https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D7%A8%D7%95%D7%99%3A%D7%90%D7%91%D7%A8%D7%94%D7%9D_%D7%96%D7%9C%D7%9E%D7%9F_%D7%A4%D7%A8%D7%99%D7%99%D7%93%D7%95%D7%A1 2026-05-06T21:46:24Z ווערסיע היסטאריע פאר דעם בלאט אויפן וויקי MediaWiki 1.39.4 https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%90%D7%91%D7%A8%D7%94%D7%9D_%D7%96%D7%9C%D7%9E%D7%9F_%D7%A4%D7%A8%D7%99%D7%99%D7%93%D7%95%D7%A1&diff=339172&oldid=prev 2025-10-22T21:26:01Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="yi"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ עלטערע ווערסיע</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">רעוויזיע פון 21:26, 22 אקטאבער 2025</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l12">שורה 12:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 12:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ביאָגראַפיע==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ביאָגראַפיע==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>פריידוס איז געבוירן געוואָרן אין תרכ&quot;ז אין [[ריגע|ריגאַ]], וועלכע איז דעמאָלט געווען אין דער רוסלענדישער אימפּעריע. ער האָט געוואוינט אין פּאַריז, אין דער לאַנדווירטשאַפטליכער אידישער קאָלאָניע [[זכרון יעקב]] אין ארץ ישׂראל, און אין לאָנדאָן, איידער ער איז געקומען קיין ניו יאָרק אין 1889. אין 1894 האָט ער פאַרענדיגט אַ לייברערי קורס ביים פּראַט אינסטיטוט.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>פריידוס איז געבוירן געוואָרן אין תרכ&quot;ז אין [[ריגע|ריגאַ]], וועלכע איז דעמאָלט געווען אין דער רוסלענדישער אימפּעריע <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(היינט לעטלאַנד)</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זיין פאָטער איז געווען אַביגדור, אַ שירעם־מאַכער. די פאַמיליע האָט געשטאַמט פון זאַגער (Žagarė) אין ליטע, אַן עיר של חכמים וסופרים וואָס איז געווען דער וויגעלע פון דער השכלה־באַוועגונג אין רוסלאַנד. אין זיינע יוגנט־יאָרן איז פריידוס געווען אַ בקי און אדוק, אָבער נאָך דעם ווי </ins>ער <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">האָט פאַרלאָזט זאַגער איז ער געוואָרן אַ משכיל{{הערה|1=א. ש. זאקס, &quot;פֿון אמונה צו השכלה&quot;, ז' XXXVIII}}.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פריידוס </ins>האָט געוואוינט אין פּאַריז <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(פון 1886)</ins>, אין דער לאַנדווירטשאַפטליכער אידישער קאָלאָניע [[זכרון יעקב]] אין ארץ ישׂראל, און אין לאָנדאָן, איידער ער איז געקומען קיין ניו יאָרק אין 1889. אין 1894 האָט ער פאַרענדיגט אַ לייברערי קורס ביים פּראַט אינסטיטוט.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==קאַריערע==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==קאַריערע==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אַברהם פריידוס האָט אָנגעהויבן זיין אַרבעט אַלס קאַטאַלאָגירער. אין 1897 איז ער באַשטימט געוואָרן אַלס דער ערשטער הויפּט פון דער אידישער אָפּטיילונג (דעמאָלט באַקאַנט אַלס אַסטאָר לייברערי) פון דער ניו יאָרקער פּובליק לייברערי. ער האָט אָנגעהאַלטן דעם אַמט אין משך פון צענדליגער יאָרן.