https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D7%A8%D7%95%D7%99%3A%D7%95%D7%A2%D7%93_%D7%94%D7%A4%D7%A7%D7%99%D7%93%D7%99%D7%9D_%D7%95%D7%94%D7%90%D7%9E%D7%A8%D7%9B%D7%9C%D7%99%D7%9D 2026-05-10T05:19:22Z ווערסיע היסטאריע פאר דעם בלאט אויפן וויקי MediaWiki 1.39.4 https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%95%D7%A2%D7%93_%D7%94%D7%A4%D7%A7%D7%99%D7%93%D7%99%D7%9D_%D7%95%D7%94%D7%90%D7%9E%D7%A8%D7%9B%D7%9C%D7%99%D7%9D&diff=339780&oldid=prev 2026-02-09T18:52:20Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="yi"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ עלטערע ווערסיע</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">רעוויזיע פון 18:52, 9 פעברואר 2026</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">שורה 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 1:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{דרעפט}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{דרעפט}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ועד הפקידים והאמרכלים''' (פקו&quot;א אָדער פקוא&quot;מ), איז געווען אַן אשכנזישער אידישער פילאַנטראָפּישער ארגאַניזאַציע וואָס איז געגרינדעט געוואָרן אין '''[[אמסטערדאם|אַמשטערדאַם]]''' אין יאָר תק&quot;ע, אנהייב פונעם 19טן יאָרהונדערט, און איז געווען טעטיג איבער אַ הונדערט יאָר ביז צו דער [[ערשטער וועלט מלחמה]].</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ועד הפקידים והאמרכלים''' (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</ins>פקו&quot;א<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </ins>אָדער <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</ins>פקוא&quot;מ<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</ins>), איז געווען אַן אשכנזישער אידישער פילאַנטראָפּישער ארגאַניזאַציע וואָס איז געגרינדעט געוואָרן אין '''[[אמסטערדאם|אַמשטערדאַם]]''' אין יאָר תק&quot;ע, אנהייב פונעם 19טן יאָרהונדערט, און איז געווען טעטיג איבער אַ הונדערט יאָר ביז צו דער [[ערשטער וועלט מלחמה<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]. די הויפט ציל פון דער ארגאניזאציע איז געווען צו זאמלען און פירן די געלטער וואס אידן אין חוץ לארץ האבן געשיקט קיין ארץ ישראל פאר די עניי ארץ ישראל, אלמנות, יתומים, און ספעציעל פאר די פארשידענע כוללים. דורך דעם 19טן יארהונדערט איז פקוא&quot;מ געווארן די מערסט באדייטנדע פינאנציעלע כח וואס האט אויסגעהאלטן דעם י[[ישוב הישן</ins>]].</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ציל <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">און אידעאָלאָגיע</del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">גרינדונג און </ins>ציל==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">הויפּט־ציל </del>פון דער <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פקוא&quot;מ איז </del>געווען <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">צו זאַמלען כספים (וואָס זענען באַוואוסט אַלס &quot;</del>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">חלוקה</del>]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&quot;) און זיי פאַרשפּרייטן צו </del>די <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אָרעמע אידן פון דעם &quot;ישוב הישן&quot; </del>אין <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ארץ ישראל. דער ארגון </del>איז <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אויפגעשטעלט געוואָרן אַלס אַן אַשכנזישער גוף</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אַ פּאראלעל צו דער ספרדישער ארגאניזאציע</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דער &quot;[[ועד פקידי ארץ ישראל בקושטא|ועד פקידי קושטא]]&quot; אין איסטאַנבול, וועלכע האָט פריער געפירט די הנהגה</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ארגאניזאציע איז געגרינדעט געווארן דורך א גרופע </ins>פון <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ארטאדאקסישע יידן אין האלאנד, מיט </ins>דער <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">הילף פון צוויי שליחים פון ירושלים, ר' יעקב דוד יקותיאל הכהן ראפאפארט און ר' רפאל יעקב מטלון. די גרינדער זענען </ins>געווען <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">יצחק ברייטבארט, אברהם פרינץ, און </ins>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">צבי הירש לעהרן</ins>]]<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. כאטש </ins>די <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פירערשאפט איז געווען </ins>אין <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אמשטרדם, </ins>איז <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דאס געלט געקומען פון קהילות איבער גאנץ מערב אירופה</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דייטשלאנד</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ענגלאנד און אפילו צפון אמעריקע</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די פקוא&quot;מ איז געווען <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אַן אָרגאַניזאַציע </del>וואָס <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">האָט זיך געהאַלטן ביים אולטראַ-אָרטאָדאָקסישן צוגאַנג, און האָט געקעמפט קעגן דער </del>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">השכלה</del>]] און [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">רעפארמער</del>|<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">רעפאָרם</del>]] <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">באַוועגונג</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">וועלכע האָבן זיך דעמאָלט פאַרשפּרייט אין מערב אייראָפּע. זייער ציל </del>איז געווען <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">צו פאָרמירן </del>דעם <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ישוב אַלס אַ </del>&quot;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">חברת לומדים</del>&quot; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(אַ געזעלשאַפט פון לערנער) און אַ מוסטער פון קאָנסערוואַטיזם, דורך צושטעלן שטיצע נאָר פאַר אידן וואָס לערנען תורה, און נישט פאַר קהילה־פאַרוואַלטונג אָדער קויפן לאַנד</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">הויפּט־ציל פון דער </ins>פקוא&quot;מ איז געווען <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">צו זאַמלען כספים (</ins>וואָס <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זענען באַוואוסט אַלס &quot;</ins>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">חלוקה</ins>]]<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&quot;) </ins>און <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זיי פאַרשפּרייטן צו די אָרעמע אידן פון דעם &quot;ישוב הישן&quot; אין ארץ ישראל. דער ארגון איז אויפגעשטעלט געוואָרן אַלס אַן אַשכנזישער גוף, אַ פּאראלעל צו דער ספרדישער ארגאניזאציע, דער &quot;</ins>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ועד פקידי ארץ ישראל בקושטא</ins>|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ועד פקידי קושטא</ins>]]<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&quot; אין איסטאַנבול</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">וואס </ins>איז <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ביז דעמאלט </ins>געווען <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דער