https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D7%A8%D7%95%D7%99%3A%D7%93%D7%99%D7%91%D7%95%D7%A7 רוי:דיבוק - ווערסיע היסטאריע 2026-04-21T22:32:34Z ווערסיע היסטאריע פאר דעם בלאט אויפן וויקי MediaWiki 1.39.4 https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%93%D7%99%D7%91%D7%95%D7%A7&diff=339796&oldid=prev תנא קמא אין 04:16, 12 פעברואר 2026 2026-02-12T04:16:49Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="yi"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ עלטערע ווערסיע</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">רעוויזיע פון 04:16, 12 פעברואר 2026</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l23">שורה 23:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 23:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>• די &quot;מעשה של רוח בק&quot;ק קארץ&quot;, וואָס איז מעגליך געווען אַ פּאַראָדיע אָדער אַ פיקציע, שילדערט ווי די באַזעסענע פרוי איז אַקטיוו און זינגט אַ פּיּוט בעת דעם גירוש, וואָס איז אומגעוויינטליך פאַר פריערדיגע דיבוק־געשיכטעס{{הערה|1=https://www.jstor.org/stable/23356207}}.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>• די &quot;מעשה של רוח בק&quot;ק קארץ&quot;, וואָס איז מעגליך געווען אַ פּאַראָדיע אָדער אַ פיקציע, שילדערט ווי די באַזעסענע פרוי איז אַקטיוו און זינגט אַ פּיּוט בעת דעם גירוש, וואָס איז אומגעוויינטליך פאַר פריערדיגע דיבוק־געשיכטעס{{הערה|1=https://www.jstor.org/stable/23356207}}.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אין "שבחי הבעש"ט" ווערט דערציילט אַז דער בעש"ט האָט אויסגעטריבן אַ דיבוק ביי דער עלטער פון 36 יאָר, וואָס דאָס איז געווען זיין ערשטע עפנטליכע התגלות.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==מאַניפעסטאַציעס==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==מאַניפעסטאַציעס==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l36">שורה 36:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 38:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אין צפת האָבן רבי יצחק לוריא און רבי חיים ויטאַל גענוצט קבלה'ישע יחודים (כוונות) צו פאַרטרייבן דעם דיבוק. דאָס איז געווען אַנדערש פון די אַלטע מעטאָדן פון עקזאָרציזם, וואָס מען האָט גענוצט פאַר געוויינליכע שלעכטע רוחות. די [[בעלי שם]] אין שפּעטערדיגע יאָרן, אַזוי ווי רבי משה פּראַגער אין ניקאָלסבורג, האָבן אָפט גענוצט מאַגישע פּראַקטיקעס, ווי בלאָזן אין שופר, שוואַרצע ליכט, און [[שוועבל]] רויך צו פאַרשוואַכן דעם רוח.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אין צפת האָבן רבי יצחק לוריא און רבי חיים ויטאַל גענוצט קבלה'ישע יחודים (כוונות) צו פאַרטרייבן דעם דיבוק. דאָס איז געווען אַנדערש פון די אַלטע מעטאָדן פון עקזאָרציזם, וואָס מען האָט גענוצט פאַר געוויינליכע שלעכטע רוחות. די [[בעלי שם]] אין שפּעטערדיגע יאָרן, אַזוי ווי רבי משה פּראַגער אין ניקאָלסבורג, האָבן אָפט גענוצט מאַגישע פּראַקטיקעס, ווי בלאָזן אין שופר, שוואַרצע ליכט, און [[שוועבל]] רויך צו פאַרשוואַכן דעם רוח.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אַן עקזאָרציזם איז געצילט נישט נאָר צו באַפרייען דעם גוף, נאָר אויך צו פירן דעם דיבוק צו זיין תיקון אָדער אין גיהנום, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">כּדי </del>ער זאָל קענען אָנהייבן זיין שטראָף און דערנאָך זיין שכר.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אַן עקזאָרציזם איז געצילט נישט נאָר צו באַפרייען דעם גוף, נאָר אויך צו פירן דעם דיבוק צו זיין תיקון אָדער אין גיהנום, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">כדי </ins>ער זאָל קענען אָנהייבן זיין שטראָף און דערנאָך זיין שכר.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>מען נוצט הייליגע שמות און השבעות <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">כּדי </del>צו צווינגען דעם דיבוק אַרויסצוגיין. דער ריטואַל אַנטהאַלט אַ קאַמף צווישן קדושה און טומאה. ר׳ דוד אָפּענהיים, דער רב פון פּראָג, האָט געגעבן אַ בעל־שם אין 1708 אַ כתב־יד מיט סגולות פאַר גירוש־דיבוק וואָס האָט אַריינגערעכנט מקורים פון קבלה, אַ &quot;פראַנצויזישן דאָקטער&quot;, אַ &quot;גוי פון מענץ&quot;, און אַ &quot;נכטיכגער גלח&quot; (אַ שטאַרקער פּוילישער גלח), ווייזנדיג די פאַרשידענע מקורים פון וויסן ביי די בעלי־שם{{הערה|{{כיכר השבת|ישראל שפירא|כך גירשו דיבוק שנתפס באישה בשם 'מגדל'|393919|יוני 9, 2021}}}}.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>מען נוצט הייליגע שמות און השבעות <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">כדי </ins>צו צווינגען דעם דיבוק אַרויסצוגיין. דער ריטואַל אַנטהאַלט אַ קאַמף צווישן קדושה און טומאה. ר׳ דוד אָפּענהיים, דער רב פון פּראָג, האָט געגעבן אַ בעל־שם אין 1708 אַ כתב־יד מיט סגולות פאַר גירוש־דיבוק וואָס האָט אַריינגערעכנט מקורים פון קבלה, אַ &quot;פראַנצויזישן דאָקטער&quot;, אַ &quot;גוי פון מענץ&quot;, און אַ &quot;נכטיכגער גלח&quot; (אַ שטאַרקער פּוילישער גלח), ווייזנדיג די פאַרשידענע מקורים פון וויסן ביי די בעלי־שם{{הערה|{{כיכר השבת|ישראל שפירא|כך גירשו דיבוק שנתפס באישה בשם 'מגדל'|393919|יוני 9, 2021}}}}.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==מאָדערנע פאַלן==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==מאָדערנע פאַלן==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דיבוק פענאָמען איז געווען רעפּאָרטירט </del>פון <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דעם 16טן ביזן 19טן יאָרהונדערט</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">און האָט פאַרשוואונדן </del>אין <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דעם פריען 20טן יאָרהונדערט</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אָבער, </del>עס <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זענען דאָ מאָדערנע מעשׂיות </del>אין <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דער חרדישער וועלט</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אין די לעצטע דורות זענען </ins>די <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פעלער פון דיבוקים געווארן זעלטענער. רבי יצחק הוטנער זצ&quot;ל האָט געזאָגט אַז זינט עס זענען נישטאָ קיין מענטשן וואָס קענען זיי אויססטרייבן, זענען זיי נעלם געוואָרן </ins>פון <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דער וועלט{{הערה|1='איני רוצה לדבר עמכם&quot;, זעק הגר&quot;א ל'רוח' | כיכר