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אַברהם פריידוס האָט אָנגעהויבן זיין אַרבעט אַלס קאַטאַלאָגירער. אין 1897 איז ער באַשטימט געוואָרן אַלס דער ערשטער הויפּט פון דער אידישער אָפּטיילונג (דעמאָלט באַקאַנט אַלס אַסטאָר לייברערי) פון דער ניו יאָרקער פּובליק לייברערי. ער האָט אָנגעהאַלטן דעם אַמט אין משך פון צענדליגער יאָרן.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>פריידוס האָט גוואַלדיג ליב געהאַט זיין אַרבעט אַלס ביבליאָטעקאַר{{הערה|שם=שאמער|ווי איך האב זיי געקענט : <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פארטערטן </del>פון באוואוסטע אידישע <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פערזענליכקייטן (שאמער באטשעליס</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ראזע)</del>}}. זיין וויסן איז געווען רייך, ווי ער וואָלט געטראָגן אין זיך אַלע ענציקלאָפּעדיעס פון דער וועלט{{הערה|שם=טענענ|אליהו טענענהאלץ'ס יובל-בוך : לככוד פופציק יאר זיין צוטראג צום אידישן טעאטער}}. ער האָט געהאַט א פענאָמענאַלע זכרון, און ער האָט פאַרמאָגט די אויסערגעוויינטליכע פעאיגקייט צו קענען דעם אינהאַלט פון כּמעט אַלע טויזנטער ספרים וואָס זענען געווען אין זיין ביבליאָטעק. ווען מ'האָט אים געפרעגט אַן ענין, האָט ער גלייך געהאַט אַ רשימה פון ביכער{{הערה|1=זכרונות (צוקערמאן, ברוך)}}. זיין ביבליאָגראַפישע קענטעניש האָט אים געמאַכט פאַר אַן אומבאַהיטליכן וועגווייזער פאַר געלערנטע אין געפינען מאַטעריאַלן. די רעדאַקטאָרן פון דער 12־בענדיגער אידישער ענציקלאָפּעדיע (1901–1906) זענען געווען ביי אים באַדאַנקען.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>פריידוס האָט גוואַלדיג ליב געהאַט זיין אַרבעט אַלס ביבליאָטעקאַר{{הערה|שם=שאמער|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ראָזע שאָמער באַטשעליס, '''</ins>ווי איך האב זיי געקענט<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</ins>: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פּאָרטרעטן </ins>פון באוואוסטע אידישע <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פּערזענליכקייטן, לאס אנדזשעלעס, 1955</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זז' 89–90</ins>}}. זיין וויסן איז געווען רייך, ווי ער וואָלט געטראָגן אין זיך אַלע ענציקלאָפּעדיעס פון דער וועלט{{הערה|שם=טענענ|אליהו טענענהאלץ'ס יובל-בוך : לככוד פופציק יאר זיין צוטראג צום אידישן טעאטער}}. ער האָט געהאַט א פענאָמענאַלע זכרון, און ער האָט פאַרמאָגט די אויסערגעוויינטליכע פעאיגקייט צו קענען דעם אינהאַלט פון כּמעט אַלע טויזנטער ספרים וואָס זענען געווען אין זיין ביבליאָטעק. ווען מ'האָט אים געפרעגט אַן ענין, האָט ער גלייך געהאַט אַ רשימה פון ביכער{{הערה|1=זכרונות (צוקערמאן, ברוך)}}. זיין ביבליאָגראַפישע קענטעניש האָט אים געמאַכט פאַר אַן אומבאַהיטליכן וועגווייזער פאַר געלערנטע אין געפינען מאַטעריאַלן. די רעדאַקטאָרן פון דער 12־בענדיגער אידישער ענציקלאָפּעדיע (1901–1906) זענען געווען ביי אים באַדאַנקען.