https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D7%A8%D7%95%D7%99%3A%D7%92%D7%A8%D7%99%D7%92%D7%90%D7%A8%D7%99_%D7%A8%D7%90%D7%A1%D7%A4%D7%95%D7%98%D7%99%D7%9F 2026-06-20T15:46:52Z ווערסיע היסטאריע פאר דעם בלאט אויפן וויקי MediaWiki 1.39.4 https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%92%D7%A8%D7%99%D7%92%D7%90%D7%A8%D7%99_%D7%A8%D7%90%D7%A1%D7%A4%D7%95%D7%98%D7%99%D7%9F&diff=339369&oldid=prev 2025-11-13T16:02:14Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="yi"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ עלטערע ווערסיע</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">רעוויזיע פון 16:02, 13 נאוועמבער 2025</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">שורה 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 1:</td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{דרעפט}}</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''גריגאָרי יפימאָוויטש ראַספּוטין''' (רוסיש: Григорий Ефимович Распутин; געבוירן בערך 1869, ערמאָרדעט געוואָרן 1916) איז געווען אַ רוסישער פּויער, מיסטיקער און היילער, וועלכער האָט געוואונען אַן אָנגעזעענעם ראָלע ביים הויף פונעם לעצטן רוסישן צאַר, ניקאָלאַי דער צווייטער. ראַספּוטין האָט אויסגעאיבט אַ ריזיגן איינפלוס אויף דער צאַרינע אַלעקסאַנדראַ, ספּעציעל אין פאַרבינדונג מיט דער מחלה פון איר יורש, צאַרעוויטש אַלעקסיי, וועלכער האָט געליטן פון העמאָפיליע.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''גריגאָרי יפימאָוויטש ראַספּוטין''' (רוסיש: Григорий Ефимович Распутин; געבוירן בערך 1869, ערמאָרדעט געוואָרן 1916) איז געווען אַ רוסישער פּויער, מיסטיקער און היילער, וועלכער האָט געוואונען אַן אָנגעזעענעם ראָלע ביים הויף פונעם לעצטן רוסישן צאַר, ניקאָלאַי דער צווייטער. ראַספּוטין האָט אויסגעאיבט אַ ריזיגן איינפלוס אויף דער צאַרינע אַלעקסאַנדראַ, ספּעציעל אין פאַרבינדונג מיט דער מחלה פון איר יורש, צאַרעוויטש אַלעקסיי, וועלכער האָט געליטן פון העמאָפיליע.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l23">שורה 23:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 24:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>באַווייז פון ראַספּוטינ'ס אינטערווענצן אויף דער זייט פון די אידן (אויך באַשטעטיגט דורך זיין טאָכטער מאַריאַ ראַספּוטין) נעמען אַריין:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>באַווייז פון ראַספּוטינ'ס אינטערווענצן אויף דער זייט פון די אידן (אויך באַשטעטיגט דורך זיין טאָכטער מאַריאַ ראַספּוטין) נעמען אַריין:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># עס עקזיסטירט דאָקומענטאַציע וועגן פּאָגראָמען וואָס זענען פאַרהיטן געוואָרן דורך ראַספּוטינ'ס אינטערווענץ ביים צאַר.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># עס עקזיסטירט דאָקומענטאַציע וועגן פּאָגראָמען וואָס זענען פאַרהיטן געוואָרן דורך ראַספּוטינ'ס אינטערווענץ ביים צאַר.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">די באַפרייאונג </del>פון 200 אידישע דענטיסטן פון <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">הויז-אַרעסט </del>אין סאַנט-פּעטערבורג, אַרויסגעוואָרפן פון זייערע היימען צוליב דיסקרימינאַציע געזעצן.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ראַספּוטינ'ס אינטערווענץ האָט געהאָלפן באַפרייען אַ גרופּע </ins>פון <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אַרום </ins>200 אידישע דענטיסטן פון <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">הויז־אַרעסט </ins>אין סאַנט-פּעטערבורג, אַרויסגעוואָרפן פון זייערע היימען צוליב דיסקרימינאַציע געזעצן. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(סימאַנאָוויטש גיט אנצונעמען אַז ער האָט געבעטן דעם צאַר פאַר הילף אין דעם פאַל, וואָס האָט אַפעקטירט 307 דענטיסטן, וועלכע זענען באַדראָט געוואָרן מיט פאַרטרייבונג פון זייערע היימען.)</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># אַ סך אידן זענען אַריינגענומען געוואָרן אין אוניווערזיטעטן, אפילו כאָטש די אידישע קוואָטעס זענען געווען פול.