https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D7%A8%D7%95%D7%99%3A%D7%92%D7%A8%D7%A9%D7%95%D7%9D_%D7%9E%D7%A2%D7%A0%D7%93%D7%A2%D7%A1_%D7%A1%D7%A2%D7%99%D7%A9%D7%90%D7%A1
רוי:גרשום מענדעס סעישאס - ווערסיע היסטאריע
2026-04-21T18:36:42Z
ווערסיע היסטאריע פאר דעם בלאט אויפן וויקי
MediaWiki 1.39.4
https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%92%D7%A8%D7%A9%D7%95%D7%9D_%D7%9E%D7%A2%D7%A0%D7%93%D7%A2%D7%A1_%D7%A1%D7%A2%D7%99%D7%A9%D7%90%D7%A1&diff=339437&oldid=prev
תנא קמא אין 19:16, 26 נאוועמבער 2025
2025-11-26T19:16:35Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="yi">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ עלטערע ווערסיע</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">רעוויזיע פון 19:16, 26 נאוועמבער 2025</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">שורה 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 1:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{דרעפט}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{דרעפט}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><!-- </del>געבוירן</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{אישיות|</ins>געבוירן</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>14טן יאַנואַר, 1745 (ניו יאָרק סיטי)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>14טן יאַנואַר, 1745 (ניו יאָרק סיטי)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>געשטאָרבן</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>געשטאָרבן</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l30">שורה 30:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 30:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>סיישאַס האָט באַקומען זיין ערציונג אין דער שולע פון שארית ישׂראל, וואו מען האָט געלערנט סיי אידישע סיי אַלגעמיינע לימודים.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>סיישאַס האָט באַקומען זיין ערציונג אין דער שולע פון שארית ישׂראל, וואו מען האָט געלערנט סיי אידישע סיי אַלגעמיינע לימודים.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אין יענער צייט, פאַר דער מיטן 19טן יאָרהונדערט, זענען כמעט נישט געווען קיין פּערמאַנענטע רבנים אין קאָלאָניאַל אַמעריקע. דער חזן האָט גענומען אויף זיך די פונקציעס פון לערער, פּרעדיגער, און געוויינטליך אויך שוחט און מוהל. מענדעס סעישאַס האָט געלערנט תורה פון זיין פאָרגייער, דער חזן יוסף ישורון פּינטאָ, וועלכער איז געווען אַ תלמיד חכם פון דער ספרדישער ישיבה אין אמסטערדאם<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{הערה|1=</del>{{הערה|{{לינק|שרייבער=Yitzchok Levine|קעפל=Hazzan Joseph Jesurun Pinto: Colonial Spiritual Leader|אדרעס=https://jewishpress.com/sections/magazine/glimpses-ajh/hazzan-joseph-jesurun-pinto-colonial-spiritual-leader/2018/01/03/|זייטל=JewishPress.com|דאטום=January 3, 2018<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">}}</del>}}}}{{הערה|שם=זינגער|Shmuel Singer, "1776: A Homegrown Torah Pioneer in America: Gershom Mendes Seixas", ''The Jewish Observer'', January, 1977}}.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אין יענער צייט, פאַר דער מיטן 19טן יאָרהונדערט, זענען כמעט נישט געווען קיין פּערמאַנענטע רבנים אין קאָלאָניאַל אַמעריקע. דער חזן האָט גענומען אויף זיך די פונקציעס פון לערער, פּרעדיגער, און געוויינטליך אויך שוחט און מוהל. מענדעס סעישאַס האָט געלערנט תורה פון זיין פאָרגייער, דער חזן יוסף ישורון פּינטאָ, וועלכער איז געווען אַ תלמיד חכם פון דער ספרדישער ישיבה אין אמסטערדאם{{הערה|{{לינק|שרייבער=Yitzchok Levine|קעפל=Hazzan Joseph Jesurun Pinto: Colonial Spiritual Leader|אדרעס=https://jewishpress.com/sections/magazine/glimpses-ajh/hazzan-joseph-jesurun-pinto-colonial-spiritual-leader/2018/01/03/|זייטל=JewishPress.com|דאטום=January 3, 2018}}}}{{הערה|שם=זינגער|Shmuel Singer, "1776: A Homegrown Torah Pioneer in America: Gershom Mendes Seixas", ''The Jewish Observer'', January, 1977}}.