השבת}}. פונדעסטוועגן</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">הערט מען נאָך מאָל פון אַזעלכע פעלער </ins>אין <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">חרדישע קרייזן</ins>. עס <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ווערט דערציילט אַז </ins>אין <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">די צייטן פונעם חפץ חיים איז געקומען צו אים אַ פרוי מיט אַ דיבוק, און ער האָט אים געהייסן אַרויסגיין אָן קיין שופרות, בלויז מיט זיין הייליגן רצון{{מקור}}</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אין אַ פאַל פון אַ יונגערמאן פון בראַזיל וואָס איז באַזעסן געווען מיט אַ דיבוק, האָט ר׳ חיים קאַניעווסקי געהאַט נאָכגעפאָרשט די מעשׂה אַ שעה לאַנג און דערנאָך געזאָגט: &quot;הרי זהו דיבוק אמיתי&quot; (&quot;דאָס איז אַן אמתער דיבוק&quot;). דער אַברך האָט גערעדט אין פאַרשידענע שפּראַכן און געשריגן צו מען זאָל אים ראַטעווען. ר׳ דוד בצרי האָט געפּרואווט אַרויסצונעמען די גייסט דורך סקייפּ (Skype), אָבער אָן ערפאָלג, און מען האָט אים געברענגט קיין ישראל{{הערה|{{כיכר השבת|דוד כהן|ה'דיבוק' שמסעיר את ברזיל - לישראל|23487|דעצעמבער 21, 2009}}}}{{הערה|{{כיכר השבת|יוסי וייס|&quot;צא דיבוק צא, אנו גוזרים עליך צא&quot;|24399|יאנואר 6, 2010}}}}.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אין אַ פאַל פון אַ יונגערמאן פון בראַזיל וואָס איז באַזעסן געווען מיט אַ דיבוק, האָט ר׳ חיים קאַניעווסקי געהאַט נאָכגעפאָרשט די מעשׂה אַ שעה לאַנג און דערנאָך געזאָגט: &quot;הרי זהו דיבוק אמיתי&quot; (&quot;דאָס איז אַן אמתער דיבוק&quot;). דער אַברך האָט גערעדט אין פאַרשידענע שפּראַכן און געשריגן צו מען זאָל אים ראַטעווען. ר׳ דוד בצרי האָט געפּרואווט אַרויסצונעמען די גייסט דורך סקייפּ (Skype), אָבער אָן ערפאָלג, און מען האָט אים געברענגט קיין ישראל{{הערה|{{כיכר השבת|דוד כהן|ה'דיבוק' שמסעיר את ברזיל - לישראל|23487|דעצעמבער 21, 2009}}}}{{הערה|{{כיכר השבת|יוסי וייס|&quot;צא דיבוק צא, אנו גוזרים עליך צא&quot;|24399|יאנואר 6, 2010}}}}.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==אין קולטור און ליטעראַטור==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==אין קולטור און ליטעראַטור==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דיבוק פענאָמען </del>איז <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פּאָפּולעריזירט </del>געוואָרן <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אין דער מאָדערנער צייט </del>דורך [[ש. אנ-סקי|ש. אַנ-סקי]] (שלמה זנוויל ראַפּאָפּאָרט, 1863–1920), דער מחבר פון דער פּיעסע &quot;צווישן צוויי וועלטן - [[דער דיבוק|דער דִיבּוּק]]&quot;. אַנ-סקי האָט די פּיעסע געשריבן צווישן 1912 און 1917 און זי איז געווען באַזירט אויף דעם עטנאָגראַפישן מאַטעריאַל וואָס ער האָט געזאַמלט בעת דער עטנאָגראַפישער עקספּעדיציע אין דער רוסישער [[תחום המושב]] אין 1912–1914.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אין </ins>דער <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">וועלטליכער ליטעראַטור </ins>איז <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דער באַגריף באַקאַנט </ins>געוואָרן דורך [[ש. אנ-סקי|ש. אַנ-סקי]] (שלמה זנוויל ראַפּאָפּאָרט, 1863–1920), דער מחבר פון דער פּיעסע &quot;צווישן צוויי וועלטן - [[דער דיבוק|דער דִיבּוּק]]&quot;. אַנ-סקי האָט די פּיעסע געשריבן צווישן 1912 און 1917 און זי איז געווען באַזירט אויף דעם עטנאָגראַפישן מאַטעריאַל וואָס ער האָט געזאַמלט בעת דער עטנאָגראַפישער עקספּעדיציע אין דער רוסישער [[תחום המושב]] אין 1912–1914.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די פּיעסע דערציילט די מעשׂה פון לאה וואָס ווערט פאַרנומען דורך דעם רוח פון איר פאַרשטאָרבענעם געליבטן, חנן, וואָס האָבן זיך פאַרשפּראָכן פאַר דער געבורט. דורך דער דיבוק-באַזעסונג, זענען לאה און חנן מקיים זייער ליבע אַפילו נאָך חננ'ס טויט.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די פּיעסע דערציילט די מעשׂה פון לאה וואָס ווערט פאַרנומען דורך דעם רוח פון איר פאַרשטאָרבענעם געליבטן, חנן, וואָס האָבן זיך פאַרשפּראָכן פאַר דער געבורט. דורך דער דיבוק-באַזעסונג, זענען לאה און חנן מקיים זייער ליבע אַפילו נאָך חננ'ס טויט.</div></td></tr> <!-- diff cache key hamichlol_main_yi-mw_:diff::1.12:old-339383:rev-339796 --> </table> תנא קמא https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%93%D7%99%D7%91%D7%95%D7%A7&diff=339383&oldid=prev תנא קמא אין 04:33, 18 נאוועמבער 2025 2025-11-18T04:33:38Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="yi"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ עלטערע ווערסיע</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">רעוויזיע פון 04:33, 18 נאוועמבער 2025</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l5">שורה 5:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 5:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==עטימאָלאָגיע==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==עטימאָלאָגיע==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער וואָרט דִּיבּוּק קומט פון העברעיש און מיינט 'אַ פאַל פון צוהענגען' אָדער 'קלעבן'. כאָטש דער פענאָמען פון אַ שלעכטער רוח איז דערמאנט אין פריערדיגע אידישע מקורים, אַזוי ווי אין חז&quot;ל אַלס '''רוח תזזית''' אָדער אין קבלה אַלס &quot;רוח רעה&quot;, איז דער ספּעציפישער טערמין דיבוק געווארן איינגעפירט ערשט אין 17טן יאָרהונדערט פון דער גערעדטער שפּראַך פון <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דײטשע </del>און פּוילישע אידן.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער וואָרט דִּיבּוּק קומט פון העברעיש און מיינט 'אַ פאַל פון צוהענגען' אָדער 'קלעבן'. כאָטש דער פענאָמען פון אַ שלעכטער רוח איז דערמאנט אין פריערדיגע אידישע מקורים, אַזוי ווי אין חז&quot;ל אַלס '''רוח תזזית''' אָדער אין קבלה אַלס &quot;רוח רעה&quot;, איז דער ספּעציפישער טערמין דיבוק געווארן איינגעפירט ערשט אין 17טן יאָרהונדערט פון דער גערעדטער שפּראַך פון <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דייטשע </ins>און פּוילישע אידן.