רבי אלעזר הקליר - ווערסיע היסטאריע

רושם רשימות: /* זיינע פיוטים */ הגהה

2025-08-04T16:36:07Z

זיינע פיוטים: הגהה

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 16:36, 4 אויגוסט 2025
שורה 66:		שורה 66:
	אין קעגנזאץ צו יניי, וועמענס עיקר פיוטים זענען קדושתות אויף געווענליכע שבתים לויט דעם סדר פון [[קריאת התורה]], זענען אינעם קליר'ס ווערק כמעט נישט פארהאן קיין פיוטים פאר געוועליכע שבתים, נאר פאר ימים-טובים, ספעציעלע שבתים, און אנדערע ספּעציעלע טעג אינעם לוח. דערצו האט ער אויך אנגעשריבן פּיוטים פאר אנדערע תפילות און ברכות, ווי [[הושענות]], פיוטים אויף [[ברכת המזון]] און נאך, אדער פאר ספעציעלע געלעגנהייטן אין פריוואטן לעבן, ווי [[ברית]], [[אויפרוף]], [[חתונה]] און [[אבלות]].		אין קעגנזאץ צו יניי, וועמענס עיקר פיוטים זענען קדושתות אויף געווענליכע שבתים לויט דעם סדר פון [[קריאת התורה]], זענען אינעם קליר'ס ווערק כמעט נישט פארהאן קיין פיוטים פאר געוועליכע שבתים, נאר פאר ימים-טובים, ספעציעלע שבתים, און אנדערע ספּעציעלע טעג אינעם לוח. דערצו האט ער אויך אנגעשריבן פּיוטים פאר אנדערע תפילות און ברכות, ווי [[הושענות]], פיוטים אויף [[ברכת המזון]] און נאך, אדער פאר ספעציעלע געלעגנהייטן אין פריוואטן לעבן, ווי [[ברית]], [[אויפרוף]], [[חתונה]] און [[אבלות]].

	א גרויס טייל פון די פיוטים וואס ווערן היינט געזאגט לויט מנהג אשכנז זענען פון זיינע פיוטים. א חלק פון זיינע פיוטים זענען פארקירצט געווארן במשך פון די יארן. אין דער קאירא גניזה זענען געפונען געווארן נאך א גרויסע צאל פיוטים וואס זענען נישט געווען באקאנט ביז דאן. ~~פראפעסאר~~ שולמית אליצור האט פארעפנטליכט עטליכע בענדער מיט זיינע פיוטים.		א גרויס טייל פון די פיוטים וואס ווערן היינט געזאגט לויט מנהג אשכנז זענען פון זיינע פיוטים. א חלק פון זיינע פיוטים זענען פארקירצט געווארן במשך פון די יארן. אין דער קאירא גניזה זענען געפונען געווארן נאך א גרויסע צאל פיוטים וואס זענען נישט געווען באקאנט ביז דאן. פראפעסארין שולמית אליצור האט פארעפנטליכט עטליכע בענדער מיט זיינע פיוטים.

	זיין אייגנארטיגער סטיל, האט געדינט אלס באזיס פאר שפעטערדיגע פייטנים וואס האבן פרובירט צו גיין אין זיין גאנג, און פארפאסן פיוטים אויף זיין שטייגער. דעם קליר'ס פיוטים האבן עטליכע חידושים אין פארגלייך צו פייטנים פאר אים; עס גייט אויף קאמפליצירטע [[גראם]], די שורות פארמאגן א שטיקל א [[מעטער (פאעזיע)\|מעטער]], און דאס געבוי פון א פיוט איז אויסגעשטעלט מיט א סיסטעם, פון א באשטימטע צאל ווערטער אין יעדן שורה, און א באשטימטע צאל שורות פאר יעדן גראם{{הערה\|איבער די מעטער-סיסטעם פון די ארץ -ישראל'דיגע פיוטים זעט: עזרא פליישער, "עיונים בדרכי השקילה של שירת הקודש הקדומה", '''הספרות''' 24 (תשל"ז), עמ׳ 70–83}}. די [[אקראסטיך]] פון זיינע פיוטים גייען לויט די [[אלף בית]], [[תשר"ק]], [[אלב"ם]], און עניני דיומא{{הערה\|די קדושתא [[שושן עמוק]] איז לויט די אקראסטיכן פון "שבת שבתון", "צום העשור", און "יום הכיפורים"}}, אזוי אויך פלעגט ער חתמ'ענען דארט זיין נאמען.		זיין אייגנארטיגער סטיל, האט געדינט אלס באזיס פאר שפעטערדיגע פייטנים וואס האבן פרובירט צו גיין אין זיין גאנג, און פארפאסן פיוטים אויף זיין שטייגער. דעם קליר'ס פיוטים האבן עטליכע חידושים אין פארגלייך צו פייטנים פאר אים; עס גייט אויף קאמפליצירטע [[גראם]], די שורות פארמאגן א שטיקל א [[מעטער (פאעזיע)\|מעטער]], און דאס געבוי פון א פיוט איז אויסגעשטעלט מיט א סיסטעם, פון א באשטימטע צאל ווערטער אין יעדן שורה, און א באשטימטע צאל שורות פאר יעדן גראם{{הערה\|איבער די מעטער-סיסטעם פון די ארץ -ישראל'דיגע פיוטים זעט: עזרא פליישער, "עיונים בדרכי השקילה של שירת הקודש הקדומה", '''הספרות''' 24 (תשל"ז), עמ׳ 70–83}}. די [[אקראסטיך]] פון זיינע פיוטים גייען לויט די [[אלף בית]], [[תשר"ק]], [[אלב"ם]], און עניני דיומא{{הערה\|די קדושתא [[שושן עמוק]] איז לויט די אקראסטיכן פון "שבת שבתון", "צום העשור", און "יום הכיפורים"}}, אזוי אויך פלעגט ער חתמ'ענען דארט זיין נאמען.

תנא קמא אין 13:56, 4 אויגוסט 2025

2025-08-04T13:56:23Z

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 13:56, 4 אויגוסט 2025
שורה 47:		שורה 47:
	אין דער [[אקראסטיך]] פון זיינע פיוטים ערשיינט ער אפטמאל אלס "רבי אלעזר בריבי קליר מקרית ספר".		אין דער [[אקראסטיך]] פון זיינע פיוטים ערשיינט ער אפטמאל אלס "רבי אלעזר בריבי קליר מקרית ספר".

	די משמעות פון די נאמען "קליר" איז נישט קלאר (צומאל ערשיינט ער אויך מיט '''קלר''' און '''קיליר'''). לויט [[רבי נתן מרומי\|רבי נתן]] בעל '[[הערוך]]', איז די מקור פונעם נאמען פון די [[גריכיש]]ע ווארט {{משמאל לימין\|κολλύρα}}{{הערה\|{{אנצ יהודית\|9148-kalir-eleazar\|ḲALIR, ELEAZAR\|Richard Gottheil, Caspar Levias}}\|שם=אנצ\|כיוון=שמאל}} וואס איר טייטש איז א [[קוכן]], און דאס איז וויבאלד די קלוגשאפט פון ר' אלעזר איז אים אנגעקומען פון עסן א קוכן וואס דערין איז געווען אויסגעקריצט א [[קמיע]]{{הערה\|{{ספריא\|2=ספר הערוך\|3=Sefer_HeArukh%2C_Letter_Kof.233\|4=ערך קלר}}}}. דוד גינצבורג פון פולדא איז מעתיק פון א "ספר ישן נושן והיו בו דברים נפלאים נסתרים ונעלמים, את פתיחות הלב של רבינו אליעזר קלירי הפייטן וקלירי פ['ירושו] עוגה, ועל שם פתיחות הלב הזה נקרא קלירי"{{הערה\|1={{היברובוקס\|ג' שלום\|כתבי יד בקבלה\|36766\|page=118\|מקום הוצאה=ירושלים\|שנת הוצאה=תר"צ\|עמ=110}}.}}. עס ווערט געברענגט א סגולה לשכחה וואס [[רב סעדיה גאון]] האט געטראפן "במערתא דר' אלעזר קליר", צו עסן א געוויסע קיכל מיט א פסוק און שמות דערין, און רב סעדיה און אלע חכמי ישראל פלעגן דאס נוצן און אזוי מצליח זיין{{הערה\|{{היברובוקס\|ח' הורוויץ\|תורתן של ראשונים א\|20424\|page=57\|מקום הוצאה=פראנקפורט\|שנת הוצאה=תרמ"ב\|עמ=58}}; זעט {{היברובוקס\|אליעזר בראדט\|ירושתנו\|58220\|page=343\|קעפל=\|קעפל=סגולה לזכרון ופתיחת לב\|באנד=ה\|שנת הוצאה=תשע"א\|מו"ל=מכון מורשת אשכנז\|עמ=שמה}}.}}. רבינו תם, לשיטתו אז דאס איז רבי אלעזר ברבי שמעון, צייכנט צו א פסיקתא{{הערה\|{{ספריא\|2=פסיקתא דרב כהנא\|3=Pesikta_DeRav_Kahana.11.18\|4=פיסקא י, ויהי בשלח}}.}} וואס דערציילט אז איידער ער איז געווארן א תלמיד חכם איז רבי אלעזר געווען א טרעגער וואס פלעגט עסן גאר אסאך ברויט, און מעגליך אז ער האט געמאכט זיינע פיוטים ווען ער פלעגט פון זיינע פארדינסטן קויפן קיכלעך, און דעריבער האט ער געהייסן קליר{{הערה\|שם=ויטרי}}.		די משמעות פון די נאמען "קליר" איז נישט קלאר (צומאל ערשיינט ער אויך מיט '''קלר''' און '''קיליר'''). לויט [[רבי נתן מרומי\|רבי נתן]] בעל '[[הערוך]]', איז די מקור פונעם נאמען פון די [[גריכיש]]ע ווארט {{משמאל לימין\|κολλύρα}}{{הערה\|{{אנצ יהודית\|9148-kalir-eleazar\|ḲALIR, ELEAZAR\|Richard Gottheil, Caspar Levias}}\|שם=אנצ\|כיוון=שמאל}} וואס איר טייטש איז א [[קוכן]], און דאס איז וויבאלד די קלוגשאפט פון ר' אלעזר איז אים אנגעקומען פון עסן א קוכן וואס דערין איז געווען אויסגעקריצט א [[קמיע]]{{הערה\|{{ספריא\|2=ספר הערוך\|3=Sefer_HeArukh%2C_Letter_Kof.233\|4=ערך קלר}}}}. רבי דוד גינצבורג פון פולדא איז מעתיק פון א "ספר ישן נושן והיו בו דברים נפלאים נסתרים ונעלמים, את פתיחות הלב של רבינו אליעזר קלירי הפייטן וקלירי פ['ירושו] עוגה, ועל שם פתיחות הלב הזה נקרא קלירי"{{הערה\|1={{היברובוקס\|גרשם שלום\|כתבי יד בקבלה\|36766\|page=118\|מקום הוצאה=ירושלים\|שנת הוצאה=תר"צ\|עמ=110}}.}}. עס ווערט געברענגט א סגולה לשכחה וואס [[רב סעדיה גאון]] האט געטראפן "במערתא דר' אלעזר קליר", צו עסן א געוויסע קיכל מיט א פסוק און שמות דערין, און רב סעדיה און אלע חכמי ישראל פלעגן דאס נוצן און אזוי מצליח זיין{{הערה\|{{היברובוקס\|ח' הורוויץ\|תורתן של ראשונים א\|20424\|page=57\|מקום הוצאה=פראנקפורט\|שנת הוצאה=תרמ"ב\|עמ=58}}; זעט {{היברובוקס\|אליעזר בראדט\|ירושתנו\|58220\|page=343\|קעפל=\|קעפל=סגולה לזכרון ופתיחת לב\|באנד=ה\|שנת הוצאה=תשע"א\|מו"ל=מכון מורשת אשכנז\|עמ=שמה}}.}}. רבינו תם, לשיטתו אז דאס איז רבי אלעזר ברבי שמעון, צייכנט צו א פסיקתא{{הערה\|{{ספריא\|2=פסיקתא דרב כהנא\|3=Pesikta_DeRav_Kahana.11.18\|4=פיסקא י, ויהי בשלח}}.}} וואס דערציילט אז איידער ער איז געווארן א תלמיד חכם איז רבי אלעזר געווען א טרעגער וואס פלעגט עסן גאר אסאך ברויט, און מעגליך אז ער האט געמאכט זיינע פיוטים ווען ער פלעגט פון זיינע פארדינסטן קויפן די קיכלעך, און דעריבער האט ער געהייסן קליר{{הערה\|שם=ויטרי}}.

	אנדערע האבן פארגעשלאגן אז מעגליך איז די מקור פון איבערדרייען די אותיות פון די ביזאנטישע נאמען קיריל, און מען דארף עס ליינען קיליר{{הערה\|1=[[שמואל דוד לוצאטו\|שד"ל]] ציטירט דעם געדאנק פון משה לנדאו אין זיין פירוש אויפ'ן ספר הערוך "מערכי לשון".}}. מאנכע קלערן אז די מקור פון זיין נאמען איז פון די באגריף "קליראָס" ([[גריכיש]]: κλήρος, איינציגער מאן), א ~~קירכעריש~~ באגריף וואס באצייכנט א מענטש פון קירכע קעגן די געווענליכע קריסטן{{ביאור\|די גריכישע ווארט κλήρος און איר פשוט'ע טייטש מיינט א טייל פון א באדן, א גורל, א קארטע וואס מ'נוצט פאר א הגרלה, א פארמעגן אדער א זאך וואס מען באקומט ביי א הגרלה, און דאס גלייכן. א פארבונדענע באגריף צו די ווארט אין גריכיש איז ירושה, ווען κληρονομος איז א ווארט פארן יורש - ווער עס באקומט פארמעגן ביי די הגרלה אדער ביי די ירושה.}}. מעגליך אז דאס ווארט האט באנוצט אויך מענטשן פון אנדערע רעליגיעס ווי רבנים{{ביאור\|אן ענליכער ערשיינונג איז געפונען געווארן אויך אין אנדערע שפראכן; אזוי צום ביישפיל, די אידישע [[כהן\|כהנים]]-פאמיליע נאמען "קאפלאן" קומט פון א באגריף אויף א רעליגיעזע פאזיציע אין [[איטאליעניש]].}}.		אנדערע האבן פארגעשלאגן אז מעגליך איז די מקור פון איבערדרייען די אותיות פון די ביזאנטישע נאמען קיריל, און מען דארף עס ליינען קיליר{{הערה\|1=[[שמואל דוד לוצאטו\|שד"ל]] ציטירט דעם געדאנק פון משה לנדאו אין זיין פירוש אויפ'ן ספר הערוך "מערכי לשון".}}. מאנכע קלערן אז די מקור פון זיין נאמען איז פון די באגריף "קליראָס" ([[גריכיש]]: κλήρος, איינציגער מאן), א קירכישער באגריף וואס באצייכנט א מענטש פון קירכע קעגן די געווענליכע קריסטן{{ביאור\|די גריכישע ווארט κλήρος און איר פשוט'ע טייטש מיינט א טייל פון א באדן, א גורל, א קארטע וואס מ'נוצט פאר א הגרלה, א פארמעגן אדער א זאך וואס מען באקומט ביי א הגרלה, און דאס גלייכן. א פארבונדענע באגריף צו די ווארט אין גריכיש איז ירושה, ווען κληρονομος איז א ווארט פארן יורש - ווער עס באקומט פארמעגן ביי די הגרלה אדער ביי די ירושה.}}. מעגליך אז דאס ווארט האט באנוצט אויך מענטשן פון אנדערע רעליגיעס ווי רבנים{{ביאור\|אן ענליכער ערשיינונג איז געפונען געווארן אויך אין אנדערע שפראכן; אזוי צום ביישפיל, די אידישע [[כהן\|כהנים]]-פאמיליע נאמען "קאפלאן" קומט פון א באגריף אויף א רעליגיעזע פאזיציע אין [[איטאליעניש]].}}.

