רוי:באן - ווערסיע היסטאריע

צמא לדעת: החלפת טקסט – "{{דעסקריפציע||ענגליש=" ב־"{{דעסקריפציע||ענגליש = "

2023-10-26T12:24:46Z

החלפת טקסט – "{{דעסקריפציע||ענגליש=" ב־"{{דעסקריפציע||ענגליש = "

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 12:24, 26 אקטאבער 2023
שורה 1:		שורה 1:
	{{דעסקריפציע\|\|ענגליש=form of rail transport consisting of a series of connected vehicles\|העב=כלי תחבורה יבשתי הנע על מסילות\|דייטש=Verband von mehreren miteinander verbundenen Schienenfahrzeugen\|}}		{{דעסקריפציע\|\|ענגליש = form of rail transport consisting of a series of connected vehicles\|העב=כלי תחבורה יבשתי הנע על מסילות\|דייטש=Verband von mehreren miteinander verbundenen Schienenfahrzeugen\|}}
	[[טעקע:Tren a las nubes cruzando Viaducto la Polvorilla.jpg\|קליין\|250px\|א באן אויף א בריק]]		[[טעקע:Tren a las nubes cruzando Viaducto la Polvorilla.jpg\|קליין\|250px\|א באן אויף א בריק]]
	א '''באן''' איז א [[פארמיטל]] אריבערצופארן צווישן ווייטע ערטער, צווישן [[שטאט\|שטעט]] און צווישן [[מדינה\|מדינות]]. א באן וואס פארט צווישן מדינות הייסט א '''צוג'''. אויך איז דא באנען וואס פארן אדורך אין די שטעט: [[שטאטישע באן\|שטאטישע באנען]] און [[אונטערערדישע באן\|אונטערערדישע באנען]].		א '''באן''' איז א [[פארמיטל]] אריבערצופארן צווישן ווייטע ערטער, צווישן [[שטאט\|שטעט]] און צווישן [[מדינה\|מדינות]]. א באן וואס פארט צווישן מדינות הייסט א '''צוג'''. אויך איז דא באנען וואס פארן אדורך אין די שטעט: [[שטאטישע באן\|שטאטישע באנען]] און [[אונטערערדישע באן\|אונטערערדישע באנען]].

צמא לדעת: החלפת טקסט – "קאַטעגאָריע:וויקידאטא שפראכן דעסקריפציע" ב־""

2023-10-24T06:13:55Z

החלפת טקסט – "קאַטעגאָריע:וויקידאטא שפראכן דעסקריפציע" ב־""

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 06:13, 24 אקטאבער 2023
שורה 33:		שורה 33:
	{{קרד/ויקי/יידיש}}		{{קרד/ויקי/יידיש}}
	[[he:רכבת]]		[[he:רכבת]]
	~~[[קאַטעגאָריע:וויקידאטא שפראכן דעסקריפציע]]~~

בוט צמא לדעת: דעסקריפציע

2023-10-23T21:25:43Z

דעסקריפציע

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 21:25, 23 אקטאבער 2023
שורה 1:		שורה 1:
			{{דעסקריפציע\|\|ענגליש=form of rail transport consisting of a series of connected vehicles\|העב=כלי תחבורה יבשתי הנע על מסילות\|דייטש=Verband von mehreren miteinander verbundenen Schienenfahrzeugen\|}}
	[[טעקע:Tren a las nubes cruzando Viaducto la Polvorilla.jpg\|קליין\|250px\|א באן אויף א בריק]]		[[טעקע:Tren a las nubes cruzando Viaducto la Polvorilla.jpg\|קליין\|250px\|א באן אויף א בריק]]
	א '''באן''' איז א [[פארמיטל]] אריבערצופארן צווישן ווייטע ערטער, צווישן [[שטאט\|שטעט]] און צווישן [[מדינה\|מדינות]]. א באן וואס פארט צווישן מדינות הייסט א '''צוג'''. אויך איז דא באנען וואס פארן אדורך אין די שטעט: [[שטאטישע באן\|שטאטישע באנען]] און [[אונטערערדישע באן\|אונטערערדישע באנען]].		א '''באן''' איז א [[פארמיטל]] אריבערצופארן צווישן ווייטע ערטער, צווישן [[שטאט\|שטעט]] און צווישן [[מדינה\|מדינות]]. א באן וואס פארט צווישן מדינות הייסט א '''צוג'''. אויך איז דא באנען וואס פארן אדורך אין די שטעט: [[שטאטישע באן\|שטאטישע באנען]] און [[אונטערערדישע באן\|אונטערערדישע באנען]].
שורה 32:		שורה 33:
	{{קרד/ויקי/יידיש}}		{{קרד/ויקי/יידיש}}
	[[he:רכבת]]		[[he:רכבת]]
			[[קאַטעגאָריע:וויקידאטא שפראכן דעסקריפציע]]