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==היסטאריע און קבלה==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==היסטאריע און קבלה==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער באַגריף פון אַ באזעסנדן רוח וואָס איז שפּעטער באַקאַנט געוואָרן אַלס אַ דיבוק, האָט זיך אַנטוויקלט אין 16טן יאָרהונדערט אין קבלה, ספּעציעל אין דער מיסטישער קהילה אין צפת. דער עיקר השפּעה איז געקומען פון די לערנונגען פון רבי יצחק לוריא (דער אר&quot;י) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">װעגן </del>[[גלגול]]. די קלאַסישע קבלה-מקורות וואָס האָבן באַהאַנדלט דעם ענין זענען: שער הגלגולים פון רבי שמואל ויטאַל און ספר החזיונות פון רבי חיים ויטאַל, וואָס איז געווען דער תּלמיד פון אר&quot;י.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער באַגריף פון אַ באזעסנדן רוח וואָס איז שפּעטער באַקאַנט געוואָרן אַלס אַ דיבוק, האָט זיך אַנטוויקלט אין 16טן יאָרהונדערט אין קבלה, ספּעציעל אין דער מיסטישער קהילה אין צפת. דער עיקר השפּעה איז געקומען פון די לערנונגען פון רבי יצחק לוריא (דער אר&quot;י) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">וועגן </ins>[[גלגול]]. די קלאַסישע קבלה-מקורות וואָס האָבן באַהאַנדלט דעם ענין זענען: שער הגלגולים פון רבי שמואל ויטאַל און ספר החזיונות פון רבי חיים ויטאַל, וואָס איז געווען דער תּלמיד פון אר&quot;י.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער באַגריף האָט זיך שטאַרק אַנטוויקלט אין צפת, וואו די ערשטע דאָקומענטירטע פאַלן פון אַזעלכע פאַרמעגונגען זענען געשען אין <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1571–1572</del>. לויט דער לוריאַנישער קבלה, איז אַ דיבוק די נשמה פון אַ אידישן מאַן וואָס איז באַגאַנגען גאָר שווערע זינד (אַריינגערעכנט תועבה פאַרברעכנס אָדער מאָרד) אָן תשובה טאָן. די דאזיגע נשמה ווערט נישט אריינגעלאזט אין גיהנום צו אָפּקומען איר שטראף, נאָר ווערט געצוואונגען צו וואַנדערן אויף דער ערד און ווערן געפּייניגט דורך &quot;מלאכי חבלה&quot;. זי זוכט צו קלעבן צו אַ לעבעדיגן מענטשן כדי צו געפינען אַ רו. רבי חיים ויטאַל האָט באַשטימט אַז אַ דיבוק קען נישט זיין פון אַ פרוי וויבאלד זי קען נישט דורכגיין גלגול, נאר איר נשמה גייט גלייך צום גיהנום{{הערה|רבי חיים וויטאל, ספר הגלגולים, ווילנא, 1886, פרק יג.}}. דער דיבוק איז אויך נישט די נשמה פון אַ גוי{{הערה|1={{זוהר|ב|צו|א}}–צח, עמוד ב; רבי חיים וויטאל, עץ חיים, ירושלים, 1962, שער ה, פרק ב.}}.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער באַגריף האָט זיך שטאַרק אַנטוויקלט אין צפת, וואו די ערשטע דאָקומענטירטע פאַלן פון אַזעלכע פאַרמעגונגען זענען געשען אין <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">יאר ה'של&quot;ב</ins>. לויט דער לוריאַנישער קבלה, איז אַ דיבוק די נשמה פון אַ אידישן מאַן וואָס איז באַגאַנגען גאָר שווערע זינד (אַריינגערעכנט תועבה פאַרברעכנס אָדער מאָרד) אָן תשובה טאָן. די דאזיגע נשמה ווערט נישט אריינגעלאזט אין גיהנום צו אָפּקומען איר שטראף, נאָר ווערט געצוואונגען צו וואַנדערן אויף דער ערד און ווערן געפּייניגט דורך &quot;מלאכי חבלה&quot;. זי זוכט צו קלעבן צו אַ לעבעדיגן מענטשן כדי צו געפינען אַ רו. רבי חיים ויטאַל האָט באַשטימט אַז אַ דיבוק קען נישט זיין פון אַ פרוי וויבאלד זי קען נישט דורכגיין גלגול, נאר איר נשמה גייט גלייך צום גיהנום{{הערה|רבי חיים וויטאל, ספר הגלגולים, ווילנא, 1886, פרק יג.}}. דער דיבוק איז אויך נישט די נשמה פון אַ גוי{{הערה|1={{זוהר|ב|צו|א}}–צח, עמוד ב; רבי חיים וויטאל, עץ חיים, ירושלים, 1962, שער ה, פרק ב.}}.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אַן אַנדער באַגריף אין קבלה איז '''עִיבּוּר''', וואָס באַשרייבט אַ גוטע רוח אָדער אַ נשמה וואָס קומט פרייוויליג אַריין אין אַ גוף פון אַ צדיק אָדער אַן אַנדער מענטשן צו העלפן אים אויספירן אַ [[תיקון]]. דער דיבוק איז אַ [[גלגול]] וואָס איז נישט געראָטן. אין קאָנטראַסט, איז אַ [[מגיד (מיסטיק)|מגיד]] אַ פענאָמען פון אַ פּאָזיטיווער רוח, ווי אין דעם פאַל פון רבי יוסף קאַראָ.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אַן אַנדער באַגריף אין קבלה איז '''עִיבּוּר''', וואָס באַשרייבט אַ גוטע רוח אָדער אַ נשמה וואָס קומט פרייוויליג אַריין אין אַ גוף פון אַ צדיק אָדער אַן אַנדער מענטשן צו העלפן אים אויספירן אַ [[תיקון]]. דער דיבוק איז אַ [[גלגול]] וואָס איז נישט געראָטן. אין קאָנטראַסט, איז אַ [[מגיד (מיסטיק)|מגיד]] אַ פענאָמען פון אַ פּאָזיטיווער רוח, ווי אין דעם פאַל פון רבי יוסף קאַראָ.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אַ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">סך פאַלן </del>פון דיבוקים <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">וואָס זענען געשען </del>אין <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">צענטראַל </del>און מזרח־אייראָפּע אין דעם <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">צווייטן העלפט </del>פון <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">17טן יאָרהונדערט</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אַזוי ווי אין קאָרעץ </del>און <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ניקאָלסבורג</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זענען געווארן דאָקומענטירט </del>אין <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">העברעיש </del>און <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אין אידיש</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==אין צפת==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ר׳ חיים וויטאַל, דער חשובסטער תּלמיד פונעם אַר&quot;י, האָט אין זיין מיסטישן טאָגבוך, &quot;[[ספר החזיונות]]&quot;, דעטאַלירט די פריערע פאַלן פון באַזעסענקייט. ר׳ חיים וויטאַל האָט באַריכטעט אַז דער אַר&quot;י האָט אים געלערנט </ins>אַ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">יחוד (אַ מיסטישע קאָנצענטראַציע) כּדי צו פאַרטריבן אַ דיבוק פון אַן אַלמנה אין צפת{{הערה|ספר החזיונות א, כה}}. די ערשטע פאַרעפנטליכטע באַריכטן פון דיבוק גירושים זענען ערשינען אין דער ערשטער העלפט פונעם 17טן יאָרהונדערט, אַריינגערעכנט דער &quot;מייסע בוך&quot; (1602).