צענטער פאר ארץ ישראל געלטער. מיט דער צייט האבן די פקוא&quot;מ איבערגענומען די אויטאריטעט פון </ins>דעם &quot;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ועד פקידי קושטא</ins>&quot;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==פירערשאַפט און סטרוקטור==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==פירערשאַפט און סטרוקטור==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער פירער פון דער פקוא&quot;מ איז געווען [[רבי צבי הירש לעהרן]] (1784–1853), אַ באַנקיר פון האָלאַנד, וועלכער האָט געפירט דעם ארגון פאַר דעם גרעסטן טייל פון מיטן 19טן יאָרהונדערט. הרב לעהרן האָט געפירט דעם ארגון מיט אַ הויכן מאָס פון מאַכט.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער פירער פון דער פקוא&quot;מ איז געווען [[רבי צבי הירש לעהרן]] (1784–1853), אַ באַנקיר פון האָלאַנד, וועלכער האָט געפירט דעם ארגון פאַר דעם גרעסטן טייל פון מיטן 19טן יאָרהונדערט. הרב לעהרן האָט געפירט דעם ארגון מיט אַ הויכן מאָס פון מאַכט.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די פקוא&quot;מ האָבן איינגעפירט אַ ריכטיגע, קאָנצענטרירטע סיסטעם פאַרן געלט־זאַמלונג, און האָבן גענוצט מאָדערנע מעטאָדן פון אַדמיניסטראַציע און <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">חשבונאות </del>(נאָך דעם מוסטער פון זיין באַנק) כדי צו פאַרבעסערן דעם סיסטעם.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די פקוא&quot;מ האָבן איינגעפירט אַ ריכטיגע, קאָנצענטרירטע סיסטעם פאַרן געלט־זאַמלונג, און האָבן גענוצט מאָדערנע מעטאָדן פון אַדמיניסטראַציע און <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ביזנעס </ins>(נאָך דעם מוסטער פון זיין באַנק) כדי צו פאַרבעסערן דעם סיסטעם.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די פקוא&quot;מ האָבן באַשטימט אַ סדר החלוקה (אַ שליסל) פאַר די געלטער, וועלכע זענען געווען באַשטימט צו גיין סיי צו די אַשכנזים סיי צו די ספרדים אין די פיר הייליגע שטעט (ירושלים, צפת, חברון, טבריה). אין יאָר תקפ&quot;ט (1829), צום ביישפּיל, איז דער גאַנצער סכום פון געלט מחולק געוואָרן אַזוי: 39 חלקים זענען געווען פאַר כולל פרושים אין ירושלים, 35 חלקים פאַר כולל חסידי וואהלין אין צפת, און 33 חלקים פאַר די ספרדישע קהילות אין ירושלים, צפת, חברון און טבריה צוזאַמען.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די פקוא&quot;מ האָבן באַשטימט אַ סדר החלוקה (אַ שליסל) פאַר די געלטער, וועלכע זענען געווען באַשטימט צו גיין סיי צו די אַשכנזים סיי צו די ספרדים אין די פיר הייליגע שטעט (ירושלים, צפת, חברון, טבריה). אין יאָר תקפ&quot;ט (1829), צום ביישפּיל, איז דער גאַנצער סכום פון געלט מחולק געוואָרן אַזוי: 39 חלקים זענען געווען פאַר כולל פרושים אין ירושלים, 35 חלקים פאַר כולל חסידי וואהלין אין צפת, און 33 חלקים פאַר די ספרדישע קהילות אין ירושלים, צפת, חברון און טבריה צוזאַמען.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==מלחמה קעגן שליחים און מאָדערניזאַציע==</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די פקוא&quot;מ, אונטער דער פירערשאַפט פון הרב לעהרן, האָט געפירט אַ קאַמף קעגן דער טראַדיציאָנעלער סיסטעם פון [[שד&quot;ר]]ים (רבנישע שליחים פון ארץ ישראל), וועלכע פלעגן רייזן איבער אייראָפּע כדי צו זאַמלען נדבות. די פקוא&quot;מ האָט געהאַלטן, אַז דער סיסטעם איז געווען טייער און נישט־עפעקטיוו, און האָבן געוואָלט צענטראַליזירן די זאַמלונגען און שיקן די כספים דירעקט דורך באַנקירן, דורך וועקסלען<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. ער האט געשאפן א ברייטע נעץ פון לאקאלע גבאים אין הונדערטער קהילות וואס האבן געזאמלט געלט אויף א קבועה'דיגע אופן</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די פקוא&quot;מ, אונטער דער פירערשאַפט פון הרב לעהרן, האָט געפירט אַ קאַמף קעגן דער טראַדיציאָנעלער סיסטעם פון [[שד&quot;ר]]ים (רבנישע שליחים פון ארץ ישראל), וועלכע פלעגן רייזן איבער אייראָפּע כדי צו זאַמלען נדבות. די פקוא&quot;מ האָט געהאַלטן, אַז דער סיסטעם איז געווען טייער און נישט־עפעקטיוו, און האָבן געוואָלט צענטראַליזירן די זאַמלונגען און שיקן די כספים דירעקט דורך באַנקירן, דורך וועקסלען <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(חלוף כתב - Polisa)</del>.