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># אַ סך אידן זענען אַריינגענומען געוואָרן אין אוניווערזיטעטן, אפילו כאָטש די אידישע קוואָטעס זענען געווען פול.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># סימאַנאָוויטש באַריכטעט אַז ראַספּוטין האָט פאָרויסגעזאָגט אַז מנחם מענדל בייליס, אַ איד אַקוזירט אין דער 1911 בלוט-בלבול אַפערע, וועט געפונען ווערן אומשולדיג. ראַספּוטין האָט גלייך דערקענט אַז די באַשולדיגונגען זענען אַ שווינדל און געפּרוּאווט צו אינטערווענירן לטובת בייליס.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># סימאַנאָוויטש באַריכטעט אַז ראַספּוטין האָט פאָרויסגעזאָגט אַז מנחם מענדל בייליס, אַ איד אַקוזירט אין דער 1911 בלוט-בלבול אַפערע, וועט געפונען ווערן אומשולדיג. ראַספּוטין האָט גלייך דערקענט אַז די באַשולדיגונגען זענען אַ שווינדל און געפּרוּאווט צו אינטערווענירן לטובת בייליס.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># ראַספּוטין האָט געהאָלפן אידן צו באַקומען ערלויבענישן צו וואוינען אין שטעט, וואו זיי זענען געווען פאַרבאָטן צו וואוינען אינדרויסן פונעם &quot;[[תחום המושב]]&quot; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(Pale of Settlement)</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># ראַספּוטין האָט געהאָלפן אידן צו באַקומען ערלויבענישן צו וואוינען אין שטעט, וואו זיי זענען געווען פאַרבאָטן צו וואוינען אינדרויסן פונעם &quot;[[תחום המושב]]&quot;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==אהרן סימאַנאָוויטש<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">: זיין סעקרעטאַר און די זכרונות</del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==אהרן סימאַנאָוויטש==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אהרן סימאַנאָוויטש, אַ איד, איז געווען איינער פון די פּערזענליכע אַסיסטענטן פון ראַספּוטין. ער איז געבוירן אין 1875 אין קיעוו, וואו ער איז געוואָרן אַ דערפאָלגרייכער דימענטן-סוחר. כּדי צו פאַרבעסערן זיינע געשעפטס-פּראָספּעקטן אין סאַנט-פּעטערבורג, האָט ער זיך אַריינגעקלעפּט צווישן מיטגלידער פון דער אַריסטאָקראַטיע, אָפט דורך זיינע געשעפטן אין טייערע צירונגען און דורך אָפענען אייגענע גאַמבלינג קלובן.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אהרן סימאַנאָוויטש, אַ איד, איז געווען איינער פון די פּערזענליכע אַסיסטענטן פון ראַספּוטין. ער איז געבוירן אין 1875 אין קיעוו, וואו ער איז געוואָרן אַ דערפאָלגרייכער דימענטן-סוחר. כּדי צו פאַרבעסערן זיינע געשעפטס-פּראָספּעקטן אין סאַנט-פּעטערבורג, האָט ער זיך אַריינגעקלעפּט צווישן מיטגלידער פון דער אַריסטאָקראַטיע, אָפט דורך זיינע געשעפטן אין טייערע צירונגען און דורך אָפענען אייגענע גאַמבלינג קלובן.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l44">שורה 44:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 45:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ראַספּוטינ'ס מאָרד==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ראַספּוטינ'ס מאָרד==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ראַספּוטין איז דערמאָרדעט געוואָרן אין 1916 דורך אַ גרופּע אַריסטאָקראַטן, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אַריינגערעכנט </del>פּרינץ פעליקס יוסופּאָוו. וולאַדימיר פּורישקעוויטש, אַ רעכטער דומאַ דעפּוטאַט און אַ ראַדיקאַלער מאָנאַרכיסט, איז געווען אַ קאָנספּיראַטאָר אינעם מאָרד. פּורישקעוויטש, אַ פירער פון דער אַנטיסעמיטישער שוואַרצע הונדערט באַוועגונג, האָט טיילווייז אָרגאַניזירט דעם מאָרד צוליב ראַספּוטינ'ס שטיצע פאַר אידישע רעכט. פּורישקעוויטש האָט געהאַלטן אַ צוויי-שעה רעדע אין דער דומאַ אין נאָוועמבער 1916, וואו ער האָט קלאָר געצילט ראַספּוטינען אַלס דער קאָפּ פון די &quot;טונקעלע כּוחות&quot; וואָס אונטערגראָבן די מדינה.