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אין יולי 1768, ביים עלטער פון 23 יאָר, האָט סעישאַס זיך געוואָנדן פאַר דער חזנות פּאָזיציע, און ער איז געווען דער איינציגער אַמעריקאַנער-געבוירענער קאַנדידאַט פאַר אַ כלי-קודש שטעלע, און איז איינשטימיג געוויילט געוואָרן אַלס חזן פון שארית ישׂראל. הגם ער איז נישט געווען מוסמך, איז ער געווען געלערנט און האָט געהאַט אַ שטאַרקע איבערגעגעבנקייט צו אידישע ווירדן{{הערה|שם=זינגער}}.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אין יולי 1768, ביים עלטער פון 23 יאָר, האָט סעישאַס זיך געוואָנדן פאַר דער חזנות פּאָזיציע, און ער איז געווען דער איינציגער אַמעריקאַנער-געבוירענער קאַנדידאַט פאַר אַ כלי-קודש שטעלע, און איז איינשטימיג געוויילט געוואָרן אַלס חזן פון שארית ישׂראל. הגם ער איז נישט געווען מוסמך, איז ער געווען געלערנט און האָט געהאַט אַ שטאַרקע איבערגעגעבנקייט צו אידישע ווירדן{{הערה|שם=זינגער}}.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l67">שורה 67:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 67:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>• שרה סעישאַס קורשידט (Sarah Seixas Kursheedt), צו וועלכער ער האָט געשריבן פילע בריוו.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>• שרה סעישאַס קורשידט (Sarah Seixas Kursheedt), צו וועלכער ער האָט געשריבן פילע בריוו.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>זיין איידעם, ישראל בער קורשידט, אַ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דײטשער </del>אימיגראַנט און אַ געלערנטער פון דער פראַנקפורט ישיבה, האָט אים שפּעטער געהאָלפן אין רעליגיעזע ענינים{{הערה|{{לינק|קעפל=Israel Baer Kursheedt|אדרעס=https://en.wikipedia.org/wiki/Israel_Baer_Kursheedt|זייטל=ענגליש וויקיפּעדיע}}}}.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>זיין איידעם, ישראל בער קורשידט, אַ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דייטשער </ins>אימיגראַנט און אַ געלערנטער פון דער פראַנקפורט ישיבה, האָט אים שפּעטער געהאָלפן אין רעליגיעזע ענינים{{הערה|{{לינק|קעפל=Israel Baer Kursheedt|אדרעס=https://en.wikipedia.org/wiki/Israel_Baer_Kursheedt|זייטל=ענגליש וויקיפּעדיע}}}}.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>זיין טאָכטער גרעיס סעישאַס נתן (Grace Seixas Nathan) איז געווען אַ געלערנטע און פּיקטאָרעסקע פּערזענליכקייט.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>זיין טאָכטער גרעיס סעישאַס נתן (Grace Seixas Nathan) איז געווען אַ געלערנטע און פּיקטאָרעסקע פּערזענליכקייט.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l78">שורה 78:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 78:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==דרויסנדיגע לינקס==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==דרויסנדיגע לינקס==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*{{לינק|שרייבער=Aubrey Hersh|קעפל=The First Rabbi in America|אדרעס=https://kankanjournal.com/a0314/|זייטל=Kankan Online|דאטום=August 25, 2020}}</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*{{דף שער בספרייה הלאומית|987007267704605171|סיישאס, גרשם מנדס (1745-1816)}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*{{דף שער בספרייה הלאומית|987007267704605171|סיישאס, גרשם מנדס (1745-1816)}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==רעפערענצן==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==רעפערענצן==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{רעפערענצן}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{רעפערענצן}}</div></td></tr>
<!-- diff cache key hamichlol_main_yi-mw_:diff::1.12:old-339436:rev-339437 -->
</table>
תנא קמא
https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%92%D7%A8%D7%A9%D7%95%D7%9D_%D7%9E%D7%A2%D7%A0%D7%93%D7%A2%D7%A1_%D7%A1%D7%A2%D7%99%D7%A9%D7%90%D7%A1&diff=339436&oldid=prev
תנא קמא אין 18:46, 26 נאוועמבער 2025