	נאך פארשלאגן זענען אז דאס איז דער נאמען פון זיין פאטער{{הערה\|1={{היברובוקס\|רבי אברהם בן הגר"א\|רב פעלים\|14013\|page=126\|עמ=125}} בשם שבלי הלקט}}{{הערה\|שם=זכי}}, אדער זיין זיידן וואס געווען א באקאנטער גדול הדור{{הערה\|[[רבי יום-טוב ליפמאן העלער]], מעדני יום טוב, מסכת ברכות [[s:מעדני יום טוב/ברכות/פרק ה\|פרק ה סימן כא, סק"ה]]}}. אדער אז דאס איז א לשון פון אן אוצר, באזירט אויפ'ן לשון פון מדרש{{הערה\|{{מדרש רבה\|בראשית\|יא\|ד}}}} "קלרין של מלך"{{הערה\|שם=תשומ}}.		נאך פארשלאגן זענען אז דאס איז דער נאמען פון זיין פאטער{{הערה\|1={{היברובוקס\|רבי אברהם בן הגר"א\|רב פעלים\|14013\|page=126\|עמ=125}} בשם שבלי הלקט}}{{הערה\|שם=זכי}}, אדער זיין זיידן וואס געווען א באקאנטער גדול הדור{{הערה\|[[רבי יום-טוב ליפמאן העלער]], מעדני יום טוב, מסכת ברכות [[s:מעדני יום טוב/ברכות/פרק ה\|פרק ה סימן כא, סק"ה]]}}. אדער אז דאס איז א לשון פון אן אוצר, באזירט אויפ'ן לשון פון מדרש{{הערה\|{{מדרש רבה\|בראשית\|יא\|ד}}}} "קלרין של מלך"{{הערה\|שם=תשומ}}.

תנא קמא אין 13:47, 4 אויגוסט 2025

2025-08-04T13:47:10Z

זעט די חילוקים

תנא קמא אין 04:41, 4 אויגוסט 2025

2025-08-04T04:41:02Z

זעט די חילוקים

רושם רשימות: /* ביבליאגראפיע */ פארברייטערט

2025-08-03T22:20:50Z

ביבליאגראפיע: פארברייטערט

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 22:20, 3 אויגוסט 2025
שורה 96:		שורה 96:
	*[https://seforimblog.com/2008/10/eliezer-kallir-updated/ אליעזר קליר] אין [[בלאג]] "The Seforim Blog" {{אנגלית}}		*[https://seforimblog.com/2008/10/eliezer-kallir-updated/ אליעזר קליר] אין [[בלאג]] "The Seforim Blog" {{אנגלית}}
	*[http://www.daat.ac.il/daat/sifrut/maamarim/reshit8-2.htm ר' אלעזר הקליר], קאפיטל אין סעריע פון די ערשטע פיוטים, [[אהרן מירסקי]], "דעת" וועבזייטל		*[http://www.daat.ac.il/daat/sifrut/maamarim/reshit8-2.htm ר' אלעזר הקליר], קאפיטל אין סעריע פון די ערשטע פיוטים, [[אהרן מירסקי]], "דעת" וועבזייטל

			* {{לינק\|אדרעס=https://nehora.zone/kinot/MA_03.html\|שרייבער=הרב אהרן וועקסלשטיין\|קעפל=ר׳ אלעזר הקליר - פייטן החורבן והחוזהו בעיניו\|זייטל=נהורא\|עמודים=11-15}}

	*{{היברובוקס\|רבי יעקב קאפל באמבערגער, אב"ד [[ווארמס]]\|המעין\|29677\|page=4\|קעפל=תולדות הפייטן רבי אלעזר הקליר\|באנד=טז - א\|מקום הוצאה=ירושלים\|שנת הוצאה=ה'תשלו\|מו"ל=הרב נתן רפאל אויערבאך}}		*{{היברובוקס\|רבי יעקב קאפל באמבערגער, אב"ד [[ווארמס]]\|המעין\|29677\|page=4\|קעפל=תולדות הפייטן רבי אלעזר הקליר\|באנד=טז - א\|מקום הוצאה=ירושלים\|שנת הוצאה=ה'תשלו\|מו"ל=הרב נתן רפאל אויערבאך}}
	*{{היברובוקס\|הרב נפתלי יעקב הכהן\|אוצר הגדולים אלופי יעקב\|22628\|page=239\|קעפל=ר' אלעזר הקליר הפייטן\|באנד=ב\|מקום הוצאה=חיפה\|שנת הוצאה=תשכ"ז-תש"ל\|עמ=רלו-רלט\|אות תתלה}}		*{{היברובוקס\|הרב נפתלי יעקב הכהן\|אוצר הגדולים אלופי יעקב\|22628\|page=239\|קעפל=ר' אלעזר הקליר הפייטן\|באנד=ב\|מקום הוצאה=חיפה\|שנת הוצאה=תשכ"ז-תש"ל\|עמ=רלו-רלט\|אות תתלה}}

תנא קמא: /* זיינע פיוטים */

2025-05-22T07:12:24Z

זיינע פיוטים

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 07:12, 22 מאי 2025
שורה 60:		שורה 60:
	\| כותרת = ארטיקלען אויף זיינע פיוטים		\| כותרת = ארטיקלען אויף זיינע פיוטים
	\| רקע כותרת = Silver		\| רקע כותרת = Silver
	\| תוכן = <categorytree ~~hideroot="true" namespaces="-">~~פיוטי רבי אלעזר הקליר~~</categorytree>~~		\| תוכן = {{#תגית:categorytree\|פיוטי רבי אלעזר הקליר\|namespaces=קטגוריה -\|style=background-color: transparent\|depth=10\|hideroot=on}}
	}}		\|}}
	רבי אלעזר הקליר האט מחבר געווען הונדערטער פארשידענע פיוטים, פאר אלע ימים טובים (אמאל מער ווי איינס פארן זעלבן יום-טוב), פאר די ספעציעלע שבתים, פאר יומא דפגרא'ס, און פאר די תעניתים. דער עיקר ווערק זיינע זענען אינעם געביט פון [[קרובה]], דאס הייסט, פיוטים אויף [[חזרת הש"ץ]]{{הערה\|שולמית אליצור, '''סוד משלשי קודש: הקדושתא מראשיתה ועד ימי אלעזר בירבי קליר''', ירושלים תשע"ט, עמ' 5.}}. זיינע פיוטים נעמען ארום אלע סארטן קרובות: א גרויסער צאל [[קדושתא\|קדושתות]] פאר שחרית אין ימים טובים און ספעציעלע שבתים (ארבע פרשיות, שבע דנחמתא, און נאך), ווי אויך פאר מוסף ראש השנה און אלע תפילות פון יום כיפור; [[שבעתא\|שבעתות]] פאר די הויכע שמונה עשרה פון מוסף, מנחה און מעריב (ווען מען פלעגט נישט זאגן קיין [[קדושה]]) פון שבתים און יום-טובים; [[קרובה\|קרובות]] פאר די 18 ברכות פון שמונה עשרה פון די יומי דפגרא ([[פורים]], [[תשעה באב]], [[י"ז בתמוז]], און נאך); און קדושתות י"ח פאר וואכנדיגע טעג אין וועלכע קדושה פלעגט געזאגט ווערן ([[חנוכה]], [[הושענא רבה]]){{הערה\|זעט באריכות: {{אוצר החכמה\|שולמית אליצור\|תרביץ\|182813\|page=2\|קעפל=למקומו של היוצר במורשתו של ר' אלעזר בירבי קליר: גילויים חדשים\|באנד=סו, ג (ניסן תשנ"ז)}}}}, ווי אויך אנדערע פיוטים פאר חזרת הש"ץ ווי תקיעתות פאר די ברכות פון מלכיות זכרונות און שופרות אין [[ראש השנה]], און א גרויסער צאל [[קינות]] פאר די חזרת הש"ץ פון [[תשעה באב]].		רבי אלעזר הקליר האט מחבר געווען הונדערטער פארשידענע פיוטים, פאר אלע ימים טובים (אמאל מער ווי איינס פארן זעלבן יום-טוב), פאר די ספעציעלע שבתים, פאר יומא דפגרא'ס, און פאר די תעניתים. דער עיקר ווערק זיינע זענען אינעם געביט פון [[קרובה]], דאס הייסט, פיוטים אויף [[חזרת הש"ץ]]{{הערה\|שולמית אליצור, '''סוד משלשי קודש: הקדושתא מראשיתה ועד ימי אלעזר בירבי קליר''', ירושלים תשע"ט, עמ' 5.}}. זיינע פיוטים נעמען ארום אלע סארטן קרובות: א גרויסער צאל [[קדושתא\|קדושתות]] פאר שחרית אין ימים טובים און ספעציעלע שבתים (ארבע פרשיות, שבע דנחמתא, און נאך), ווי אויך פאר מוסף ראש השנה און אלע תפילות פון יום כיפור; [[שבעתא\|שבעתות]] פאר די הויכע שמונה עשרה פון מוסף, מנחה און מעריב (ווען מען פלעגט נישט זאגן קיין [[קדושה]]) פון שבתים און יום-טובים; [[קרובה\|קרובות]] פאר די 18 ברכות פון שמונה עשרה פון די יומי דפגרא ([[פורים]], [[תשעה באב]], [[י"ז בתמוז]], און נאך); און קדושתות י"ח פאר וואכנדיגע טעג אין וועלכע קדושה פלעגט געזאגט ווערן ([[חנוכה]], [[הושענא רבה]]){{הערה\|זעט באריכות: {{אוצר החכמה\|שולמית אליצור\|תרביץ\|182813\|page=2\|קעפל=למקומו של היוצר במורשתו של ר' אלעזר בירבי קליר: גילויים חדשים\|באנד=סו, ג (ניסן תשנ"ז)}}}}, ווי אויך אנדערע פיוטים פאר חזרת הש"ץ ווי תקיעתות פאר די ברכות פון מלכיות זכרונות און שופרות אין [[ראש השנה]], און א גרויסער צאל [[קינות]] פאר די חזרת הש"ץ פון [[תשעה באב]].

תנא קמא אין 06:19, 13 מאי 2025

2025-05-13T06:19:09Z

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 06:19, 13 מאי 2025
שורה 15:		שורה 15:
	אסאך [[ראשונים]] שרייבן אז רבי אליעזר האט געלעבט אין די צייטן פון די [[תנאים]]. [[רבינו תם]] איז מצדד אז ער איז דער תנא [[רבי אלעזר ברבי שמעון]], אויף וועמען דער [[מדרש]]{{הערה\|{{היברובוקס\|באבער (רעדאקטאר)\|פסיקתא\|14056\|page=410\|עמ=קעט, א}}; {{רבה\|ויקרא\|ל}}; {{רבה\|שיר השירים\|ג\|ו}}}} זאגט אז ער איז געווען א "פייטן"{{הערה\|נאמען=בעתס\|{{בבלי\|חגיגה\|יג\|א\|מפרש=תוספות\|ד"ה=ורגלי}}{{ביאור\|די גמרא דארט אין חגיגה זאגט, אז דער מרחק צו גיין פון די ערד ביזן הימל איז א מהלך ת"ק שנה. און אזוי אויך די רגלי החיות פאר זיך איז אויך א מהלך פון ת"ק שנה. ברענגט דארט תוס' דעם פיוט פון ר' אלעזר הקליר וואס זאגט, אז די רגלי החיות זענען א מהלך תקט"ו שנה. תוס' זאגט אויף דעם אז עס זענען דא אזעלכע וואס ווילן טוישן דעם לשון הפיוט און אראפנעמען די ט"ו שנה, כדי אז עס זאל שטימען מיט די גמרא. אויף דעם זאגט אבער תוס' אז עס פעלט זיך נישט אויס, וויבאלד רבי אלעזר הקליר איז געווען א תנא און טאקע נישט קיין צווייטער ווי התנא רבי אלעזר בן רבי שמעון און ווי מיר ווייסן האט ער געוואוינט אין ארץ ישראל. און תוס' ברענגט אראפ א ירושלמי וואו מיר זעען אז די תנאים פון ירושלים האבן געלערנט אז די רגלי החיות זענען א מהלך פון תקט"ו אמות. און ממילא איז פארשטענדליך פארוואס אין פיוט פון רבי אלעזר שרייבט ער כדברי התלמוד ירושלמי.}}}}. דאס איז אויך געברענגט בשמו אין [[מחזור ויטרי]]{{הערה\|שם=ויטרי\|מחזור ויטרי, {{שיתופתא\|Machzor_Vitry,_Laws_of_Rosh_HaShanah/325\|סי' שכה}}}}, [[אור זרוע]]{{הערה\|אור זרוע, הלכות ק"ש {{שיתופתא\|Ohr_Zarua,_Volume_I/19\|סימן יט}}}}, און [[שבלי הלקט]]{{הערה\|1=שבלי הלקט, {{שיתופתא\|Shibbolei_HaLeket/28\|סימן כח}}}}. אזוי שרייבן אויך דער רא"ש{{הערה\|פסקי הרא"ש ברכות {{על התורה\|\|פרק ה סי' כא\|Rosh_Berakhot_5}} שטייט "ויש אומרים שתנא הוא", זעט דארט אין מעדני יום טוב סק"ה}}, [[רבי יהודה שירליאון\|תוס' ר' יהודה החסיד]]{{הערה\|{{אוצר החכמה\|רבי יהודה שירליאון\|תוספות רבינו יהודה שירלאון\|193\|page=139\|עמ=ברכות יא, א}}}}, אבודרהם{{הערה\|1=אבודרהם פרק ט' ב'}}, און הגהות מיימוניות{{הערה\|הגהות מיימוניות, תפילה, פרק ו' ג'}}. דער [[רשב"א]] שרייבט אז ער איז [[רבי אלעזר בן ערך]], לכאורה לויט אן אנדערע גירסא וואס ער האט געהאט אינעם מדרש{{הערה\|נאמען=רשבא\|{{היברובוקס\|2=שו"ת הרשב"א\|3=14649\|page=216\|באנד=א\|לינק טעקסט=תס"ט}}}}. די ראשונים טוען מיט דעם אפשלאגן די הלכה'דיגע טענות וואס זענען ארויפגעברענגט געווארן קעגן דאס זאגן פיוטים אינמיטן דאווענען{{הערה\|שם=בעתס}}{{הערה\|נאמען=רשבא}}.		אסאך [[ראשונים]] שרייבן אז רבי אליעזר האט געלעבט אין די צייטן פון די [[תנאים]]. [[רבינו תם]] איז מצדד אז ער איז דער תנא [[רבי אלעזר ברבי שמעון]], אויף וועמען דער [[מדרש]]{{הערה\|{{היברובוקס\|באבער (רעדאקטאר)\|פסיקתא\|14056\|page=410\|עמ=קעט, א}}; {{רבה\|ויקרא\|ל}}; {{רבה\|שיר השירים\|ג\|ו}}}} זאגט אז ער איז געווען א "פייטן"{{הערה\|נאמען=בעתס\|{{בבלי\|חגיגה\|יג\|א\|מפרש=תוספות\|ד"ה=ורגלי}}{{ביאור\|די גמרא דארט אין חגיגה זאגט, אז דער מרחק צו גיין פון די ערד ביזן הימל איז א מהלך ת"ק שנה. און אזוי אויך די רגלי החיות פאר זיך איז אויך א מהלך פון ת"ק שנה. ברענגט דארט תוס' דעם פיוט פון ר' אלעזר הקליר וואס זאגט, אז די רגלי החיות זענען א מהלך תקט"ו שנה. תוס' זאגט אויף דעם אז עס זענען דא אזעלכע וואס ווילן טוישן דעם לשון הפיוט און אראפנעמען די ט"ו שנה, כדי אז עס זאל שטימען מיט די גמרא. אויף דעם זאגט אבער תוס' אז עס פעלט זיך נישט אויס, וויבאלד רבי אלעזר הקליר איז געווען א תנא און טאקע נישט קיין צווייטער ווי התנא רבי אלעזר בן רבי שמעון און ווי מיר ווייסן האט ער געוואוינט אין ארץ ישראל. און תוס' ברענגט אראפ א ירושלמי וואו מיר זעען אז די תנאים פון ירושלים האבן געלערנט אז די רגלי החיות זענען א מהלך פון תקט"ו אמות. און ממילא איז פארשטענדליך פארוואס אין פיוט פון רבי אלעזר שרייבט ער כדברי התלמוד ירושלמי.}}}}. דאס איז אויך געברענגט בשמו אין [[מחזור ויטרי]]{{הערה\|שם=ויטרי\|מחזור ויטרי, {{שיתופתא\|Machzor_Vitry,_Laws_of_Rosh_HaShanah/325\|סי' שכה}}}}, [[אור זרוע]]{{הערה\|אור זרוע, הלכות ק"ש {{שיתופתא\|Ohr_Zarua,_Volume_I/19\|סימן יט}}}}, און [[שבלי הלקט]]{{הערה\|1=שבלי הלקט, {{שיתופתא\|Shibbolei_HaLeket/28\|סימן כח}}}}. אזוי שרייבן אויך דער רא"ש{{הערה\|פסקי הרא"ש ברכות {{על התורה\|\|פרק ה סי' כא\|Rosh_Berakhot_5}} שטייט "ויש אומרים שתנא הוא", זעט דארט אין מעדני יום טוב סק"ה}}, [[רבי יהודה שירליאון\|תוס' ר' יהודה החסיד]]{{הערה\|{{אוצר החכמה\|רבי יהודה שירליאון\|תוספות רבינו יהודה שירלאון\|193\|page=139\|עמ=ברכות יא, א}}}}, אבודרהם{{הערה\|1=אבודרהם פרק ט' ב'}}, און הגהות מיימוניות{{הערה\|הגהות מיימוניות, תפילה, פרק ו' ג'}}. דער [[רשב"א]] שרייבט אז ער איז [[רבי אלעזר בן ערך]], לכאורה לויט אן אנדערע גירסא וואס ער האט געהאט אינעם מדרש{{הערה\|נאמען=רשבא\|{{היברובוקס\|2=שו"ת הרשב"א\|3=14649\|page=216\|באנד=א\|לינק טעקסט=תס"ט}}}}. די ראשונים טוען מיט דעם אפשלאגן די הלכה'דיגע טענות וואס זענען ארויפגעברענגט געווארן קעגן דאס זאגן פיוטים אינמיטן דאווענען{{הערה\|שם=בעתס}}{{הערה\|נאמען=רשבא}}.

