https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D7%A8%D7%95%D7%99%3A%D7%95%D7%A2%D7%93_%D7%90%D7%A8%D7%91%D7%A2_%D7%90%D7%A8%D7%A6%D7%95%D7%AA 2026-04-06T04:45:07Z ווערסיע היסטאריע פאר דעם בלאט אויפן וויקי MediaWiki 1.39.4 https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%95%D7%A2%D7%93_%D7%90%D7%A8%D7%91%D7%A2_%D7%90%D7%A8%D7%A6%D7%95%D7%AA&diff=309681&oldid=prev 2024-01-05T13:35:49Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="yi"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ עלטערע ווערסיע</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">רעוויזיע פון 13:35, 5 יאנואר 2024</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l11">שורה 11:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 11:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>וועגען ועד ארבע ארצות זענען געשריבן גוואָרן פיל ביכער און אָפּהאַנדלונגען; אין גרעצעס געשיכטע, העברעאישער איבערזעצונג פון שפר, באַנד 7 צום סוף אין דעם ציון י' און דאָרט האַרקוויס באַמערקונגען „חדשים וגם ישנים” אין באַנד 8 זענען פאראן זייער ווערטפולע פאָרשונגען וועגן ועד; וויכטיק זענען אויך דעמביצערס באַמערקונגען אין „כלילת יופי”, אין פּנקס קראָקע (פון דעמביצער,וועטשטיין), דובנאָווס פארעפנטלעכטער „פּנקס המדינה” (בערלין 1925) פון ליטע, און דובנאָווס אַריינפיר און באַמערקונגען.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>וועגען ועד ארבע ארצות זענען געשריבן גוואָרן פיל ביכער און אָפּהאַנדלונגען; אין גרעצעס געשיכטע, העברעאישער איבערזעצונג פון שפר, באַנד 7 צום סוף אין דעם ציון י' און דאָרט האַרקוויס באַמערקונגען „חדשים וגם ישנים” אין באַנד 8 זענען פאראן זייער ווערטפולע פאָרשונגען וועגן ועד; וויכטיק זענען אויך דעמביצערס באַמערקונגען אין „כלילת יופי”, אין פּנקס קראָקע (פון דעמביצער,וועטשטיין), דובנאָווס פארעפנטלעכטער „פּנקס המדינה” (בערלין 1925) פון ליטע, און דובנאָווס אַריינפיר און באַמערקונגען.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==קוואלן==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{פאלקס-ענצ|2=412}}</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[קאַטעגאָריע:אויף יידיש]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[קאַטעגאָריע:אויף יידיש]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{קרד/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ויקי/יידיש</del>}}</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{קרד/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פאלקס-ענצ</ins>}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[he:ועד ארבע ארצות]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[he:ועד ארבע ארצות]]</div></td></tr> <!-- diff cache key hamichlol_main_yi-mw_:diff::1.12:old-308845:rev-309681 --> </table>

צמא לדעת https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%95%D7%A2%D7%93_%D7%90%D7%A8%D7%91%D7%A2_%D7%90%D7%A8%D7%A6%D7%95%D7%AA&diff=308845&oldid=prev 2023-12-25T15:40:54Z