2025-11-26T18:46:32Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="yi">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ עלטערע ווערסיע</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">רעוויזיע פון 18:46, 26 נאוועמבער 2025</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l10">שורה 10:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 10:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>באַקאַנט פאַר</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>באַקאַנט פאַר</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער ערשטער געבוירענער אידישער גייסטיקער פירער אין די פאַראייניגטע שטאַטן; פּאַטריאָט אין דער אַמעריקאַנער רעוואָלוציע; טראַסטי פון קאָלומביע קאָלעדזש (Columbia College). --></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער ערשטער געבוירענער אידישער גייסטיקער פירער אין די פאַראייניגטע שטאַטן; פּאַטריאָט אין דער אַמעריקאַנער רעוואָלוציע; טראַסטי פון קאָלומביע קאָלעדזש (Columbia College). --></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[טעקע:Gershom Mendes Seixas.jpg|קליין]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''גרשום מענדעס סעישאַס''' (ענגליש: Gershom Mendes Seixas;{{ר}} 14טן יאַנואַר 1745 – 2טן יולי 1816), איז געווען דער ערשטער אידישער גייסטישער פירער געבוירן אין די פאַראייניגטע שטאַטן. ער האָט געדינט אַלס [[חזן]] פון דער שפּאַנישער און פּאָרטוגעזישער קהילה קהל שארית ישׂראל אין ניו יאָרק פאַר אַרום פופציג יאָר. סעישאַס איז געווען אַן איבערגעגעבענער פּאַטריאָט און האָט געשפּילט אַ וויכטיגע ראָלע אין דער פונדאַציע פון דער אַמעריקאַנער רעפּובליק, אַריינגערעכנט זיין אָנטייל אין דער אינאגוראַציע פון פּרעזידענט דזשאָרדזש וואַשינגטאָן.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''גרשום מענדעס סעישאַס''' (ענגליש: Gershom Mendes Seixas;{{ר}} 14טן יאַנואַר 1745 – 2טן יולי 1816), איז געווען דער ערשטער אידישער גייסטישער פירער געבוירן אין די פאַראייניגטע שטאַטן. ער האָט געדינט אַלס [[חזן]] פון דער שפּאַנישער און פּאָרטוגעזישער קהילה קהל שארית ישׂראל אין ניו יאָרק פאַר אַרום פופציג יאָר. סעישאַס איז געווען אַן איבערגעגעבענער פּאַטריאָט און האָט געשפּילט אַ וויכטיגע ראָלע אין דער פונדאַציע פון דער אַמעריקאַנער רעפּובליק, אַריינגערעכנט זיין אָנטייל אין דער אינאגוראַציע פון פּרעזידענט דזשאָרדזש וואַשינגטאָן.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l25">שורה 25:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 26:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==רעליגיעזע לייסטונגען==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==רעליגיעזע לייסטונגען==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[טעקע:Congregation Shearith Israel 001.JPG|קליין|שארית ישראל שול – אָפט גערופן די שפּאַנישע און פּאָרטוגעזישע שול]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>===די חזנות און דער רבנישער ראָל===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>===די חזנות און דער רבנישער ראָל===</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>סיישאַס האָט באַקומען זיין ערציונג אין דער שולע פון שארית ישׂראל, וואו מען האָט געלערנט סיי אידישע סיי אַלגעמיינע לימודים.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>סיישאַס האָט באַקומען זיין ערציונג אין דער שולע פון שארית ישׂראל, וואו מען האָט געלערנט סיי אידישע סיי אַלגעמיינע לימודים.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אין יענער צייט, פאַר דער מיטן 19טן יאָרהונדערט, זענען כמעט נישט געווען קיין פּערמאַנענטע רבנים אין קאָלאָניאַל אַמעריקע. דער חזן האָט גענומען אויף זיך די פונקציעס פון לערער, פּרעדיגער, און געוויינטליך אויך שוחט און מוהל. מענדעס סעישאַס האָט געלערנט תורה פון זיין פאָרגייער, דער חזן יוסף ישורון פּינטאָ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(Joseph Jessurun Pinto)</del>, וועלכער איז געווען אַ תלמיד חכם פון דער ספרדישער ישיבה אין אמסטערדאם{{הערה|Shmuel Singer, 1776: A Homegrown Torah Pioneer in America: Gershom Mendes Seixas, ''The Jewish Observer'', January, 1977}}.