בוט צמא לדעת: הוספת קישור בינוויקי he:רכבת

2023-04-20T14:16:36Z

הוספת קישור בינוויקי he:רכבת

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 14:16, 20 אפריל 2023
שורה 31:		שורה 31:

	{{קרד/ויקי/יידיש}}		{{קרד/ויקי/יידיש}}
			[[he:רכבת]]

בוט העברות: בוט העברות האט באוועגט בלאט באן צו רוי:באן אן לאזן א ווייטערפירונג: סינון

2023-01-08T15:46:59Z

בוט העברות האט באוועגט בלאט באן צו רוי:באן אן לאזן א ווייטערפירונג: סינון

→ עלטערע ווערסיע	רעוויזיע פון 15:46, 8 יאנואר 2023
(קיין אונטערשייד)

צמא לדעת: החלפת טקסט – "לעכע" ב־"ליכע"

2023-01-02T01:09:46Z

החלפת טקסט – "לעכע" ב־"ליכע"

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 01:09, 2 יאנואר 2023
שורה 3:		שורה 3:

	== היסטאריע ==		== היסטאריע ==
	די באן איז אנטוויקלט געווארן אין דעם [[19טער י"ה\|19טן יארהונדערט]] (אין 1830). די ערשטע באן איז געפארן בלויז ~~עטלעכע~~ [[קילאמעטער]] מיט א [[דאמף לאקאמאטיוו\|דאַמף-לאָקאָמאָטיוו]] אין [[גרויסבריטאניע]]. טיפער אין דעם [[20סטער י"ה]] איז שוין די באן געווען פארשפרייט אין רוב [[אייראפע]].		די באן איז אנטוויקלט געווארן אין דעם [[19טער י"ה\|19טן יארהונדערט]] (אין 1830). די ערשטע באן איז געפארן בלויז עטליכע [[קילאמעטער]] מיט א [[דאמף לאקאמאטיוו\|דאַמף-לאָקאָמאָטיוו]] אין [[גרויסבריטאניע]]. טיפער אין דעם [[20סטער י"ה]] איז שוין די באן געווען פארשפרייט אין רוב [[אייראפע]].