	אויך [[רבי חיים וויטאל]] ברענגט אין שער הכוונות אז ער האט געהערט אין נאמען פון זיין רבי'ן דער [[אר"י]] אז דער קליר איז רבי אלעזר בר' שמעון{{הערה\|{{ספריא\|2=שער הכוונות\|3=Sha'ar_HaKavanot%2C_Sermons_on_Aleinu_and_the_Prayer_Formula.1.1\|4=דרושי עלינו לשבח ונוסח התפילה, א׳~~\|5=ניין~~}}}}. דער [[יעב"ץ]] ברענגט אין נאמען פון אר"י אז ער איז געווען א [[גלגול נשמות\|גלגול]] פון ר' אלעזר ברבי שמעון{{הערה\|[[רבי יעקב עמדין]], מור וקציעה, סי' קיב; הנ"ל, קולן של סופרים (חגיגה יג.); דער [[חיד"א]] ברענגט עס אין זיין נאמען, אין מחזיק ברכה או"ח קיב, יג}}. דער [[רבי חיים אלעזר שפירא\|מנחת אלעזר]] באמערקט אבער אז פון דער לשון האר"י איז משמע אז עס איז יא ממש ער{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי חיים אלעזר שפירא\|שו"ת מנחת אלעזר\|3=4745\|page=49\|לינק טעקסט=סימן יא}}}}.		אויך [[רבי חיים וויטאל]] ברענגט אין שער הכוונות אז ער האט געהערט אין נאמען פון זיין רבי'ן דער [[אר"י]] אז דער קליר איז רבי אלעזר בר' שמעון{{הערה\|{{ספריא\|2=שער הכוונות\|3=Sha'ar_HaKavanot%2C_Sermons_on_Aleinu_and_the_Prayer_Formula.1.1\|4=דרושי עלינו לשבח ונוסח התפילה, א׳}}}}. דער [[יעב"ץ]] ברענגט אין נאמען פון אר"י אז ער איז געווען א [[גלגול נשמות\|גלגול]] פון ר' אלעזר ברבי שמעון{{הערה\|[[רבי יעקב עמדין]], מור וקציעה, סי' קיב; הנ"ל, קולן של סופרים (חגיגה יג.); דער [[חיד"א]] ברענגט עס אין זיין נאמען, אין מחזיק ברכה או"ח קיב, יג}}. דער [[רבי חיים אלעזר שפירא\|מנחת אלעזר]] באמערקט אבער אז פון דער לשון האר"י איז משמע אז עס איז יא ממש ער{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי חיים אלעזר שפירא\|שו"ת מנחת אלעזר\|3=4745\|page=49\|לינק טעקסט=סימן יא}}}}.

	עס זענען אבער פארהאן אנדערע ראשונים וואס ברענגען אים אראפ אלס איינער פון די פריערדיגע פייטנים און דערמאנען נישט אז ער איז געווען א תנא{{הערה\|{{היברובוקס\|2=שו"ת [[רבינו גרשום מאור הגולה]]\|3=20241\|page=61\|לינק טעקסט=סימן א'}}; {{היברובוקס\|2=ספר הפרדס הגדול לרש"י\|3=37691\|page=63\|לינק טעקסט=סימן קעד}}}}. אזוי האבן אויך ווארשיינליך אנגענומען די ראשונים וואס קריטיקירן זיינע פיוטים{{הערה\|שם=אבע\|ווי דער {{תנ"ך\|קהלת\|ה\|א\|מפרש=אבן עזרא}}}}.		עס זענען אבער פארהאן אנדערע ראשונים וואס ברענגען אים אראפ אלס איינער פון די פריערדיגע פייטנים און דערמאנען נישט אז ער איז געווען א תנא{{הערה\|{{היברובוקס\|2=שו"ת [[רבינו גרשום מאור הגולה]]\|3=20241\|page=61\|לינק טעקסט=סימן א'}}; {{היברובוקס\|2=ספר הפרדס הגדול לרש"י\|3=37691\|page=63\|לינק טעקסט=סימן קעד}}}}. אזוי האבן אויך ווארשיינליך אנגענומען די ראשונים וואס קריטיקירן זיינע פיוטים{{הערה\|שם=אבע\|ווי דער {{תנ"ך\|קהלת\|ה\|א\|מפרש=אבן עזרא}}}}.
שורה 47:		שורה 47:
	אין דער [[אקראסטיך]] פון זיינע פיוטים ערשיינט ער אפטמאל אלס "רבי אלעזר בריבי קליר מקרית ספר".		אין דער [[אקראסטיך]] פון זיינע פיוטים ערשיינט ער אפטמאל אלס "רבי אלעזר בריבי קליר מקרית ספר".

	די משמעות פון די נאמען "קליר" איז נישט קלאר (צומאל ערשיינט ער אויך מיט '''קלר''' און '''קיליר'''). לויט [[רבי נתן מרומי\|רבי נתן]] בעל '[[הערוך]]', איז די מקור פונעם נאמען פון די [[גריכיש]]ע ווארט {{משמאל לימין\|κολλύρα}}{{הערה\|{{אנצ יהודית\|9148-kalir-eleazar\|ḲALIR, ELEAZAR\|Richard Gottheil, Caspar Levias}}\|שם=אנצ\|כיוון=שמאל}} וואס איר טייטש איז א [[קוכן]], און דאס איז וויבאלד די קלוגשאפט פון ר' אלעזר איז אים אנגעקומען פון עסן א קוכן וואס דערין איז געווען אויסגעקריצט א [[קמיע]]{{הערה\|{{ספריא\|2=ספר הערוך\|3=Sefer_HeArukh%2C_Letter_Kof.233\|4=ערך קלר\|5=ניין}}}}. רבי דוד גינצבורג פון פולדא איז מעתיק פון א "ספר ישן נושן והיו בו דברים נפלאים נסתרים ונעלמים, את פתיחות הלב של רבינו אליעזר קלירי הפייטן וקלירי פ['ירושו] עוגה, ועל שם פתיחות הלב הזה נקרא קלירי"{{הערה\|1={{היברובוקס\|ג' שלום\|כתבי יד בקבלה\|36766\|page=118\|מקום הוצאה=ירושלים\|שנת הוצאה=תר"צ\|עמ=110}}}}. פון רבי סעדיה גאון ווערט געברענגט א סגולה לשכחה וואס רב סעדיה גאון האט געטראפן "במערתא דר' אלעזר קליר", צו עסן א געוויסע קיכל מיט א פסוק און שמות דערין, און רב סעדיה און אלע חכמי ישראל פלעגן דאס נוצן און אזוי מצליח זיין{{הערה\|{{היברובוקס\|ח' הורוויץ\|תורתן של ראשונים א\|20424\|page=57\|מקום הוצאה=פראנקפורט\|שנת הוצאה=תרמ"ב\|עמ=58}}; זעט {{אקדמיה\|אליעזר בראדט\|סגולה לזכרון ופתיחת לב\|12080612\|ירושתנו\|תשע"א, עמ' שמה}}}}. רבי שמחה מויטרי לשיטתו אז דאס איז רבי אלעזר ברבי שמעון, צייכנט צו א פסיקתא{{הערה\|{{ספריא\|2=פסיקתא דרב כהנא\|3=Pesikta_DeRav_Kahana.11.18\|4=פיסקא י, ויהי בשלח~~\|5=ניין~~}}}} וואס דערציילט אז איידער ער איז געווארן א תלמיד חכם איז רבי אלעזר געווען א טרעגער וואס פלעגט עסן גאר אסאך ברויט, און מעגליך אז ער האט געמאכט זיינע פיוטים ווען ער פלעגט פון זיינע פארדינסטן קויפן קיכלעך, און דעריבער האט ער געהייסן קליר{{הערה\|שם=ויטרי}}.		די משמעות פון די נאמען "קליר" איז נישט קלאר (צומאל ערשיינט ער אויך מיט '''קלר''' און '''קיליר'''). לויט [[רבי נתן מרומי\|רבי נתן]] בעל '[[הערוך]]', איז די מקור פונעם נאמען פון די [[גריכיש]]ע ווארט {{משמאל לימין\|κολλύρα}}{{הערה\|{{אנצ יהודית\|9148-kalir-eleazar\|ḲALIR, ELEAZAR\|Richard Gottheil, Caspar Levias}}\|שם=אנצ\|כיוון=שמאל}} וואס איר טייטש איז א [[קוכן]], און דאס איז וויבאלד די קלוגשאפט פון ר' אלעזר איז אים אנגעקומען פון עסן א קוכן וואס דערין איז געווען אויסגעקריצט א [[קמיע]]{{הערה\|{{ספריא\|2=ספר הערוך\|3=Sefer_HeArukh%2C_Letter_Kof.233\|4=ערך קלר\|5=ניין}}}}. רבי דוד גינצבורג פון פולדא איז מעתיק פון א "ספר ישן נושן והיו בו דברים נפלאים נסתרים ונעלמים, את פתיחות הלב של רבינו אליעזר קלירי הפייטן וקלירי פ['ירושו] עוגה, ועל שם פתיחות הלב הזה נקרא קלירי"{{הערה\|1={{היברובוקס\|ג' שלום\|כתבי יד בקבלה\|36766\|page=118\|מקום הוצאה=ירושלים\|שנת הוצאה=תר"צ\|עמ=110}}}}. פון רבי סעדיה גאון ווערט געברענגט א סגולה לשכחה וואס רב סעדיה גאון האט געטראפן "במערתא דר' אלעזר קליר", צו עסן א געוויסע קיכל מיט א פסוק און שמות דערין, און רב סעדיה און אלע חכמי ישראל פלעגן דאס נוצן און אזוי מצליח זיין{{הערה\|{{היברובוקס\|ח' הורוויץ\|תורתן של ראשונים א\|20424\|page=57\|מקום הוצאה=פראנקפורט\|שנת הוצאה=תרמ"ב\|עמ=58}}; זעט {{אקדמיה\|אליעזר בראדט\|סגולה לזכרון ופתיחת לב\|12080612\|ירושתנו\|תשע"א, עמ' שמה}}}}. רבי שמחה מויטרי לשיטתו אז דאס איז רבי אלעזר ברבי שמעון, צייכנט צו א פסיקתא{{הערה\|{{ספריא\|2=פסיקתא דרב כהנא\|3=Pesikta_DeRav_Kahana.11.18\|4=פיסקא י, ויהי בשלח}}}} וואס דערציילט אז איידער ער איז געווארן א תלמיד חכם איז רבי אלעזר געווען א טרעגער וואס פלעגט עסן גאר אסאך ברויט, און מעגליך אז ער האט געמאכט זיינע פיוטים ווען ער פלעגט פון זיינע פארדינסטן קויפן קיכלעך, און דעריבער האט ער געהייסן קליר{{הערה\|שם=ויטרי}}.

	אנדערע האבן פארגעשלאגן אז מעגליך איז די מקור פון איבערדרייען די אותיות פון די ביזאנטישע נאמען קיריל, און מען דארף עס ליינען קיליר{{הערה\|1=[[שמואל דוד לוצאטו\|שד"ל]] ציטירט דעם געדאנק פון משה לנדאו אין זיין פירוש אויפ'ן ספר הערוך "מערכי לשון".}}. מאנכע קלערן אז די מקור פון זיין נאמען איז פון די באגריף "קליראָס" ([[גריכיש]]: κλήρος, איינציגער מאן), א קירכעריש באגריף וואס באצייכנט א מענטש פון קירכע קעגן די געווענליכע קריסטן{{ביאור\|די גריכישע ווארט κλήρος און איר פשוט'ע טייטש מיינט א טייל פון א באדן, א גורל, א קארטע וואס מ'נוצט פאר א הגרלה, א פארמעגן אדער א זאך וואס מען באקומט ביי א הגרלה, און דאס גלייכן. א פארבונדענע באגריף צו די ווארט אין גריכיש איז ירושה, ווען κληρονομος איז א ווארט פארן יורש - ווער עס באקומט פארמעגן ביי די הגרלה אדער ביי די ירושה.}}. מעגליך אז דאס ווארט האט באנוצט אויך מענטשן פון אנדערע רעליגיעס ווי רבנים{{ביאור\|אן ענליכער ערשיינונג איז געפונען געווארן אויך אין אנדערע שפראכן; אזוי צום ביישפיל, די אידישע [[כהן\|כהנים]]-פאמיליע נאמען "קאפלאן" קומט פון א באגריף אויף א רעליגיעזע פאזיציע אין [[איטאליעניש]].}}.		אנדערע האבן פארגעשלאגן אז מעגליך איז די מקור פון איבערדרייען די אותיות פון די ביזאנטישע נאמען קיריל, און מען דארף עס ליינען קיליר{{הערה\|1=[[שמואל דוד לוצאטו\|שד"ל]] ציטירט דעם געדאנק פון משה לנדאו אין זיין פירוש אויפ'ן ספר הערוך "מערכי לשון".}}. מאנכע קלערן אז די מקור פון זיין נאמען איז פון די באגריף "קליראָס" ([[גריכיש]]: κλήρος, איינציגער מאן), א קירכעריש באגריף וואס באצייכנט א מענטש פון קירכע קעגן די געווענליכע קריסטן{{ביאור\|די גריכישע ווארט κλήρος און איר פשוט'ע טייטש מיינט א טייל פון א באדן, א גורל, א קארטע וואס מ'נוצט פאר א הגרלה, א פארמעגן אדער א זאך וואס מען באקומט ביי א הגרלה, און דאס גלייכן. א פארבונדענע באגריף צו די ווארט אין גריכיש איז ירושה, ווען κληρονομος איז א ווארט פארן יורש - ווער עס באקומט פארמעגן ביי די הגרלה אדער ביי די ירושה.}}. מעגליך אז דאס ווארט האט באנוצט אויך מענטשן פון אנדערע רעליגיעס ווי רבנים{{ביאור\|אן ענליכער ערשיינונג איז געפונען געווארן אויך אין אנדערע שפראכן; אזוי צום ביישפיל, די אידישע [[כהן\|כהנים]]-פאמיליע נאמען "קאפלאן" קומט פון א באגריף אויף א רעליגיעזע פאזיציע אין [[איטאליעניש]].}}.

