג פון זייער אומגליק").<br />
<br />
==רבנישע רעגולאַציעס==<br />
די הלכה האָט פאַרבאָטן האַנדל מיט גויים אויף זייערע חגאות, אַן איסור וואָס געפינט זיך אין דער משנה (עבודה זרה). די אַלגעמיינע פאַרבאָט איז [[חוקות עכו"ם]], וואָס באַדייט נאָכמאַכן די מנהגים פון גוים.<br />
<br />
אין דער משנה זענען אַ ריי רוימישע חגאות אויסגערעכנט: די קאַלענדס (Kalends, רוימיש ניו יאָר), סאַטורנאַליאַ (Saturnalia), און קראַטעסיס (Kratesis). די תּלמודים ניצן די אָריגינס (origins) פון די יום-טובים פּאָלעמיש (polemically) צו באַצייכענען רוים (Rome) אַלס "דער פּאַראַדיגמאַטישער אַנדערער פון ישׂראל" (paradigmatic Other of Israel).<br />
<br />
• קאַלענדס און סאַטורנאַליאַ: דער בבלי האָט געניצט די צייטונג (timing) פון די ווינטער-יום-טובים כּדי צו געפינען נייע מקורים פאַר דער יום-טוב [[חנוכה|חנוכּה]] אין דער בריאה (creation). סאַטורנאַליאַ איז אין דעם בבלי אַפילו געשריבן אויף אַן אופן וואָס פאַרבינדט עס מיט "אור" אָדער "פייער" (light or fire), דורך דער וואָרצל (nwr).</div>
תנא קמא