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אין יענער צייט, פאַר דער מיטן 19טן יאָרהונדערט, זענען כמעט נישט געווען קיין פּערמאַנענטע רבנים אין קאָלאָניאַל אַמעריקע. דער חזן האָט גענומען אויף זיך די פונקציעס פון לערער, פּרעדיגער, און געוויינטליך אויך שוחט און מוהל. מענדעס סעישאַס האָט געלערנט תורה פון זיין פאָרגייער, דער חזן יוסף ישורון פּינטאָ, וועלכער איז געווען אַ תלמיד חכם פון דער ספרדישער ישיבה אין אמסטערדאם{{הערה<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|1={{הערה|{{לינק|שרייבער=Yitzchok Levine|קעפל=Hazzan Joseph Jesurun Pinto: Colonial Spiritual Leader|אדרעס=https://jewishpress.com/sections/magazine/glimpses-ajh/hazzan-joseph-jesurun-pinto-colonial-spiritual-leader/2018/01/03/|זייטל=JewishPress.com|דאטום=January 3, 2018}}}}}}{{הערה|שם=זינגער</ins>|Shmuel Singer, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">"</ins>1776: A Homegrown Torah Pioneer in America: Gershom Mendes Seixas<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">"</ins>, ''The Jewish Observer'', January, 1977}}.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אין יולי 1768, ביים עלטער פון 23 יאָר, האָט סעישאַס זיך געוואָנדן פאַר דער חזנות פּאָזיציע, און ער איז געווען דער איינציגער אַמעריקאַנער-געבוירענער קאַנדידאַט פאַר אַ כלי-קודש שטעלע, און איז איינשטימיג געוויילט געוואָרן אַלס חזן פון שארית ישׂראל. הגם ער איז נישט געווען מוסמך, איז ער געווען געלערנט און האָט געהאַט אַ שטאַרקע איבערגעגעבנקייט צו אידישע ווירדן{{הערה|<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Shmuel Singer, 1776: A Homegrown Torah Pioneer in America: Gershom Mendes Seixas, ''The Jewish Observer'', January, 1977</del>}}.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אין יולי 1768, ביים עלטער פון 23 יאָר, האָט סעישאַס זיך געוואָנדן פאַר דער חזנות פּאָזיציע, און ער איז געווען דער איינציגער אַמעריקאַנער-געבוירענער קאַנדידאַט פאַר אַ כלי-קודש שטעלע, און איז איינשטימיג געוויילט געוואָרן אַלס חזן פון שארית ישׂראל. הגם ער איז נישט געווען מוסמך, איז ער געווען געלערנט און האָט געהאַט אַ שטאַרקע איבערגעגעבנקייט צו אידישע ווירדן{{הערה|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">שם=זינגער</ins>}}.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ער האָט איבערגענומען אַלע פונקציעס פון אַ גייסטיגן פירער: פירער פון תּפילות, אויסלייגער פון הלכה, משגיח פון כּשרות, שוחט, און מוהל. ער איז טאַקע געווען דער איינצגער מוהל אין גאַנצן צפון־מזרח טייל פון די פאַראייניגטע שטאַטן. צוליב זיינע פירונגען האָט מען אים אָפט אַדרעסירט אַלס "רעווערענד" אָדער "ראביי". ער איז געווען דער ערשטער אידישער גייסטישער פירער אין אַמעריקע צו געבן דרשות אויף ענגליש{{הערה|1=The First American Jew A Tribute to Gershom Mendes Seixas “Patriot Rabbi of the Revolution”}}.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ער האָט איבערגענומען אַלע פונקציעס פון אַ גייסטיגן פירער: פירער פון תּפילות, אויסלייגער פון הלכה, משגיח פון כּשרות, שוחט, און מוהל. ער איז טאַקע געווען דער איינצגער מוהל אין גאַנצן צפון־מזרח טייל פון די פאַראייניגטע שטאַטן. צוליב זיינע פירונגען האָט מען אים אָפט אַדרעסירט אַלס "רעווערענד" אָדער "ראביי". ער איז געווען דער ערשטער אידישער גייסטישער פירער אין אַמעריקע צו געבן דרשות אויף ענגליש{{הערה|1=The First American Jew A Tribute to Gershom Mendes Seixas “Patriot Rabbi of the Revolution”}}.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l62">שורה 62:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 64:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==לעגאט, משפחה און טויט==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==לעגאט, משפחה און טויט==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>גרשום האָט געהייראַט <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">עלקהלה </del>כּהן (Elkalah Cohen) אין 1775, מיט וועלכער ער האָט געהאַט פיר קינדער. נאָך איר טויט אין 1785, האָט ער אין 1789 געהייראַט חנה מאַנועל (Hannah Manuel), מיט וועלכער ער האָט געהאַט <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ניין אָדער </del>עלף ווייטערדיגע קינדער. צו זיינע קינדער האָט געהערט דוד ג. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">סיישאַס </del>(David G. Seixas), וואָס האָט געגרינדעט די פּענסילוואַניער אינסטיטוציע פאַר טויבע און שטומע אין פילאַדעלפיע. אַן אַנדער זון, יהושע <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">סיישאַס </del>(Joshua Seixas), איז געווען אַ מחבר פון אַ העברעאישער גראַמאַטיק פאַר אָנהייבערס, פאַרעפנטליכט אין 1833, און האָט אויסגעלערנט העברעאיש ביי האַרוואַרד און פאַר מאָרמאָנען פירערס, אַריינגערעכנט דזשאסעף סמיט. יהושע איז אָבער געוואָרן אַ קריסט פרי אין זיין לעבן.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>גרשום האָט געהייראַט <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אלקלה </ins>כּהן (Elkalah Cohen) אין 1775, מיט וועלכער ער האָט געהאַט פיר קינדער. נאָך איר טויט אין 1785, האָט ער אין 1789 געהייראַט חנה מאַנועל (Hannah Manuel), מיט וועלכער ער האָט געהאַט עלף ווייטערדיגע קינדער. צו זיינע קינדער האָט געהערט דוד ג. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">סעישאַס </ins>(David G. Seixas), וואָס האָט געגרינדעט די פּענסילוואַניער אינסטיטוציע פאַר טויבע און שטומע אין פילאַדעלפיע. אַן אַנדער זון, יהושע <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">סעישאַס </ins>(Joshua Seixas), איז געווען אַ מחבר פון אַ העברעאישער גראַמאַטיק פאַר אָנהייבערס, פאַרעפנטליכט אין 1833, און האָט אויסגעלערנט העברעאיש ביי האַרוואַרד און פאַר מאָרמאָנען פירערס, אַריינגערעכנט דזשאסעף סמיט. יהושע איז אָבער געוואָרן אַ קריסט פרי אין זיין לעבן.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>גרשום מענדעס <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">סיישאַס </del>איז געשטאָרבן אין ניו יאָרק דעם 2טן יולי 1816. זיין טויט האָט געצייכנט דעם סוף פונעם אידישן קאָלאָניאַלן פּעריאָד אין אַמעריקע. נאָך זיין טויט זענען פאַרעפנטליכט געוואָרן אַ סך הספּדים, אַריינגערעכנט פון יעקב דע לאַ מאָטאַ און עמנואל נונעס קאַרוואַלהאָ, וואָס איז געווען די ערשטע אידישע דרשה פאַרעפנטליכט אין די פאַראייניגטע שטאַטן.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">• שרה סעישאַס קורשידט (Sarah Seixas Kursheedt), צו וועלכער ער האָט געשריבן פילע בריוו.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זיין איידעם, ישראל בער קורשידט, אַ דײטשער אימיגראַנט און אַ געלערנטער פון דער פראַנקפורט ישיבה, האָט אים שפּעטער געהאָלפן אין רעליגיעזע ענינים{{הערה|{{לינק|קעפל=Israel Baer Kursheedt|אדרעס=https://en.wikipedia.org/wiki/Israel_Baer_Kursheedt|זייטל=ענגליש וויקיפּעדיע}}}}.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זיין טאָכטער גרעיס סעישאַס נתן (Grace Seixas Nathan) איז געווען אַ געלערנטע און פּיקטאָרעסקע פּערזענליכקייט.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>גרשום מענדעס <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">סעישאַס </ins>איז געשטאָרבן אין ניו יאָרק דעם 2טן יולי 1816. זיין טויט האָט געצייכנט דעם סוף פונעם אידישן קאָלאָניאַלן פּעריאָד אין אַמעריקע. נאָך זיין טויט זענען פאַרעפנטליכט געוואָרן אַ סך הספּדים, אַריינגערעכנט פון יעקב דע לאַ מאָטאַ און עמנואל נונעס קאַרוואַלהאָ, וואָס איז געווען די ערשטע אידישע דרשה פאַרעפנטליכט אין די פאַראייניגטע שטאַטן.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די טראסטיס פון קאָלומביע קאָלעדזש, וואו ער האָט געדינט פאַר דרייסיג יאָר, האָבן באַשטעלט אַ מעמאָריאַל מעדאַליאָן מיט זיין פּאָרטרעט. אַ טאַבלאַט צו זיין כּבוד געפינט זיך אין דער היינטיגער שארית ישׂראל שול.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די טראסטיס פון קאָלומביע קאָלעדזש, וואו ער האָט געדינט פאַר דרייסיג יאָר, האָבן באַשטעלט אַ מעמאָריאַל מעדאַליאָן מיט זיין פּאָרטרעט. אַ טאַבלאַט צו זיין כּבוד געפינט זיך אין דער היינטיגער שארית ישׂראל שול.