</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==אין מזרח־אייראָפּע==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פונעם שפּעט 17טן יאָרהונדערט און ווייטער, האָבן זיך פאַרשפּרייט געשיכטעס </ins>פון דיבוקים אין <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">צענטראַל־ </ins>און מזרח־אייראָפּע<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">• </ins>אין <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ניקאָלסבורג איז פאָרגעקומען אַ באַקאַנטער גירוש־דיבוק אין תנ&quot;ו. דער [[בעל שם|בעל־שם]] (אַ מענטש וואָס נוצט הייליגע שֵמות פאַר מאַגישע אַקציעס) ר׳ משה פּראַגער (גראַף) האָט געפירט </ins>דעם <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">גירוש </ins>פון <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אַ יונגנמאַן. ר׳ משה פּראַגער האָט דערציילט די געשיכטע אין זיין ספר זרע קודש מצבתה (פירט, 1696){{הערה|{{היברובוקס|גרף, משה בן מנחם, 1650-1705|זרע קודש מצבתה|9575|מקום הוצאה=מונקאטש|שנת הוצאה=תרנ&quot;ג}}}}</ins>, און <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אַ לענגערע אידישע ווערסיע איז אויך פאַרעפנטליכט געוואָרן{{הערה|1=משה גראף</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&quot;[https://www.nli.org.il/he/books/NNL_ALEPH990021268840205171/NLI מעשה גדול ונורא : ... גישעהן אין דער קהלה ניקולסבורג בשנת תנ&quot;ו : וויא איין רוח </ins>אין <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">איינס בחור איז קומן ...]&quot;}}.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">• די &quot;מעשה של רוח בק&quot;ק קארץ&quot;, וואָס איז מעגליך געווען אַ פּאַראָדיע אָדער אַ פיקציע, שילדערט ווי די באַזעסענע פרוי איז אַקטיוו </ins>און <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זינגט אַ פּיּוט בעת דעם גירוש, וואָס איז אומגעוויינטליך פאַר פריערדיגע דיבוק־געשיכטעס{{הערה|1=https://www.jstor.org/stable/23356207}}</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==מאַניפעסטאַציעס==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==מאַניפעסטאַציעס==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l23">שורה 23:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 31:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אַ באַקאַנטע געשיכטע באַשרייבט איידל פון בעלז, אַ טאָכטער פון ר׳ שלום פון בעלז, וואָס האָט אָנגענומען די ראָלע פון אַ רבי. עס זענען דאָ מעשׂיות אַז איר ברודער, ר׳ יהושע, האָט דורכגעפירט אַן עקזאָרציזם אויף איר, ווייל זי איז געווען באַזעסן פון אַ דיבוק{{הערה|1=Justin Jaron Lewis (2007): “[http://dx.doi.org/10.1080/14725880701192304 “EYDELE, THE REBBE”]”, Journal of Modern Jewish Studies, 6:1, 21-40}}.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אַ באַקאַנטע געשיכטע באַשרייבט איידל פון בעלז, אַ טאָכטער פון ר׳ שלום פון בעלז, וואָס האָט אָנגענומען די ראָלע פון אַ רבי. עס זענען דאָ מעשׂיות אַז איר ברודער, ר׳ יהושע, האָט דורכגעפירט אַן עקזאָרציזם אויף איר, ווייל זי איז געווען באַזעסן פון אַ דיבוק{{הערה|1=Justin Jaron Lewis (2007): “[http://dx.doi.org/10.1080/14725880701192304 “EYDELE, THE REBBE”]”, Journal of Modern Jewish Studies, 6:1, 21-40}}.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">עקזאָרציזם</del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">גירוש־ריטואַל</ins>==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער פּראָצעדור פאַר אַרויסצוטרייבן אַ דיבוק איז געווען אַ פאָרמאַלער עקזאָרציזם, אָפט דורכגעפירט דורך אַ רב אָדער אַ [[מנין]] אידן, וואָס פאַסטן און זיך טובלן אין אַ [[מקוה]]. דער עקזאָרציסט האָט געפירט אַ דיאַלאָג מיטן דיבוק כּדי צו פעסטשטעלן זיין אידענטיטעט און די זינד.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער פּראָצעדור פאַר אַרויסצוטרייבן אַ דיבוק איז געווען אַ פאָרמאַלער עקזאָרציזם, אָפט דורכגעפירט דורך אַ רב אָדער אַ [[מנין]] אידן, וואָס פאַסטן און זיך טובלן אין אַ [[מקוה]]. דער עקזאָרציסט האָט געפירט אַ דיאַלאָג מיטן דיבוק כּדי צו פעסטשטעלן זיין אידענטיטעט און די זינד.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l29">שורה 29:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 37:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אַן עקזאָרציזם איז געצילט נישט נאָר צו באַפרייען דעם גוף, נאָר אויך צו פירן דעם דיבוק צו זיין תיקון אָדער אין גיהנום, כּדי ער זאָל קענען אָנהייבן זיין שטראָף און דערנאָך זיין שכר.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אַן עקזאָרציזם איז געצילט נישט נאָר צו באַפרייען דעם גוף, נאָר אויך צו פירן דעם דיבוק צו זיין תיקון אָדער אין גיהנום, כּדי ער זאָל קענען אָנהייבן זיין שטראָף און דערנאָך זיין שכר.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">מען נוצט הייליגע שמות און השבעות כּדי צו צווינגען דעם דיבוק אַרויסצוגיין. דער ריטואַל אַנטהאַלט אַ קאַמף צווישן קדושה און טומאה. ר׳ דוד אָפּענהיים, דער רב פון פּראָג, האָט געגעבן אַ בעל־שם אין 1708 אַ כתב־יד מיט סגולות פאַר גירוש־דיבוק וואָס האָט אַריינגערעכנט מקורים פון קבלה, אַ "פראַנצויזישן דאָקטער", אַ "גוי פון מענץ", און אַ "נכטיכגער גלח" (אַ שטאַרקער פּוילישער גלח), ווייזנדיג די פאַרשידענע מקורים פון וויסן ביי די בעלי־שם{{הערה|{{כיכר השבת|ישראל שפירא|כך גירשו דיבוק שנתפס באישה בשם 'מגדל'|393919|יוני 9, 2021}}}}.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==אין <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אידישער </del>קולטור און ליטעראַטור==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==מאָדערנע פאַלן==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">די דיבוק פענאָמען איז געווען רעפּאָרטירט פון דעם 16טן ביזן 19טן יאָרהונדערט, און האָט פאַרשוואונדן אין דעם פריען 20טן יאָרהונדערט. אָבער, עס זענען דאָ מאָדערנע מעשׂיות אין דער חרדישער וועלט.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אין אַ פאַל פון אַ יונגערמאן פון בראַזיל וואָס איז באַזעסן געווען מיט אַ דיבוק, האָט ר׳ חיים קאַניעווסקי געהאַט נאָכגעפאָרשט די מעשׂה אַ שעה לאַנג און דערנאָך געזאָגט: &quot;הרי זהו דיבוק אמיתי&quot; (&quot;דאָס איז אַן אמתער דיבוק&quot;). דער אַברך האָט גערעדט אין פאַרשידענע שפּראַכן און געשריגן צו מען זאָל אים ראַטעווען. ר׳ דוד בצרי האָט געפּרואווט אַרויסצונעמען די גייסט דורך סקייפּ (Skype), אָבער אָן ערפאָלג, און מען האָט אים געברענגט קיין ישראל{{הערה|{{כיכר השבת|דוד כהן|ה'דיבוק' שמסעיר את ברזיל - לישראל|23487|דעצעמבער 21, 2009}}}}{{הערה|{{כיכר השבת|יוסי וייס|&quot;צא דיבוק צא, אנו גוזרים עליך צא&quot;|24399|יאנואר 6, 2010}}}}.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==אין קולטור און ליטעראַטור==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער דיבוק פענאָמען איז פּאָפּולעריזירט געוואָרן אין דער מאָדערנער צייט דורך [[ש. אנ-סקי|ש. אַנ-סקי]] (שלמה זנוויל ראַפּאָפּאָרט, 1863–1920), דער מחבר פון דער פּיעסע &quot;צווישן צוויי וועלטן - [[דער דיבוק|דער דִיבּוּק]]&quot;. אַנ-סקי האָט די פּיעסע געשריבן צווישן 1912 און 1917 און זי איז געווען באַזירט אויף דעם עטנאָגראַפישן מאַטעריאַל וואָס ער האָט געזאַמלט בעת דער עטנאָגראַפישער עקספּעדיציע אין דער רוסישער [[תחום המושב]] אין 1912–1914.