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ראַספּוטין איז דערמאָרדעט געוואָרן אין <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דעצעמבער </ins>1916 דורך אַ גרופּע אַריסטאָקראַטן, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אָרגאַניזירט דורך </ins>פּרינץ פעליקס יוסופּאָוו. וולאַדימיר פּורישקעוויטש, אַ רעכטער דומאַ דעפּוטאַט און אַ ראַדיקאַלער מאָנאַרכיסט, איז געווען אַ קאָנספּיראַטאָר אינעם מאָרד. פּורישקעוויטש, אַ פירער פון דער אַנטיסעמיטישער שוואַרצע הונדערט באַוועגונג, האָט טיילווייז אָרגאַניזירט דעם מאָרד צוליב ראַספּוטינ'ס שטיצע פאַר אידישע רעכט. פּורישקעוויטש האָט געהאַלטן אַ צוויי-שעה רעדע אין דער דומאַ אין נאָוועמבער 1916, וואו ער האָט קלאָר געצילט ראַספּוטינען אַלס דער קאָפּ פון די &quot;טונקעלע כּוחות&quot; וואָס אונטערגראָבן די מדינה.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>פּרינץ יוסופּאָוו'ס מעמאָאַרן פון 1927, פאַרפאַלענע פּראַכט (Lost Splendor), האָבן שטאַרק איבערגעטריבן די דעטאַלן פון דער אַסאַסינאַציע, אַריינגערעכנט באהויפּטונגען וועגן ראַספּוטינ'ס אימוניטעט קעגן ציאַניד און עטליכע איבערגעלעבטע שיסערייען, כּדי צו שאַפן אַ העראָאישע מעשׂה, וואָס האָט געהאָלפן פאַרקויפן איבער 100,000 עקזעמפּלאַרן אין זיין ערשטן יאָר.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>פּרינץ יוסופּאָוו'ס מעמאָאַרן פון 1927, פאַרפאַלענע פּראַכט (Lost Splendor), האָבן שטאַרק איבערגעטריבן די דעטאַלן פון דער אַסאַסינאַציע, אַריינגערעכנט באהויפּטונגען וועגן ראַספּוטינ'ס אימוניטעט קעגן ציאַניד און עטליכע איבערגעלעבטע שיסערייען, כּדי צו שאַפן אַ העראָאישע מעשׂה, וואָס האָט געהאָלפן פאַרקויפן איבער 100,000 עקזעמפּלאַרן אין זיין ערשטן יאָר.</div></td></tr> <!-- diff cache key hamichlol_main_yi-mw_:diff::1.12:old-339345:rev-339369 --> </table>

תנא קמא https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%92%D7%A8%D7%99%D7%92%D7%90%D7%A8%D7%99_%D7%A8%D7%90%D7%A1%D7%A4%D7%95%D7%98%D7%99%D7%9F&diff=339345&oldid=prev 2025-11-10T14:54:41Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="yi"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ עלטערע ווערסיע</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">רעוויזיע פון 14:54, 10 נאוועמבער 2025</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">שורה 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 1:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''גריגאָרי יפימאָוויטש ראַספּוטין''' (רוסיש: Григорий Ефимович Распутин; געבוירן בערך 1869, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">געשטאָרבן </del>1916) איז געווען אַ רוסישער פּויער, מיסטיקער און היילער, וועלכער האָט געוואונען אַן אָנגעזעענעם ראָלע ביים הויף פונעם לעצטן רוסישן צאַר, ניקאָלאַי דער צווייטער. ראַספּוטין האָט אויסגעאיבט אַ ריזיגן איינפלוס אויף דער צאַרינע אַלעקסאַנדראַ, ספּעציעל אין פאַרבינדונג מיט דער מחלה פון איר יורש, צאַרעוויטש אַלעקסיי, וועלכער האָט געליטן פון העמאָפיליע.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''גריגאָרי יפימאָוויטש ראַספּוטין''' (רוסיש: Григорий Ефимович Распутин; געבוירן בערך 1869, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ערמאָרדעט געוואָרן </ins>1916) איז געווען אַ רוסישער פּויער, מיסטיקער און היילער, וועלכער האָט געוואונען אַן אָנגעזעענעם ראָלע ביים הויף פונעם לעצטן רוסישן צאַר, ניקאָלאַי דער צווייטער. ראַספּוטין האָט אויסגעאיבט אַ ריזיגן איינפלוס אויף דער צאַרינע אַלעקסאַנדראַ, ספּעציעל אין פאַרבינדונג מיט דער מחלה פון איר יורש, צאַרעוויטש אַלעקסיי, וועלכער האָט געליטן פון העמאָפיליע.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ראַספּוטינ'ס קאָנטראָווערסיאַלע באַציאונג מיטן צאַרישן הויף, צוזאַמען מיט זיין אומקלאָרן אָפּשטאַם און פּערזענליכקייט, האָבן אים געמאַכט פאַר אַ צענטראַלער פיגור פון דער רוסישער געשיכטע אין אָנהייב 20סטן יאָרהונדערט. ער איז געשילדערט געוואָרן דורך זיינע קעגנערס ווי אַן עוולער שלאַטאָן און אַ דעבאָשינער. אין די לעצטע יאָרן פון דער צאַרישער אימפּעריע, איז ראַספּוטין געמאָרדעט געוואָרן דורך אַ גרופּע אַריסטאָקראַטן, וועלכע האָבן געגלייבט אַז ער האָט אונטערגעגראָבן די מאָנאַרכיע.