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l72">שורה 72:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 79:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==דרויסנדיגע לינקס==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==דרויסנדיגע לינקס==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*{{דף שער בספרייה הלאומית|987007267704605171|סיישאס, גרשם מנדס (1745-1816)}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*{{דף שער בספרייה הלאומית|987007267704605171|סיישאס, גרשם מנדס (1745-1816)}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==רעפערענצן==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==רעפערענצן==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{רעפערענצן}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{רעפערענצן}}</div></td></tr>
<!-- diff cache key hamichlol_main_yi-mw_:diff::1.12:old-339434:rev-339436 -->
</table>
תנא קמא
https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%92%D7%A8%D7%A9%D7%95%D7%9D_%D7%9E%D7%A2%D7%A0%D7%93%D7%A2%D7%A1_%D7%A1%D7%A2%D7%99%D7%A9%D7%90%D7%A1&diff=339434&oldid=prev
תנא קמא: געשאַפן בלאַט מיט '{{דרעפט}} <!-- געבוירן 14טן יאַנואַר, 1745 (ניו יאָרק סיטי) געשטאָרבן 2טן יולי, 1816 (ניו יאָרק סיטי) באַשעפטיגונג חזן פון קהל שארית ישׂראל עלטערן יצחק מענדעס סיישאַס און רחל לוי (Rachel Levy) באַקאַנט פאַר דער ערשטער געבוירענער אידישער גייסטיקער פירער אין די פאַראייני...'
2025-11-26T17:51:57Z
<p>געשאַפן בלאַט מיט '{{דרעפט}} <!-- געבוירן 14טן יאַנואַר, 1745 (ניו יאָרק סיטי) געשטאָרבן 2טן יולי, 1816 (ניו יאָרק סיטי) באַשעפטיגונג חזן פון קהל שארית ישׂראל עלטערן יצחק מענדעס סיישאַס און רחל לוי (Rachel Levy) באַקאַנט פאַר דער ערשטער געבוירענער אידישער גייסטיקער פירער אין די פאַראייני...'</p>
<p><b>נייער בלאַט</b></p><div>{{דרעפט}}<br />
<!-- געבוירן<br />
14טן יאַנואַר, 1745 (ניו יאָרק סיטי)<br />
געשטאָרבן<br />
2טן יולי, 1816 (ניו יאָרק סיטי)<br />
באַשעפטיגונג<br />
חזן פון קהל שארית ישׂראל<br />
עלטערן<br />
יצחק מענדעס סיישאַס און רחל לוי (Rachel Levy)<br />
באַקאַנט פאַר<br />
דער ערשטער געבוירענער אידישער גייסטיקער פירער אין די פאַראייניגטע שטאַטן; פּאַטריאָט אין דער אַמעריקאַנער רעוואָלוציע; טראַסטי פון קאָלומביע קאָלעדזש (Columbia College). --><br />
'''גרשום מענדעס סעישאַס''' (ענגליש: Gershom Mendes Seixas;{{ר}} 14טן יאַנואַר 1745 – 2טן יולי 1816), איז געווען דער ערשטער אידישער גייסטישער פירער געבוירן אין די פאַראייניגטע שטאַטן. ער האָט געדינט אַלס [[חזן]] פון דער שפּאַנישער און פּאָרטוגעזישער קהילה קהל שארית ישׂראל אין ניו יאָרק פאַר אַרום פופציג יאָר. סעישאַס איז געווען אַן איבערגעגעבענער פּאַטריאָט און האָט געשפּילט אַ וויכטיגע ראָלע אין דער פונדאַציע פון דער אַמעריקאַנער רעפּובליק, אַריינגערעכנט זיין אָנטייל אין דער אינאגוראַציע פון פּרעזידענט דזשאָרדזש וואַשינגטאָן.<br />
<br />
==משפּחה און פריע יאָרן==<br />
גרשום מענדעס סעישאַס איז געבוירן געוואָרן צו זיין פאָטער, יצחק מענדעס סעישאַס (Isaac Mendes Seixas, 1709–1782), אַ סוחר פון ליסבאָן, פּאָרטוגאַל, און זיין מוטער, רחל לוי (Rachel Levy, 1719–1797).<br />
<br />
זיין זיידע, אַברהם מענדעס סעישאַס, איז געווען אַ פּאָרטוגעזישער מאַראַנאָ (קאָנווערסאָ), וועלכער האָט געטראָגן דעם קריסטליכן נאָמען מיגעל פּאַשעקאָ דאַ סילוואַ (Miguel Pacheco da Silva) פאַר זיין אַנטלויף. נאָך וואָס די אינקוויזיציע האָט אַנטדעקט זיין סוד, איז ער אַנטלאָפן פון ליסבאָן קיין לאָנדאָן אַרום 1725. אין לאָנדאָן האָט די משפּחה ווידער אָפן אָנגענומען אידישקייט, ווערנדיג אַ מיטגליד פון דער "[[מעמד]]" (פירער־ראַט) פון דער ספרדישער קהילה דאָרט{{הערה|Thomas Kessner, Gershom Mendes Seixas: His Religious “Calling,” Outlook and Competence, ''American Jewish Historical Quarterly (1961-1978)''; Sep 1968-Jun 1969; 58, 1-4; AJHS Journal pg. 445}}.<br />
<br />
יצחק מענדעס סיישאַס, דער פאָטער פון גרשום, איז געקומען פון לאָנדאָן קיין צפון־אַמעריקע אַרום 1730 אָדער 1738, דורך [[בארבאדאס|באַרבאַדאָס]]. ער האָט זיך באַזעצט אין ניו יאָרק און אין 1741 געהייראַט רחל לוי, די טאָכטער פון דעם רייכן אַשכּנזישן אימיגראַנט משה לוי (Moses Raphael Levy), וואָס איז געווען דער פּרנס (פּרעזידענט) פון דער ניו יאָרקער קהילה. די דאָזיגע געמישטע חתונה (ספרדיש־אַשכּנזיש) איז דעמאָלט געווען אומגעוויינטליך און האָט אַרויסגערופן קאָנטראָווערסיע ביים ספרדישן עליט.<br />