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער דיבוק פענאָמען איז פּאָפּולעריזירט געוואָרן אין דער מאָדערנער צייט דורך [[ש. אנ-סקי|ש. אַנ-סקי]] (שלמה זנוויל ראַפּאָפּאָרט, 1863–1920), דער מחבר פון דער פּיעסע &quot;צווישן צוויי וועלטן - [[דער דיבוק|דער דִיבּוּק]]&quot;. אַנ-סקי האָט די פּיעסע געשריבן צווישן 1912 און 1917 און זי איז געווען באַזירט אויף דעם עטנאָגראַפישן מאַטעריאַל וואָס ער האָט געזאַמלט בעת דער עטנאָגראַפישער עקספּעדיציע אין דער רוסישער [[תחום המושב]] אין 1912–1914.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l38">שורה 38:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 52:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אַנדערע באַרימטע ווערק אין דער אידישער ליטעראַטור וואָס באַהאַנדלען דעם דיבוק-מאָטיף נעמען אריין &quot;שׂטן אין גאָריי&quot; פון [[יצחק באשעוויס זינגער|יצחק באַשעוויס זינגער]] און די זאַמלונג פון מעשׂיות אין דעם &quot;מעשה בוך&quot; (1602).</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אַנדערע באַרימטע ווערק אין דער אידישער ליטעראַטור וואָס באַהאַנדלען דעם דיבוק-מאָטיף נעמען אריין &quot;שׂטן אין גאָריי&quot; פון [[יצחק באשעוויס זינגער|יצחק באַשעוויס זינגער]] און די זאַמלונג פון מעשׂיות אין דעם &quot;מעשה בוך&quot; (1602).</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==דרויסנדיגע לינקס==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*https://www.nli.org.il/he/manuscripts/NNL_ALEPH997011001340705171/NLI#$FL190560021</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==רעפערענצן==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{רעפערענצן}}</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[he:דיבוק]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[he:דיבוק]]</div></td></tr> <!-- diff cache key hamichlol_main_yi-mw_:diff::1.12:old-339373:rev-339383 --> </table> תנא קמא https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%93%D7%99%D7%91%D7%95%D7%A7&diff=339373&oldid=prev תנא קמא אין 04:25, 14 נאוועמבער 2025 2025-11-14T04:25:41Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="yi"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ עלטערע ווערסיע</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">רעוויזיע פון 04:25, 14 נאוועמבער 2025</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">שורה 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 1:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די '''דיבוק''' (פון דעם ווערב דָּבַק <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">dāḇaq</del>, וואָס מיינט 'צוהענגען' אָדער 'קלעבן') איז, אין דער אידישער פאָלקלאָר און <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פּאָפּולערער גלויבן</del>, אַ שלעכטע רוח אָדער אַ מאַלעוואָלענטער רוח פון אַ פאַרשטאָרבענעם מענטש וואָס קלעפּט זיך צו דער נשמה און קומט אַריין אין דעם גוף פון אַ לעבעדיגן מענטשן. דער דיבוק רעדט דורך דעם מויל פונעם באַזעסענעם, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">וואָס </del>שטעלט זיך פאָר ווי אַ באַזונדערע און פרעמדע פּערזענליכקייט.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{דרעפט}}</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די '''דיבוק''' (פון דעם ווערב דָּבַק, וואָס מיינט 'צוהענגען' אָדער 'קלעבן') איז, אין דער אידישער פאָלקלאָר און <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">מיסטיק</ins>, אַ שלעכטע רוח אָדער אַ מאַלעוואָלענטער רוח פון אַ פאַרשטאָרבענעם מענטש וואָס קלעפּט זיך צו דער נשמה און קומט אַריין אין דעם גוף פון אַ לעבעדיגן מענטשן<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, קעגן זיין ווילן</ins>. דער דיבוק רעדט דורך דעם מויל פונעם באַזעסענעם, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">און </ins>שטעלט זיך פאָר ווי אַ באַזונדערע און פרעמדע פּערזענליכקייט.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די טערמין &quot;דיבוק&quot; איז אין דער ליטעראַטור אַריינגעקומען נאָר אין 17טן יאָרהונדערט <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פון דער גערעדטער שפּראַך פון דייטשע און פּוילישע אידן</del>. דער טערמין איז אַ קורצע פאָרעם פון &quot;'''דיבוק מרוח רעה'''&quot;. אַ דיבוק ווערט אַרויסגעטריבן דורך אַן עקזאָרציזם.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די טערמין &quot;דיבוק&quot; איז אין דער ליטעראַטור אַריינגעקומען נאָר אין 17טן יאָרהונדערט. דער טערמין איז אַ קורצע פאָרעם פון &quot;'''דיבוק מרוח רעה'''&quot;. אַ דיבוק ווערט אַרויסגעטריבן דורך אַן עקזאָרציזם.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==עטימאָלאָגיע==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==עטימאָלאָגיע==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער וואָרט דִּיבּוּק קומט פון העברעיש און מיינט 'אַ פאַל פון צוהענגען' אָדער 'קלעבן'. כאָטש דער פענאָמען פון אַ שלעכטער רוח איז <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דערמאָנט </del>אין פריערדיגע אידישע מקורים, אַזוי ווי אין <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דער תּלמודישער ליטעראַטור </del>אַלס '''רוח תזזית''' אָדער אין קבלה אַלס &quot;רוח רעה&quot;, איז דער ספּעציפישער טערמין דיבוק געווארן איינגעפירט ערשט אין 17טן יאָרהונדערט.