<p>הסרת תווים בלתי נראים, <a href="/%D7%94%D7%9E%D7%9B%D7%9C%D7%95%D7%9C:%D7%A8%D7%94" class="mw-redirect" title="המכלול:רה">החלפות</a> (יי, וו, וי, אידן), צוגעלייגט אינטערשפראך לינק, מכלוליזאציע</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="yi"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ עלטערע ווערסיע</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">רעוויזיע פון 15:40, 25 דעצעמבער 2023</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">שורה 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 1:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ועד ארבע ארצות''' (קאָמיטעט פון 4 לענדער), נאָמען פון דער יידישער אויטאָנאָמיע-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פארװאַלטונג </del>אין פּוילן און לִיטע אין די יאָרהונדערטער 16, 17 און אַ העלפט פון 18, אַלע יידישע קהלות אין [[פוילן|פּוילן]] און [[ליטע]], וועלכע זענען דעמאָלט געווען איין מדינה, האָבן געהאַט זייערע אייגענע אָרטיקע פארוואלטונגען וועלכע האָבן געהאַט באַשטימטע רעכט איינצומאָנען די שטייערן פון די <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">יידן</del>, צו אורטיילן אין געוויסע פּראָצעסן, פארוואלטן מיט די דערציאונגס־אינסטיטוציעס, פילאַנטראָפּישע אַנשטאַלטן. כדי איינצופירן אָרדענונג אין די אַלע ענינים און אויך צו פארהאַנדלען מיט דער רעגירונג, האָבן די <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">יידן </del>אין די 4 לענדער פון פּוילן (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">גרויס־פּױלן</del>, קליין־פּוילן, [[בעלארוס|רייסן]] און [[ליטע]]) דערוויילט פון זיך אַ ועד, אַ קאָמיטעט, וועלכער איז געווען די אָפיציעלע פאַרטרעטערשאַפט פון די פּוילישע <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">יידן</del>, און דער דאָזיקער ועד האָט אָנגענומען תקנות, באַשטימט די שטייערן, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אַרױסגעגעבן </del>אורטיילן אין וויכטיקע ענינים, פארהאַנדלט מיט דער רעגירונג.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ועד ארבע ארצות''' (קאָמיטעט פון 4 לענדער), נאָמען פון דער יידישער אויטאָנאָמיע-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פאוואַלטונג </ins>אין פּוילן און לִיטע אין די יאָרהונדערטער 16, 17 און אַ העלפט פון 18, אַלע יידישע קהלות אין [[פוילן|פּוילן]] און [[ליטע]], וועלכע זענען דעמאָלט געווען איין מדינה, האָבן געהאַט זייערע אייגענע אָרטיקע פארוואלטונגען וועלכע האָבן געהאַט באַשטימטע רעכט איינצומאָנען די שטייערן פון די <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אידן</ins>, צו אורטיילן אין געוויסע פּראָצעסן, פארוואלטן מיט די דערציאונגס־אינסטיטוציעס, פילאַנטראָפּישע אַנשטאַלטן. כדי איינצופירן אָרדענונג אין די אַלע ענינים און אויך צו פארהאַנדלען מיט דער רעגירונג, האָבן די <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אידן </ins>אין די 4 לענדער פון פּוילן (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">גרויס־פּוילן</ins>, קליין־פּוילן, [[בעלארוס|רייסן]] און [[ליטע]]) דערוויילט פון זיך אַ ועד, אַ קאָמיטעט, וועלכער איז געווען די אָפיציעלע פאַרטרעטערשאַפט פון די פּוילישע <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אידן</ins>, און דער דאָזיקער ועד האָט אָנגענומען תקנות, באַשטימט די שטייערן, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אַרויסגעגעבן </ins>אורטיילן אין וויכטיקע ענינים, פארהאַנדלט מיט דער רעגירונג.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אין די ערשטע צייטן האָט מען אים גערופן „ועד חמש ארצות”, ווייל מען האָט איינגעטיילט באַזונדער [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[װאלין</del>|װאָלין]] און <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">מזרח־‏גאַליציע </del>און זיי באַטראַכט אַלס צוויי באַזונדערע לענדער; נאַכער האָט מען אים גערופן „ועד ארבע ארצות”, און אַפילו אין אַ צייט שפּעטער אין יאָר 1623, ווען ליטע און רייסן האָבן זיך <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אָפּגעטײלט </del>באַזונדער און געמאַכט אַ באַזונדערן ועד פון די מדינות אַרום בריסק, פּינסק, גראָדנע, ווילנע און סלוצק, איז אָבער כסדר געבליבן דער נאָמען „ועד ארבע ארצות”.