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ראַספּוטינ'ס קאָנטראָווערסיאַלע באַציאונג מיטן צאַרישן הויף, צוזאַמען מיט זיין אומקלאָרן אָפּשטאַם און פּערזענליכקייט, האָבן אים געמאַכט פאַר אַ צענטראַלער פיגור פון דער רוסישער געשיכטע אין אָנהייב 20סטן יאָרהונדערט. ער איז געשילדערט געוואָרן דורך זיינע קעגנערס ווי אַן עוולער שלאַטאָן און אַ דעבאָשינער. אין די לעצטע יאָרן פון דער צאַרישער אימפּעריע, איז ראַספּוטין געמאָרדעט געוואָרן דורך אַ גרופּע אַריסטאָקראַטן, וועלכע האָבן געגלייבט אַז ער האָט אונטערגעגראָבן די מאָנאַרכיע.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די אידעאָלאָגישע נוצן פון זיין מיטן איז געווען בולט סיי אין סאָוועטישע אַנטי-מאָנאַרכיסטישע חשבונות, סיי אין <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">מערבדיגע </del>פּראָפּאַגאַנדע.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די אידעאָלאָגישע נוצן פון זיין מיטן איז געווען בולט סיי אין סאָוועטישע אַנטי-מאָנאַרכיסטישע חשבונות, סיי אין <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">מערב'דיגע </ins>פּראָפּאַגאַנדע.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==קאָנטראָווערסיעס <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">און די ראַספּוטין-מיטאָס</del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">לעבן און </ins>קאָנטראָווערסיעס==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ראַספּוטינ'ס לעבן איז אַרומגערינגלט מיט פילע מיטאָסן, וואָס זענען ברייט פאַרשפּרייט געוואָרן נאָך זיין טויט, ספּעציעל דורך קאָמערציעלע פאַרוויילונג און עמיגראַנטישע סענזאַציע.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ראַספּוטינ'ס לעבן איז אַרומגערינגלט מיט פילע מיטאָסן, וואָס זענען ברייט פאַרשפּרייט געוואָרן נאָך זיין טויט, ספּעציעל דורך קאָמערציעלע פאַרוויילונג און עמיגראַנטישע סענזאַציע.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דאָס אַריסטאָקראַטיע אין רוסלאַנד </del>איז געווען <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">בייז-אַנטיסעמיטיש. זיי האָבן פאַרשפּרייט צאללאזע שמועות וועגן ראַספּוטינען</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אַריינגערעכנט אַז ער </del>איז <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אַ פרויענזוכער און אַ שיכּור</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ס'איז אַן איראָניע, אַז זיי האָבן אויסגעקליבן צו פאָסטערן רכילות וועגן אים, ווייל </del>די <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">רוסישע געזעלשאַפט </del>איז געווען <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">עקסטרעם דעקאַדענט. טייל היסטאָריקער האַלטן </del>אַז <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ווען </del>ראַספּוטין <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">וואָלט געווען אַן אַריסטאָקראַט</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">וואָלט מען די דאָזיקע שמועות אָפּגעוואָרפן אַלס נאָרמאַלע אויפפירונג</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ראַספּוטין </ins>איז געווען <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אַן אומגעלערנטער, כּמעט אַנאַלפאַבעטישער סיבירישער פּויער</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">וואָס </ins>איז <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אויפגעשטיגן צו ווערן דער גייסטישער ראַטגעבער פון דער צאַרישער משפּחה</ins>. די <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">צאַרינע אַלעקסאַנדראַ </ins>איז <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">בפרט </ins>געווען <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">איבערצייגט </ins>אַז ראַספּוטין <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">איז אַ היילער, וויבאַלד ער האָט געראַטעוועט דעם לעבן פונעם יורש, אַלעקסעי</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">וואָס האָט געליטן פון העמאָפיליע</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די