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ער האָט אַנטוויקלט אַ קלאַסיפיקאַציע־סיסטעם פאַר ישׂראַליקאַ וואָס איז באַנוצט געוואָרן דורך אַנדערע גרויסע אַמעריקאַנישע ישׂראַליקאַ זאַמלונגען. די סיסטעם איז אַן אַלפאַבעטישע סיסטעם, וואָס פאַראייגנט זיך מיט אַ הויכער מאָס ספּעציפישקייט. דאָס ביישפּיל פון די הויפּט־קאַטעגאָריעס הייבט זיך אָן מיט {{גופן|4|serif|P}}: למשל, {{גופן|4|serif|P}} פאַר מאַנוסקריפּטן; {{גופן|4|serif|PA}} פאַר ביבליאָגראַפיע און ליטעראַטור־געשיכטע; {{גופן|4|serif|PD}} פאַר העברעישע ביבל; {{גופן|4|serif|PH}} פאַר תלמודישע ליטעראַטור; {{גופן|4|serif|PX}} פאַר אידישע געשיכטע; און {{גופן|4|serif|PZ}} פאַר אידן און גויים.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ער האָט אַנטוויקלט אַ קלאַסיפיקאַציע־סיסטעם פאַר ישׂראַליקאַ וואָס איז באַנוצט געוואָרן דורך אַנדערע גרויסע אַמעריקאַנישע ישׂראַליקאַ זאַמלונגען. די סיסטעם איז אַן אַלפאַבעטישע סיסטעם, וואָס פאַראייגנט זיך מיט אַ הויכער מאָס ספּעציפישקייט. דאָס ביישפּיל פון די הויפּט־קאַטעגאָריעס הייבט זיך אָן מיט {{גופן|4|serif|P}}: למשל, {{גופן|4|serif|P}} פאַר מאַנוסקריפּטן; {{גופן|4|serif|PA}} פאַר ביבליאָגראַפיע און ליטעראַטור־געשיכטע; {{גופן|4|serif|PD}} פאַר העברעישע ביבל; {{גופן|4|serif|PH}} פאַר תלמודישע ליטעראַטור; {{גופן|4|serif|PX}} פאַר אידישע געשיכטע; און {{גופן|4|serif|PZ}} פאַר אידן און גויים.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פריידוס האָט אַליין אויפגעבויט זיין קאַטאַלאָג, וואָס איז באַשטאַנען פון אַ סיסטעם פון קאַבינעטן, אָנגעפילט מיט 120,000 קאַרטן און מיט צענדליגער טויזנטער צייטונגס־אויסשניטן. דער קאַטאַלאָג האָט אַנטהאַלטן אַלץ וואָס שייך אידישע ענינים{{הערה|שם=בעיקער}}.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אַרום 1905 איז אַרויסגעקומען אַ גזירה פון דעם באָארד אָוו עדיוקעישאָן פון ניו יאָרק, אַז די שטאָטישע ביבליאָטעקן דאַרפן זונטאג זיין געשלאָסן, וואָס האָט אויך געמיינט די אַסטאָר לייברערי. דאָס פאַרמאַכן האָט באַזונדערס געטראָפן די אידישע יוגנט, וואָס פלעגט קומען צו דער אידישער אָפּטיילונג אונטער דער אָנפירערשאַפט פון אַברהם פריידוס. פריידוס האָט געפּרוּאווט ווירקן דורך איינפלוסרייכע פריינד, אַז די גזירה זאָל צוריקגערופן ווערן. אַז מען האָט דערגרייכט דאָס וואָס מ'האָט געוואָלט און די אַסטאָר לייברערי האָט געזאָלט שטיין זונטאג אָפן, איז פריידוס געקומען צו די "דוברי שפת עבר" צו מעלדן די גוטע בשׂורה. צוליב זיין שוועריקייט צו ריידן פאַר אַן עולם (ער פלעגט ציטערן), האָבן אַנדערע געמוזט מעלדן די בשׂורה אין זיין אָנוועזנהייט{{הערה|שם=טענענ}}.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>פריידוס האָט אַליין פאַרעפנטלעכט אַרום 28 ביבליאָגראַפישע ווערק.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>פריידוס האָט אַליין פאַרעפנטלעכט אַרום 28 ביבליאָגראַפישע ווערק.