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער באַשלוס צו אפּשאַפן די שליחים אין מערב אייראָפּע האָט געברענגט מחלוקת, אַריינגערעכנט מיט רבי נתן עמרם פון חברון, וועלכער האָט זיך געקעגנגעשטעלט צו דעם ביטול פון דער שליחות אינסטיטוציע, טענהנדיג אַז דער שליחות איז נויטיג צו פאַרשטאַרקן די בונד צווישן די יודן פון גלות מיט ארץ ישראל{{הערה|<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1=</del>https://www.aup-online.com/content/journals/10.5117/SR2024.1.002.TORG<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">#html_fulltext</del>}}.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער באַשלוס צו אפּשאַפן די שליחים אין מערב אייראָפּע האָט געברענגט מחלוקת, אַריינגערעכנט מיט רבי נתן עמרם פון חברון, וועלכער האָט זיך געקעגנגעשטעלט צו דעם ביטול פון דער שליחות אינסטיטוציע, טענהנדיג אַז דער שליחות איז נויטיג צו פאַרשטאַרקן די בונד צווישן די יודן פון גלות מיט ארץ ישראל{{הערה| <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Lilac Torgeman (2024), [</ins>https://www.aup-online.com/content/journals/10.5117/SR2024.1.002.TORG <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">The Contested Issue of ''Shadarut'': A Nineteenth-Century Power Struggle between the Amsterdam Vaad and Rabbi Nathan Amram],  ''Studia Rosenthaliana'', Volume 50, Issue 1, Jun 2024, p. 31 - 60</ins>}}<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אין ירושלים זעלבסט זענען געווען מנהיגים ווי אברהם שלמה זלמן צורף וואס האבן זיך קעגנגעשטעלט לעהרנ'ס דיקטאטור.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==קאמפן קעגן מאדערניזאציע==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">די פקוא&quot;מ איז געווען אַן אָרגאַניזאַציע וואָס האָט זיך געהאַלטן ביים אולטראַ-אָרטאָדאָקסישן צוגאַנג, און האָט געקעמפט קעגן דער [[השכלה]] און [[רעפארמער|רעפאָרם]] באַוועגונג, וועלכע האָבן זיך דעמאָלט פאַרשפּרייט אין מערב אייראָפּע. זייער ציל איז געווען צו פאָרמירן דעם ישוב אַלס אַ &quot;חברת לומדים&quot; און אַ מוסטער פון קאָנסערוואַטיזם, דורך צושטעלן שטיצע נאָר פאַר אידן וואָס לערנען תורה, און נישט פאַר קהילה־פאַרוואַלטונג אָדער קויפן לאַנד</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>הרב לעהרן האָט זיך שטאַרק קעגנגעשטעלט יעדן מאָדערנעם פלאַן אין ישוב, זעענדיג אין דעם אַ סכנה פאַר דער אָרטאָדאָקסישער קהילה:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>הרב לעהרן האָט זיך שטאַרק קעגנגעשטעלט יעדן מאָדערנעם פלאַן אין ישוב, זעענדיג אין דעם אַ סכנה פאַר דער אָרטאָדאָקסישער קהילה:</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l24">שורה 24:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 28:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==שפּעטערע יאָרן און אַרכיוו==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==שפּעטערע יאָרן און אַרכיוו==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">די מאַכט פון דער פקוא&quot;מ האָט זיך פאַרקלענערט נאָך דער </del>פטירה <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פון הרב לעהרן </del>אין <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1853</del>, און <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">נאָך </del>דער <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פטירה </del>פון <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זיין ברודער ר' עקיבא </del>אין <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1876</del>, בעיקר צוליב דער פאַרשטאַרקונג פון אינערליכע שפּאַלטונגען אין דער אַשכנזישער קהילה.