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אין די ערשטע צייטן האָט מען אים גערופן „ועד חמש ארצות”, ווייל מען האָט איינגעטיילט באַזונדער [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">וואלין</ins>|װאָלין]] און <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">מזרח־גאַליציע </ins>און זיי באַטראַכט אַלס צוויי באַזונדערע לענדער; נאַכער האָט מען אים גערופן „ועד ארבע ארצות”, און אַפילו אין אַ צייט שפּעטער אין יאָר 1623, ווען ליטע און רייסן האָבן זיך <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אָפּגעטיילט </ins>באַזונדער און געמאַכט אַ באַזונדערן ועד פון די מדינות אַרום בריסק, פּינסק, גראָדנע, ווילנע און סלוצק, איז אָבער כסדר געבליבן דער נאָמען „ועד ארבע ארצות”.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דאָס ערשטע מאָל געפינען מיר דערמאָנט דעם נאָמען פון ועד אין די הסכמות פון די רבנים אויף דעם ש&quot;ס געדרוקט אין לובלין 1551–1580; שפּעטער, אין יאָר 1596 געפינען מיר אַ פּסק פון ועד אין ספר „נתיבות עולם” פון [[מהר&quot;ל פון פראג|רבי ליווא]] (מהר&quot;ל) פון פּראג. דער ועד איז געווען אַ סאָרט קאָנגרעס פון די <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">יידן </del>אין פּוילן; יעדע מדינה האָט געוויילט אין ועד צו 2־3 דעלעגאַטן, אַחוץ די ספעציעלע <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פאָרשטײער </del>פון די גרויסע קהלות (פּויזן, קראָקע, פּשעמישל, בריסק, פּינסק, לובלין און אַנדערע), <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">װי </del>אויך אָנגעזעענע רבנים, וועלכע האָבן געבילדעט ביים ועד אַ באַזונדערן בית־דין צו <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אַנטשײדן </del>וויכטיקע רעליגיעזע פראַגן, דין־תורות <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">צװישן </del>קהלות וכדומה.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דאָס ערשטע מאָל געפינען מיר דערמאָנט דעם נאָמען פון ועד אין די הסכמות פון די רבנים אויף דעם ש&quot;ס געדרוקט אין לובלין 1551–1580; שפּעטער, אין יאָר 1596 געפינען מיר אַ פּסק פון ועד אין ספר „נתיבות עולם” פון [[מהר&quot;ל פון פראג|רבי ליווא]] (מהר&quot;ל) פון פּראג. דער ועד איז געווען אַ סאָרט קאָנגרעס פון די <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אידן </ins>אין פּוילן; יעדע מדינה האָט געוויילט אין ועד צו 2־3 דעלעגאַטן, אַחוץ די ספעציעלע <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פאָרשטייער </ins>פון די גרויסע קהלות (פּויזן, קראָקע, פּשעמישל, בריסק, פּינסק, לובלין און אַנדערע),<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ווי </ins>אויך אָנגעזעענע רבנים, וועלכע האָבן געבילדעט ביים ועד אַ באַזונדערן בית־דין צו <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אַנטשיידן </ins>וויכטיקע רעליגיעזע פראַגן, דין־תורות <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ווישן </ins>קהלות וכדומה.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער ועד פלעגט צוערשט צונויפקומען זיך איינמאָל אין יאָר. דערנאָך 2 מאָל אין יאָר, מייסטנס אויף די גרויסע ירידים אין יעראָסלאַוו און לובלין, אָבער <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">טײלמאָל </del>אויך אין אַנדערע ערטער.