	די באן איז געווען א געוואלדיקע אויסברעך זינט טויזנטער [[יאר]]ן צוריק. ביז ווען די באן איז דערשינען געווארן, האבן מענטשן זיך געוואנדערט דורך [[פערד]] מיט [[וואגן\|וועגינער]], וואס דערפאר האט דער פארן געדויערט זייער לאנג מיט פיל [[סכנה\|סכנות]] אויף די [[וועג]]ן, אדער האט מען זיך געוואנדערט מיט [[שיף\|שיפן]] וואס האבן געפארן זייער שטאט דורך [[פארהאנגען]]. צוליב דעם האבן זיך דאן רוב מענטשן נישט ערלויבט צו באזוכן אנדערע ערטער אינדרויסן פון זייער [[דארף\|דערפל]]. אבער זינט די באן איז דערשינען געווארן האט דאס פארענדערט די וועלט אין גאר א סך ענינים, צ.ב.ש האט דאס צוגעברענגט צו די באדארפעניש צו פארן אויף דאטשע און פארברענגען אויף [[וואקאציע]], און איבערהויפט האט דאס פארענדערט די האנדל אין [[ווירטשאפט]]. (זע אויך [[אינדוסטריעלע רעוואלוציע]])		די באן איז געווען א געוואלדיקע אויסברעך זינט טויזנטער [[יאר]]ן צוריק. ביז ווען די באן איז דערשינען געווארן, האבן מענטשן זיך געוואנדערט דורך [[פערד]] מיט [[וואגן\|וועגינער]], וואס דערפאר האט דער פארן געדויערט זייער לאנג מיט פיל [[סכנה\|סכנות]] אויף די [[וועג]]ן, אדער האט מען זיך געוואנדערט מיט [[שיף\|שיפן]] וואס האבן געפארן זייער שטאט דורך [[פארהאנגען]]. צוליב דעם האבן זיך דאן רוב מענטשן נישט ערלויבט צו באזוכן אנדערע ערטער אינדרויסן פון זייער [[דארף\|דערפל]]. אבער זינט די באן איז דערשינען געווארן האט דאס פארענדערט די וועלט אין גאר א סך ענינים, צ.ב.ש האט דאס צוגעברענגט צו די באדארפעניש צו פארן אויף דאטשע און פארברענגען אויף [[וואקאציע]], און איבערהויפט האט דאס פארענדערט די האנדל אין [[ווירטשאפט]]. (זע אויך [[אינדוסטריעלע רעוואלוציע]])
שורה 12:		שורה 12:
	== מעכאניזם ==		== מעכאניזם ==

	עס איז פאראן ~~עטלעכע~~ ערליי באנען אין דער [[וועלט]]. די באנען וועלכע פארן אויף ווייטע ערטער ווערן געטריבן דורך א [[לאקאמאטיוו]] (א לאקאמאטיוו איז די טייל פון דער באן, געווענליך די פאדערשטע טייל, אין וואס דער [[מאטאר]] ליגט, און שלעפט אדער שטופט די איבריגע [[אייזנבאן וואגאן\|וואגאנען]]) און די וואס פארן אין [[שטאט]] ארבעט דורך [[עלעקטריק]] אדער [[מאגנעט]]. א באן איז נישט צופיל אנדערש ווי אן [[אויטא]] נאר האט א גרעסערע מאטאר און נעמט קראפט דורך אנדערע וועגן און אנשטאט פארן אויף [[טראקט]]ן פארט עס אויף [[אייזנבאן ליניע\|שינעס]] וועלכע האלט איר גלייך.		עס איז פאראן עטליכע ערליי באנען אין דער [[וועלט]]. די באנען וועלכע פארן אויף ווייטע ערטער ווערן געטריבן דורך א [[לאקאמאטיוו]] (א לאקאמאטיוו איז די טייל פון דער באן, געווענליך די פאדערשטע טייל, אין וואס דער [[מאטאר]] ליגט, און שלעפט אדער שטופט די איבריגע [[אייזנבאן וואגאן\|וואגאנען]]) און די וואס פארן אין [[שטאט]] ארבעט דורך [[עלעקטריק]] אדער [[מאגנעט]]. א באן איז נישט צופיל אנדערש ווי אן [[אויטא]] נאר האט א גרעסערע מאטאר און נעמט קראפט דורך אנדערע וועגן און אנשטאט פארן אויף [[טראקט]]ן פארט עס אויף [[אייזנבאן ליניע\|שינעס]] וועלכע האלט איר גלייך.