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער וואָרט דִּיבּוּק קומט פון העברעיש און מיינט 'אַ פאַל פון צוהענגען' אָדער 'קלעבן'. כאָטש דער פענאָמען פון אַ שלעכטער רוח איז <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דערמאנט </ins>אין פריערדיגע אידישע מקורים, אַזוי ווי אין <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">חז&quot;ל </ins>אַלס '''רוח תזזית''' אָדער אין קבלה אַלס &quot;רוח רעה&quot;, איז דער ספּעציפישער טערמין דיבוק געווארן איינגעפירט ערשט אין 17טן יאָרהונדערט <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פון דער גערעדטער שפּראַך פון דײטשע און פּוילישע אידן</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==היסטאריע און קבלה==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==היסטאריע און קבלה==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער באַגריף פון אַ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פאַרמעגנדיגער </del>רוח וואָס איז שפּעטער באַקאַנט געוואָרן אַלס אַ דיבוק, האָט זיך אַנטוויקלט אין 16טן יאָרהונדערט אין קבלה<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'ישע שריפטן</del>. די קלאַסישע קבלה-מקורות וואָס האָבן באַהאַנדלט דעם ענין זענען: שער הגלגולים פון רבי שמואל ויטאַל און ספר החזיונות פון רבי חיים ויטאַל, וואָס איז געווען דער תּלמיד פון <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">רבי יצחק לוריא (האר</del>&quot;י<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">)</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער באַגריף פון אַ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">באזעסנדן </ins>רוח וואָס איז שפּעטער באַקאַנט געוואָרן אַלס אַ דיבוק, האָט זיך אַנטוויקלט אין 16טן יאָרהונדערט אין קבלה<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, ספּעציעל אין דער מיסטישער קהילה אין צפת. דער עיקר השפּעה איז געקומען פון די לערנונגען פון רבי יצחק לוריא (דער אר&quot;י) װעגן [[גלגול]]</ins>. די קלאַסישע קבלה-מקורות וואָס האָבן באַהאַנדלט דעם ענין זענען: שער הגלגולים פון רבי שמואל ויטאַל און ספר החזיונות פון רבי חיים ויטאַל, וואָס איז געווען דער תּלמיד פון <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אר</ins>&quot;י.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער באַגריף האָט זיך שטאַרק אַנטוויקלט אין צפת, וואו די ערשטע דאָקומענטירטע פאַלן פון אַזעלכע פאַרמעגונגען זענען געשען. לויט דער לוריאַנישער קבלה, איז אַ דיבוק די נשמה פון אַ אידישן מאַן וואָס <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">האָט </del>באַגאַנגען <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אַזעלכע </del>שווערע זינד (אַריינגערעכנט תועבה פאַרברעכנס אָדער מאָרד) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אַז מען האָט אים פאַרווייגערט אַריינצוגיין אין גיהנום</del>. די <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פאַרוואונדעטע </del>נשמה ווערט געצוואונגען צו וואַנדערן אויף דער ערד און זוכט צו קלעבן צו אַ לעבעדיגן מענטשן כדי צו געפינען אַ רו. רבי חיים ויטאַל האָט באַשטימט אַז אַ דיבוק קען נישט זיין אַ פרוי <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אָדער </del>אַ גוי.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער באַגריף האָט זיך שטאַרק אַנטוויקלט אין צפת, וואו די ערשטע דאָקומענטירטע פאַלן פון אַזעלכע פאַרמעגונגען זענען געשען <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אין 1571–1572</ins>. לויט דער לוריאַנישער קבלה, איז אַ דיבוק די נשמה פון אַ אידישן מאַן וואָס <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">איז </ins>באַגאַנגען <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">גאָר </ins>שווערע זינד (אַריינגערעכנט תועבה פאַרברעכנס אָדער מאָרד) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אָן תשובה טאָן</ins>. די <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דאזיגע </ins>נשמה <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ווערט נישט אריינגעלאזט אין גיהנום צו אָפּקומען איר שטראף, נאָר </ins>ווערט געצוואונגען צו וואַנדערן אויף דער ערד און <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ווערן געפּייניגט דורך &quot;מלאכי חבלה&quot;. זי </ins>זוכט צו קלעבן צו אַ לעבעדיגן מענטשן כדי צו געפינען אַ רו. רבי חיים ויטאַל האָט באַשטימט אַז אַ דיבוק קען נישט זיין <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פון </ins>אַ פרוי <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">וויבאלד זי קען נישט דורכגיין גלגול, נאר איר נשמה גייט גלייך צום גיהנום{{הערה|רבי חיים וויטאל, ספר הגלגולים, ווילנא, 1886, פרק יג.}}. דער דיבוק איז אויך נישט די נשמה פון </ins>אַ גוי<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{הערה|1={{זוהר|ב|צו|א}}–צח, עמוד ב; רבי חיים וויטאל, עץ חיים, ירושלים, 1962, שער ה, פרק ב.}}</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אַן אַנדער באַגריף אין קבלה איז '''עִיבּוּר''', וואָס באַשרייבט אַ גוטע רוח אָדער אַ נשמה וואָס קומט <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פרייוויליק </del>אַריין אין אַ גוף פון אַ צדיק אָדער אַן אַנדער מענטשן צו העלפן אים <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אויפפירן </del>אַ [[תיקון]]. דער דיבוק איז אַ [[גלגול]] וואָס איז נישט געראָטן. אין קאָנטראַסט, איז אַ [[מגיד (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">נשמה</del>)|מגיד]] אַ פענאָמען פון אַ פּאָזיטיווער רוח, ווי אין דעם פאַל פון רבי יוסף קאַראָ.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אַן אַנדער באַגריף אין קבלה איז '''עִיבּוּר''', וואָס באַשרייבט אַ גוטע רוח אָדער אַ נשמה וואָס קומט <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פרייוויליג </ins>אַריין אין אַ גוף פון אַ צדיק אָדער אַן אַנדער מענטשן צו העלפן אים <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אויספירן </ins>אַ [[תיקון]]. דער דיבוק איז אַ [[גלגול]] וואָס איז נישט געראָטן. אין קאָנטראַסט, איז אַ [[מגיד (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">מיסטיק</ins>)|מגיד]] אַ פענאָמען פון אַ פּאָזיטיווער רוח, ווי אין דעם פאַל פון רבי יוסף קאַראָ.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אַ סך פאַלן פון דיבוקים וואָס זענען געשען אין צענטראַל און מזרח־אייראָפּע אין דעם צווייטן העלפט פון 17טן יאָרהונדערט, אַזוי ווי אין קאָרעץ און ניקאָלסבורג, זענען געווארן דאָקומענטירט אין העברעיש און אין אידיש.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אַ סך פאַלן פון דיבוקים וואָס זענען געשען אין צענטראַל און מזרח־אייראָפּע אין דעם צווייטן העלפט פון 17טן יאָרהונדערט, אַזוי ווי אין קאָרעץ און ניקאָלסבורג, זענען געווארן דאָקומענטירט אין העברעיש און אין אידיש.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l18">שורה 18:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 19:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אין טראַדיציאָנעלן אידישן סאָציאָ-רעליגיעזן קולטור, ווערט דער דיבוק ערקלערט אין דעם קאָנטעקסט פון באַציאונגען צווישן די שטאַרקע און די שוואַכע. די באַזעסענע זענען, לויט אַ טייל פאָרשונג, אָפט מענטשן, ספּעציעל יונגע פרויען נאָך חתונה, וואָס זענען מאַכטלאָז אין דער טראַדיציאָנעלער פּאַטריאַרכאַלער געזעלשאַפט. דאָס פענאָמען איז געזען אַלס אַ געלעגנהייט פאַר פרויען, אָפט דורך היסטעריע, אַרויסצואווייזן צוריקגעדריקטע אימפּולסן, בפרט …, אַלס אַן אלטערנאַטיווע רעאַקציע צו די באַגרעניצונגען פון דער מאַנסלייטישער אָרדענונג{{הערה|שם=אליאור|{{פרויקט בן-יהודה|זיהוי=24549|שם=רחל אליאור|שם היצירה=הדיבוק: &quot;בין העולם הנגלה לעולם הנסתר: קולות מדברים, עולמות שותקים וקולות מושתקים&quot;}}}}.