תנא קמא אין 01:27, 18 מערץ 2025

2025-03-18T01:27:08Z

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 01:27, 18 מערץ 2025
שורה 56:		שורה 56:

	==זיינע פיוטים==		==זיינע פיוטים==
			{{חלונית
			\| רקע = off-white
			\| כותרת = ארטיקלען אויף זיינע פיוטים
			\| רקע כותרת = Silver
			\| תוכן = <categorytree hideroot="true" namespaces="-">פיוטי רבי אלעזר הקליר</categorytree>
			}}
	רבי אלעזר הקליר האט מחבר געווען הונדערטער פארשידענע פיוטים, פאר אלע ימים טובים (אמאל מער ווי איינס פארן זעלבן יום-טוב), פאר די ספעציעלע שבתים, פאר יומא דפגרא'ס, און פאר די תעניתים. דער עיקר ווערק זיינע זענען אינעם געביט פון [[קרובה]], דאס הייסט, פיוטים אויף [[חזרת הש"ץ]]{{הערה\|שולמית אליצור, '''סוד משלשי קודש: הקדושתא מראשיתה ועד ימי אלעזר בירבי קליר''', ירושלים תשע"ט, עמ' 5.}}. זיינע פיוטים נעמען ארום אלע סארטן קרובות: א גרויסער צאל [[קדושתא\|קדושתות]] פאר שחרית אין ימים טובים און ספעציעלע שבתים (ארבע פרשיות, שבע דנחמתא, און נאך), ווי אויך פאר מוסף ראש השנה און אלע תפילות פון יום כיפור; [[שבעתא\|שבעתות]] פאר די הויכע שמונה עשרה פון מוסף, מנחה און מעריב (ווען מען פלעגט נישט זאגן קיין [[קדושה]]) פון שבתים און יום-טובים; [[קרובה\|קרובות]] פאר די 18 ברכות פון שמונה עשרה פון די יומי דפגרא ([[פורים]], [[תשעה באב]], [[י"ז בתמוז]], און נאך); און קדושתות י"ח פאר וואכנדיגע טעג אין וועלכע קדושה פלעגט געזאגט ווערן ([[חנוכה]], [[הושענא רבה]]){{הערה\|זעט באריכות: {{אוצר החכמה\|שולמית אליצור\|תרביץ\|182813\|page=2\|קעפל=למקומו של היוצר במורשתו של ר' אלעזר בירבי קליר: גילויים חדשים\|באנד=סו, ג (ניסן תשנ"ז)}}}}, ווי אויך אנדערע פיוטים פאר חזרת הש"ץ ווי תקיעתות פאר די ברכות פון מלכיות זכרונות און שופרות אין [[ראש השנה]], און א גרויסער צאל [[קינות]] פאר די חזרת הש"ץ פון [[תשעה באב]].		רבי אלעזר הקליר האט מחבר געווען הונדערטער פארשידענע פיוטים, פאר אלע ימים טובים (אמאל מער ווי איינס פארן זעלבן יום-טוב), פאר די ספעציעלע שבתים, פאר יומא דפגרא'ס, און פאר די תעניתים. דער עיקר ווערק זיינע זענען אינעם געביט פון [[קרובה]], דאס הייסט, פיוטים אויף [[חזרת הש"ץ]]{{הערה\|שולמית אליצור, '''סוד משלשי קודש: הקדושתא מראשיתה ועד ימי אלעזר בירבי קליר''', ירושלים תשע"ט, עמ' 5.}}. זיינע פיוטים נעמען ארום אלע סארטן קרובות: א גרויסער צאל [[קדושתא\|קדושתות]] פאר שחרית אין ימים טובים און ספעציעלע שבתים (ארבע פרשיות, שבע דנחמתא, און נאך), ווי אויך פאר מוסף ראש השנה און אלע תפילות פון יום כיפור; [[שבעתא\|שבעתות]] פאר די הויכע שמונה עשרה פון מוסף, מנחה און מעריב (ווען מען פלעגט נישט זאגן קיין [[קדושה]]) פון שבתים און יום-טובים; [[קרובה\|קרובות]] פאר די 18 ברכות פון שמונה עשרה פון די יומי דפגרא ([[פורים]], [[תשעה באב]], [[י"ז בתמוז]], און נאך); און קדושתות י"ח פאר וואכנדיגע טעג אין וועלכע קדושה פלעגט געזאגט ווערן ([[חנוכה]], [[הושענא רבה]]){{הערה\|זעט באריכות: {{אוצר החכמה\|שולמית אליצור\|תרביץ\|182813\|page=2\|קעפל=למקומו של היוצר במורשתו של ר' אלעזר בירבי קליר: גילויים חדשים\|באנד=סו, ג (ניסן תשנ"ז)}}}}, ווי אויך אנדערע פיוטים פאר חזרת הש"ץ ווי תקיעתות פאר די ברכות פון מלכיות זכרונות און שופרות אין [[ראש השנה]], און א גרויסער צאל [[קינות]] פאר די חזרת הש"ץ פון [[תשעה באב]].

שורה 84:		שורה 90:

	משכילים און פערזאנען וועלכע האבן אויפגעלעבט עברית האבן שטארק מזלזל געווען אין זיין סטיל. [[מענדעלע מוכר ספרים]] האט גענוצט א טערמין "מתאצקוצצים" צו שפעטן פון דער סטיל פון די פייטנים וואס ער האט נישט פארשטאנען{{הערה\|מנדלי מוכר ספרים, '''[http://benyehuda.org/mos/book_of_beggars.html ספר הקבצנים]''', עמ' 23–24}}, און [[חיים נחמן ביאליק\|ביאליק]] האט עס אנגערופן "אבני חצץ של אץ קוצץ"{{הערה\|1=[[חיים נחמן ביאליק]], "[http://benyehuda.org/bialik/article07.html שירתנו הצעירה]", אודסה, כסלו תרפ"ו}}. צוביסלעך האבן חוקרים און לינגוויסטן קענענגעלערנט די טיפקייט און רייכטום פון דעם קליר'ס סטיל, בפרט ווען מ'האט אנגעהויבן פארשן די קאירא גניזה.		משכילים און פערזאנען וועלכע האבן אויפגעלעבט עברית האבן שטארק מזלזל געווען אין זיין סטיל. [[מענדעלע מוכר ספרים]] האט גענוצט א טערמין "מתאצקוצצים" צו שפעטן פון דער סטיל פון די פייטנים וואס ער האט נישט פארשטאנען{{הערה\|מנדלי מוכר ספרים, '''[http://benyehuda.org/mos/book_of_beggars.html ספר הקבצנים]''', עמ' 23–24}}, און [[חיים נחמן ביאליק\|ביאליק]] האט עס אנגערופן "אבני חצץ של אץ קוצץ"{{הערה\|1=[[חיים נחמן ביאליק]], "[http://benyehuda.org/bialik/article07.html שירתנו הצעירה]", אודסה, כסלו תרפ"ו}}. צוביסלעך האבן חוקרים און לינגוויסטן קענענגעלערנט די טיפקייט און רייכטום פון דעם קליר'ס סטיל, בפרט ווען מ'האט אנגעהויבן פארשן די קאירא גניזה.

	~~==פון זיינע פיוטים==~~
	~~<categorytree hideroot="true" namespaces="-">פיוטי רבי אלעזר הקליר</categorytree>~~

	==ביבליאגראפיע==		==ביבליאגראפיע==

תנא קמא אין 19:15, 16 מערץ 2025

2025-03-16T19:15:23Z

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 19:15, 16 מערץ 2025
שורה 15:		שורה 15:
	אסאך [[ראשונים]] שרייבן אז רבי אליעזר האט געלעבט אין די צייטן פון די [[תנאים]]. [[רבינו תם]] איז מצדד אז ער איז דער תנא [[רבי אלעזר ברבי שמעון]], אויף וועמען דער [[מדרש]]{{הערה\|{{היברובוקס\|באבער (רעדאקטאר)\|פסיקתא\|14056\|page=410\|עמ=קעט, א}}; {{רבה\|ויקרא\|ל}}; {{רבה\|שיר השירים\|ג\|ו}}}} זאגט אז ער איז געווען א "פייטן"{{הערה\|נאמען=בעתס\|{{בבלי\|חגיגה\|יג\|א\|מפרש=תוספות\|ד"ה=ורגלי}}{{ביאור\|די גמרא דארט אין חגיגה זאגט, אז דער מרחק צו גיין פון די ערד ביזן הימל איז א מהלך ת"ק שנה. און אזוי אויך די רגלי החיות פאר זיך איז אויך א מהלך פון ת"ק שנה. ברענגט דארט תוס' דעם פיוט פון ר' אלעזר הקליר וואס זאגט, אז די רגלי החיות זענען א מהלך תקט"ו שנה. תוס' זאגט אויף דעם אז עס זענען דא אזעלכע וואס ווילן טוישן דעם לשון הפיוט און אראפנעמען די ט"ו שנה, כדי אז עס זאל שטימען מיט די גמרא. אויף דעם זאגט אבער תוס' אז עס פעלט זיך נישט אויס, וויבאלד רבי אלעזר הקליר איז געווען א תנא און טאקע נישט קיין צווייטער ווי התנא רבי אלעזר בן רבי שמעון און ווי מיר ווייסן האט ער געוואוינט אין ארץ ישראל. און תוס' ברענגט אראפ א ירושלמי וואו מיר זעען אז די תנאים פון ירושלים האבן געלערנט אז די רגלי החיות זענען א מהלך פון תקט"ו אמות. און ממילא איז פארשטענדליך פארוואס אין פיוט פון רבי אלעזר שרייבט ער כדברי התלמוד ירושלמי.}}}}. דאס איז אויך געברענגט בשמו אין [[מחזור ויטרי]]{{הערה\|שם=ויטרי\|מחזור ויטרי, {{שיתופתא\|Machzor_Vitry,_Laws_of_Rosh_HaShanah/325\|סי' שכה}}}}, [[אור זרוע]]{{הערה\|אור זרוע, הלכות ק"ש {{שיתופתא\|Ohr_Zarua,_Volume_I/19\|סימן יט}}}}, און [[שבלי הלקט]]{{הערה\|1=שבלי הלקט, {{שיתופתא\|Shibbolei_HaLeket/28\|סימן כח}}}}. אזוי שרייבן אויך דער רא"ש{{הערה\|פסקי הרא"ש ברכות {{על התורה\|\|פרק ה סי' כא\|Rosh_Berakhot_5}} שטייט "ויש אומרים שתנא הוא", זעט דארט אין מעדני יום טוב סק"ה}}, [[רבי יהודה שירליאון\|תוס' ר' יהודה החסיד]]{{הערה\|{{אוצר החכמה\|רבי יהודה שירליאון\|תוספות רבינו יהודה שירלאון\|193\|page=139\|עמ=ברכות יא, א}}}}, אבודרהם{{הערה\|1=אבודרהם פרק ט' ב'}}, און הגהות מיימוניות{{הערה\|הגהות מיימוניות, תפילה, פרק ו' ג'}}. דער [[רשב"א]] שרייבט אז ער איז [[רבי אלעזר בן ערך]], לכאורה לויט אן אנדערע גירסא וואס ער האט געהאט אינעם מדרש{{הערה\|נאמען=רשבא\|{{היברובוקס\|2=שו"ת הרשב"א\|3=14649\|page=216\|באנד=א\|לינק טעקסט=תס"ט}}}}. די ראשונים טוען מיט דעם אפשלאגן די הלכה'דיגע טענות וואס זענען ארויפגעברענגט געווארן קעגן דאס זאגן פיוטים אינמיטן דאווענען{{הערה\|שם=בעתס}}{{הערה\|נאמען=רשבא}}.		אסאך [[ראשונים]] שרייבן אז רבי אליעזר האט געלעבט אין די צייטן פון די [[תנאים]]. [[רבינו תם]] איז מצדד אז ער איז דער תנא [[רבי אלעזר ברבי שמעון]], אויף וועמען דער [[מדרש]]{{הערה\|{{היברובוקס\|באבער (רעדאקטאר)\|פסיקתא\|14056\|page=410\|עמ=קעט, א}}; {{רבה\|ויקרא\|ל}}; {{רבה\|שיר השירים\|ג\|ו}}}} זאגט אז ער איז געווען א "פייטן"{{הערה\|נאמען=בעתס\|{{בבלי\|חגיגה\|יג\|א\|מפרש=תוספות\|ד"ה=ורגלי}}{{ביאור\|די גמרא דארט אין חגיגה זאגט, אז דער מרחק צו גיין פון די ערד ביזן הימל איז א מהלך ת"ק שנה. און אזוי אויך די רגלי החיות פאר זיך איז אויך א מהלך פון ת"ק שנה. ברענגט דארט תוס' דעם פיוט פון ר' אלעזר הקליר וואס זאגט, אז די רגלי החיות זענען א מהלך תקט"ו שנה. תוס' זאגט אויף דעם אז עס זענען דא אזעלכע וואס ווילן טוישן דעם לשון הפיוט און אראפנעמען די ט"ו שנה, כדי אז עס זאל שטימען מיט די גמרא. אויף דעם זאגט אבער תוס' אז עס פעלט זיך נישט אויס, וויבאלד רבי אלעזר הקליר איז געווען א תנא און טאקע נישט קיין צווייטער ווי התנא רבי אלעזר בן רבי שמעון און ווי מיר ווייסן האט ער געוואוינט אין ארץ ישראל. און תוס' ברענגט אראפ א ירושלמי וואו מיר זעען אז די תנאים פון ירושלים האבן געלערנט אז די רגלי החיות זענען א מהלך פון תקט"ו אמות. און ממילא איז פארשטענדליך פארוואס אין פיוט פון רבי אלעזר שרייבט ער כדברי התלמוד ירושלמי.}}}}. דאס איז אויך געברענגט בשמו אין [[מחזור ויטרי]]{{הערה\|שם=ויטרי\|מחזור ויטרי, {{שיתופתא\|Machzor_Vitry,_Laws_of_Rosh_HaShanah/325\|סי' שכה}}}}, [[אור זרוע]]{{הערה\|אור זרוע, הלכות ק"ש {{שיתופתא\|Ohr_Zarua,_Volume_I/19\|סימן יט}}}}, און [[שבלי הלקט]]{{הערה\|1=שבלי הלקט, {{שיתופתא\|Shibbolei_HaLeket/28\|סימן כח}}}}. אזוי שרייבן אויך דער רא"ש{{הערה\|פסקי הרא"ש ברכות {{על התורה\|\|פרק ה סי' כא\|Rosh_Berakhot_5}} שטייט "ויש אומרים שתנא הוא", זעט דארט אין מעדני יום טוב סק"ה}}, [[רבי יהודה שירליאון\|תוס' ר' יהודה החסיד]]{{הערה\|{{אוצר החכמה\|רבי יהודה שירליאון\|תוספות רבינו יהודה שירלאון\|193\|page=139\|עמ=ברכות יא, א}}}}, אבודרהם{{הערה\|1=אבודרהם פרק ט' ב'}}, און הגהות מיימוניות{{הערה\|הגהות מיימוניות, תפילה, פרק ו' ג'}}. דער [[רשב"א]] שרייבט אז ער איז [[רבי אלעזר בן ערך]], לכאורה לויט אן אנדערע גירסא וואס ער האט געהאט אינעם מדרש{{הערה\|נאמען=רשבא\|{{היברובוקס\|2=שו"ת הרשב"א\|3=14649\|page=216\|באנד=א\|לינק טעקסט=תס"ט}}}}. די ראשונים טוען מיט דעם אפשלאגן די הלכה'דיגע טענות וואס זענען ארויפגעברענגט געווארן קעגן דאס זאגן פיוטים אינמיטן דאווענען{{הערה\|שם=בעתס}}{{הערה\|נאמען=רשבא}}.