	די ערשטע באנען (לאקאמאטיוון) האבן גענומען קראפט דורך [[פארע]] מאטארן דאס איז הייס וואסער וואס האט ארויסגעגעבן פארע וואס האט געדרייט דעם מאטאר. שפעטער האט מען אנגעהויבן נוצן [[עלעקטריק]] מאטארן וואס ווערן געטריבן דורך [[דיזל]] [[גאז]]. רוב באנען ווערן היינט געטריבן דורך דיזל מאטארן.		די ערשטע באנען (לאקאמאטיוון) האבן גענומען קראפט דורך [[פארע]] מאטארן דאס איז הייס וואסער וואס האט ארויסגעגעבן פארע וואס האט געדרייט דעם מאטאר. שפעטער האט מען אנגעהויבן נוצן [[עלעקטריק]] מאטארן וואס ווערן געטריבן דורך [[דיזל]] [[גאז]]. רוב באנען ווערן היינט געטריבן דורך דיזל מאטארן.

עברי אנכי: צוגעלייגט קאַטעגאָריע:וויכטיגע ארטיקלען דורך HotCat

2022-12-25T22:04:11Z

צוגעלייגט קאַטעגאָריע:וויכטיגע ארטיקלען דורך HotCat

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 22:04, 25 דעצעמבער 2022
שורה 27:		שורה 27:

	[[קאַטעגאָריע:באן]]		[[קאַטעגאָריע:באן]]
	[[קאַטעגאָריע:אויף יידיש]]		[[קאַטעגאָריע:אויף יידיש]]
			[[קאַטעגאָריע:וויכטיגע ארטיקלען]]

	{{קרד/ויקי/יידיש}}		{{קרד/ויקי/יידיש}}

עברי אנכי: אוועקגענומען קאַטעגאָריע:אומבאקוקט דורך HotCat

2022-12-25T22:04:02Z

אוועקגענומען קאַטעגאָריע:אומבאקוקט דורך HotCat

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 22:04, 25 דעצעמבער 2022
שורה 27:		שורה 27:

	[[קאַטעגאָריע:באן]]		[[קאַטעגאָריע:באן]]
	~~[[קאַטעגאָריע:אומבאקוקט]]~~
	[[קאַטעגאָריע:אויף יידיש]]		[[קאַטעגאָריע:אויף יידיש]]
	{{קרד/ויקי/יידיש}}		{{קרד/ויקי/יידיש}}

תנא קמא: החלפת טקסט – "געוועזן" ב־"געווען"

2022-12-15T19:13:52Z

החלפת טקסט – "געוועזן" ב־"געווען"

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 19:13, 15 דעצעמבער 2022
שורה 5:		שורה 5:
	די באן איז אנטוויקלט געווארן אין דעם [[19טער י"ה\|19טן יארהונדערט]] (אין 1830). די ערשטע באן איז געפארן בלויז עטלעכע [[קילאמעטער]] מיט א [[דאמף לאקאמאטיוו\|דאַמף-לאָקאָמאָטיוו]] אין [[גרויסבריטאניע]]. טיפער אין דעם [[20סטער י"ה]] איז שוין די באן געווען פארשפרייט אין רוב [[אייראפע]].		די באן איז אנטוויקלט געווארן אין דעם [[19טער י"ה\|19טן יארהונדערט]] (אין 1830). די ערשטע באן איז געפארן בלויז עטלעכע [[קילאמעטער]] מיט א [[דאמף לאקאמאטיוו\|דאַמף-לאָקאָמאָטיוו]] אין [[גרויסבריטאניע]]. טיפער אין דעם [[20סטער י"ה]] איז שוין די באן געווען פארשפרייט אין רוב [[אייראפע]].