<br />
גרשום איז געווען איינער פון זיבן קינדער. זיינע ברידער זענען געווען אויך באַרימטע פיגורן:<br />
*משה מענדעס סעישאַס (Moses Mendes Seixas, 1744–1809): איינער פון די גרינדער פון דער באַנק פון ראָד איילענד און פּרעזידענט פון דער טאָוראָ שול אין ניופּאָרט. ער האָט געשריבן דעם היסטאָרישן בריוו פון דער ניופּאָרטער קהילה צו דזשאָרדזש וואַשינגטאָן אין 1790.<br />
*בנימין מענדעס סעישאַס (Benjamin Mendes Seixas, 1748–1817): איינער פון די גרינדער פון דער ניו יאָרקער [[בערזע]]. ער איז געווען אַן אָפיציר אין דער פּאַטריאָט מיליץ פון ניו יאָרק.<br />
*אַברהם מענדעס סעישאַס (Abraham Mendes Seixas, 1751–1799): אַן אָפיציר אין דער קאָנטינענטאַלער אַרמיי און אַן אויקציאָניר פון שקלאַפן אין טשאַרלסטאָן, דרום קאַראָליינע.<br />
<br />
==רעליגיעזע לייסטונגען==<br />
===די חזנות און דער רבנישער ראָל===<br />
סיישאַס האָט באַקומען זיין ערציונג אין דער שולע פון שארית ישׂראל, וואו מען האָט געלערנט סיי אידישע סיי אַלגעמיינע לימודים.<br />
<br />
אין יענער צייט, פאַר דער מיטן 19טן יאָרהונדערט, זענען כמעט נישט געווען קיין פּערמאַנענטע רבנים אין קאָלאָניאַל אַמעריקע. דער חזן האָט גענומען אויף זיך די פונקציעס פון לערער, פּרעדיגער, און געוויינטליך אויך שוחט און מוהל. מענדעס סעישאַס האָט געלערנט תורה פון זיין פאָרגייער, דער חזן יוסף ישורון פּינטאָ (Joseph Jessurun Pinto), וועלכער איז געווען אַ תלמיד חכם פון דער ספרדישער ישיבה אין אמסטערדאם{{הערה|Shmuel Singer, 1776: A Homegrown Torah Pioneer in America: Gershom Mendes Seixas, ''The Jewish Observer'', January, 1977}}.<br />
<br />
אין יולי 1768, ביים עלטער פון 23 יאָר, האָט סעישאַס זיך געוואָנדן פאַר דער חזנות פּאָזיציע, און ער איז געווען דער איינציגער אַמעריקאַנער-געבוירענער קאַנדידאַט פאַר אַ כלי-קודש שטעלע, און איז איינשטימיג געוויילט געוואָרן אַלס חזן פון שארית ישׂראל. הגם ער איז נישט געווען מוסמך, איז ער געווען געלערנט און האָט געהאַט אַ שטאַרקע איבערגעגעבנקייט צו אידישע ווירדן{{הערה|Shmuel Singer, 1776: A Homegrown Torah Pioneer in America: Gershom Mendes Seixas, ''The Jewish Observer'', January, 1977}}.<br />
<br />
ער האָט איבערגענומען אַלע פונקציעס פון אַ גייסטיגן פירער: פירער פון תּפילות, אויסלייגער פון הלכה, משגיח פון כּשרות, שוחט, און מוהל. ער איז טאַקע געווען דער איינצגער מוהל אין גאַנצן צפון־מזרח טייל פון די פאַראייניגטע שטאַטן. צוליב זיינע פירונגען האָט מען אים אָפט אַדרעסירט אַלס "רעווערענד" אָדער "ראביי". ער איז געווען דער ערשטער אידישער גייסטישער פירער אין אַמעריקע צו געבן דרשות אויף ענגליש{{הערה|1=The First American Jew A Tribute to Gershom Mendes Seixas “Patriot Rabbi of the Revolution”}}.<br />
<br />
===שארית ישׂראל און מקוה ישׂראל===<br />
אין אויגוסט 1776, ווען די בריטישע פלאָט איז צוגעקומען צו ניו יאָרק בעי, האָט סיישאַס, אַ שטאַרקער אנהענגער פון דער רעוואָלוציע, איבערצייגט דעם עולם צו פאַרשליסן די שול איידער זי זאָל אַרבעטן אונטער בריטישער הערשאַפט. ער האָט גענומען די ספרי־תּורה און אַנדערע חפצי קדושה מיט זיך.<br />
<br />
ער איז אַנטלאָפן קיין סטראַטפאָרד, קאָנעטיקוט, און אין 1780 איז ער אַריבער קיין פילאַדעלפיע. דאָרטן האָט ער געהאָלפן גרינדן די קהילה מקוה ישׂראל (Congregation Mikveh Israel), וואו ער האָט געדינט אַלס מיניסטער און אויפגעפירט אַ נייעם שול בנין אין 1782.<br />
<br />
נאָך דער מלחמה, אין 1784, איז סיישאַס צוריקגעקומען קיין ניו יאָרק און צוריקגענומען זיין פּאָזיציע ביי שארית ישׂראל. ער האָט געדינט דאָרטן ביז זיין טויט אין 1816.<br />
<br />
==גרשום מענדעס סיישאַס און די רעפּובליק==<br />
סיישאַס איז געווען אַ דעדיצירטער פּאַטריאָט. ביים איינווייען פון דער מקוה ישׂראל שול אין 1782, האָט ער געבעטן אַ ברכה פון גאָט "אויף די מיטגלידער פון די דאָזיגע שטאַטן אין קאָנגרעס אַסעמבלעד און אויף זיין עקסצעלענץ דזשאָרדזש וואַשינגטאָן, קאָמאַנדיר־גענעראַל פון די קאָלאָניעס".<br />
<br />