	אויך [[רבי חיים וויטאל]] ברענגט אין שער הכוונות אז ער האט געהערט אין נאמען פון זיין רבי'ן דער [[אר"י]] אז דער קליר איז רבי אלעזר בר' שמעון{{הערה\|{{ספריא\|2=שער הכוונות\|3=Sha'ar_HaKavanot%2C_Sermons_on_Aleinu_and_the_Prayer_Formula.1.1\|4=דרושי עלינו לשבח ונוסח התפילה, א׳\|5=ניין}}}}. דער [[יעב"ץ]] ברענגט אין נאמען פון אר"י אז ער איז געווען א [[גלגול נשמות\|גלגול]] פון ר' אלעזר ברבי שמעון{{הערה\|קולן של סופרים (חגיגה יג.) דער [[חיד"א]] ברענגט עס אין זיין נאמען, אין מחזיק ברכה או"ח קיב, יג}}. דער [[רבי חיים אלעזר שפירא\|מנחת אלעזר]] באמערקט אבער אז פון דער לשון האר"י איז משמע אז עס איז יא ממש ער{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי חיים אלעזר שפירא\|שו"ת מנחת אלעזר\|3=4745\|page=49\|לינק טעקסט=סימן יא}}}}.		אויך [[רבי חיים וויטאל]] ברענגט אין שער הכוונות אז ער האט געהערט אין נאמען פון זיין רבי'ן דער [[אר"י]] אז דער קליר איז רבי אלעזר בר' שמעון{{הערה\|{{ספריא\|2=שער הכוונות\|3=Sha'ar_HaKavanot%2C_Sermons_on_Aleinu_and_the_Prayer_Formula.1.1\|4=דרושי עלינו לשבח ונוסח התפילה, א׳\|5=ניין}}}}. דער [[יעב"ץ]] ברענגט אין נאמען פון אר"י אז ער איז געווען א [[גלגול נשמות\|גלגול]] פון ר' אלעזר ברבי שמעון{{הערה\|[[רבי יעקב עמדין]], מור וקציעה, סי' קיב; הנ"ל, קולן של סופרים (חגיגה יג.); דער [[חיד"א]] ברענגט עס אין זיין נאמען, אין מחזיק ברכה או"ח קיב, יג}}. דער [[רבי חיים אלעזר שפירא\|מנחת אלעזר]] באמערקט אבער אז פון דער לשון האר"י איז משמע אז עס איז יא ממש ער{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי חיים אלעזר שפירא\|שו"ת מנחת אלעזר\|3=4745\|page=49\|לינק טעקסט=סימן יא}}}}.

	עס זענען אבער פארהאן אנדערע ראשונים וואס ברענגען אים אראפ אלס איינער פון די פריערדיגע פייטנים און דערמאנען נישט אז ער איז געווען א תנא{{הערה\|{{היברובוקס\|2=שו"ת [[רבינו גרשום מאור הגולה]]\|3=20241\|page=61\|לינק טעקסט=סימן א'}}; {{היברובוקס\|2=ספר הפרדס הגדול לרש"י\|3=37691\|page=63\|לינק טעקסט=סימן קעד}}}}. אזוי האבן אויך ווארשיינליך אנגענומען די ראשונים וואס קריטיקירן זיינע פיוטים{{הערה\|שם=אבע\|ווי דער {{תנ"ך\|קהלת\|ה\|א\|מפרש=אבן עזרא}}}}.		עס זענען אבער פארהאן אנדערע ראשונים וואס ברענגען אים אראפ אלס איינער פון די פריערדיגע פייטנים און דערמאנען נישט אז ער איז געווען א תנא{{הערה\|{{היברובוקס\|2=שו"ת [[רבינו גרשום מאור הגולה]]\|3=20241\|page=61\|לינק טעקסט=סימן א'}}; {{היברובוקס\|2=ספר הפרדס הגדול לרש"י\|3=37691\|page=63\|לינק טעקסט=סימן קעד}}}}. אזוי האבן אויך ווארשיינליך אנגענומען די ראשונים וואס קריטיקירן זיינע פיוטים{{הערה\|שם=אבע\|ווי דער {{תנ"ך\|קהלת\|ה\|א\|מפרש=אבן עזרא}}}}.
שורה 21:		שורה 21:
	[[רבי יצחק אברבנאל]]{{הערה\|{{תנ"ך\|שמות\|טו\|ה\|מפרש=אברבנאל}}}} און אנדערע{{הערה\|שם=תשומ\|[[רבי אלעזר פלעקלש]], שו"ת תשובה מאהבה, {{שיתופתא\|Teshuva_MeAhava_Part_I/1\|או"ח סימן א}}}} שרייבן אז דאס באזירן פיוטים אויפ'ן גראם אזוי ווי דער קליר האט געטון, געפינט מען נישט ביי די חכמים פון [[משניות]] און [[גמרא]], נאר עס האט זיך אנגעהויבן אין גלות ביי אידישע חכמים וואס האבן זיך דאס געלערנט פון די חכמת השיר פון די [[אראבער]].		[[רבי יצחק אברבנאל]]{{הערה\|{{תנ"ך\|שמות\|טו\|ה\|מפרש=אברבנאל}}}} און אנדערע{{הערה\|שם=תשומ\|[[רבי אלעזר פלעקלש]], שו"ת תשובה מאהבה, {{שיתופתא\|Teshuva_MeAhava_Part_I/1\|או"ח סימן א}}}} שרייבן אז דאס באזירן פיוטים אויפ'ן גראם אזוי ווי דער קליר האט געטון, געפינט מען נישט ביי די חכמים פון [[משניות]] און [[גמרא]], נאר עס האט זיך אנגעהויבן אין גלות ביי אידישע חכמים וואס האבן זיך דאס געלערנט פון די חכמת השיר פון די [[אראבער]].

	עס זענען געווען וואס האבן געברענגט א ראיה פון די ווערטער "אַאֲבִין תְּשַׁע מֵאוֹת וְעוֹד" אין די ~~קרובה~~ [[אאביך ביום מבך]] פון [[תשעה באב]], וואו מ'זעט אז ער איז געווען איבער 900 יאר נאכ'ן [[חורבן בית המקדש\|חורבן]], אין דער צייט פון די גאונים{{הערה\|שם=זכי\|{{היברובוקס\|רבי יוסף שטיינהארט\|שו"ת זכרון יוסף\|560\|page=35\|לינק טעקסט=שאלה יג-יד}}}}. אנדערע ווענדן עס אבער אפ, אז חכמים אין שפעטערע דורות האבן אלץ צוגעפאסט די נומער{{הערה\|שם=נובי2\|דארט=נובי\|דארט, הגה מבן המחבר}}.		עס זענען געווען וואס האבן געברענגט א ראיה פון די ווערטער "אַאֲבִין תְּשַׁע מֵאוֹת וְעוֹד" אין די [[קרובה]] 'אאביך ביום מבך' פון [[תשעה באב]], וואו מ'זעט אז ער איז געווען איבער 900 יאר נאכ'ן [[חורבן בית המקדש\|חורבן]], אין דער צייט פון די גאונים{{הערה\|שם=זכי\|{{היברובוקס\|רבי יוסף שטיינהארט\|שו"ת זכרון יוסף\|560\|page=35\|לינק טעקסט=שאלה יג-יד}}}}. אנדערע ווענדן עס אבער אפ, אז חכמים אין שפעטערע דורות האבן אלץ צוגעפאסט די נומער{{הערה\|שם=נובי2\|דארט=נובי\|דארט, הגה מבן המחבר}}.

	איינע פון די ראיות וואס רבינו תם ברענגט אז ער איז געווען א תנא איז אז מ'טרעפט נישט קיין פיוטים פון רבי אלעזר אויף די צווייטע טאג יום טוב, וואס דייט אן אז ער האט געלעבט ווען מ'האט נאך מקדש געווען דעם [[חודש]] על פי הראיה{{הערה\|שם=בעתס}}. דער [[רדב"ז]] ווענדט אפ דער ראיה, וויבאלד ער איז געווען פון ארץ ישראל וואו מ'האלט דאך אלעמאל נאר איין טאג יום טוב. און אפילו [[ראש השנה]] ווען עס זענען דא צוויי טעג{{הערה\|שם=נובי\|זעט {{היברובוקס\|2=שו"ת [[נודע ביהודה]] מהדורא תנינא\|3=14662\|page=70\|לינק טעקסט=או"ח סימן קיג}}}}, האט אויסגעפעלט בלויז איין פיוט וויבאלד עס איז א יומא אריכתא{{הערה\|{{היברובוקס\|2=שו"ת הרדב"ז\|3=1952\|page=389\|לינק טעקסט=חלק ג, סימן תתקס"ז (תקל"ב)}}}}{{הערה\|דארט=נובי\|זעט די הגה פון [[רבי יוסף שאול נאטאנזאהן]] דארט.}}. אזוי אויך קען זיין אז זיין וועג איז געווען צו דיכטן אויף די [[קריאת התורה\|קריאה]] פונעם טאג, און קריאת התורה (ביי [[מפטיר]]) ביידע טעג פון ראש השנה זענען די זעלבע{{הערה\|זעט: {{צ-זשורנאל\|פליישער\|לוח מועדי השנה בפיוט לר' אלעזר בירבי קיליר\|תרביץ\|נב\|עמ=252\|JSTOR=23595971}}. זעט אויך די פיוטים לראש השנה רעדאגירט פון שולמית אליצור, ירושלים תשע"ד, זייט 161}}. אויך קען זיין אז אין זיין צייט האט מען זיך געפירט אין ארץ ישראל צו האלטן איין טאג אויך ראש השנה{{הערה\|אזא מנהג ווערט געברענגט אין בעל המאור [https://rif.alhatorah.org/Parshan/Baal_HaMaor_Rif/Beitzah/2b.1 ביצה דף ג עמוד א]. זעט: {{צ-זשורנאל\|מ"ד הֶר\|עוד על שני ימים של ראש השנה בארץ-ישראל\|תרביץ\|נג\|עמ=142-143\|שנת הוצאה=תשמ"ד\|JSTOR=23595766}}; און זעט אויך {{צ-זשורנאל\|פליישער\|הערה להארה: בדבר שני ימים של ראש השנה בארץ ישראל\|דארט\|עמ=293-295\|JSTOR=23596028}}.}}.		איינע פון די ראיות וואס רבינו תם ברענגט אז ער איז געווען א תנא איז אז מ'טרעפט נישט קיין פיוטים פון רבי אלעזר אויף די צווייטע טאג יום טוב, וואס דייט אן אז ער האט געלעבט ווען מ'האט נאך מקדש געווען דעם [[חודש]] על פי הראיה{{הערה\|שם=בעתס}}. דער [[רדב"ז]] ווענדט אפ דער ראיה, וויבאלד ער איז געווען פון ארץ ישראל וואו מ'האלט דאך אלעמאל נאר איין טאג יום טוב. און אפילו [[ראש השנה]] ווען עס זענען דא צוויי טעג{{הערה\|שם=נובי\|זעט {{היברובוקס\|2=שו"ת [[נודע ביהודה]] מהדורא תנינא\|3=14662\|page=70\|לינק טעקסט=או"ח סימן קיג}}}}, האט אויסגעפעלט בלויז איין פיוט וויבאלד עס איז א יומא אריכתא{{הערה\|{{היברובוקס\|2=שו"ת הרדב"ז\|3=1952\|page=389\|לינק טעקסט=חלק ג, סימן תתקס"ז (תקל"ב)}}}}{{הערה\|דארט=נובי\|זעט די הגה פון [[רבי יוסף שאול נאטאנזאהן]] דארט.}}. אזוי אויך קען זיין אז זיין וועג איז געווען צו דיכטן אויף די [[קריאת התורה\|קריאה]] פונעם טאג, און קריאת התורה (ביי [[מפטיר]]) ביידע טעג פון ראש השנה זענען די זעלבע{{הערה\|זעט: {{צ-זשורנאל\|פליישער\|לוח מועדי השנה בפיוט לר' אלעזר בירבי קיליר\|תרביץ\|נב\|עמ=252\|JSTOR=23595971}}. זעט אויך די פיוטים לראש השנה רעדאגירט פון שולמית אליצור, ירושלים תשע"ד, זייט 161}}. אויך קען זיין אז אין זיין צייט האט מען זיך געפירט אין ארץ ישראל צו האלטן איין טאג אויך ראש השנה{{הערה\|אזא מנהג ווערט געברענגט אין בעל המאור [https://rif.alhatorah.org/Parshan/Baal_HaMaor_Rif/Beitzah/2b.1 ביצה דף ג עמוד א]. זעט: {{צ-זשורנאל\|מ"ד הֶר\|עוד על שני ימים של ראש השנה בארץ-ישראל\|תרביץ\|נג\|עמ=142-143\|שנת הוצאה=תשמ"ד\|JSTOR=23595766}}; און זעט אויך {{צ-זשורנאל\|פליישער\|הערה להארה: בדבר שני ימים של ראש השנה בארץ ישראל\|דארט\|עמ=293-295\|JSTOR=23596028}}.}}.