	די באן איז ~~געוועזן~~ א געוואלדיקע אויסברעך זינט טויזנטער [[יאר]]ן צוריק. ביז ווען די באן איז דערשינען געווארן, האבן מענטשן זיך געוואנדערט דורך [[פערד]] מיט [[וואגן\|וועגינער]], וואס דערפאר האט דער פארן געדויערט זייער לאנג מיט פיל [[סכנה\|סכנות]] אויף די [[וועג]]ן, אדער האט מען זיך געוואנדערט מיט [[שיף\|שיפן]] וואס האבן געפארן זייער שטאט דורך [[פארהאנגען]]. צוליב דעם האבן זיך דאן רוב מענטשן נישט ערלויבט צו באזוכן אנדערע ערטער אינדרויסן פון זייער [[דארף\|דערפל]]. אבער זינט די באן איז דערשינען געווארן האט דאס פארענדערט די וועלט אין גאר א סך ענינים, צ.ב.ש האט דאס צוגעברענגט צו די באדארפעניש צו פארן אויף דאטשע און פארברענגען אויף [[וואקאציע]], און איבערהויפט האט דאס פארענדערט די האנדל אין [[ווירטשאפט]]. (זע אויך [[אינדוסטריעלע רעוואלוציע]])		די באן איז געווען א געוואלדיקע אויסברעך זינט טויזנטער [[יאר]]ן צוריק. ביז ווען די באן איז דערשינען געווארן, האבן מענטשן זיך געוואנדערט דורך [[פערד]] מיט [[וואגן\|וועגינער]], וואס דערפאר האט דער פארן געדויערט זייער לאנג מיט פיל [[סכנה\|סכנות]] אויף די [[וועג]]ן, אדער האט מען זיך געוואנדערט מיט [[שיף\|שיפן]] וואס האבן געפארן זייער שטאט דורך [[פארהאנגען]]. צוליב דעם האבן זיך דאן רוב מענטשן נישט ערלויבט צו באזוכן אנדערע ערטער אינדרויסן פון זייער [[דארף\|דערפל]]. אבער זינט די באן איז דערשינען געווארן האט דאס פארענדערט די וועלט אין גאר א סך ענינים, צ.ב.ש האט דאס צוגעברענגט צו די באדארפעניש צו פארן אויף דאטשע און פארברענגען אויף [[וואקאציע]], און איבערהויפט האט דאס פארענדערט די האנדל אין [[ווירטשאפט]]. (זע אויך [[אינדוסטריעלע רעוואלוציע]])

	אין דעם 20סטן י"ה האט זיך אנטוויקלט אין [[פאריז]] און אין [[לאנדאן]] די [[שטאטישע באן\|שטאטישע באנען]] און די [[אונטערערדישע באן\|אונטערערדישע באנען]].		אין דעם 20סטן י"ה האט זיך אנטוויקלט אין [[פאריז]] און אין [[לאנדאן]] די [[שטאטישע באן\|שטאטישע באנען]] און די [[אונטערערדישע באן\|אונטערערדישע באנען]].

בוט צמא לדעת: טשעקטי און אנדערע רייניגונג, typos fixed: ױ ← וי, װ ← וו

2022-12-08T14:23:37Z

טשעקטי און אנדערע רייניגונג, typos fixed: ױ ← וי, װ ← וו

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 14:23, 8 דעצעמבער 2022
שורה 5:		שורה 5:
	די באן איז אנטוויקלט געווארן אין דעם [[19טער י"ה\|19טן יארהונדערט]] (אין 1830). די ערשטע באן איז געפארן בלויז עטלעכע [[קילאמעטער]] מיט א [[דאמף לאקאמאטיוו\|דאַמף-לאָקאָמאָטיוו]] אין [[גרויסבריטאניע]]. טיפער אין דעם [[20סטער י"ה]] איז שוין די באן געווען פארשפרייט אין רוב [[אייראפע]].		די באן איז אנטוויקלט געווארן אין דעם [[19טער י"ה\|19טן יארהונדערט]] (אין 1830). די ערשטע באן איז געפארן בלויז עטלעכע [[קילאמעטער]] מיט א [[דאמף לאקאמאטיוו\|דאַמף-לאָקאָמאָטיוו]] אין [[גרויסבריטאניע]]. טיפער אין דעם [[20סטער י"ה]] איז שוין די באן געווען פארשפרייט אין רוב [[אייראפע]].