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">נאך צבי הירש לעהרנ'ס </ins>פטירה אין <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">יאר תקמ&quot;ד</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">האבן זיינע ברידער יעקב מאיר </ins>און <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">עקיבא (–תרל&quot;ז) ווייטער אנגעפירט מיט דער ארגאניזאציע, אבער מיט </ins>דער <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">צייט איז איר השפעה געווארן שוואכער מיט דעם אויפקום </ins>פון <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דעם ציוניזם און נייע סדרים </ins>אין <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ארץ ישראל</ins>, בעיקר צוליב דער פאַרשטאַרקונג פון אינערליכע שפּאַלטונגען אין דער אַשכנזישער קהילה<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דער ארגון האָט איבערגעלאָזט אַ ריזיגן אַרכיוו, וועלכער אַנטהאַלט צענדליגע טויזנטער איגרות (בריוו) וואָס זענען געשיקט געוואָרן דורך דעם ארגון צו קהילות און יחידים אין פינף קאָנטינענטן. דאָס אַרכיוו דינט אַלס אַ הויפּט היסטאָרישער מקור פאַר דער געשיכטע פון אידישן ישוב אין דעם 19טן יאָרהונדערט. דאס ארכיוו אנטהאלט 15 בענדער מיט העכער 6,700 זייטן פון הענט-געשריבענע קאפיעס פון טויזנטער בריוו. די בריוו זענען געשריבן אין פילע שפראכן: האלאנדיש, העברעיש, דייטש, פראנצויזיש, איטאליעניש און א האלאנדיש-אידישן דיאלעקט{{הערה|1=Morgenstern, A. (1984). &quot;The Correspondence of Pekidim and Amarcalim of Amsterdam as a Source for the History of Erez Israel&quot;. In ''Dutch Jewish History''. Leiden, The Netherlands: Brill. https://doi.org/10.1163/9789004671201_029}}</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ארגון האָט איבערגעלאָזט אַ ריזיגן אַרכיוו, וועלכער אַנטהאַלט צענדליגע טויזנטער איגרות (בריוו) וואָס זענען געשיקט געוואָרן דורך </del>דעם <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ארגון צו קהילות און יחידים </del>אין <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פינף קאָנטינענטן</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דאָס אַרכיוו דינט אַלס אַ הויפּט היסטאָרישער מקור פאַר </del>דער <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">געשיכטע </del>פון <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אידישן ישוב </del>אין <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דעם 19טן יאָרהונדערט</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">נאך </ins>דער <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">צווייטער וועלט מלחמה איז א גרויסער טייל פון </ins>דעם <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ארכיוו געפונען געווארן אין א פארמאכטן הילצערנעם קאסטן אונטער א בריק </ins>אין <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אמשטרדם</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">היינט געפינען זיך די פנקסים אין </ins>דער <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ביבליאטעק </ins>פון <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">יד יצחק בן-צבי </ins>אין <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ירושלים, און טיילן זענען אויך אין דער אוניווערסיטעט פון אמשטרדם</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==דרויסנדיגע לינקס==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==דרויסנדיגע לינקס==</div></td></tr> <!-- diff cache key hamichlol_main_yi-mw_:diff::1.12:old-339503:rev-339780 --> </table>