תנא קמא: /* ביבליאגראפיע */

2025-03-10T21:55:36Z

ביבליאגראפיע

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 21:55, 10 מערץ 2025
שורה 89:		שורה 89:

	==ביבליאגראפיע==		==ביבליאגראפיע==
	* [https://forum.yidtish.com/viewtopic.php?t=1122 רבי אלעזר הקליר] אויף אידטיש
	*{{אנצ יהודית\|9148}}		*{{אנצ יהודית\|9148}}
	*{{יודאיקה\|2=Eleazar Kallir\|לינק=https://www.jewishvirtuallibrary.org/kallir-eleazar}}		*{{יודאיקה\|2=Eleazar Kallir\|לינק=https://www.jewishvirtuallibrary.org/kallir-eleazar}}
	*[https://seforimblog.com/2008/10/eliezer-kallir-updated/ אליעזר קליר] אין [[בלאג]] "The Seforim Blog" {{אנגלית}}		*[https://seforimblog.com/2008/10/eliezer-kallir-updated/ אליעזר קליר] אין [[בלאג]] "The Seforim Blog" {{אנגלית}}
	*{{רמב"י נושא\|אלעזר ברבי קליר\|Qallir Elazar\|אלעזר ברבי קליר}}
	*[http://www.daat.ac.il/daat/sifrut/maamarim/reshit8-2.htm ר' אלעזר הקליר], קאפיטל אין סעריע פון די ערשטע פיוטים, [[אהרן מירסקי]], "דעת" וועבזייטל		*[http://www.daat.ac.il/daat/sifrut/maamarim/reshit8-2.htm ר' אלעזר הקליר], קאפיטל אין סעריע פון די ערשטע פיוטים, [[אהרן מירסקי]], "דעת" וועבזייטל
	*[http://old.piyut.org.il/cgi-bin/search.pl?lang=&teiman=&Author=157&Tradition=&RulerComponents=authors פיוטי אלעזר בירבי קליר], אויף [[הזמנה לפיוט]] וועבזייטל
	*{{היברובוקס\|רבי יעקב קאפל באמבערגער, אב"ד [[ווארמס]]\|המעין\|29677\|page=4\|קעפל=תולדות הפייטן רבי אלעזר הקליר\|באנד=טז - א\|מקום הוצאה=ירושלים\|שנת הוצאה=ה'תשלו\|מו"ל=הרב נתן רפאל אויערבאך}}		*{{היברובוקס\|רבי יעקב קאפל באמבערגער, אב"ד [[ווארמס]]\|המעין\|29677\|page=4\|קעפל=תולדות הפייטן רבי אלעזר הקליר\|באנד=טז - א\|מקום הוצאה=ירושלים\|שנת הוצאה=ה'תשלו\|מו"ל=הרב נתן רפאל אויערבאך}}
	*{{היברובוקס\|הרב נפתלי יעקב הכהן\|אוצר הגדולים אלופי יעקב\|22628\|page=239\|קעפל=ר' אלעזר הקליר הפייטן\|באנד=ב\|מקום הוצאה=חיפה\|שנת הוצאה=תשכ"ז-תש"ל\|עמ=רלו-רלט\|אות תתלה}}		*{{היברובוקס\|הרב נפתלי יעקב הכהן\|אוצר הגדולים אלופי יעקב\|22628\|page=239\|קעפל=ר' אלעזר הקליר הפייטן\|באנד=ב\|מקום הוצאה=חיפה\|שנת הוצאה=תשכ"ז-תש"ל\|עמ=רלו-רלט\|אות תתלה}}
	*{{אוצר החכמה\|נפתלי פלינטנשטיין\|קולמוס\|176211\|page=14\|קעפל=תעלומת הפייטן הגדול\|באנד=29\|מקום הוצאה=ירושלים\|שנת הוצאה=תשס"ה\|מו"ל=משפחה}}		*{{אוצר החכמה\|נפתלי פלינטנשטיין\|קולמוס\|176211\|page=14\|קעפל=תעלומת הפייטן הגדול\|באנד=29\|מקום הוצאה=ירושלים\|שנת הוצאה=תשס"ה\|מו"ל=משפחה}}
	*{{אוצר החכמה\|אברהם מאיר הברמן\|תולדות הפיוט והשירה\|14675\|page=35\|קעפל=אלעזר הקלירי\|מקום הוצאה=רמת גן\|שנת הוצאה=תש"ל}}		*{{אוצר החכמה\|אברהם מאיר הברמן\|תולדות הפיוט והשירה\|14675\|page=35\|קעפל=אלעזר הקלירי\|מקום הוצאה=רמת גן\|שנת הוצאה=תש"ל}}
	*{{אייוועלט\|57161\|א בליק אריין אין פיוטים ויוצרות\|ר' אלעזר הקליר\|גוטע נקודה}}
	* [[s:מחבר:אלעזר הקליר\|א צאל פיוטים פון קליר]], אויף [[וויקיטעקסט]]
	*{{אנצ דעת\|1582}}		*{{אנצ דעת\|1582}}

			==דרויסנדיגע לינקס==
			* [https://forum.yidtish.com/viewtopic.php?t=1122 רבי אלעזר הקליר] אויף אידטיש
			*[[s:מחבר:אלעזר הקליר\|א צאל פיוטים פון קליר]], אויף [[וויקיטעקסט]]
			*{{פרויקט בן-יהודה\|שירי=יא\|זיהוי=1457}}
			*{{רמב"י נושא\|אלעזר ברבי קליר\|Qallir Elazar\|אלעזר ברבי קליר}}
			*{{אייוועלט\|1=57161&p=3781477#p3781477\|2=א בליק אריין אין פיוטים ויוצרות\|3=ר' אלעזר הקליר\|4=גוטע נקודה}}

	==נאטיצן==		==נאטיצן==

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 06:19, 13 מאי 2025
שורה 15:		שורה 15:
	אסאך [[ראשונים]] שרייבן אז רבי אליעזר האט געלעבט אין די צייטן פון די [[תנאים]]. [[רבינו תם]] איז מצדד אז ער איז דער תנא [[רבי אלעזר ברבי שמעון]], אויף וועמען דער [[מדרש]]{{הערה\|{{היברובוקס\|באבער (רעדאקטאר)\|פסיקתא\|14056\|page=410\|עמ=קעט, א}}; {{רבה\|ויקרא\|ל}}; {{רבה\|שיר השירים\|ג\|ו}}}} זאגט אז ער איז געווען א "פייטן"{{הערה\|נאמען=בעתס\|{{בבלי\|חגיגה\|יג\|א\|מפרש=תוספות\|ד"ה=ורגלי}}{{ביאור\|די גמרא דארט אין חגיגה זאגט, אז דער מרחק צו גיין פון די ערד ביזן הימל איז א מהלך ת"ק שנה. און אזוי אויך די רגלי החיות פאר זיך איז אויך א מהלך פון ת"ק שנה. ברענגט דארט תוס' דעם פיוט פון ר' אלעזר הקליר וואס זאגט, אז די רגלי החיות זענען א מהלך תקט"ו שנה. תוס' זאגט אויף דעם אז עס זענען דא אזעלכע וואס ווילן טוישן דעם לשון הפיוט און אראפנעמען די ט"ו שנה, כדי אז עס זאל שטימען מיט די גמרא. אויף דעם זאגט אבער תוס' אז עס פעלט זיך נישט אויס, וויבאלד רבי אלעזר הקליר איז געווען א תנא און טאקע נישט קיין צווייטער ווי התנא רבי אלעזר בן רבי שמעון און ווי מיר ווייסן האט ער געוואוינט אין ארץ ישראל. און תוס' ברענגט אראפ א ירושלמי וואו מיר זעען אז די תנאים פון ירושלים האבן געלערנט אז די רגלי החיות זענען א מהלך פון תקט"ו אמות. און ממילא איז פארשטענדליך פארוואס אין פיוט פון רבי אלעזר שרייבט ער כדברי התלמוד ירושלמי.}}}}. דאס איז אויך געברענגט בשמו אין [[מחזור ויטרי]]{{הערה\|שם=ויטרי\|מחזור ויטרי, {{שיתופתא\|Machzor_Vitry,_Laws_of_Rosh_HaShanah/325\|סי' שכה}}}}, [[אור זרוע]]{{הערה\|אור זרוע, הלכות ק"ש {{שיתופתא\|Ohr_Zarua,_Volume_I/19\|סימן יט}}}}, און [[שבלי הלקט]]{{הערה\|1=שבלי הלקט, {{שיתופתא\|Shibbolei_HaLeket/28\|סימן כח}}}}. אזוי שרייבן אויך דער רא"ש{{הערה\|פסקי הרא"ש ברכות {{על התורה\|\|פרק ה סי' כא\|Rosh_Berakhot_5}} שטייט "ויש אומרים שתנא הוא", זעט דארט אין מעדני יום טוב סק"ה}}, [[רבי יהודה שירליאון\|תוס' ר' יהודה החסיד]]{{הערה\|{{אוצר החכמה\|רבי יהודה שירליאון\|תוספות רבינו יהודה שירלאון\|193\|page=139\|עמ=ברכות יא, א}}}}, אבודרהם{{הערה\|1=אבודרהם פרק ט' ב'}}, און הגהות מיימוניות{{הערה\|הגהות מיימוניות, תפילה, פרק ו' ג'}}. דער [[רשב"א]] שרייבט אז ער איז [[רבי אלעזר בן ערך]], לכאורה לויט אן אנדערע גירסא וואס ער האט געהאט אינעם מדרש{{הערה\|נאמען=רשבא\|{{היברובוקס\|2=שו"ת הרשב"א\|3=14649\|page=216\|באנד=א\|לינק טעקסט=תס"ט}}}}. די ראשונים טוען מיט דעם אפשלאגן די הלכה'דיגע טענות וואס זענען ארויפגעברענגט געווארן קעגן דאס זאגן פיוטים אינמיטן דאווענען{{הערה\|שם=בעתס}}{{הערה\|נאמען=רשבא}}.		אסאך [[ראשונים]] שרייבן אז רבי אליעזר האט געלעבט אין די צייטן פון די [[תנאים]]. [[רבינו תם]] איז מצדד אז ער איז דער תנא [[רבי אלעזר ברבי שמעון]], אויף וועמען דער [[מדרש]]{{הערה\|{{היברובוקס\|באבער (רעדאקטאר)\|פסיקתא\|14056\|page=410\|עמ=קעט, א}}; {{רבה\|ויקרא\|ל}}; {{רבה\|שיר השירים\|ג\|ו}}}} זאגט אז ער איז געווען א "פייטן"{{הערה\|נאמען=בעתס\|{{בבלי\|חגיגה\|יג\|א\|מפרש=תוספות\|ד"ה=ורגלי}}{{ביאור\|די גמרא דארט אין חגיגה זאגט, אז דער מרחק צו גיין פון די ערד ביזן הימל איז א מהלך ת"ק שנה. און אזוי אויך די רגלי החיות פאר זיך איז אויך א מהלך פון ת"ק שנה. ברענגט דארט תוס' דעם פיוט פון ר' אלעזר הקליר וואס זאגט, אז די רגלי החיות זענען א מהלך תקט"ו שנה. תוס' זאגט אויף דעם אז עס זענען דא אזעלכע וואס ווילן טוישן דעם לשון הפיוט און אראפנעמען די ט"ו שנה, כדי אז עס זאל שטימען מיט די גמרא. אויף דעם זאגט אבער תוס' אז עס פעלט זיך נישט אויס, וויבאלד רבי אלעזר הקליר איז געווען א תנא און טאקע נישט קיין צווייטער ווי התנא רבי אלעזר בן רבי שמעון און ווי מיר ווייסן האט ער געוואוינט אין ארץ ישראל. און תוס' ברענגט אראפ א ירושלמי וואו מיר זעען אז די תנאים פון ירושלים האבן געלערנט אז די רגלי החיות זענען א מהלך פון תקט"ו אמות. און ממילא איז פארשטענדליך פארוואס אין פיוט פון רבי אלעזר שרייבט ער כדברי התלמוד ירושלמי.}}}}. דאס איז אויך געברענגט בשמו אין [[מחזור ויטרי]]{{הערה\|שם=ויטרי\|מחזור ויטרי, {{שיתופתא\|Machzor_Vitry,_Laws_of_Rosh_HaShanah/325\|סי' שכה}}}}, [[אור זרוע]]{{הערה\|אור זרוע, הלכות ק"ש {{שיתופתא\|Ohr_Zarua,_Volume_I/19\|סימן יט}}}}, און [[שבלי הלקט]]{{הערה\|1=שבלי הלקט, {{שיתופתא\|Shibbolei_HaLeket/28\|סימן כח}}}}. אזוי שרייבן אויך דער רא"ש{{הערה\|פסקי הרא"ש ברכות {{על התורה\|\|פרק ה סי' כא\|Rosh_Berakhot_5}} שטייט "ויש אומרים שתנא הוא", זעט דארט אין מעדני יום טוב סק"ה}}, [[רבי יהודה שירליאון\|תוס' ר' יהודה החסיד]]{{הערה\|{{אוצר החכמה\|רבי יהודה שירליאון\|תוספות רבינו יהודה שירלאון\|193\|page=139\|עמ=ברכות יא, א}}}}, אבודרהם{{הערה\|1=אבודרהם פרק ט' ב'}}, און הגהות מיימוניות{{הערה\|הגהות מיימוניות, תפילה, פרק ו' ג'}}. דער [[רשב"א]] שרייבט אז ער איז [[רבי אלעזר בן ערך]], לכאורה לויט אן אנדערע גירסא וואס ער האט געהאט אינעם מדרש{{הערה\|נאמען=רשבא\|{{היברובוקס\|2=שו"ת הרשב"א\|3=14649\|page=216\|באנד=א\|לינק טעקסט=תס"ט}}}}. די ראשונים טוען מיט דעם אפשלאגן די הלכה'דיגע טענות וואס זענען ארויפגעברענגט געווארן קעגן דאס זאגן פיוטים אינמיטן דאווענען{{הערה\|שם=בעתס}}{{הערה\|נאמען=רשבא}}.

	אויך [[רבי חיים וויטאל]] ברענגט אין שער הכוונות אז ער האט געהערט אין נאמען פון זיין רבי'ן דער [[אר"י]] אז דער קליר איז רבי אלעזר בר' שמעון{{הערה\|{{ספריא\|2=שער הכוונות\|3=Sha'ar_HaKavanot%2C_Sermons_on_Aleinu_and_the_Prayer_Formula.1.1\|4=דרושי עלינו לשבח ונוסח התפילה, א׳~~\|5=ניין~~}}}}. דער [[יעב"ץ]] ברענגט אין נאמען פון אר"י אז ער איז געווען א [[גלגול נשמות\|גלגול]] פון ר' אלעזר ברבי שמעון{{הערה\|[[רבי יעקב עמדין]], מור וקציעה, סי' קיב; הנ"ל, קולן של סופרים (חגיגה יג.); דער [[חיד"א]] ברענגט עס אין זיין נאמען, אין מחזיק ברכה או"ח קיב, יג}}. דער [[רבי חיים אלעזר שפירא\|מנחת אלעזר]] באמערקט אבער אז פון דער לשון האר"י איז משמע אז עס איז יא ממש ער{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי חיים אלעזר שפירא\|שו"ת מנחת אלעזר\|3=4745\|page=49\|לינק טעקסט=סימן יא}}}}.		אויך [[רבי חיים וויטאל]] ברענגט אין שער הכוונות אז ער האט געהערט אין נאמען פון זיין רבי'ן דער [[אר"י]] אז דער קליר איז רבי אלעזר בר' שמעון{{הערה\|{{ספריא\|2=שער הכוונות\|3=Sha'ar_HaKavanot%2C_Sermons_on_Aleinu_and_the_Prayer_Formula.1.1\|4=דרושי עלינו לשבח ונוסח התפילה, א׳}}}}. דער [[יעב"ץ]] ברענגט אין נאמען פון אר"י אז ער איז געווען א [[גלגול נשמות\|גלגול]] פון ר' אלעזר ברבי שמעון{{הערה\|[[רבי יעקב עמדין]], מור וקציעה, סי' קיב; הנ"ל, קולן של סופרים (חגיגה יג.); דער [[חיד"א]] ברענגט עס אין זיין נאמען, אין מחזיק ברכה או"ח קיב, יג}}. דער [[רבי חיים אלעזר שפירא\|מנחת אלעזר]] באמערקט אבער אז פון דער לשון האר"י איז משמע אז עס איז יא ממש ער{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי חיים אלעזר שפירא\|שו"ת מנחת אלעזר\|3=4745\|page=49\|לינק טעקסט=סימן יא}}}}.