	די באן איז געוועזן א געוואלדיקע אויסברעך זינט טויזנטער [[יאר]]ן צוריק. ביז ווען די באן איז דערשינען געווארן, האבן מענטשן זיך געוואנדערט דורך [[פערד]] מיט [[וואגן\|וועגינער]], וואס דערפאר האט דער פארן געדויערט זייער לאנג מיט פיל [[סכנה\|סכנות]] אויף די [[וועג]]ן, אדער האט מען זיך געוואנדערט מיט [[שיף\|שיפן]] וואס האבן געפארן זייער שטאט דורך [[פארהאנגען]]. צוליב דעם האבן זיך דאן רוב מענטשן נישט ערלויבט צו באזוכן אנדערע ערטער אינדרויסן פון זייער [[דארף\|דערפל]]. אבער זינט די באן איז דערשינען געווארן האט דאס פארענדערט די וועלט אין גאר א סך ענינים, צ.ב.ש האט דאס צוגעברענגט צו די באדארפעניש צו פארן אויף דאטשע און פארברענגען אויף [[וואקאציע]], און איבערהויפט האט דאס פארענדערט די האנדל אין [[ווירטשאפט]]. (זע ~~אױך~~ [[אינדוסטריעלע רעוואלוציע]])		די באן איז געוועזן א געוואלדיקע אויסברעך זינט טויזנטער [[יאר]]ן צוריק. ביז ווען די באן איז דערשינען געווארן, האבן מענטשן זיך געוואנדערט דורך [[פערד]] מיט [[וואגן\|וועגינער]], וואס דערפאר האט דער פארן געדויערט זייער לאנג מיט פיל [[סכנה\|סכנות]] אויף די [[וועג]]ן, אדער האט מען זיך געוואנדערט מיט [[שיף\|שיפן]] וואס האבן געפארן זייער שטאט דורך [[פארהאנגען]]. צוליב דעם האבן זיך דאן רוב מענטשן נישט ערלויבט צו באזוכן אנדערע ערטער אינדרויסן פון זייער [[דארף\|דערפל]]. אבער זינט די באן איז דערשינען געווארן האט דאס פארענדערט די וועלט אין גאר א סך ענינים, צ.ב.ש האט דאס צוגעברענגט צו די באדארפעניש צו פארן אויף דאטשע און פארברענגען אויף [[וואקאציע]], און איבערהויפט האט דאס פארענדערט די האנדל אין [[ווירטשאפט]]. (זע אויך [[אינדוסטריעלע רעוואלוציע]])

	אין דעם 20סטן י"ה האט זיך אנטוויקלט אין [[פאריז]] און אין [[לאנדאן]] די [[שטאטישע באן\|שטאטישע באנען]] און די [[אונטערערדישע באן\|אונטערערדישע באנען]].		אין דעם 20סטן י"ה האט זיך אנטוויקלט אין [[פאריז]] און אין [[לאנדאן]] די [[שטאטישע באן\|שטאטישע באנען]] און די [[אונטערערדישע באן\|אונטערערדישע באנען]].
שורה 20:		שורה 20:
	מיט נאך א זאך איז א מאטאר פון א באן אנדערש ווי ביי אן אויטא. אן אויטא האט א [[טראנסמיסיע]] וועלכע קאנטראלירט דעם מאטאר און די [[ציינראדן]] (גירס) ווען עס זאל גיין שנעלער אדער לאנגזאמער. א באנ'ס מאטאר ארבעט שטענדיג די זעלבע שנעל און צודעם איז דא אן אזוי גערופענער הייבריד סיסטעם וואס קאנטראלירט די ציינראדן זעלבסט. טאקע ווייל עס איז נישט פאראן קיין טראנסמיסיע קען די באן נישט פארן אזוי שנעל (געווענליך פארט א צווישן 50 און 70 [[מייל]] פער שטונדע). אויב מען וואלט דווקא יא געוואלט לייגן א טראנסמיסיע אין א באן וואלטן געמוזט זיין גאר אסאך [[ציינראדן]] און וואלט אויפגענומען צופיל פלאץ. א באן פרעסט נישט מער ווי 1.5 גאלאן דיזל פער מייל מיט א געווענליכע משא. דיזל איז קרעפטיגער ווי געווענליכע [[בענזין]].		מיט נאך א זאך איז א מאטאר פון א באן אנדערש ווי ביי אן אויטא. אן אויטא האט א [[טראנסמיסיע]] וועלכע קאנטראלירט דעם מאטאר און די [[ציינראדן]] (גירס) ווען עס זאל גיין שנעלער אדער לאנגזאמער. א באנ'ס מאטאר ארבעט שטענדיג די זעלבע שנעל און צודעם איז דא אן אזוי גערופענער הייבריד סיסטעם וואס קאנטראלירט די ציינראדן זעלבסט. טאקע ווייל עס איז נישט פאראן קיין טראנסמיסיע קען די באן נישט פארן אזוי שנעל (געווענליך פארט א צווישן 50 און 70 [[מייל]] פער שטונדע). אויב מען וואלט דווקא יא געוואלט לייגן א טראנסמיסיע אין א באן וואלטן געמוזט זיין גאר אסאך [[ציינראדן]] און וואלט אויפגענומען צופיל פלאץ. א באן פרעסט נישט מער ווי 1.5 גאלאן דיזל פער מייל מיט א געווענליכע משא. דיזל איז קרעפטיגער ווי געווענליכע [[בענזין]].