תנא קמא https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%95%D7%A2%D7%93_%D7%94%D7%A4%D7%A7%D7%99%D7%93%D7%99%D7%9D_%D7%95%D7%94%D7%90%D7%9E%D7%A8%D7%9B%D7%9C%D7%99%D7%9D&diff=339503&oldid=prev 2025-12-11T15:33:42Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="yi"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ עלטערע ווערסיע</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">רעוויזיע פון 15:33, 11 דעצעמבער 2025</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">שורה 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 1:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ועד הפקידים והאמרכלים''' (פקו&quot;א אָדער פקוא&quot;מ), איז געווען אַן אשכנזישער אידישער פילאַנטראָפּישער ארגאַניזאַציע וואָס איז געגרינדעט געוואָרן אין '''[[אמסטערדאם|אַמשטערדאַם]]''' אין יאָר תק&quot;ע <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(1809)</del>, אנהייב פונעם 19טן יאָרהונדערט, און איז געווען טעטיג איבער אַ הונדערט יאָר ביז צו דער [[ערשטער וועלט מלחמה]].</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{דרעפט}}</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ועד הפקידים והאמרכלים''' (פקו&quot;א אָדער פקוא&quot;מ), איז געווען אַן אשכנזישער אידישער פילאַנטראָפּישער ארגאַניזאַציע וואָס איז געגרינדעט געוואָרן אין '''[[אמסטערדאם|אַמשטערדאַם]]''' אין יאָר תק&quot;ע, אנהייב פונעם 19טן יאָרהונדערט, און איז געווען טעטיג איבער אַ הונדערט יאָר ביז צו דער [[ערשטער וועלט מלחמה]].</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ציל און אידעאָלאָגיע==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ציל און אידעאָלאָגיע==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l15">שורה 15:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 16:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די פקוא&quot;מ, אונטער דער פירערשאַפט פון הרב לעהרן, האָט געפירט אַ קאַמף קעגן דער טראַדיציאָנעלער סיסטעם פון [[שד&quot;ר]]ים (רבנישע שליחים פון ארץ ישראל), וועלכע פלעגן רייזן איבער אייראָפּע כדי צו זאַמלען נדבות. די פקוא&quot;מ האָט געהאַלטן, אַז דער סיסטעם איז געווען טייער און נישט־עפעקטיוו, און האָבן געוואָלט צענטראַליזירן די זאַמלונגען און שיקן די כספים דירעקט דורך באַנקירן, דורך וועקסלען (חלוף כתב - Polisa).</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די פקוא&quot;מ, אונטער דער פירערשאַפט פון הרב לעהרן, האָט געפירט אַ קאַמף קעגן דער טראַדיציאָנעלער סיסטעם פון [[שד&quot;ר]]ים (רבנישע שליחים פון ארץ ישראל), וועלכע פלעגן רייזן איבער אייראָפּע כדי צו זאַמלען נדבות. די פקוא&quot;מ האָט געהאַלטן, אַז דער סיסטעם איז געווען טייער און נישט־עפעקטיוו, און האָבן געוואָלט צענטראַליזירן די זאַמלונגען און שיקן די כספים דירעקט דורך באַנקירן, דורך וועקסלען (חלוף כתב - Polisa).</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער באַשלוס צו אפּשאַפן די שליחים אין מערב אייראָפּע האָט געברענגט מחלוקת, אַריינגערעכנט מיט <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">הרה&quot;ג ר' </del>נתן עמרם <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זצ&quot;ל </del>פון חברון, וועלכער האָט זיך געקעגנגעשטעלט צו דעם ביטול פון דער שליחות אינסטיטוציע.