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l26">שורה 26:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 32:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>פריידוס איז באַשריבן געוואָרן אַלס אַ מענטש פון מיטלען וואוקס, אַ פעטער, מיט אַ רונדן, גלאַטן פּנים, און אַ גלאַטן געגאָלטן קאָפּ. ווען מ'האָט אים געפרעגט פאַרוואָס ער גאָלט זיך אָפּ דעם קאָפּ, פלעגט ער ענטפערן: &quot;כדי צו סטימולירן דאָס וואַקסן פון האָר&quot;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>פריידוס איז באַשריבן געוואָרן אַלס אַ מענטש פון מיטלען וואוקס, אַ פעטער, מיט אַ רונדן, גלאַטן פּנים, און אַ גלאַטן געגאָלטן קאָפּ. ווען מ'האָט אים געפרעגט פאַרוואָס ער גאָלט זיך אָפּ דעם קאָפּ, פלעגט ער ענטפערן: &quot;כדי צו סטימולירן דאָס וואַקסן פון האָר&quot;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ער איז געווען אַן אומבאַהאָלפענער מענטש און אַ שווייגער אין געזעלשאַפט. ווען מ'האָט אים געפרעגט אַ פראַגע וואָס ער האָט <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ניט </del>געקענט אָדער <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ניט </del>געוואָלט ענטפערן, פלעגט ער האַלב עפענען דאָס מויל, און לאַכן מיט אַ שטומען געלעכטער. ער האָט <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ניט </del>ליב געהאַט דעם קלאַנג פון זיין קול. ער פלעגט אָפט גיין הערן דר. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זשיטלאָווסקין </del>לעקטשורן בלויז וועגן דעם קלאַנג פון זיין שטימע{{הערה|שם=שאמער}}.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ער איז געווען אַן אומבאַהאָלפענער מענטש און אַ שווייגער אין געזעלשאַפט. ווען מ'האָט אים געפרעגט אַ פראַגע וואָס ער האָט <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">נישט </ins>געקענט אָדער <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">נישט </ins>געוואָלט ענטפערן, פלעגט ער האַלב עפענען דאָס מויל, און לאַכן מיט אַ שטומען געלעכטער. ער האָט <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">נישט </ins>ליב געהאַט דעם קלאַנג פון זיין קול. ער פלעגט אָפט גיין הערן <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[חיים זשיטלאווסקי|</ins>דר. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זשיטלאָווסקי]]ן </ins>לעקטשורן בלויז וועגן דעם קלאַנג פון זיין שטימע{{הערה|שם=שאמער}}.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>פריידוס איז געווען אַן איבערגעגעבענער פריינד און אַ גוטער מענטש. ער האָט געהאָלפן מיט וואָס נאָר ער האָט געקענט די יעניגע וואָס פלעגן קומען צו אים אין ביבליאָטעק. ער האָט זיך באַצויגן צו אַ לייענער ווי אַ טאַטע צו אַן אומבאַהאָלפענעם קינד, און ער האָט זיך אָפּגעגעבן דערמיט, אַז מען זאָל זיך פילן אין זיין היים. בער באָראָכאָוו (אַן ערפאַרענער ביבליאָגראַף גופא) האָט באַמערקט, אַז פריידוס האָט באַמערקט די פאַכמענישע קוואַליטעטן וואָס ליגן הינטער זיין איבערוויזיקער אויפפּאַסונג פון זיינע פּאַטראָנען{{הערה|שם=בעיקער|https://ajlpublishing.org/index.php/jl/article/view/553 Two Articles by Ber Borokhov about Judaica Libraries and Librarians}}.