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער ועד פלעגט צוערשט צונויפקומען זיך איינמאָל אין יאָר. דערנאָך 2 מאָל אין יאָר, מייסטנס אויף די גרויסע ירידים אין יעראָסלאַוו און לובלין, אָבער <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">טיילמאָל </ins>אויך אין אַנדערע ערטער.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די תקנות פון ועד זענען פאַרשריבן <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">געװאָרן </del>אין אַ ספּעציעלן „פּנקס”, פון וועלכן מען פלעגט איבערשרייבן אין די פּנקסים פון די באַזונדערע קהלות, דער הויפּט־פּנקס פון <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פּױלישן </del>ועד ארבע ארצות איז פאַרלוירן געגאַנגען (דער פּנקס פון ליטווישן איז יאָ געבליבן), אָבער איבערשרייבונגען פון אים זענען געבליבן אין די פּנקסים פון איינצלנע קהלות (קראָקע און אַנדערע); מייסטנס זענען דאָס <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">תקנות װאָס </del>דאַרפן שיצן די <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">יידן </del>קעגן בלבולים (נישט אַרענדירן דעם אָפּצאָל פון אַלקאָהאָל וכדומה), <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אַנטשײדונגען </del>אין מחלוקת צווישן קהלות און רבנים, אָפּשאַצונגען פון שטייערן, וויפיל יעדע קהלה דאַרף צאָלן וכדומה; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">טײלמאָל </del>אויך חרמים אויף פּערזאָנען <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">װאָס </del>ברענגען שאָדן דעם כלל ישראל (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">צװישן </del>אַנדערע דער חרם אויף דער [[שבתי צבי|שבתי־צבי־באַוועגונג]]); דער ועד ארבע ארצות איז אָפּגעשאַפט <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">געװאָרן </del>דורך דעם פּוילישן סיים אין יאָר 1764.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די תקנות פון ועד זענען פאַרשריבן <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">גוואָרן </ins>אין אַ ספּעציעלן „פּנקס”, פון וועלכן מען פלעגט איבערשרייבן אין די פּנקסים פון די באַזונדערע קהלות, דער הויפּט־פּנקס פון <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פּוילישן </ins>ועד ארבע ארצות איז פאַרלוירן געגאַנגען (דער פּנקס פון ליטווישן איז יאָ געבליבן), אָבער איבערשרייבונגען פון אים זענען געבליבן אין די פּנקסים פון איינצלנע קהלות (קראָקע און אַנדערע); מייסטנס זענען דאָס <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">תקנותוואָס </ins>דאַרפן שיצן די <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אידן </ins>קעגן בלבולים (נישט אַרענדירן דעם אָפּצאָל פון אַלקאָהאָל וכדומה), <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אַנטשיידונגען </ins>אין מחלוקת צווישן קהלות און רבנים, אָפּשאַצונגען פון שטייערן, וויפיל יעדע קהלה דאַרף צאָלן וכדומה; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">טיילמאָל </ins>אויך חרמים אויף פּערזאָנען <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">וואָס </ins>ברענגען שאָדן דעם כלל ישראל (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ווישן </ins>אַנדערע דער חרם אויף דער [[שבתי צבי|שבתי־צבי־באַוועגונג]]); דער ועד ארבע ארצות איז אָפּגעשאַפט <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">גוואָרן </ins>דורך דעם פּוילישן סיים אין יאָר 1764.