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אין טראַדיציאָנעלן אידישן סאָציאָ-רעליגיעזן קולטור, ווערט דער דיבוק ערקלערט אין דעם קאָנטעקסט פון באַציאונגען צווישן די שטאַרקע און די שוואַכע. די באַזעסענע זענען, לויט אַ טייל פאָרשונג, אָפט מענטשן, ספּעציעל יונגע פרויען נאָך חתונה, וואָס זענען מאַכטלאָז אין דער טראַדיציאָנעלער פּאַטריאַרכאַלער געזעלשאַפט. דאָס פענאָמען איז געזען אַלס אַ געלעגנהייט פאַר פרויען, אָפט דורך היסטעריע, אַרויסצואווייזן צוריקגעדריקטע אימפּולסן, בפרט …, אַלס אַן אלטערנאַטיווע רעאַקציע צו די באַגרעניצונגען פון דער מאַנסלייטישער אָרדענונג{{הערה|שם=אליאור|{{פרויקט בן-יהודה|זיהוי=24549|שם=רחל אליאור|שם היצירה=הדיבוק: &quot;בין העולם הנגלה לעולם הנסתר: קולות מדברים, עולמות שותקים וקולות מושתקים&quot;}}}}.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אין סיי־ווי באַריכטן, וואָלט דער דיבוק רעדן פון דעם גוף, אָפט מאַכן דעם באַזעסענעם רעדן אומאיידל אָדער טאָן זאַכן וואָס דער באַזעסענער וואָלט נישט געטון. מעדיצינישע און אַנטראָפּאָלאָגישע שטודיעס האָבן דעם דיבוק-באַזעסונג קלאַסיפיצירט אַלס אַ היסטערישן סינדראָם&lt;ref&gt;{{cite <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">web </del>|title=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">The </del>Dybbuk |<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">url</del>=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">http://www.jewishfilm.org/Catalogue/films/dybbuk.html </del>|<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">accessdate</del>=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">29 October 2014 </del>|<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">publisher</del>=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[The National Center for Jewish Film]]</del>}}&lt;/ref&gt; אָדער אַ קולטור-געבונדן סינדראָם{{הערה|שם=אליאור}}.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אין סיי־ווי באַריכטן, וואָלט דער דיבוק רעדן פון דעם גוף, אָפט מאַכן דעם באַזעסענעם רעדן אומאיידל אָדער טאָן זאַכן וואָס דער באַזעסענער וואָלט נישט געטון. מעדיצינישע און אַנטראָפּאָלאָגישע שטודיעס האָבן דעם דיבוק-באַזעסונג קלאַסיפיצירט אַלס אַ היסטערישן סינדראָם&lt;ref&gt;{{cite <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">journal | last1 = Billu | first1 = Y | last2 = Beit-Hallahmi | first2 = B | year = 1989 </ins>| title = Dybbuk<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">-Possession as a hysterical symptom: Psychodynamic and socio-cultural factors | journal = Israel Journal of Psychiatry and Related Science | volume = 26 </ins>| <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">issue </ins>= <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3</ins>| <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">pages </ins>= <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">138–149 </ins>| <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">pmid </ins>= <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2606645 </ins>}}&lt;/ref&gt; אָדער אַ קולטור-געבונדן סינדראָם{{הערה|שם=אליאור}}.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אַ באַקאַנטע געשיכטע באַשרייבט איידל פון בעלז, אַ טאָכטער פון ר׳ שלום פון בעלז, וואָס האָט אָנגענומען די ראָלע פון אַ רבי. עס זענען דאָ מעשׂיות אַז איר ברודער, ר׳ יהושע, האָט דורכגעפירט אַן עקזאָרציזם אויף איר, ווייל זי איז געווען באַזעסן פון אַ דיבוק.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אַ באַקאַנטע געשיכטע באַשרייבט איידל פון בעלז, אַ טאָכטער פון ר׳ שלום פון בעלז, וואָס האָט אָנגענומען די ראָלע פון אַ רבי. עס זענען דאָ מעשׂיות אַז איר ברודער, ר׳ יהושע, האָט דורכגעפירט אַן עקזאָרציזם אויף איר, ווייל זי איז געווען באַזעסן פון אַ דיבוק<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{הערה|1=Justin Jaron Lewis (2007): “[http://dx.doi.org/10.1080/14725880701192304 “EYDELE, THE REBBE”]”, Journal of Modern Jewish Studies, 6:1, 21-40}}</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==עקזאָרציזם==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==עקזאָרציזם==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l37">שורה 37:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 38:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אַנדערע באַרימטע ווערק אין דער אידישער ליטעראַטור וואָס באַהאַנדלען דעם דיבוק-מאָטיף נעמען אריין &quot;שׂטן אין גאָריי&quot; פון [[יצחק באשעוויס זינגער|יצחק באַשעוויס זינגער]] און די זאַמלונג פון מעשׂיות אין דעם &quot;מעשה בוך&quot; (1602).</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אַנדערע באַרימטע ווערק אין דער אידישער ליטעראַטור וואָס באַהאַנדלען דעם דיבוק-מאָטיף נעמען אריין &quot;שׂטן אין גאָריי&quot; פון [[יצחק באשעוויס זינגער|יצחק באַשעוויס זינגער]] און די זאַמלונג פון מעשׂיות אין דעם &quot;מעשה בוך&quot; (1602).</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[he:דיבוק]]</ins></div></td></tr> <!-- diff cache key hamichlol_main_yi-mw_:diff::1.12:old-339372:rev-339373 --> </table> תנא קמא https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%93%D7%99%D7%91%D7%95%D7%A7&diff=339372&oldid=prev תנא קמא: בס"ד 2025-11-14T03:48:01Z <p>בס&quot;ד</p> <p><b>נייער בלאַט</b></p><div>די '''דיבוק''' (פון דעם ווערב דָּבַק dāḇaq, וואָס מיינט 'צוהענגען' אָדער 'קלעבן') איז, אין דער אידישער פאָלקלאָר און פּאָפּולערער גלויבן, אַ שלעכטע רוח אָדער אַ מאַלעוואָלענטער רוח פון אַ פאַרשטאָרבענעם מענטש וואָס קלעפּט זיך צו דער נשמה און קומט אַריין אין דעם גוף פון אַ לעבעדיגן מענטשן. דער דיבוק רעדט דורך דעם מויל פונעם באַזעסענעם, וואָס שטעלט זיך פאָר ווי אַ באַזונדערע און פרעמדע פּערזענליכקייט.