אויסערגעוויינטליכע קאָמיסיעס אויספאָרשונג האָט דערקלערט, אַז די באַהויפּטונגען פון פרויענזוכט זענען אומבאַגרינדעט, און זיי האָבן נישט געקענט געפינען קיין עדות אָדער <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">קאָמפּלענערס </del>צו באַשטעטיגן <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זיי</del>. די איבערגעטריבענע מעשׂיות פון עקסטרעמע דעבאָשינעריי זענען אָוווערסטעיטאַד געוואָרן פאַר פּראָפּאַגאַנדע צוועקן דורך אַסאַסינען און גולים ווי פּרינץ יוסופּאָוו<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. יוסופּאָוו'ס מעמאָאַרן פון 1927, פאַרפאַלענע פּראַכט (Lost Splendor), האָבן איבערגעטריבן די דעטאַלן פון דער אַסאַסינאַציע, אַריינגערעכנט קלעימס פון אימוניטעט קעגן ציאַניד און עטליכע איבערגעלעבטע שיסערייען, כּדי צו שאַפן אַ העראָאישע מעשׂה, וואָס האָט געהאָלפן פאַרקויפן איבער 100,000 עקזעמפּלאַרן אין זיין ערשטן יאָר</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דאָס אַריסטאָקראַטיע אין רוסלאַנד איז געווען בייז-אַנטיסעמיטיש. זיי האָבן פאַרשפּרייט צאללאזע שמועות וועגן ראַספּוטינען, אַריינגערעכנט אַז ער איז אַ פרויענזוכער און אַ שיכּור. ס'איז אַן איראָניע, אַז זיי האָבן אויסגעקליבן צו פאָסטערן רכילות וועגן אים, ווייל די רוסישע געזעלשאַפט איז געווען עקסטרעם דעקאַדענט. טייל היסטאָריקער האַלטן אַז ווען ראַספּוטין וואָלט געווען אַן אַריסטאָקראַט, וואָלט מען די דאָזיגע שמועות אָפּגעוואָרפן אַלס נאָרמאַלע אויפפירונג.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די אויסערגעוויינטליכע קאָמיסיעס אויספאָרשונג האָט דערקלערט, אַז די באַהויפּטונגען פון פרויענזוכט זענען אומבאַגרינדעט, און זיי האָבן נישט געקענט געפינען קיין עדות אָדער <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">קלעגער </ins>צו באַשטעטיגן <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">די דאזיגע מעשיות</ins>. די איבערגעטריבענע מעשׂיות פון עקסטרעמע דעבאָשינעריי זענען אָוווערסטעיטאַד געוואָרן פאַר פּראָפּאַגאַנדע צוועקן דורך אַסאַסינען און גולים ווי פּרינץ יוסופּאָוו.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ביידע סאָוועטישע און מערבדיגע פּראָפּאַגאַנדע האָבן סעלעקטירט איגנאָרירט פּרימערע מקורים, אנשטאָט פּריאָריטעט צו געבן צו אידעאָלאָגישע נוצן אָדער נאַראַטיווע דראַמע.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ביידע סאָוועטישע און מערבדיגע פּראָפּאַגאַנדע האָבן סעלעקטירט איגנאָרירט פּרימערע מקורים, אנשטאָט פּריאָריטעט צו געבן צו אידעאָלאָגישע נוצן אָדער נאַראַטיווע דראַמע.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l42">שורה 42:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 44:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ראַספּוטינ'ס מאָרד==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ראַספּוטינ'ס מאָרד==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">די אַסאַסינאַציע פון </del>ראַספּוטין איז <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">געווען </del>אַ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">קאָנספּיראַציע פון הויכע </del>אַריסטאָקראַטן, אַריינגערעכנט פּרינץ פעליקס יוסופּאָוו <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">און </del>וולאַדימיר פּורישקעוויטש, אַ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">מאָנאַרכיסטישער פּאָליטיקער </del>און דומאַ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דעפּוטאַט</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ראַספּוטין איז <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דערמאָרדעט געוואָרן אין 1916 דורך </ins>אַ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">גרופּע </ins>אַריסטאָקראַטן, אַריינגערעכנט פּרינץ פעליקס יוסופּאָוו<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>וולאַדימיר פּורישקעוויטש, אַ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">רעכטער דומאַ דעפּוטאַט </ins>און <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אַ ראַדיקאַלער מאָנאַרכיסט, איז געווען אַ קאָנספּיראַטאָר אינעם מאָרד. פּורישקעוויטש, אַ פירער פון דער אַנטיסעמיטישער שוואַרצע הונדערט באַוועגונג, האָט טיילווייז אָרגאַניזירט דעם מאָרד צוליב ראַספּוטינ'ס שטיצע פאַר אידישע רעכט. פּורישקעוויטש האָט געהאַלטן אַ צוויי-שעה רעדע אין דער </ins>דומאַ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אין נאָוועמבער 1916, וואו ער האָט קלאָר געצילט ראַספּוטינען אַלס דער קאָפּ פון די &quot;טונקעלע כּוחות&quot; וואָס אונטערגראָבן די מדינה.