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>פריידוס איז געווען אַן איבערגעגעבענער פריינד און אַ גוטער מענטש. ער האָט געהאָלפן מיט וואָס נאָר ער האָט געקענט די יעניגע וואָס פלעגן קומען צו אים אין ביבליאָטעק. ער האָט זיך באַצויגן צו אַ לייענער ווי אַ טאַטע צו אַן אומבאַהאָלפענעם קינד, און ער האָט זיך אָפּגעגעבן דערמיט, אַז מען זאָל זיך פילן אין זיין היים. בער באָראָכאָוו (אַן ערפאַרענער ביבליאָגראַף גופא) האָט באַמערקט, אַז פריידוס האָט באַמערקט די פאַכמענישע קוואַליטעטן וואָס ליגן הינטער זיין איבערוויזיקער אויפפּאַסונג פון זיינע פּאַטראָנען{{הערה|שם=בעיקער|https://ajlpublishing.org/index.php/jl/article/view/553 Two Articles by Ber Borokhov about Judaica Libraries and Librarians}}.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l37">שורה 37:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 43:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אַ קאָלעקציע פון שטודיעס אין אידישער ביבליאָגראַפיע און פאַרבונדענע טעמעס איז אַרויסגעגעבן געוואָרן לכּבוד זיין אָנדענק, מיטן טיטל Studies in Jewish Bibliography and Related Subjects in Memory of Abraham Solomon Freidus (1929). דער בוך איז געווען אין ענגליש, העברעיש און דייטש, און איז אַרויסגעגעבן געוואָרן דורך דער Alexander Kohut Memorial Foundation.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אַ קאָלעקציע פון שטודיעס אין אידישער ביבליאָגראַפיע און פאַרבונדענע טעמעס איז אַרויסגעגעבן געוואָרן לכּבוד זיין אָנדענק, מיטן טיטל Studies in Jewish Bibliography and Related Subjects in Memory of Abraham Solomon Freidus (1929). דער בוך איז געווען אין ענגליש, העברעיש און דייטש, און איז אַרויסגעגעבן געוואָרן דורך דער Alexander Kohut Memorial Foundation.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פריידוס קאַטאַלאָג</del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ביבליאגראפיע</ins>==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פריידוס האָט אַליין אויפגעבויט זיין קאַטאַלאָג</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">וואָס איז באַשטאַנען פון אַ סיסטעם פון קאַבינעטן</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אָנגעפילט מיט 120,000 קאַרטן און מיט צענדליגער טויזנטער צייטונגס־אויסשניטן. דער קאַטאַלאָג האָט אַנטהאַלטן אַלץ וואָס שייך אידישע ענינים{{הערה</del>|<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">שם</del>=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">בעיקער</del>}}.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*{{היברובוקס|איזנשטט</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">בנציון בן משה</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1873-1951|דור רבניו וסופריו חלק ה חכמי ישראל באמריקא|46732|page=81</ins>|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">עמ</ins>=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">81–82</ins>}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*{{עיה|דיא ווארהייט|dwt|ב</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">בארוכאוו|</ins>דער <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">עמוד האש פוו </ins>דער אידישער <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ביכער־וועלט|19170522|33}}</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==פאַרוואַלטונג פון </del>דער <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אַסטאָר