	עס זענען אבער פארהאן אנדערע ראשונים וואס ברענגען אים אראפ אלס איינער פון די פריערדיגע פייטנים און דערמאנען נישט אז ער איז געווען א תנא{{הערה\|{{היברובוקס\|2=שו"ת [[רבינו גרשום מאור הגולה]]\|3=20241\|page=61\|לינק טעקסט=סימן א'}}; {{היברובוקס\|2=ספר הפרדס הגדול לרש"י\|3=37691\|page=63\|לינק טעקסט=סימן קעד}}}}. אזוי האבן אויך ווארשיינליך אנגענומען די ראשונים וואס קריטיקירן זיינע פיוטים{{הערה\|שם=אבע\|ווי דער {{תנ"ך\|קהלת\|ה\|א\|מפרש=אבן עזרא}}}}.		עס זענען אבער פארהאן אנדערע ראשונים וואס ברענגען אים אראפ אלס איינער פון די פריערדיגע פייטנים און דערמאנען נישט אז ער איז געווען א תנא{{הערה\|{{היברובוקס\|2=שו"ת [[רבינו גרשום מאור הגולה]]\|3=20241\|page=61\|לינק טעקסט=סימן א'}}; {{היברובוקס\|2=ספר הפרדס הגדול לרש"י\|3=37691\|page=63\|לינק טעקסט=סימן קעד}}}}. אזוי האבן אויך ווארשיינליך אנגענומען די ראשונים וואס קריטיקירן זיינע פיוטים{{הערה\|שם=אבע\|ווי דער {{תנ"ך\|קהלת\|ה\|א\|מפרש=אבן עזרא}}}}.
שורה 47:		שורה 47:
	אין דער [[אקראסטיך]] פון זיינע פיוטים ערשיינט ער אפטמאל אלס "רבי אלעזר בריבי קליר מקרית ספר".		אין דער [[אקראסטיך]] פון זיינע פיוטים ערשיינט ער אפטמאל אלס "רבי אלעזר בריבי קליר מקרית ספר".

	די משמעות פון די נאמען "קליר" איז נישט קלאר (צומאל ערשיינט ער אויך מיט '''קלר''' און '''קיליר'''). לויט [[רבי נתן מרומי\|רבי נתן]] בעל '[[הערוך]]', איז די מקור פונעם נאמען פון די [[גריכיש]]ע ווארט {{משמאל לימין\|κολλύρα}}{{הערה\|{{אנצ יהודית\|9148-kalir-eleazar\|ḲALIR, ELEAZAR\|Richard Gottheil, Caspar Levias}}\|שם=אנצ\|כיוון=שמאל}} וואס איר טייטש איז א [[קוכן]], און דאס איז וויבאלד די קלוגשאפט פון ר' אלעזר איז אים אנגעקומען פון עסן א קוכן וואס דערין איז געווען אויסגעקריצט א [[קמיע]]{{הערה\|{{ספריא\|2=ספר הערוך\|3=Sefer_HeArukh%2C_Letter_Kof.233\|4=ערך קלר\|5=ניין}}}}. רבי דוד גינצבורג פון פולדא איז מעתיק פון א "ספר ישן נושן והיו בו דברים נפלאים נסתרים ונעלמים, את פתיחות הלב של רבינו אליעזר קלירי הפייטן וקלירי פ['ירושו] עוגה, ועל שם פתיחות הלב הזה נקרא קלירי"{{הערה\|1={{היברובוקס\|ג' שלום\|כתבי יד בקבלה\|36766\|page=118\|מקום הוצאה=ירושלים\|שנת הוצאה=תר"צ\|עמ=110}}}}. פון רבי סעדיה גאון ווערט געברענגט א סגולה לשכחה וואס רב סעדיה גאון האט געטראפן "במערתא דר' אלעזר קליר", צו עסן א געוויסע קיכל מיט א פסוק און שמות דערין, און רב סעדיה און אלע חכמי ישראל פלעגן דאס נוצן און אזוי מצליח זיין{{הערה\|{{היברובוקס\|ח' הורוויץ\|תורתן של ראשונים א\|20424\|page=57\|מקום הוצאה=פראנקפורט\|שנת הוצאה=תרמ"ב\|עמ=58}}; זעט {{אקדמיה\|אליעזר בראדט\|סגולה לזכרון ופתיחת לב\|12080612\|ירושתנו\|תשע"א, עמ' שמה}}}}. רבי שמחה מויטרי לשיטתו אז דאס איז רבי אלעזר ברבי שמעון, צייכנט צו א פסיקתא{{הערה\|{{ספריא\|2=פסיקתא דרב כהנא\|3=Pesikta_DeRav_Kahana.11.18\|4=פיסקא י, ויהי בשלח~~\|5=ניין~~}}}} וואס דערציילט אז איידער ער איז געווארן א תלמיד חכם איז רבי אלעזר געווען א טרעגער וואס פלעגט עסן גאר אסאך ברויט, און מעגליך אז ער האט געמאכט זיינע פיוטים ווען ער פלעגט פון זיינע פארדינסטן קויפן קיכלעך, און דעריבער האט ער געהייסן קליר{{הערה\|שם=ויטרי}}.		די משמעות פון די נאמען "קליר" איז נישט קלאר (צומאל ערשיינט ער אויך מיט '''קלר''' און '''קיליר'''). לויט [[רבי נתן מרומי\|רבי נתן]] בעל '[[הערוך]]', איז די מקור פונעם נאמען פון די [[גריכיש]]ע ווארט {{משמאל לימין\|κολλύρα}}{{הערה\|{{אנצ יהודית\|9148-kalir-eleazar\|ḲALIR, ELEAZAR\|Richard Gottheil, Caspar Levias}}\|שם=אנצ\|כיוון=שמאל}} וואס איר טייטש איז א [[קוכן]], און דאס איז וויבאלד די קלוגשאפט פון ר' אלעזר איז אים אנגעקומען פון עסן א קוכן וואס דערין איז געווען אויסגעקריצט א [[קמיע]]{{הערה\|{{ספריא\|2=ספר הערוך\|3=Sefer_HeArukh%2C_Letter_Kof.233\|4=ערך קלר\|5=ניין}}}}. רבי דוד גינצבורג פון פולדא איז מעתיק פון א "ספר ישן נושן והיו בו דברים נפלאים נסתרים ונעלמים, את פתיחות הלב של רבינו אליעזר קלירי הפייטן וקלירי פ['ירושו] עוגה, ועל שם פתיחות הלב הזה נקרא קלירי"{{הערה\|1={{היברובוקס\|ג' שלום\|כתבי יד בקבלה\|36766\|page=118\|מקום הוצאה=ירושלים\|שנת הוצאה=תר"צ\|עמ=110}}}}. פון רבי סעדיה גאון ווערט געברענגט א סגולה לשכחה וואס רב סעדיה גאון האט געטראפן "במערתא דר' אלעזר קליר", צו עסן א געוויסע קיכל מיט א פסוק און שמות דערין, און רב סעדיה און אלע חכמי ישראל פלעגן דאס נוצן און אזוי מצליח זיין{{הערה\|{{היברובוקס\|ח' הורוויץ\|תורתן של ראשונים א\|20424\|page=57\|מקום הוצאה=פראנקפורט\|שנת הוצאה=תרמ"ב\|עמ=58}}; זעט {{אקדמיה\|אליעזר בראדט\|סגולה לזכרון ופתיחת לב\|12080612\|ירושתנו\|תשע"א, עמ' שמה}}}}. רבי שמחה מויטרי לשיטתו אז דאס איז רבי אלעזר ברבי שמעון, צייכנט צו א פסיקתא{{הערה\|{{ספריא\|2=פסיקתא דרב כהנא\|3=Pesikta_DeRav_Kahana.11.18\|4=פיסקא י, ויהי בשלח}}}} וואס דערציילט אז איידער ער איז געווארן א תלמיד חכם איז רבי אלעזר געווען א טרעגער וואס פלעגט עסן גאר אסאך ברויט, און מעגליך אז ער האט געמאכט זיינע פיוטים ווען ער פלעגט פון זיינע פארדינסטן קויפן קיכלעך, און דעריבער האט ער געהייסן קליר{{הערה\|שם=ויטרי}}.

	אנדערע האבן פארגעשלאגן אז מעגליך איז די מקור פון איבערדרייען די אותיות פון די ביזאנטישע נאמען קיריל, און מען דארף עס ליינען קיליר{{הערה\|1=[[שמואל דוד לוצאטו\|שד"ל]] ציטירט דעם געדאנק פון משה לנדאו אין זיין פירוש אויפ'ן ספר הערוך "מערכי לשון".}}. מאנכע קלערן אז די מקור פון זיין נאמען איז פון די באגריף "קליראָס" ([[גריכיש]]: κλήρος, איינציגער מאן), א קירכעריש באגריף וואס באצייכנט א מענטש פון קירכע קעגן די געווענליכע קריסטן{{ביאור\|די גריכישע ווארט κλήρος און איר פשוט'ע טייטש מיינט א טייל פון א באדן, א גורל, א קארטע וואס מ'נוצט פאר א הגרלה, א פארמעגן אדער א זאך וואס מען באקומט ביי א הגרלה, און דאס גלייכן. א פארבונדענע באגריף צו די ווארט אין גריכיש איז ירושה, ווען κληρονομος איז א ווארט פארן יורש - ווער עס באקומט פארמעגן ביי די הגרלה אדער ביי די ירושה.}}. מעגליך אז דאס ווארט האט באנוצט אויך מענטשן פון אנדערע רעליגיעס ווי רבנים{{ביאור\|אן ענליכער ערשיינונג איז געפונען געווארן אויך אין אנדערע שפראכן; אזוי צום ביישפיל, די אידישע [[כהן\|כהנים]]-פאמיליע נאמען "קאפלאן" קומט פון א באגריף אויף א רעליגיעזע פאזיציע אין [[איטאליעניש]].}}.		אנדערע האבן פארגעשלאגן אז מעגליך איז די מקור פון איבערדרייען די אותיות פון די ביזאנטישע נאמען קיריל, און מען דארף עס ליינען קיליר{{הערה\|1=[[שמואל דוד לוצאטו\|שד"ל]] ציטירט דעם געדאנק פון משה לנדאו אין זיין פירוש אויפ'ן ספר הערוך "מערכי לשון".}}. מאנכע קלערן אז די מקור פון זיין נאמען איז פון די באגריף "קליראָס" ([[גריכיש]]: κλήρος, איינציגער מאן), א קירכעריש באגריף וואס באצייכנט א מענטש פון קירכע קעגן די געווענליכע קריסטן{{ביאור\|די גריכישע ווארט κλήρος און איר פשוט'ע טייטש מיינט א טייל פון א באדן, א גורל, א קארטע וואס מ'נוצט פאר א הגרלה, א פארמעגן אדער א זאך וואס מען באקומט ביי א הגרלה, און דאס גלייכן. א פארבונדענע באגריף צו די ווארט אין גריכיש איז ירושה, ווען κληρονομος איז א ווארט פארן יורש - ווער עס באקומט פארמעגן ביי די הגרלה אדער ביי די ירושה.}}. מעגליך אז דאס ווארט האט באנוצט אויך מענטשן פון אנדערע רעליגיעס ווי רבנים{{ביאור\|אן ענליכער ערשיינונג איז געפונען געווארן אויך אין אנדערע שפראכן; אזוי צום ביישפיל, די אידישע [[כהן\|כהנים]]-פאמיליע נאמען "קאפלאן" קומט פון א באגריף אויף א רעליגיעזע פאזיציע אין [[איטאליעניש]].}}.