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>וועגען ועד ארבע ארצות זענען געשריבן <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">געװאָרן </del>פיל ביכער און אָפּהאַנדלונגען; אין גרעצעס געשיכטע, העברעאישער איבערזעצונג פון שפר, באַנד 7 צום סוף אין דעם ציון י' און דאָרט <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">האַרקאװיס </del>באַמערקונגען „חדשים וגם ישנים” אין באַנד 8 זענען פאראן זייער ווערטפולע פאָרשונגען וועגן ועד; וויכטיק זענען אויך דעמביצערס באַמערקונגען אין „כלילת יופי”, אין פּנקס קראָקע (פון דעמביצער, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">װעטשטיין</del>), דובנאָווס פארעפנטלעכטער „פּנקס המדינה” (בערלין 1925) פון ליטע, און דובנאָווס <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אַרײנפיר </del>און באַמערקונגען.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>וועגען ועד ארבע ארצות זענען געשריבן <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">גוואָרן </ins>פיל ביכער און אָפּהאַנדלונגען; אין גרעצעס געשיכטע, העברעאישער איבערזעצונג פון שפר, באַנד 7 צום סוף אין דעם ציון י' און דאָרט <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">האַרקוויס </ins>באַמערקונגען „חדשים וגם ישנים” אין באַנד 8 זענען פאראן זייער ווערטפולע פאָרשונגען וועגן ועד; וויכטיק זענען אויך דעמביצערס באַמערקונגען אין „כלילת יופי”, אין פּנקס קראָקע (פון דעמביצער,<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">וועטשטיין</ins>), דובנאָווס פארעפנטלעכטער „פּנקס המדינה” (בערלין 1925) פון ליטע, און דובנאָווס <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אַריינפיר </ins>און באַמערקונגען.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==קוואלן==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==קוואלן==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{פאלקס-ענצ|2=412}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{פאלקס-ענצ|2=412}}</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[קאַטעגאָריע:אויף יידיש]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{קרד/ויקי/יידיש}}</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[he:ועד ארבע ארצות]]</ins></div></td></tr> <!-- diff cache key hamichlol_main_yi-mw_:diff::1.12:old-308839:rev-308845 --> </table>

צמא לדעת https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%95%D7%A2%D7%93_%D7%90%D7%A8%D7%91%D7%A2_%D7%90%D7%A8%D7%A6%D7%95%D7%AA&diff=308839&oldid=prev 2023-12-25T15:38:40Z

<p>1 רעוויזיע אימפארטירט: אימפארטירט פון די יידישע וויקיפעדיע, זע ביישטייערער ליסטע</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="yi"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ עלטערע ווערסיע</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">רעוויזיע פון 15:38, 25 דעצעמבער 2023</td> </tr> <!-- diff cache key hamichlol_main_yi-mw_:diff::1.12:old-308838:rev-308839 --> </table>

צמא לדעת https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%95%D7%A2%D7%93_%D7%90%D7%A8%D7%91%D7%A2_%D7%90%D7%A8%D7%A6%D7%95%D7%AA&diff=308838&oldid=prev 2023-12-13T22:43:34Z