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער באַשלוס צו אפּשאַפן די שליחים אין מערב אייראָפּע האָט געברענגט מחלוקת, אַריינגערעכנט מיט <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">רבי </ins>נתן עמרם פון חברון, וועלכער האָט זיך געקעגנגעשטעלט צו דעם ביטול פון דער שליחות אינסטיטוציע<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, טענהנדיג אַז דער שליחות איז נויטיג צו פאַרשטאַרקן די בונד צווישן די יודן פון גלות מיט ארץ ישראל{{הערה|1=https://www.aup-online.com/content/journals/10.5117/SR2024.1.002.TORG#html_fulltext}}</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>הרב לעהרן האָט זיך שטאַרק קעגנגעשטעלט יעדן מאָדערנעם פלאַן אין ישוב, זעענדיג אין דעם אַ סכנה פאַר דער אָרטאָדאָקסישער קהילה:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>הרב לעהרן האָט זיך שטאַרק קעגנגעשטעלט יעדן מאָדערנעם פלאַן אין ישוב, זעענדיג אין דעם אַ סכנה פאַר דער אָרטאָדאָקסישער קהילה:</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l28">שורה 28:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 29:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==דרויסנדיגע לינקס==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==דרויסנדיגע לינקס==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*{{אייוועלט|22601|אן אוצר פון בריווען צו די פקידים ואמרכלים אין אמשטרדם תר"מ-ע}}</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*{{לינק|קעפל=ארכיוו פון די פנקסים פון פקוא&quot;ם|אדרעס=https://ybz.org.il/מחקר/המכון-לחקר-ארץ-ישראל-ויישובה/מאגרי-מידע/פקואם/|זייטל=יד יצחק בן צבי}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*{{לינק|קעפל=ארכיוו פון די פנקסים פון פקוא&quot;ם|אדרעס=https://ybz.org.il/מחקר/המכון-לחקר-ארץ-ישראל-ויישובה/מאגרי-מידע/פקואם/|זייטל=יד יצחק בן צבי}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[קאטעגאריע:חלוקה]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[he:ארגון הפקידים והאמרכלים של אמסטרדם]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[he:ארגון הפקידים והאמרכלים של אמסטרדם]]</div></td></tr> <!-- diff cache key hamichlol_main_yi-mw_:diff::1.12:old-339501:rev-339503 --> </table>

תנא קמא https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%95%D7%A2%D7%93_%D7%94%D7%A4%D7%A7%D7%99%D7%93%D7%99%D7%9D_%D7%95%D7%94%D7%90%D7%9E%D7%A8%D7%9B%D7%9C%D7%99%D7%9D&diff=339501&oldid=prev 2025-12-11T04:30:57Z

<p>בס&quot;ד</p> <p><b>נייער בלאַט</b></p><div>'''ועד הפקידים והאמרכלים''' (פקו&quot;א אָדער פקוא&quot;מ), איז געווען אַן אשכנזישער אידישער פילאַנטראָפּישער ארגאַניזאַציע וואָס איז געגרינדעט געוואָרן אין '''[[אמסטערדאם|אַמשטערדאַם]]''' אין יאָר תק&quot;ע (1809), אנהייב פונעם 19טן יאָרהונדערט, און איז געווען טעטיג איבער אַ הונדערט יאָר ביז צו דער [[ערשטער וועלט מלחמה]].<br /> <br /> ==ציל און אידעאָלאָגיע==<br /> די הויפּט־ציל פון דער פקוא&quot;מ איז געווען צו זאַמלען כספים (וואָס זענען באַוואוסט אַלס &quot;[[חלוקה]]&quot;) און זיי פאַרשפּרייטן צו די אָרעמע אידן פון דעם &quot;ישוב הישן&quot; אין ארץ ישראל. דער ארגון איז אויפגעשטעלט געוואָרן אַלס אַן אַשכנזישער גוף, אַ פּאראלעל צו דער ספרדישער ארגאניזאציע, דער &quot;[[ועד פקידי ארץ ישראל בקושטא|ועד פקידי קושטא]]&quot; אין איסטאַנבול, וועלכע האָט פריער געפירט די הנהגה.<br /> <br /> די פקוא&quot;מ איז געווען אַן אָרגאַניזאַציע וואָס האָט זיך געהאַלטן ביים אולטראַ-אָרטאָדאָקסישן צוגאַנג, און האָט געקעמפט קעגן דער [[השכלה]] און [[רעפארמער|רעפאָרם]] באַוועגונג, וועלכע האָבן זיך דעמאָלט פאַרשפּרייט אין מערב אייראָפּע. זייער ציל איז געווען צו פאָרמירן דעם ישוב אַלס אַ &quot;חברת לומדים&quot; (אַ געזעלשאַפט פון לערנער) און אַ מוסטער פון קאָנסערוואַטיזם, דורך צושטעלן שטיצע נאָר פאַר אידן וואָס לערנען תורה, און נישט פאַר קהילה־פאַרוואַלטונג אָדער קויפן לאַנד.