לייברערי==</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*</ins>{{<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דף שער בספרייה הלאומית</ins>|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">987007261357605171</ins>}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אַרום 1905 איז אַרויסגעקומען אַ גזירה פון דעם באָאַרד אָוו עדיוקיישאָן פון ניו יאָרק, אַז די שטאָטישע ביבליאָטעקן דאַרפן זונטאג זיין געשלאָסן, וואָס האָט אויך געמיינט די אַסטאָר לייברערי. דאָס פאַרמאַכן האָט באַזונדערס געטראָפן די אידישע יוגנט, וואָס פלעגט קומען צו </del>דער אידישער <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אָפּטיילונג אונטער דער אָנפירערשאַפט פון אַברהם פריידוס. פריידוס האָט געפּרוּאווט ווירקן דורך איינפלוסרייכע פריינד, אַז די גזירה זאָל צוריקגערופן ווערן. אַז מען האָט דערגרייכט דאָס וואָס מ'האָט געוואָלט און די אַסטאָר לייברערי האָט געזאָלט שטיין זונטאג אָפן, איז פריידוס געקומען צו די &quot;דוברי שפת עבר&quot; צו מעלדן די גוטע בשׂורה. צוליב זיין שוועריקייט צו ריידן פאַר אַן עולם (ער פלעגט ציטערן), האָבן אַנדערע געמוזט מעלדן די בשׂורה אין זיין אָנוועזנהייט</del>{{<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">הערה</del>|<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">שם=טענענ</del>}}<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==רעפערענצן==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==רעפערענצן==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{רעפערענצן}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{רעפערענצן}}</div></td></tr> <!-- diff cache key hamichlol_main_yi-mw_:diff::1.12:old-339171:rev-339172 --> </table>

תנא קמא https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%90%D7%91%D7%A8%D7%94%D7%9D_%D7%96%D7%9C%D7%9E%D7%9F_%D7%A4%D7%A8%D7%99%D7%99%D7%93%D7%95%D7%A1&diff=339171&oldid=prev 2025-10-22T19:51:49Z

<p>בס&quot;ד</p> <p><b>נייער בלאַט</b></p><div>{{דרעפט}}<br /> {{אישיות<br /> | תאריך לידה = 1867<br /> | תאריך פטירה = 2טן אָקטאָבער 1923<br /> | בילד = Abraham Solomon Freidus.png<br /> | געבורט ארט = ריגאַ, רוסלענדישע אימפּעריע<br /> | פטירה ארט = ניו יאָרק, פאַראייניגטע שטאַטן<br /> | עיסוק = ביבליאָטעקאַר, קאַטאַלאָגירער, ביבליאָגראַף, ביבליאָטעק אַדמיניסטראַטאָר<br /> | ידוע בשל = גרינדער פון דער אידישער אָפּטיילונג אין דער ניו יאָרקער פּובליק לייברערי; מחבר פון דער פריידוס קלאַסיפיקאַציע סיסטעם פאַר ישׂראַליקאַ.<br /> }}<br /> '''אַברהם זלמן פריידוס''' (ענגליש: Abraham Solomon Freidus) (1867–1923) איז געווען אַן אַמעריקאַנישער אידישער ביבליאָטעקאַר און ביבליאָגראַף. ער איז באַקאַנט דערמיט, וואָס ער איז געווען דער ערשטער הויפּט פון דער אידישער אָפּטיילונג (Dorot Jewish Division) פון דער [[ניו יאָרקער פּובליק לייברערי]] (NYPL). ער האָט אַנטוויקלט די קלאַסיפיקאַציע סיסטעם (די &quot;פריידוס סיסטעם&quot;) וואָס ווערט גענוצט פאַר ישׂראַליקאַ.