<p></p> <p><b>נייער בלאַט</b></p><div>'''ועד ארבע ארצות''' (קאָמיטעט פון 4 לענדער), נאָמען פון דער יידישער אויטאָנאָמיע-פארװאַלטונג אין פּוילן און לִיטע אין די יאָרהונדערטער 16, 17 און אַ העלפט פון 18, אַלע יידישע קהלות אין [[פוילן|פּוילן]] און [[ליטע]], וועלכע זענען דעמאָלט געווען איין מדינה, האָבן געהאַט זייערע אייגענע אָרטיקע פארוואלטונגען וועלכע האָבן געהאַט באַשטימטע רעכט איינצומאָנען די שטייערן פון די יידן, צו אורטיילן אין געוויסע פּראָצעסן, פארוואלטן מיט די דערציאונגס־אינסטיטוציעס, פילאַנטראָפּישע אַנשטאַלטן. כדי איינצופירן אָרדענונג אין די אַלע ענינים און אויך צו פארהאַנדלען מיט דער רעגירונג, האָבן די יידן אין די 4 לענדער פון פּוילן (גרויס־פּױלן, קליין־פּוילן, [[בעלארוס|רייסן]] און [[ליטע]]) דערוויילט פון זיך אַ ועד, אַ קאָמיטעט, וועלכער איז געווען די אָפיציעלע פאַרטרעטערשאַפט פון די פּוילישע יידן, און דער דאָזיקער ועד האָט אָנגענומען תקנות, באַשטימט די שטייערן, אַרױסגעגעבן אורטיילן אין וויכטיקע ענינים, פארהאַנדלט מיט דער רעגירונג.<br /> <br /> אין די ערשטע צייטן האָט מען אים גערופן „ועד חמש ארצות”, ווייל מען האָט איינגעטיילט באַזונדער [[װאלין|װאָלין]] און מזרח־‏גאַליציע און זיי באַטראַכט אַלס צוויי באַזונדערע לענדער; נאַכער האָט מען אים גערופן „ועד ארבע ארצות”, און אַפילו אין אַ צייט שפּעטער אין יאָר 1623, ווען ליטע און רייסן האָבן זיך אָפּגעטײלט באַזונדער און געמאַכט אַ באַזונדערן ועד פון די מדינות אַרום בריסק, פּינסק, גראָדנע, ווילנע און סלוצק, איז אָבער כסדר געבליבן דער נאָמען „ועד ארבע ארצות”.<br /> <br /> דאָס ערשטע מאָל געפינען מיר דערמאָנט דעם נאָמען פון ועד אין די הסכמות פון די רבנים אויף דעם ש&quot;ס געדרוקט אין לובלין 1551–1580; שפּעטער, אין יאָר 1596 געפינען מיר אַ פּסק פון ועד אין ספר „נתיבות עולם” פון [[מהר&quot;ל פון פראג|רבי ליווא]] (מהר&quot;ל) פון פּראג. דער ועד איז געווען אַ סאָרט קאָנגרעס פון די יידן אין פּוילן; יעדע מדינה האָט געוויילט אין ועד צו 2־3 דעלעגאַטן, אַחוץ די ספעציעלע פאָרשטײער פון די גרויסע קהלות (פּויזן, קראָקע, פּשעמישל, בריסק, פּינסק, לובלין און אַנדערע), װי אויך אָנגעזעענע רבנים, וועלכע האָבן געבילדעט ביים ועד אַ באַזונדערן בית־דין צו אַנטשײדן וויכטיקע רעליגיעזע פראַגן, דין־תורות צװישן קהלות וכדומה.<br /> <br /> דער ועד פלעגט צוערשט צונויפקומען זיך איינמאָל אין יאָר. דערנאָך 2 מאָל אין יאָר, מייסטנס אויף די גרויסע ירידים אין יעראָסלאַוו און לובלין, אָבער טײלמאָל אויך אין אַנדערע ערטער.<br /> <br /> די תקנות פון ועד זענען פאַרשריבן געװאָרן אין אַ ספּעציעלן „פּנקס”, פון וועלכן מען פלעגט איבערשרייבן אין די פּנקסים פון די באַזונדערע קהלות, דער הויפּט־פּנקס פון פּױלישן ועד ארבע ארצות איז פאַרלוירן געגאַנגען (דער פּנקס פון ליטווישן איז יאָ געבליבן), אָבער איבערשרייבונגען פון אים זענען געבליבן אין די פּנקסים פון איינצלנע קהלות (קראָקע און אַנדערע); מייסטנס זענען דאָס תקנות װאָס דאַרפן שיצן די יידן קעגן בלבולים (נישט אַרענדירן דעם אָפּצאָל פון אַלקאָהאָל וכדומה), אַנטשײדונגען אין מחלוקת צווישן קהלות און רבנים, אָפּשאַצונגען פון שטייערן, וויפיל יעדע קהלה דאַרף צאָלן וכדומה; טײלמאָל אויך חרמים אויף פּערזאָנען װאָס ברענגען שאָדן דעם כלל ישראל (צװישן אַנדערע דער חרם אויף דער [[שבתי צבי|שבתי־צבי־באַוועגונג]]); דער ועד ארבע ארצות איז אָפּגעשאַפט געװאָרן דורך דעם פּוילישן סיים אין יאָר 1764.<br /> <br /> וועגען ועד ארבע ארצות זענען געשריבן געװאָרן פיל ביכער און אָפּהאַנדלונגען; אין גרעצעס געשיכטע, העברעאישער איבערזעצונג פון שפר, באַנד 7 צום סוף אין דעם ציון י' און דאָרט האַרקאװיס באַמערקונגען „חדשים וגם ישנים” אין באַנד 8 זענען פאראן זייער ווערטפולע פאָרשונגען וועגן ועד; וויכטיק זענען אויך דעמביצערס באַמערקונגען אין „כלילת יופי”, אין פּנקס קראָקע (פון דעמביצער, װעטשטיין), דובנאָווס פארעפנטלעכטער „פּנקס המדינה” (בערלין 1925) פון ליטע, און דובנאָווס אַרײנפיר און באַמערקונגען.<br /> <br /> ==קוואלן==<br /> {{פאלקס-ענצ|2=412}}</div>

wikipedia:yi>שלאק