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פּרינץ יוסופּאָוו'ס מעמאָאַרן פון 1927, פאַרפאַלענע פּראַכט (Lost Splendor), האָבן שטאַרק איבערגעטריבן די דעטאַלן פון דער אַסאַסינאַציע, אַריינגערעכנט באהויפּטונגען וועגן ראַספּוטינ'ס אימוניטעט קעגן ציאַניד און עטליכע איבערגעלעבטע שיסערייען, כּדי צו שאַפן אַ העראָאישע מעשׂה, וואָס האָט געהאָלפן פאַרקויפן איבער 100,000 עקזעמפּלאַרן אין זיין ערשטן יאָר.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ראַספּוטינ'ס טאָכטער, מאַריאַ, האָט אַוועקגעשטעלט דעם חשד וועגן גיפט, טענהנדיג אַז איר טאַטע האָט נישט געהאַלטן פון זיסוואַרג און וואָלט נישט געגעסן די פאַרגיפטע קוכן. די אויטאָפּסיע-רעפּאָרטן דערמאנען נישט קיין פאַרגיפטונג אָדער דערטרונקענווערן, נאָר זיי קומען צום שלוס אַז ער איז געשאָסן געוואָרן אין קאָפּ פון נאָענט. די טענה אַז סטאניסלאַס לאַזאָווערט האָט גענוצט נאָכמאַך-גיפט (mock-poison) אַנשטאָט ציאַניד, איז פאַלש.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==פּראָפעסיע וועגן די ראָמאַנאָווס==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">לויט סימאַנאָוויטש'ס מעמואַרן, האָט ראַספּוטין געמאַכט אַ פּראָפעסיע עטליכע טעג פאַר זיין טויט (1916): אויב ער וועט דערמאָרדעט ווערן דורך &quot;פּויערים,&quot; וועט דער צאַר'ס משפּחה ווייטער הערשן פאַר אַ סך דורות. אָבער אויב ער וועט דערמאָרדעט ווערן דורך &quot;אַריסטאָקראַטן,&quot; וועט זייער בלוט בלייבן פאַרשמירט פאַר 25 יאָר, און קיין איין מיטגליד פון דער צאַרישער משפּחה וועט נישט לעבן מער ווי צוויי יאָר. די קייסערליכע משפּחה איז דערמאָרדעט געוואָרן דורך די באָלשעוויקעס אין 1918</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פּורישקעוויטש, אַ פירער פון דער ראַדיקאַלער מאָנאַרכיסטישער רעכטער, איז געווען באַקאַנט פאַר זיין שטרענגן אַנטיסעמיטיזם און זיין אָפּלייקענונג פון אידישן איינפלוס. זיין מאָטיוואַציע צו הרגענען ראַספּוטינען איז געווען טיילווייז געטריבן דורך זיין שטיצע פאַר אידישע רעכט און דעם איינפלוס, וואָס פּורישקעוויטש האָט געפילט, אַז ראַספּוטין האָט געהאַט אויף דער אימפּעריאַלער פאַמיליע בנוגע דער אידישער פראַגע. פּורישקעוויטש האָט געהאַלטן אַ צוויי-שעה רעדע אין דער דומאַ אין נאָוועמבער 1916, וווּ ער האָט קלאָר געצילט ראַספּוטינען אַלס דער קאָפּ פון די &quot;טונקעלע כּוחות&quot; וואָס אונטערגראָבן די מדינה.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[he:גריגורי רספוטין]]</ins></div></td></tr> <!-- diff cache key hamichlol_main_yi-mw_:diff::1.12:old-339344:rev-339345 --> </table>

תנא קמא https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%92%D7%A8%D7%99%D7%92%D7%90%D7%A8%D7%99_%D7%A8%D7%90%D7%A1%D7%A4%D7%95%D7%98%D7%99%D7%9F&diff=339344&oldid=prev 2025-11-10T14:17:46Z

<p>בס&quot;ד</p> <p><b>נייער בלאַט</b></p><div>'''גריגאָרי יפימאָוויטש ראַספּוטין''' (רוסיש: Григорий Ефимович Распутин; געבוירן בערך 1869, געשטאָרבן 1916) איז געווען אַ רוסישער פּויער, מיסטיקער און היילער, וועלכער האָט געוואונען אַן אָנגעזעענעם ראָלע ביים הויף פונעם לעצטן רוסישן צאַר, ניקאָלאַי דער צווייטער. ראַספּוטין האָט אויסגעאיבט אַ ריזיגן איינפלוס אויף דער צאַרינע אַלעקסאַנדראַ, ספּעציעל אין פאַרבינדונג מיט דער מחלה פון איר יורש, צאַרעוויטש אַלעקסיי, וועלכער האָט געליטן פון העמאָפיליע.