<br /> <br /> די טערמין &quot;דיבוק&quot; איז אין דער ליטעראַטור אַריינגעקומען נאָר אין 17טן יאָרהונדערט פון דער גערעדטער שפּראַך פון דייטשע און פּוילישע אידן. דער טערמין איז אַ קורצע פאָרעם פון &quot;'''דיבוק מרוח רעה'''&quot;. אַ דיבוק ווערט אַרויסגעטריבן דורך אַן עקזאָרציזם.<br /> <br /> ==עטימאָלאָגיע==<br /> דער וואָרט דִּיבּוּק קומט פון העברעיש און מיינט 'אַ פאַל פון צוהענגען' אָדער 'קלעבן'. כאָטש דער פענאָמען פון אַ שלעכטער רוח איז דערמאָנט אין פריערדיגע אידישע מקורים, אַזוי ווי אין דער תּלמודישער ליטעראַטור אַלס '''רוח תזזית''' אָדער אין קבלה אַלס &quot;רוח רעה&quot;, איז דער ספּעציפישער טערמין דיבוק געווארן איינגעפירט ערשט אין 17טן יאָרהונדערט.<br /> <br /> ==היסטאריע און קבלה==<br /> דער באַגריף פון אַ פאַרמעגנדיגער רוח וואָס איז שפּעטער באַקאַנט געוואָרן אַלס אַ דיבוק, האָט זיך אַנטוויקלט אין 16טן יאָרהונדערט אין קבלה'ישע שריפטן. די קלאַסישע קבלה-מקורות וואָס האָבן באַהאַנדלט דעם ענין זענען: שער הגלגולים פון רבי שמואל ויטאַל און ספר החזיונות פון רבי חיים ויטאַל, וואָס איז געווען דער תּלמיד פון רבי יצחק לוריא (האר&quot;י).<br /> <br /> דער באַגריף האָט זיך שטאַרק אַנטוויקלט אין צפת, וואו די ערשטע דאָקומענטירטע פאַלן פון אַזעלכע פאַרמעגונגען זענען געשען. לויט דער לוריאַנישער קבלה, איז אַ דיבוק די נשמה פון אַ אידישן מאַן וואָס האָט באַגאַנגען אַזעלכע שווערע זינד (אַריינגערעכנט תועבה פאַרברעכנס אָדער מאָרד) אַז מען האָט אים פאַרווייגערט אַריינצוגיין אין גיהנום. די פאַרוואונדעטע נשמה ווערט געצוואונגען צו וואַנדערן אויף דער ערד און זוכט צו קלעבן צו אַ לעבעדיגן מענטשן כדי צו געפינען אַ רו. רבי חיים ויטאַל האָט באַשטימט אַז אַ דיבוק קען נישט זיין אַ פרוי אָדער אַ גוי.<br /> <br /> אַן אַנדער באַגריף אין קבלה איז '''עִיבּוּר''', וואָס באַשרייבט אַ גוטע רוח אָדער אַ נשמה וואָס קומט פרייוויליק אַריין אין אַ גוף פון אַ צדיק אָדער אַן אַנדער מענטשן צו העלפן אים אויפפירן אַ [[תיקון]]. דער דיבוק איז אַ [[גלגול]] וואָס איז נישט געראָטן. אין קאָנטראַסט, איז אַ [[מגיד (נשמה)|מגיד]] אַ פענאָמען פון אַ פּאָזיטיווער רוח, ווי אין דעם פאַל פון רבי יוסף קאַראָ.<br /> <br /> אַ סך פאַלן פון דיבוקים וואָס זענען געשען אין צענטראַל און מזרח־אייראָפּע אין דעם צווייטן העלפט פון 17טן יאָרהונדערט, אַזוי ווי אין קאָרעץ און ניקאָלסבורג, זענען געווארן דאָקומענטירט אין העברעיש און אין אידיש.<br /> <br /> ==מאַניפעסטאַציעס==<br /> אין טראַדיציאָנעלן אידישן סאָציאָ-רעליגיעזן קולטור, ווערט דער דיבוק ערקלערט אין דעם קאָנטעקסט פון באַציאונגען צווישן די שטאַרקע און די שוואַכע. די באַזעסענע זענען, לויט אַ טייל פאָרשונג, אָפט מענטשן, ספּעציעל יונגע פרויען נאָך חתונה, וואָס זענען מאַכטלאָז אין דער טראַדיציאָנעלער פּאַטריאַרכאַלער געזעלשאַפט. דאָס פענאָמען איז געזען אַלס אַ געלעגנהייט פאַר פרויען, אָפט דורך היסטעריע, אַרויסצואווייזן צוריקגעדריקטע אימפּולסן, בפרט …, אַלס אַן אלטערנאַטיווע רעאַקציע צו די באַגרעניצונגען פון דער מאַנסלייטישער אָרדענונג{{הערה|שם=אליאור|{{פרויקט בן-יהודה|זיהוי=24549|שם=רחל אליאור|שם היצירה=הדיבוק: &quot;בין העולם הנגלה לעולם הנסתר: קולות מדברים, עולמות שותקים וקולות מושתקים&quot;}}}}.<br /> <br /> אין סיי־ווי באַריכטן, וואָלט דער דיבוק רעדן פון דעם גוף, אָפט מאַכן דעם באַזעסענעם רעדן אומאיידל אָדער טאָן זאַכן וואָס דער באַזעסענער וואָלט נישט געטון. מעדיצינישע און אַנטראָפּאָלאָגישע שטודיעס האָבן דעם דיבוק-באַזעסונג קלאַסיפיצירט אַלס אַ היסטערישן סינדראָם&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Dybbuk |url=http://www.jewishfilm.org/Catalogue/films/dybbuk.html |accessdate=29 October 2014 |publisher=[[The National Center for Jewish Film]]}}&lt;/ref&gt; אָדער אַ קולטור-געבונדן סינדראָם{{הערה|שם=אליאור}}.<br /> <br /> אַ באַקאַנטע געשיכטע באַשרייבט איידל פון בעלז, אַ טאָכטער פון ר׳ שלום פון בעלז, וואָס האָט אָנגענומען די ראָלע פון אַ רבי. עס זענען דאָ מעשׂיות אַז איר ברודער, ר׳ יהושע, האָט דורכגעפירט אַן עקזאָרציזם אויף איר, ווייל זי איז געווען באַזעסן פון אַ דיבוק.<br /> <br /> ==עקזאָרציזם==<br /> דער פּראָצעדור פאַר אַרויסצוטרייבן אַ דיבוק איז געווען אַ פאָרמאַלער עקזאָרציזם, אָפט דורכגעפירט דורך אַ רב אָדער אַ [[מנין]] אידן, וואָס פאַסטן און זיך טובלן אין אַ [[מקוה]]. דער עקזאָרציסט האָט געפירט אַ דיאַלאָג מיטן דיבוק כּדי צו פעסטשטעלן זיין אידענטיטעט און די זינד.<br /> <br /> אין צפת האָבן רבי יצחק לוריא און רבי חיים ויטאַל גענוצט קבלה'ישע יחודים (כוונות) צו פאַרטרייבן דעם דיבוק. דאָס איז געווען אַנדערש פון די אַלטע מעטאָדן פון עקזאָרציזם, וואָס מען האָט גענוצט פאַר געוויינליכע שלעכטע רוחות. די [[בעלי שם]] אין שפּעטערדיגע יאָרן, אַזוי ווי רבי משה פּראַגער אין ניקאָלסבורג, האָבן אָפט גענוצט מאַגישע פּראַקטיקעס, ווי בלאָזן אין שופר, שוואַרצע ליכט, און [[שוועבל]] רויך צו פאַרשוואַכן דעם רוח.<br /> <br /> אַן עקזאָרציזם איז געצילט נישט נאָר צו באַפרייען דעם גוף, נאָר אויך צו פירן דעם דיבוק צו זיין תיקון אָדער אין גיהנום, כּדי ער זאָל קענען אָנהייבן זיין שטראָף און דערנאָך זיין שכר.<br /> <br /> ==אין אידישער קולטור און ליטעראַטור==<br /> דער דיבוק פענאָמען איז פּאָפּולעריזירט געוואָרן אין דער מאָדערנער צייט דורך [[ש. אנ-סקי|ש. אַנ-סקי]] (שלמה זנוויל ראַפּאָפּאָרט, 1863–1920), דער מחבר פון דער פּיעסע &quot;צווישן צוויי וועלטן - [[דער דיבוק|דער דִיבּוּק]]&quot;. אַנ-סקי האָט די פּיעסע געשריבן צווישן 1912 און 1917 און זי איז געווען באַזירט אויף דעם עטנאָגראַפישן מאַטעריאַל וואָס ער האָט געזאַמלט בעת דער עטנאָגראַפישער עקספּעדיציע אין דער רוסישער [[תחום המושב]] אין 1912–1914.<br /> <br /> די פּיעסע דערציילט די מעשׂה פון לאה וואָס ווערט פאַרנומען דורך דעם רוח פון איר פאַרשטאָרבענעם געליבטן, חנן, וואָס האָבן זיך פאַרשפּראָכן פאַר דער געבורט. דורך דער דיבוק-באַזעסונג, זענען לאה און חנן מקיים זייער ליבע אַפילו נאָך חננ'ס טויט.<br /> <br /> די פּיעסע איז צום ערשטן מאָל פּובליקירט געוואָרן אין אַ העברעישער איבערזעצונג פון חיים נחמן ביאַליק אין 1918 אין התקופה. די וועלט-פּרעמיערע אין אידיש איז געווען אין וואַרשע אין 1920. אין 1937 איז אַ אידישער פילם אַדאַפּטאַציע געמאַכט געוואָרן דורך מיכל וואַשינסקי, וואָס ווערט גערעכנט אַ קלאַסיקער פון אידישן פילם.<br /> <br /> אַנדערע באַרימטע ווערק אין דער אידישער ליטעראַטור וואָס באַהאַנדלען דעם דיבוק-מאָטיף נעמען אריין &quot;שׂטן אין גאָריי&quot; פון [[יצחק באשעוויס זינגער|יצחק באַשעוויס זינגער]] און די זאַמלונג פון מעשׂיות אין דעם &quot;מעשה בוך&quot; (1602).</div> תנא קמא