<br /> <br /> ==פירערשאַפט און סטרוקטור==<br /> דער פירער פון דער פקוא&quot;מ איז געווען [[רבי צבי הירש לעהרן]] (1784–1853), אַ באַנקיר פון האָלאַנד, וועלכער האָט געפירט דעם ארגון פאַר דעם גרעסטן טייל פון מיטן 19טן יאָרהונדערט. הרב לעהרן האָט געפירט דעם ארגון מיט אַ הויכן מאָס פון מאַכט.<br /> די פקוא&quot;מ האָבן איינגעפירט אַ ריכטיגע, קאָנצענטרירטע סיסטעם פאַרן געלט־זאַמלונג, און האָבן גענוצט מאָדערנע מעטאָדן פון אַדמיניסטראַציע און חשבונאות (נאָך דעם מוסטער פון זיין באַנק) כדי צו פאַרבעסערן דעם סיסטעם.<br /> <br /> די פקוא&quot;מ האָבן באַשטימט אַ סדר החלוקה (אַ שליסל) פאַר די געלטער, וועלכע זענען געווען באַשטימט צו גיין סיי צו די אַשכנזים סיי צו די ספרדים אין די פיר הייליגע שטעט (ירושלים, צפת, חברון, טבריה). אין יאָר תקפ&quot;ט (1829), צום ביישפּיל, איז דער גאַנצער סכום פון געלט מחולק געוואָרן אַזוי: 39 חלקים זענען געווען פאַר כולל פרושים אין ירושלים, 35 חלקים פאַר כולל חסידי וואהלין אין צפת, און 33 חלקים פאַר די ספרדישע קהילות אין ירושלים, צפת, חברון און טבריה צוזאַמען.<br /> <br /> ==מלחמה קעגן שליחים און מאָדערניזאַציע==<br /> די פקוא&quot;מ, אונטער דער פירערשאַפט פון הרב לעהרן, האָט געפירט אַ קאַמף קעגן דער טראַדיציאָנעלער סיסטעם פון [[שד&quot;ר]]ים (רבנישע שליחים פון ארץ ישראל), וועלכע פלעגן רייזן איבער אייראָפּע כדי צו זאַמלען נדבות. די פקוא&quot;מ האָט געהאַלטן, אַז דער סיסטעם איז געווען טייער און נישט־עפעקטיוו, און האָבן געוואָלט צענטראַליזירן די זאַמלונגען און שיקן די כספים דירעקט דורך באַנקירן, דורך וועקסלען (חלוף כתב - Polisa).<br /> <br /> דער באַשלוס צו אפּשאַפן די שליחים אין מערב אייראָפּע האָט געברענגט מחלוקת, אַריינגערעכנט מיט הרה&quot;ג ר' נתן עמרם זצ&quot;ל פון חברון, וועלכער האָט זיך געקעגנגעשטעלט צו דעם ביטול פון דער שליחות אינסטיטוציע.<br /> <br /> הרב לעהרן האָט זיך שטאַרק קעגנגעשטעלט יעדן מאָדערנעם פלאַן אין ישוב, זעענדיג אין דעם אַ סכנה פאַר דער אָרטאָדאָקסישער קהילה:<br /> * ער איז געווען אַ האַרבער קעגנער פון [[משה מאנטעפיארע|משה מונטיפיאָרי]], ספּעציעל וואָס עס איז נוגע צו אַריינברענגען &quot;פּראָדוקטיוויזאַציע&quot; (ווי לאַנדקויפן אָדער גרינדן שולעס), ווייל ער האָט געוואָלט אָנהאַלטן דעם לעבנסשטייגער פון לומדים וואָס זענען גענצליך אָפּהענגיג פון דער חלוקה.<br /> * ער האָט געוואָרנט קעגן דער גרינדונג פון אַ אידישן שפּיטאָל אין ירושלים, מחמת דעם חשש אַז אַ דאָקטער וואָס האָט זיך געלערנט אין אייראָפּע וועט ברענגען מאָדערנע געדאנקען וואָס קענען פאַרדארבן די תלמידי חכמים.<br /> * הרב לעהרן האָט געזוכט צו באַגרעניצן עליה קיין ארץ ישראל, טענהנדיג אז עליה אָן קאָנטראָל וועט שאַטן דעם ישוב וועלכער פאַרלאָזט זיך אויף באַגרעניצטע חלוקה־געלטער.<br /> <br /> ==שפּעטערע יאָרן און אַרכיוו==<br /> די מאַכט פון דער פקוא&quot;מ האָט זיך פאַרקלענערט נאָך דער פטירה פון הרב לעהרן אין 1853, און נאָך דער פטירה פון זיין ברודער ר' עקיבא אין 1876, בעיקר צוליב דער פאַרשטאַרקונג פון אינערליכע שפּאַלטונגען אין דער אַשכנזישער קהילה.<br /> <br /> דער ארגון האָט איבערגעלאָזט אַ ריזיגן אַרכיוו, וועלכער אַנטהאַלט צענדליגע טויזנטער איגרות (בריוו) וואָס זענען געשיקט געוואָרן דורך דעם ארגון צו קהילות און יחידים אין פינף קאָנטינענטן. דאָס אַרכיוו דינט אַלס אַ הויפּט היסטאָרישער מקור פאַר דער געשיכטע פון אידישן ישוב אין דעם 19טן יאָרהונדערט.<br /> <br /> ==דרויסנדיגע לינקס==<br /> *{{לינק|קעפל=ארכיוו פון די פנקסים פון פקוא&quot;ם|אדרעס=https://ybz.org.il/מחקר/המכון-לחקר-ארץ-ישראל-ויישובה/מאגרי-מידע/פקואם/|זייטל=יד יצחק בן צבי}}<br /> <br /> [[he:ארגון הפקידים והאמרכלים של אמסטרדם]]</div>

תנא קמא