	[[טעקע:Bahnbavaria.JPG\|left\|thumb\|250px\|אַ ~~װאַגאן~~ פון אַ דייטשער באַן]]		[[טעקע:Bahnbavaria.JPG\|left\|thumb\|250px\|אַ וואַגאן פון אַ דייטשער באַן]]

	== פארן מיט דער באן שבת ==		== פארן מיט דער באן שבת ==
שורה 27:		שורה 27:

	[[קאַטעגאָריע:באן]]		[[קאַטעגאָריע:באן]]
	[[~~קאטעגאריע~~:אומבאקוקט]]		[[קאַטעגאָריע:אומבאקוקט]]
	[[~~קאטעגאריע~~:אויף יידיש]]		[[קאַטעגאָריע:אויף יידיש]]
	{{קרד/ויקי/יידיש}}		{{קרד/ויקי/יידיש}}

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 12:24, 26 אקטאבער 2023
שורה 1:		שורה 1:
	{{דעסקריפציע\|\|ענגליש=form of rail transport consisting of a series of connected vehicles\|העב=כלי תחבורה יבשתי הנע על מסילות\|דייטש=Verband von mehreren miteinander verbundenen Schienenfahrzeugen\|}}		{{דעסקריפציע\|\|ענגליש = form of rail transport consisting of a series of connected vehicles\|העב=כלי תחבורה יבשתי הנע על מסילות\|דייטש=Verband von mehreren miteinander verbundenen Schienenfahrzeugen\|}}
	[[טעקע:Tren a las nubes cruzando Viaducto la Polvorilla.jpg\|קליין\|250px\|א באן אויף א בריק]]		[[טעקע:Tren a las nubes cruzando Viaducto la Polvorilla.jpg\|קליין\|250px\|א באן אויף א בריק]]
	א '''באן''' איז א [[פארמיטל]] אריבערצופארן צווישן ווייטע ערטער, צווישן [[שטאט\|שטעט]] און צווישן [[מדינה\|מדינות]]. א באן וואס פארט צווישן מדינות הייסט א '''צוג'''. אויך איז דא באנען וואס פארן אדורך אין די שטעט: [[שטאטישע באן\|שטאטישע באנען]] און [[אונטערערדישע באן\|אונטערערדישע באנען]].		א '''באן''' איז א [[פארמיטל]] אריבערצופארן צווישן ווייטע ערטער, צווישן [[שטאט\|שטעט]] און צווישן [[מדינה\|מדינות]]. א באן וואס פארט צווישן מדינות הייסט א '''צוג'''. אויך איז דא באנען וואס פארן אדורך אין די שטעט: [[שטאטישע באן\|שטאטישע באנען]] און [[אונטערערדישע באן\|אונטערערדישע באנען]].