<br /> <br /> ==ביאָגראַפיע==<br /> פריידוס איז געבוירן געוואָרן אין תרכ&quot;ז אין [[ריגע|ריגאַ]], וועלכע איז דעמאָלט געווען אין דער רוסלענדישער אימפּעריע. ער האָט געוואוינט אין פּאַריז, אין דער לאַנדווירטשאַפטליכער אידישער קאָלאָניע [[זכרון יעקב]] אין ארץ ישׂראל, און אין לאָנדאָן, איידער ער איז געקומען קיין ניו יאָרק אין 1889. אין 1894 האָט ער פאַרענדיגט אַ לייברערי קורס ביים פּראַט אינסטיטוט.<br /> <br /> ==קאַריערע==<br /> אַברהם פריידוס האָט אָנגעהויבן זיין אַרבעט אַלס קאַטאַלאָגירער. אין 1897 איז ער באַשטימט געוואָרן אַלס דער ערשטער הויפּט פון דער אידישער אָפּטיילונג (דעמאָלט באַקאַנט אַלס אַסטאָר לייברערי) פון דער ניו יאָרקער פּובליק לייברערי. ער האָט אָנגעהאַלטן דעם אַמט אין משך פון צענדליגער יאָרן.<br /> <br /> פריידוס האָט גוואַלדיג ליב געהאַט זיין אַרבעט אַלס ביבליאָטעקאַר{{הערה|שם=שאמער|ווי איך האב זיי געקענט : פארטערטן פון באוואוסטע אידישע פערזענליכקייטן (שאמער באטשעליס, ראזע)}}. זיין וויסן איז געווען רייך, ווי ער וואָלט געטראָגן אין זיך אַלע ענציקלאָפּעדיעס פון דער וועלט{{הערה|שם=טענענ|אליהו טענענהאלץ'ס יובל-בוך : לככוד פופציק יאר זיין צוטראג צום אידישן טעאטער}}. ער האָט געהאַט א פענאָמענאַלע זכרון, און ער האָט פאַרמאָגט די אויסערגעוויינטליכע פעאיגקייט צו קענען דעם אינהאַלט פון כּמעט אַלע טויזנטער ספרים וואָס זענען געווען אין זיין ביבליאָטעק. ווען מ'האָט אים געפרעגט אַן ענין, האָט ער גלייך געהאַט אַ רשימה פון ביכער{{הערה|1=זכרונות (צוקערמאן, ברוך)}}. זיין ביבליאָגראַפישע קענטעניש האָט אים געמאַכט פאַר אַן אומבאַהיטליכן וועגווייזער פאַר געלערנטע אין געפינען מאַטעריאַלן. די רעדאַקטאָרן פון דער 12־בענדיגער אידישער ענציקלאָפּעדיע (1901–1906) זענען געווען ביי אים באַדאַנקען.<br /> <br /> ער האָט אַנטוויקלט אַ קלאַסיפיקאַציע־סיסטעם פאַר ישׂראַליקאַ וואָס איז באַנוצט געוואָרן דורך אַנדערע גרויסע אַמעריקאַנישע ישׂראַליקאַ זאַמלונגען. די סיסטעם איז אַן אַלפאַבעטישע סיסטעם, וואָס פאַראייגנט זיך מיט אַ הויכער מאָס ספּעציפישקייט. דאָס ביישפּיל פון די הויפּט־קאַטעגאָריעס הייבט זיך אָן מיט {{גופן|4|serif|P}}: למשל, {{גופן|4|serif|P}} פאַר מאַנוסקריפּטן; {{גופן|4|serif|PA}} פאַר ביבליאָגראַפיע און ליטעראַטור־געשיכטע; {{גופן|4|serif|PD}} פאַר העברעישע ביבל; {{גופן|4|serif|PH}} פאַר תלמודישע ליטעראַטור; {{גופן|4|serif|PX}} פאַר אידישע געשיכטע; און {{גופן|4|serif|PZ}} פאַר אידן און גויים.<br /> <br /> פריידוס האָט אַליין פאַרעפנטלעכט אַרום 28 ביבליאָגראַפישע ווערק.<br /> <br /> ==פּערזענליכקייט און כאַראַקטער==<br /> פריידוס איז באַשריבן געוואָרן אַלס אַ מענטש פון מיטלען וואוקס, אַ פעטער, מיט אַ רונדן, גלאַטן פּנים, און אַ גלאַטן געגאָלטן קאָפּ. ווען מ'האָט אים געפרעגט פאַרוואָס ער גאָלט זיך אָפּ דעם קאָפּ, פלעגט ער ענטפערן: &quot;כדי צו סטימולירן דאָס וואַקסן פון האָר&quot;.<br /> <br /> ער איז געווען אַן אומבאַהאָלפענער מענטש און אַ שווייגער אין געזעלשאַפט. ווען מ'האָט אים געפרעגט אַ פראַגע וואָס ער האָט ניט געקענט אָדער ניט געוואָלט ענטפערן, פלעגט ער האַלב עפענען דאָס מויל, און לאַכן מיט אַ שטומען געלעכטער. ער האָט ניט ליב געהאַט דעם קלאַנג פון זיין קול. ער פלעגט אָפט גיין הערן דר. זשיטלאָווסקין לעקטשורן בלויז וועגן דעם קלאַנג פון זיין שטימע{{הערה|שם=שאמער}}.