נאָך דער אַדאָפּציע פון דער אַמעריקאַנער קאָנסטיטוציע, איז סיישאַס געווען איינער פון פערצן קלערלייט פון פאַרשידענע דענאָמינאַציעס וואָס האָבן זיך באַטייליגט אין דער אינאגוראַציע פון פּרעזידענט וואַשינגטאָן אין 1789.<br />
<br />
ער האָט געהאַלטן אַ [[טענקסגיווינג]] פּרעדיגונג דעם 26סטן נאָוועמבער 1789, אין ענטפער צו וואַשינגטאָנ'ס רוף פאַר אַ נאַציאָנאַלן טאָג פון דאַנקזאָגונג. אין דער פּרעדיגונג האָט ער אַרויסגעבראַכט, אַז אידן זענען "גלייכע טיילנעמער פון יעדן נוץ" וואָס קומט פון דער גוטער רעגירונג. ער האָט געגלייבט, אַז אַמעריקע איז אַ ספּעציעל לאַנד וואו אידן "זענען פריי צו האַנדלען, לויט דער באַפעל פון זייער געוויסן, און וואו עס ווערט נישט גענומען קיין אויסנאַם פון נאָכפאָלגן די פּרינציפּן פון אונזער רעליגיע".<br />
<br />
סיישאַס האָט אויך געקעמפט קעגן אינטאָלעראַנץ. אין 1783 האָט ער דערפאָלגרייך געבעטן דעם פּענסילוואַנישן געזעצגעבער פאַר רעוויזיעס אין אַ קלאַוזל פון דער קאָנסטיטוציע, וואָס האָט געפאָדערט אַ רעליגיעזע עקזאַמען פאַר אַמט־זוכערס.<br />
<br />
==קאָמונאַלע און עפנטליכע אַקטיוויטעטן==<br />
סיישאַס איז געווען שטאַרק פאַרבונדן מיט דער ברייטערער ניו יאָרקער קהילה. ער איז געווען דער איינציגער נישט־עפּיסקאָפּאַל צו דינען אַלס טראסטי פון קאָלומביע קאָלעדזש פון 1787 ביז 1815. ער איז אויך געווען אַ טראסטי פון דער הומאַנער געזעלשאַפט (Humane Society) פון ניו יאָרק.<br />
<br />
אַ גרונט־זאַך פאַר סיישאַס איז געווען צדקה. ער האָט געהאָלפן גרינדן צוויי וויכטיגע צדקה־געזעלשאַפטן:<br />
# חברה חסד ואמת (געגרינדעט 1802): די ערשטע פרייע בית־עולם געזעלשאַפט פאַר אידישע פרעמדע און נויטיגע מתים.<br />
# קלפּי צדקה מתּן בסתר (געגרינדעט 1798): אַ פאָנד פאַר אנאָנימע מתּנות צו העלפן די אָרעמע אין דער קהילה און אין ארץ־ישׂראל.<br />
<br />
ער האָט געפּרעדיגט אַז רייכקייט איז נישט אַ צייכן פון גאָט'ס חסד, נאָר אַ אַרויסרוף צו טאָן צדקה און העלפן אַנדערע, אומאָפּהענגיג פון באַלוינונג.<br />
<br />
נאָך דער רעוואָלוציע האָט סיישאַס אויך אָנגעהויבן צו זאָגן אַ רעגולערע תּפילה פאַר דער רעגירונג אין ענגליש, אַנשטאָט שפּאַניש, באַשטייענדיג אַז די קהילה זאָל נאָר דולן לשון־קודש און די שפּראַך פון זייער אַדאָפּטירטן לאַנד.<br />
<br />
==לעגאט, משפחה און טויט==<br />
גרשום האָט געהייראַט עלקהלה כּהן (Elkalah Cohen) אין 1775, מיט וועלכער ער האָט געהאַט פיר קינדער. נאָך איר טויט אין 1785, האָט ער אין 1789 געהייראַט חנה מאַנועל (Hannah Manuel), מיט וועלכער ער האָט געהאַט ניין אָדער עלף ווייטערדיגע קינדער. צו זיינע קינדער האָט געהערט דוד ג. סיישאַס (David G. Seixas), וואָס האָט געגרינדעט די פּענסילוואַניער אינסטיטוציע פאַר טויבע און שטומע אין פילאַדעלפיע. אַן אַנדער זון, יהושע סיישאַס (Joshua Seixas), איז געווען אַ מחבר פון אַ העברעאישער גראַמאַטיק פאַר אָנהייבערס, פאַרעפנטליכט אין 1833, און האָט אויסגעלערנט העברעאיש ביי האַרוואַרד און פאַר מאָרמאָנען פירערס, אַריינגערעכנט דזשאסעף סמיט. יהושע איז אָבער געוואָרן אַ קריסט פרי אין זיין לעבן.<br />
<br />
גרשום מענדעס סיישאַס איז געשטאָרבן אין ניו יאָרק דעם 2טן יולי 1816. זיין טויט האָט געצייכנט דעם סוף פונעם אידישן קאָלאָניאַלן פּעריאָד אין אַמעריקע. נאָך זיין טויט זענען פאַרעפנטליכט געוואָרן אַ סך הספּדים, אַריינגערעכנט פון יעקב דע לאַ מאָטאַ און עמנואל נונעס קאַרוואַלהאָ, וואָס איז געווען די ערשטע אידישע דרשה פאַרעפנטליכט אין די פאַראייניגטע שטאַטן.<br />
<br />
די טראסטיס פון קאָלומביע קאָלעדזש, וואו ער האָט געדינט פאַר דרייסיג יאָר, האָבן באַשטעלט אַ מעמאָריאַל מעדאַליאָן מיט זיין פּאָרטרעט. אַ טאַבלאַט צו זיין כּבוד געפינט זיך אין דער היינטיגער שארית ישׂראל שול.<br />
<br />
מען האָט גערעכנט אַז סיישאַס האָט ממש באַשאַפן דעם מאָדעל פונעם אַמעריקאַנער רבנות, וואו דער גייסטיגער פירער איז אויך אַן "אַמבאַסאַדאָר" צו דער ברייטערער געזעלשאַפט. זיין ראָלע האָט פאַראייניגט די אַלטע אידישע טראַדיציע מיט די נייע, פּלוראַליסטישע פאָדערונגען פון אַמעריקע.<br />
<br />
==דרויסנדיגע לינקס==<br />
*{{דף שער בספרייה הלאומית|987007267704605171|סיישאס, גרשם מנדס (1745-1816)}}<br />
<br />
<br />
==רעפערענצן==<br />
{{רעפערענצן}}</div>
תנא קמא