<br /> <br /> ראַספּוטינ'ס קאָנטראָווערסיאַלע באַציאונג מיטן צאַרישן הויף, צוזאַמען מיט זיין אומקלאָרן אָפּשטאַם און פּערזענליכקייט, האָבן אים געמאַכט פאַר אַ צענטראַלער פיגור פון דער רוסישער געשיכטע אין אָנהייב 20סטן יאָרהונדערט. ער איז געשילדערט געוואָרן דורך זיינע קעגנערס ווי אַן עוולער שלאַטאָן און אַ דעבאָשינער. אין די לעצטע יאָרן פון דער צאַרישער אימפּעריע, איז ראַספּוטין געמאָרדעט געוואָרן דורך אַ גרופּע אַריסטאָקראַטן, וועלכע האָבן געגלייבט אַז ער האָט אונטערגעגראָבן די מאָנאַרכיע.<br /> <br /> די אידעאָלאָגישע נוצן פון זיין מיטן איז געווען בולט סיי אין סאָוועטישע אַנטי-מאָנאַרכיסטישע חשבונות, סיי אין מערבדיגע פּראָפּאַגאַנדע.<br /> <br /> ==קאָנטראָווערסיעס און די ראַספּוטין-מיטאָס==<br /> ראַספּוטינ'ס לעבן איז אַרומגערינגלט מיט פילע מיטאָסן, וואָס זענען ברייט פאַרשפּרייט געוואָרן נאָך זיין טויט, ספּעציעל דורך קאָמערציעלע פאַרוויילונג און עמיגראַנטישע סענזאַציע.<br /> <br /> דאָס אַריסטאָקראַטיע אין רוסלאַנד איז געווען בייז-אַנטיסעמיטיש. זיי האָבן פאַרשפּרייט צאללאזע שמועות וועגן ראַספּוטינען, אַריינגערעכנט אַז ער איז אַ פרויענזוכער און אַ שיכּור. ס'איז אַן איראָניע, אַז זיי האָבן אויסגעקליבן צו פאָסטערן רכילות וועגן אים, ווייל די רוסישע געזעלשאַפט איז געווען עקסטרעם דעקאַדענט. טייל היסטאָריקער האַלטן אַז ווען ראַספּוטין וואָלט געווען אַן אַריסטאָקראַט, וואָלט מען די דאָזיקע שמועות אָפּגעוואָרפן אַלס נאָרמאַלע אויפפירונג.<br /> <br /> די אויסערגעוויינטליכע קאָמיסיעס אויספאָרשונג האָט דערקלערט, אַז די באַהויפּטונגען פון פרויענזוכט זענען אומבאַגרינדעט, און זיי האָבן נישט געקענט געפינען קיין עדות אָדער קאָמפּלענערס צו באַשטעטיגן זיי. די איבערגעטריבענע מעשׂיות פון עקסטרעמע דעבאָשינעריי זענען אָוווערסטעיטאַד געוואָרן פאַר פּראָפּאַגאַנדע צוועקן דורך אַסאַסינען און גולים ווי פּרינץ יוסופּאָוו. יוסופּאָוו'ס מעמאָאַרן פון 1927, פאַרפאַלענע פּראַכט (Lost Splendor), האָבן איבערגעטריבן די דעטאַלן פון דער אַסאַסינאַציע, אַריינגערעכנט קלעימס פון אימוניטעט קעגן ציאַניד און עטליכע איבערגעלעבטע שיסערייען, כּדי צו שאַפן אַ העראָאישע מעשׂה, וואָס האָט געהאָלפן פאַרקויפן איבער 100,000 עקזעמפּלאַרן אין זיין ערשטן יאָר.<br /> <br /> ביידע סאָוועטישע און מערבדיגע פּראָפּאַגאַנדע האָבן סעלעקטירט איגנאָרירט פּרימערע מקורים, אנשטאָט פּריאָריטעט צו געבן צו אידעאָלאָגישע נוצן אָדער נאַראַטיווע דראַמע.<br /> <br /> ==ראַספּוטין און די אידן==<br /> אַ צענטראַלער טעמע אין דער שפּעטערדיגער איבערבאַטראַכטונג פון ראַספּוטינ'ס לעבן איז זיין סימפּאַטיע פאַר די אידן, אַ דעמאָגראַפיע וואָס איז געווען שווער פאַרפאָלגט אין דער צאַרישער רוסלאַנד. ראַספּוטין, כאָטש נישט אַ איד, האָט געקעמפט פאַר די רעכט פון די אידן מיט אַלע זיינע מעגליכקייטן.<br /> <br /> די אַריסטאָקראַטיע האָט ראַספּוטינען פאַרשעמט, טיילווייז ווייל ער האָט אַדוואָקאַטירט גלייכע רעכט פאַר דער אונטערדריקטער אידישער באַפעלקערונג. די רוסישע געזעלשאַפט אין דער צייט פון ניקאָלאַי דער צווייטער איז געווען שרעקליך אַנטיסעמיטיש, מיט באַגרעניצונגען אויף וואוינונג, קאַריערעס, און דער צאָל אידישע סטודענטן אין אוניווערזיטעטן (נומערוס קלאַוזוס - numerus clausus).<br /> <br /> באַווייז פון ראַספּוטינ'ס אינטערווענצן אויף דער זייט פון די אידן (אויך באַשטעטיגט דורך זיין טאָכטער מאַריאַ ראַספּוטין) נעמען אַריין:<br /> # עס עקזיסטירט דאָקומענטאַציע וועגן פּאָגראָמען וואָס זענען פאַרהיטן געוואָרן דורך ראַספּוטינ'ס אינטערווענץ ביים צאַר.<br /> # די באַפרייאונג פון 200 אידישע דענטיסטן פון הויז-אַרעסט אין סאַנט-פּעטערבורג, אַרויסגעוואָרפן פון זייערע היימען צוליב דיסקרימינאַציע געזעצן.<br /> # אַ סך אידן זענען אַריינגענומען געוואָרן אין אוניווערזיטעטן, אפילו כאָטש די אידישע קוואָטעס זענען געווען פול.<br /> # סימאַנאָוויטש באַריכטעט אַז ראַספּוטין האָט פאָרויסגעזאָגט אַז מנחם מענדל בייליס, אַ איד אַקוזירט אין דער 1911 בלוט-בלבול אַפערע, וועט געפונען ווערן אומשולדיג. ראַספּוטין האָט גלייך דערקענט אַז די באַשולדיגונגען זענען אַ שווינדל און געפּרוּאווט צו אינטערווענירן לטובת בייליס.