<br /> <br /> פריידוס איז געווען אַן איבערגעגעבענער פריינד און אַ גוטער מענטש. ער האָט געהאָלפן מיט וואָס נאָר ער האָט געקענט די יעניגע וואָס פלעגן קומען צו אים אין ביבליאָטעק. ער האָט זיך באַצויגן צו אַ לייענער ווי אַ טאַטע צו אַן אומבאַהאָלפענעם קינד, און ער האָט זיך אָפּגעגעבן דערמיט, אַז מען זאָל זיך פילן אין זיין היים. בער באָראָכאָוו (אַן ערפאַרענער ביבליאָגראַף גופא) האָט באַמערקט, אַז פריידוס האָט באַמערקט די פאַכמענישע קוואַליטעטן וואָס ליגן הינטער זיין איבערוויזיקער אויפפּאַסונג פון זיינע פּאַטראָנען{{הערה|שם=בעיקער|https://ajlpublishing.org/index.php/jl/article/view/553 Two Articles by Ber Borokhov about Judaica Libraries and Librarians}}.<br /> <br /> כּדי צו באַלאַנסירן די שטילקייט וואָס הערשט אַרום אים דעם גאַנצן טאָג אין ביבליאָטעק, פלעגט ער פאַרברענגען אין די אָוונטן, נאָך זיין אַרבעט, אין דער טומלדיקער &quot;קאָפע ראָיאַל&quot; אויף דער צווייטער עוועניו. דאָרטן פלעגט ער זיצן אַליין ביי אַ טישל ביז שפּעט אין דער נאַכט און מאַכן אויסשניטן פון צייטונגען{{הערה|שם=שאמער}}.<br /> <br /> אַמאָל, ווען די דירעקטאָרן האָבן אים געוואָלט העכערן זיינע קלעגליכע שׂכירות, האָט ער שטאַרק פּראָטעסטירט. ער האָט זיי געראָטן: &quot;קויפט בעסער ביכער פאַר דעם געלט&quot;, און ער איז אַליין אַרומגעגאַנגען אָן אַ מאַנטל דעם גאַנצן ווינטער{{הערה|שם=שאמער}}.<br /> <br /> ==ספרים לכּבוד זיין אָנדענק==<br /> אַ קאָלעקציע פון שטודיעס אין אידישער ביבליאָגראַפיע און פאַרבונדענע טעמעס איז אַרויסגעגעבן געוואָרן לכּבוד זיין אָנדענק, מיטן טיטל Studies in Jewish Bibliography and Related Subjects in Memory of Abraham Solomon Freidus (1929). דער בוך איז געווען אין ענגליש, העברעיש און דייטש, און איז אַרויסגעגעבן געוואָרן דורך דער Alexander Kohut Memorial Foundation.<br /> <br /> ==פריידוס קאַטאַלאָג==<br /> פריידוס האָט אַליין אויפגעבויט זיין קאַטאַלאָג, וואָס איז באַשטאַנען פון אַ סיסטעם פון קאַבינעטן, אָנגעפילט מיט 120,000 קאַרטן און מיט צענדליגער טויזנטער צייטונגס־אויסשניטן. דער קאַטאַלאָג האָט אַנטהאַלטן אַלץ וואָס שייך אידישע ענינים{{הערה|שם=בעיקער}}.<br /> <br /> ==פאַרוואַלטונג פון דער אַסטאָר לייברערי==<br /> אַרום 1905 איז אַרויסגעקומען אַ גזירה פון דעם באָאַרד אָוו עדיוקיישאָן פון ניו יאָרק, אַז די שטאָטישע ביבליאָטעקן דאַרפן זונטאג זיין געשלאָסן, וואָס האָט אויך געמיינט די אַסטאָר לייברערי. דאָס פאַרמאַכן האָט באַזונדערס געטראָפן די אידישע יוגנט, וואָס פלעגט קומען צו דער אידישער אָפּטיילונג אונטער דער אָנפירערשאַפט פון אַברהם פריידוס. פריידוס האָט געפּרוּאווט ווירקן דורך איינפלוסרייכע פריינד, אַז די גזירה זאָל צוריקגערופן ווערן. אַז מען האָט דערגרייכט דאָס וואָס מ'האָט געוואָלט און די אַסטאָר לייברערי האָט געזאָלט שטיין זונטאג אָפן, איז פריידוס געקומען צו די &quot;דוברי שפת עבר&quot; צו מעלדן די גוטע בשׂורה. צוליב זיין שוועריקייט צו ריידן פאַר אַן עולם (ער פלעגט ציטערן), האָבן אַנדערע געמוזט מעלדן די בשׂורה אין זיין אָנוועזנהייט{{הערה|שם=טענענ}}.<br /> <br /> ==רעפערענצן==<br /> {{רעפערענצן}}</div>

תנא קמא