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 19:13, 15 דעצעמבער 2022
שורה 5:		שורה 5:
	די באן איז אנטוויקלט געווארן אין דעם [[19טער י"ה\|19טן יארהונדערט]] (אין 1830). די ערשטע באן איז געפארן בלויז עטלעכע [[קילאמעטער]] מיט א [[דאמף לאקאמאטיוו\|דאַמף-לאָקאָמאָטיוו]] אין [[גרויסבריטאניע]]. טיפער אין דעם [[20סטער י"ה]] איז שוין די באן געווען פארשפרייט אין רוב [[אייראפע]].		די באן איז אנטוויקלט געווארן אין דעם [[19טער י"ה\|19טן יארהונדערט]] (אין 1830). די ערשטע באן איז געפארן בלויז עטלעכע [[קילאמעטער]] מיט א [[דאמף לאקאמאטיוו\|דאַמף-לאָקאָמאָטיוו]] אין [[גרויסבריטאניע]]. טיפער אין דעם [[20סטער י"ה]] איז שוין די באן געווען פארשפרייט אין רוב [[אייראפע]].

	די באן איז ~~געוועזן~~ א געוואלדיקע אויסברעך זינט טויזנטער [[יאר]]ן צוריק. ביז ווען די באן איז דערשינען געווארן, האבן מענטשן זיך געוואנדערט דורך [[פערד]] מיט [[וואגן\|וועגינער]], וואס דערפאר האט דער פארן געדויערט זייער לאנג מיט פיל [[סכנה\|סכנות]] אויף די [[וועג]]ן, אדער האט מען זיך געוואנדערט מיט [[שיף\|שיפן]] וואס האבן געפארן זייער שטאט דורך [[פארהאנגען]]. צוליב דעם האבן זיך דאן רוב מענטשן נישט ערלויבט צו באזוכן אנדערע ערטער אינדרויסן פון זייער [[דארף\|דערפל]]. אבער זינט די באן איז דערשינען געווארן האט דאס פארענדערט די וועלט אין גאר א סך ענינים, צ.ב.ש האט דאס צוגעברענגט צו די באדארפעניש צו פארן אויף דאטשע און פארברענגען אויף [[וואקאציע]], און איבערהויפט האט דאס פארענדערט די האנדל אין [[ווירטשאפט]]. (זע אויך [[אינדוסטריעלע רעוואלוציע]])		די באן איז געווען א געוואלדיקע אויסברעך זינט טויזנטער [[יאר]]ן צוריק. ביז ווען די באן איז דערשינען געווארן, האבן מענטשן זיך געוואנדערט דורך [[פערד]] מיט [[וואגן\|וועגינער]], וואס דערפאר האט דער פארן געדויערט זייער לאנג מיט פיל [[סכנה\|סכנות]] אויף די [[וועג]]ן, אדער האט מען זיך געוואנדערט מיט [[שיף\|שיפן]] וואס האבן געפארן זייער שטאט דורך [[פארהאנגען]]. צוליב דעם האבן זיך דאן רוב מענטשן נישט ערלויבט צו באזוכן אנדערע ערטער אינדרויסן פון זייער [[דארף\|דערפל]]. אבער זינט די באן איז דערשינען געווארן האט דאס פארענדערט די וועלט אין גאר א סך ענינים, צ.ב.ש האט דאס צוגעברענגט צו די באדארפעניש צו פארן אויף דאטשע און פארברענגען אויף [[וואקאציע]], און איבערהויפט האט דאס פארענדערט די האנדל אין [[ווירטשאפט]]. (זע אויך [[אינדוסטריעלע רעוואלוציע]])

	אין דעם 20סטן י"ה האט זיך אנטוויקלט אין [[פאריז]] און אין [[לאנדאן]] די [[שטאטישע באן\|שטאטישע באנען]] און די [[אונטערערדישע באן\|אונטערערדישע באנען]].		אין דעם 20סטן י"ה האט זיך אנטוויקלט אין [[פאריז]] און אין [[לאנדאן]] די [[שטאטישע באן\|שטאטישע באנען]] און די [[אונטערערדישע באן\|אונטערערדישע באנען]].