<br /> # ראַספּוטין האָט געהאָלפן אידן צו באַקומען ערלויבענישן צו וואוינען אין שטעט, וואו זיי זענען געווען פאַרבאָטן צו וואוינען אינדרויסן פונעם &quot;[[תחום המושב]]&quot; (Pale of Settlement).<br /> <br /> ==אהרן סימאַנאָוויטש: זיין סעקרעטאַר און די זכרונות==<br /> אהרן סימאַנאָוויטש, אַ איד, איז געווען איינער פון די פּערזענליכע אַסיסטענטן פון ראַספּוטין. ער איז געבוירן אין 1875 אין קיעוו, וואו ער איז געוואָרן אַ דערפאָלגרייכער דימענטן-סוחר. כּדי צו פאַרבעסערן זיינע געשעפטס-פּראָספּעקטן אין סאַנט-פּעטערבורג, האָט ער זיך אַריינגעקלעפּט צווישן מיטגלידער פון דער אַריסטאָקראַטיע, אָפט דורך זיינע געשעפטן אין טייערע צירונגען און דורך אָפענען אייגענע גאַמבלינג קלובן.<br /> <br /> סימאַנאָוויטש האָט אָנגעהויבן צו אַרבעטן ווי ראַספּוטינ'ס אומאָפיציעלער &quot;סעקרעטאַר&quot; אָדער ביזנעס-מאַנעדזשער אַרום 1907. ער האָט זיך באַטייליגט אין ראַספּוטינ'ס ענינים מיט דער ציל צו העלפן זיינע מיט-אידן, וועלכע זענען געווען אונטערדריקט אין דער צאַרישער רוסלאַנד. ער איז געווען קלאָר אַז ער האָט זיך פאַרבונדן מיט ראַספּוטינען אויך פאַר פּערזענליכע מאָטיוון, צו פאַרבעסערן זיין ביזנעס אַלס דזשולער.<br /> <br /> ===זיין זכרונות-בוך===<br /> נאָך דער רעוואָלוציע פון 1917, איז סימאַנאָוויטש אַוועק קיין פראַנקרייך. זיינע זכרונות, אונטערן טיטל &quot;ראַספּוטין און די אידן&quot;, זענען צום ערשט פאַרעפנטליכט געוואָרן אין רוסיש אין ריגע, אין 1928, און דערנאָך איבערגעזעצט געוואָרן אין פראַנצויזיש, ענגליש, שפּאַניש, דייטש, און העברעאיש.<br /> <br /> די זכרונות זענען קאָנטראָווערסיאַל. עס זענען דאָ אין דעם בוך אומגענויקייטן, איבערטרייבונגען און פאַקטן, וואָס מע קען זיי נישט זעלבסטשטענדיג באַשטעטיגן. לויט טייל קריטיקער, האָט סימאַנאָוויטש געמאַכט אַ סך פון די זאַכן, וואָס ער האָט געשריבן. גענעראַל אַלעקסאַנדער ספּירידאָוויטש, דער הויפּט פון דער צאַרישער גאַרד, האָט אין זיינע זכרונות געשריבן, אַז סימאַנאָוויטש האָט קיין מאָל נישט באַזוכט דעם פּאַלאַץ און אַז זיינע זכרונות זענען אומגענויק און פאַלש. אָבער, קאָלאָן דעלין, די איבערזעצער פון די ענגלישע זכרונות און זיין אור-אור-ניכטע, טענה'ט אַז כאָטש סימאַנאָוויטש האָט געהאַט אַן איבערגעטריבענעם געפיל פון זעלבסט-וויכטיגקייט, זענען די דאָקומענטירטע פאַלן פון ראַספּוטינ'ס אינטערווענץ לטובת אידן גרינג צו באַשטעטיגן.<br /> <br /> אַנטיסעמיטישע פּובליקאַציעס, ווי די 1939 בראָשור &quot;ראַספּוטין: אַ געצייג פון די אידן&quot; (Rasputin: Ein Werkzeug der Juden) דורך ד&quot;ר רודאָלף קומער, האָבן גענוצט די טענות אַז ראַספּוטין האָט זיך אַריינגעקלעפּט צום הויף אונטער אידישן איינפלוס.<br /> <br /> ===שפּעטערדיגער גורל===<br /> לויט קאָלאָן דעלין, איז אַהרן סימאַנאָוויטש דעפּאָרטירט געוואָרן צו אוישוויץ-בירקענאַו ביים דייטשן אָקופּאַציע פון פראַנקרייך בעת דער צווייטער וועלט-מלחמה און איז דאָרט געמאָרדעט געוואָרן. אָבער, טייל רוסיש-שפּראַכיגע אינטערנעץ-מקורות טענהן, אַז ער און איינער פון זיינע זין, יאָהאַן, זענען אַנטלאָפן קיין ליבעריע, וואו ער האָט געלעבט ביז 1978, און געפירט אַ רעסטאָראַן מיטן נאָמען &quot;ביי ראַספּוטין&quot;.<br /> <br /> ==ראַספּוטינ'ס מאָרד==<br /> די אַסאַסינאַציע פון ראַספּוטין איז געווען אַ קאָנספּיראַציע פון הויכע אַריסטאָקראַטן, אַריינגערעכנט פּרינץ פעליקס יוסופּאָוו און וולאַדימיר פּורישקעוויטש, אַ מאָנאַרכיסטישער פּאָליטיקער און דומאַ דעפּוטאַט.<br /> <br /> פּורישקעוויטש, אַ פירער פון דער ראַדיקאַלער מאָנאַרכיסטישער רעכטער, איז געווען באַקאַנט פאַר זיין שטרענגן אַנטיסעמיטיזם און זיין אָפּלייקענונג פון אידישן איינפלוס. זיין מאָטיוואַציע צו הרגענען ראַספּוטינען איז געווען טיילווייז געטריבן דורך זיין שטיצע פאַר אידישע רעכט און דעם איינפלוס, וואָס פּורישקעוויטש האָט געפילט, אַז ראַספּוטין האָט געהאַט אויף דער אימפּעריאַלער פאַמיליע בנוגע דער אידישער פראַגע. פּורישקעוויטש האָט געהאַלטן אַ צוויי-שעה רעדע אין דער דומאַ אין נאָוועמבער 1916, וווּ ער האָט קלאָר געצילט ראַספּוטינען אַלס דער קאָפּ פון די &quot;טונקעלע כּוחות&quot; וואָס אונטערגראָבן די מדינה.</div>

תנא קמא