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 19:15, 16 מערץ 2025
שורה 15:		שורה 15:
	אסאך [[ראשונים]] שרייבן אז רבי אליעזר האט געלעבט אין די צייטן פון די [[תנאים]]. [[רבינו תם]] איז מצדד אז ער איז דער תנא [[רבי אלעזר ברבי שמעון]], אויף וועמען דער [[מדרש]]{{הערה\|{{היברובוקס\|באבער (רעדאקטאר)\|פסיקתא\|14056\|page=410\|עמ=קעט, א}}; {{רבה\|ויקרא\|ל}}; {{רבה\|שיר השירים\|ג\|ו}}}} זאגט אז ער איז געווען א "פייטן"{{הערה\|נאמען=בעתס\|{{בבלי\|חגיגה\|יג\|א\|מפרש=תוספות\|ד"ה=ורגלי}}{{ביאור\|די גמרא דארט אין חגיגה זאגט, אז דער מרחק צו גיין פון די ערד ביזן הימל איז א מהלך ת"ק שנה. און אזוי אויך די רגלי החיות פאר זיך איז אויך א מהלך פון ת"ק שנה. ברענגט דארט תוס' דעם פיוט פון ר' אלעזר הקליר וואס זאגט, אז די רגלי החיות זענען א מהלך תקט"ו שנה. תוס' זאגט אויף דעם אז עס זענען דא אזעלכע וואס ווילן טוישן דעם לשון הפיוט און אראפנעמען די ט"ו שנה, כדי אז עס זאל שטימען מיט די גמרא. אויף דעם זאגט אבער תוס' אז עס פעלט זיך נישט אויס, וויבאלד רבי אלעזר הקליר איז געווען א תנא און טאקע נישט קיין צווייטער ווי התנא רבי אלעזר בן רבי שמעון און ווי מיר ווייסן האט ער געוואוינט אין ארץ ישראל. און תוס' ברענגט אראפ א ירושלמי וואו מיר זעען אז די תנאים פון ירושלים האבן געלערנט אז די רגלי החיות זענען א מהלך פון תקט"ו אמות. און ממילא איז פארשטענדליך פארוואס אין פיוט פון רבי אלעזר שרייבט ער כדברי התלמוד ירושלמי.}}}}. דאס איז אויך געברענגט בשמו אין [[מחזור ויטרי]]{{הערה\|שם=ויטרי\|מחזור ויטרי, {{שיתופתא\|Machzor_Vitry,_Laws_of_Rosh_HaShanah/325\|סי' שכה}}}}, [[אור זרוע]]{{הערה\|אור זרוע, הלכות ק"ש {{שיתופתא\|Ohr_Zarua,_Volume_I/19\|סימן יט}}}}, און [[שבלי הלקט]]{{הערה\|1=שבלי הלקט, {{שיתופתא\|Shibbolei_HaLeket/28\|סימן כח}}}}. אזוי שרייבן אויך דער רא"ש{{הערה\|פסקי הרא"ש ברכות {{על התורה\|\|פרק ה סי' כא\|Rosh_Berakhot_5}} שטייט "ויש אומרים שתנא הוא", זעט דארט אין מעדני יום טוב סק"ה}}, [[רבי יהודה שירליאון\|תוס' ר' יהודה החסיד]]{{הערה\|{{אוצר החכמה\|רבי יהודה שירליאון\|תוספות רבינו יהודה שירלאון\|193\|page=139\|עמ=ברכות יא, א}}}}, אבודרהם{{הערה\|1=אבודרהם פרק ט' ב'}}, און הגהות מיימוניות{{הערה\|הגהות מיימוניות, תפילה, פרק ו' ג'}}. דער [[רשב"א]] שרייבט אז ער איז [[רבי אלעזר בן ערך]], לכאורה לויט אן אנדערע גירסא וואס ער האט געהאט אינעם מדרש{{הערה\|נאמען=רשבא\|{{היברובוקס\|2=שו"ת הרשב"א\|3=14649\|page=216\|באנד=א\|לינק טעקסט=תס"ט}}}}. די ראשונים טוען מיט דעם אפשלאגן די הלכה'דיגע טענות וואס זענען ארויפגעברענגט געווארן קעגן דאס זאגן פיוטים אינמיטן דאווענען{{הערה\|שם=בעתס}}{{הערה\|נאמען=רשבא}}.		אסאך [[ראשונים]] שרייבן אז רבי אליעזר האט געלעבט אין די צייטן פון די [[תנאים]]. [[רבינו תם]] איז מצדד אז ער איז דער תנא [[רבי אלעזר ברבי שמעון]], אויף וועמען דער [[מדרש]]{{הערה\|{{היברובוקס\|באבער (רעדאקטאר)\|פסיקתא\|14056\|page=410\|עמ=קעט, א}}; {{רבה\|ויקרא\|ל}}; {{רבה\|שיר השירים\|ג\|ו}}}} זאגט אז ער איז געווען א "פייטן"{{הערה\|נאמען=בעתס\|{{בבלי\|חגיגה\|יג\|א\|מפרש=תוספות\|ד"ה=ורגלי}}{{ביאור\|די גמרא דארט אין חגיגה זאגט, אז דער מרחק צו גיין פון די ערד ביזן הימל איז א מהלך ת"ק שנה. און אזוי אויך די רגלי החיות פאר זיך איז אויך א מהלך פון ת"ק שנה. ברענגט דארט תוס' דעם פיוט פון ר' אלעזר הקליר וואס זאגט, אז די רגלי החיות זענען א מהלך תקט"ו שנה. תוס' זאגט אויף דעם אז עס זענען דא אזעלכע וואס ווילן טוישן דעם לשון הפיוט און אראפנעמען די ט"ו שנה, כדי אז עס זאל שטימען מיט די גמרא. אויף דעם זאגט אבער תוס' אז עס פעלט זיך נישט אויס, וויבאלד רבי אלעזר הקליר איז געווען א תנא און טאקע נישט קיין צווייטער ווי התנא רבי אלעזר בן רבי שמעון און ווי מיר ווייסן האט ער געוואוינט אין ארץ ישראל. און תוס' ברענגט אראפ א ירושלמי וואו מיר זעען אז די תנאים פון ירושלים האבן געלערנט אז די רגלי החיות זענען א מהלך פון תקט"ו אמות. און ממילא איז פארשטענדליך פארוואס אין פיוט פון רבי אלעזר שרייבט ער כדברי התלמוד ירושלמי.}}}}. דאס איז אויך געברענגט בשמו אין [[מחזור ויטרי]]{{הערה\|שם=ויטרי\|מחזור ויטרי, {{שיתופתא\|Machzor_Vitry,_Laws_of_Rosh_HaShanah/325\|סי' שכה}}}}, [[אור זרוע]]{{הערה\|אור זרוע, הלכות ק"ש {{שיתופתא\|Ohr_Zarua,_Volume_I/19\|סימן יט}}}}, און [[שבלי הלקט]]{{הערה\|1=שבלי הלקט, {{שיתופתא\|Shibbolei_HaLeket/28\|סימן כח}}}}. אזוי שרייבן אויך דער רא"ש{{הערה\|פסקי הרא"ש ברכות {{על התורה\|\|פרק ה סי' כא\|Rosh_Berakhot_5}} שטייט "ויש אומרים שתנא הוא", זעט דארט אין מעדני יום טוב סק"ה}}, [[רבי יהודה שירליאון\|תוס' ר' יהודה החסיד]]{{הערה\|{{אוצר החכמה\|רבי יהודה שירליאון\|תוספות רבינו יהודה שירלאון\|193\|page=139\|עמ=ברכות יא, א}}}}, אבודרהם{{הערה\|1=אבודרהם פרק ט' ב'}}, און הגהות מיימוניות{{הערה\|הגהות מיימוניות, תפילה, פרק ו' ג'}}. דער [[רשב"א]] שרייבט אז ער איז [[רבי אלעזר בן ערך]], לכאורה לויט אן אנדערע גירסא וואס ער האט געהאט אינעם מדרש{{הערה\|נאמען=רשבא\|{{היברובוקס\|2=שו"ת הרשב"א\|3=14649\|page=216\|באנד=א\|לינק טעקסט=תס"ט}}}}. די ראשונים טוען מיט דעם אפשלאגן די הלכה'דיגע טענות וואס זענען ארויפגעברענגט געווארן קעגן דאס זאגן פיוטים אינמיטן דאווענען{{הערה\|שם=בעתס}}{{הערה\|נאמען=רשבא}}.

	אויך [[רבי חיים וויטאל]] ברענגט אין שער הכוונות אז ער האט געהערט אין נאמען פון זיין רבי'ן דער [[אר"י]] אז דער קליר איז רבי אלעזר בר' שמעון{{הערה\|{{ספריא\|2=שער הכוונות\|3=Sha'ar_HaKavanot%2C_Sermons_on_Aleinu_and_the_Prayer_Formula.1.1\|4=דרושי עלינו לשבח ונוסח התפילה, א׳\|5=ניין}}}}. דער [[יעב"ץ]] ברענגט אין נאמען פון אר"י אז ער איז געווען א [[גלגול נשמות\|גלגול]] פון ר' אלעזר ברבי שמעון{{הערה\|קולן של סופרים (חגיגה יג.) דער [[חיד"א]] ברענגט עס אין זיין נאמען, אין מחזיק ברכה או"ח קיב, יג}}. דער [[רבי חיים אלעזר שפירא\|מנחת אלעזר]] באמערקט אבער אז פון דער לשון האר"י איז משמע אז עס איז יא ממש ער{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי חיים אלעזר שפירא\|שו"ת מנחת אלעזר\|3=4745\|page=49\|לינק טעקסט=סימן יא}}}}.		אויך [[רבי חיים וויטאל]] ברענגט אין שער הכוונות אז ער האט געהערט אין נאמען פון זיין רבי'ן דער [[אר"י]] אז דער קליר איז רבי אלעזר בר' שמעון{{הערה\|{{ספריא\|2=שער הכוונות\|3=Sha'ar_HaKavanot%2C_Sermons_on_Aleinu_and_the_Prayer_Formula.1.1\|4=דרושי עלינו לשבח ונוסח התפילה, א׳\|5=ניין}}}}. דער [[יעב"ץ]] ברענגט אין נאמען פון אר"י אז ער איז געווען א [[גלגול נשמות\|גלגול]] פון ר' אלעזר ברבי שמעון{{הערה\|[[רבי יעקב עמדין]], מור וקציעה, סי' קיב; הנ"ל, קולן של סופרים (חגיגה יג.); דער [[חיד"א]] ברענגט עס אין זיין נאמען, אין מחזיק ברכה או"ח קיב, יג}}. דער [[רבי חיים אלעזר שפירא\|מנחת אלעזר]] באמערקט אבער אז פון דער לשון האר"י איז משמע אז עס איז יא ממש ער{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי חיים אלעזר שפירא\|שו"ת מנחת אלעזר\|3=4745\|page=49\|לינק טעקסט=סימן יא}}}}.

	עס זענען אבער פארהאן אנדערע ראשונים וואס ברענגען אים אראפ אלס איינער פון די פריערדיגע פייטנים און דערמאנען נישט אז ער איז געווען א תנא{{הערה\|{{היברובוקס\|2=שו"ת [[רבינו גרשום מאור הגולה]]\|3=20241\|page=61\|לינק טעקסט=סימן א'}}; {{היברובוקס\|2=ספר הפרדס הגדול לרש"י\|3=37691\|page=63\|לינק טעקסט=סימן קעד}}}}. אזוי האבן אויך ווארשיינליך אנגענומען די ראשונים וואס קריטיקירן זיינע פיוטים{{הערה\|שם=אבע\|ווי דער {{תנ"ך\|קהלת\|ה\|א\|מפרש=אבן עזרא}}}}.		עס זענען אבער פארהאן אנדערע ראשונים וואס ברענגען אים אראפ אלס איינער פון די פריערדיגע פייטנים און דערמאנען נישט אז ער איז געווען א תנא{{הערה\|{{היברובוקס\|2=שו"ת [[רבינו גרשום מאור הגולה]]\|3=20241\|page=61\|לינק טעקסט=סימן א'}}; {{היברובוקס\|2=ספר הפרדס הגדול לרש"י\|3=37691\|page=63\|לינק טעקסט=סימן קעד}}}}. אזוי האבן אויך ווארשיינליך אנגענומען די ראשונים וואס קריטיקירן זיינע פיוטים{{הערה\|שם=אבע\|ווי דער {{תנ"ך\|קהלת\|ה\|א\|מפרש=אבן עזרא}}}}.
שורה 21:		שורה 21:
	[[רבי יצחק אברבנאל]]{{הערה\|{{תנ"ך\|שמות\|טו\|ה\|מפרש=אברבנאל}}}} און אנדערע{{הערה\|שם=תשומ\|[[רבי אלעזר פלעקלש]], שו"ת תשובה מאהבה, {{שיתופתא\|Teshuva_MeAhava_Part_I/1\|או"ח סימן א}}}} שרייבן אז דאס באזירן פיוטים אויפ'ן גראם אזוי ווי דער קליר האט געטון, געפינט מען נישט ביי די חכמים פון [[משניות]] און [[גמרא]], נאר עס האט זיך אנגעהויבן אין גלות ביי אידישע חכמים וואס האבן זיך דאס געלערנט פון די חכמת השיר פון די [[אראבער]].		[[רבי יצחק אברבנאל]]{{הערה\|{{תנ"ך\|שמות\|טו\|ה\|מפרש=אברבנאל}}}} און אנדערע{{הערה\|שם=תשומ\|[[רבי אלעזר פלעקלש]], שו"ת תשובה מאהבה, {{שיתופתא\|Teshuva_MeAhava_Part_I/1\|או"ח סימן א}}}} שרייבן אז דאס באזירן פיוטים אויפ'ן גראם אזוי ווי דער קליר האט געטון, געפינט מען נישט ביי די חכמים פון [[משניות]] און [[גמרא]], נאר עס האט זיך אנגעהויבן אין גלות ביי אידישע חכמים וואס האבן זיך דאס געלערנט פון די חכמת השיר פון די [[אראבער]].

	עס זענען געווען וואס האבן געברענגט א ראיה פון די ווערטער "אַאֲבִין תְּשַׁע מֵאוֹת וְעוֹד" אין די ~~קרובה~~ [[אאביך ביום מבך]] פון [[תשעה באב]], וואו מ'זעט אז ער איז געווען איבער 900 יאר נאכ'ן [[חורבן בית המקדש\|חורבן]], אין דער צייט פון די גאונים{{הערה\|שם=זכי\|{{היברובוקס\|רבי יוסף שטיינהארט\|שו"ת זכרון יוסף\|560\|page=35\|לינק טעקסט=שאלה יג-יד}}}}. אנדערע ווענדן עס אבער אפ, אז חכמים אין שפעטערע דורות האבן אלץ צוגעפאסט די נומער{{הערה\|שם=נובי2\|דארט=נובי\|דארט, הגה מבן המחבר}}.		עס זענען געווען וואס האבן געברענגט א ראיה פון די ווערטער "אַאֲבִין תְּשַׁע מֵאוֹת וְעוֹד" אין די [[קרובה]] 'אאביך ביום מבך' פון [[תשעה באב]], וואו מ'זעט אז ער איז געווען איבער 900 יאר נאכ'ן [[חורבן בית המקדש\|חורבן]], אין דער צייט פון די גאונים{{הערה\|שם=זכי\|{{היברובוקס\|רבי יוסף שטיינהארט\|שו"ת זכרון יוסף\|560\|page=35\|לינק טעקסט=שאלה יג-יד}}}}. אנדערע ווענדן עס אבער אפ, אז חכמים אין שפעטערע דורות האבן אלץ צוגעפאסט די נומער{{הערה\|שם=נובי2\|דארט=נובי\|דארט, הגה מבן המחבר}}.

	איינע פון די ראיות וואס רבינו תם ברענגט אז ער איז געווען א תנא איז אז מ'טרעפט נישט קיין פיוטים פון רבי אלעזר אויף די צווייטע טאג יום טוב, וואס דייט אן אז ער האט געלעבט ווען מ'האט נאך מקדש געווען דעם [[חודש]] על פי הראיה{{הערה\|שם=בעתס}}. דער [[רדב"ז]] ווענדט אפ דער ראיה, וויבאלד ער איז געווען פון ארץ ישראל וואו מ'האלט דאך אלעמאל נאר איין טאג יום טוב. און אפילו [[ראש השנה]] ווען עס זענען דא צוויי טעג{{הערה\|שם=נובי\|זעט {{היברובוקס\|2=שו"ת [[נודע ביהודה]] מהדורא תנינא\|3=14662\|page=70\|לינק טעקסט=או"ח סימן קיג}}}}, האט אויסגעפעלט בלויז איין פיוט וויבאלד עס איז א יומא אריכתא{{הערה\|{{היברובוקס\|2=שו"ת הרדב"ז\|3=1952\|page=389\|לינק טעקסט=חלק ג, סימן תתקס"ז (תקל"ב)}}}}{{הערה\|דארט=נובי\|זעט די הגה פון [[רבי יוסף שאול נאטאנזאהן]] דארט.}}. אזוי אויך קען זיין אז זיין וועג איז געווען צו דיכטן אויף די [[קריאת התורה\|קריאה]] פונעם טאג, און קריאת התורה (ביי [[מפטיר]]) ביידע טעג פון ראש השנה זענען די זעלבע{{הערה\|זעט: {{צ-זשורנאל\|פליישער\|לוח מועדי השנה בפיוט לר' אלעזר בירבי קיליר\|תרביץ\|נב\|עמ=252\|JSTOR=23595971}}. זעט אויך די פיוטים לראש השנה רעדאגירט פון שולמית אליצור, ירושלים תשע"ד, זייט 161}}. אויך קען זיין אז אין זיין צייט האט מען זיך געפירט אין ארץ ישראל צו האלטן איין טאג אויך ראש השנה{{הערה\|אזא מנהג ווערט געברענגט אין בעל המאור [https://rif.alhatorah.org/Parshan/Baal_HaMaor_Rif/Beitzah/2b.1 ביצה דף ג עמוד א]. זעט: {{צ-זשורנאל\|מ"ד הֶר\|עוד על שני ימים של ראש השנה בארץ-ישראל\|תרביץ\|נג\|עמ=142-143\|שנת הוצאה=תשמ"ד\|JSTOR=23595766}}; און זעט אויך {{צ-זשורנאל\|פליישער\|הערה להארה: בדבר שני ימים של ראש השנה בארץ ישראל\|דארט\|עמ=293-295\|JSTOR=23596028}}.}}.		איינע פון די ראיות וואס רבינו תם ברענגט אז ער איז געווען א תנא איז אז מ'טרעפט נישט קיין פיוטים פון רבי אלעזר אויף די צווייטע טאג יום טוב, וואס דייט אן אז ער האט געלעבט ווען מ'האט נאך מקדש געווען דעם [[חודש]] על פי הראיה{{הערה\|שם=בעתס}}. דער [[רדב"ז]] ווענדט אפ דער ראיה, וויבאלד ער איז געווען פון ארץ ישראל וואו מ'האלט דאך אלעמאל נאר איין טאג יום טוב. און אפילו [[ראש השנה]] ווען עס זענען דא צוויי טעג{{הערה\|שם=נובי\|זעט {{היברובוקס\|2=שו"ת [[נודע ביהודה]] מהדורא תנינא\|3=14662\|page=70\|לינק טעקסט=או"ח סימן קיג}}}}, האט אויסגעפעלט בלויז איין פיוט וויבאלד עס איז א יומא אריכתא{{הערה\|{{היברובוקס\|2=שו"ת הרדב"ז\|3=1952\|page=389\|לינק טעקסט=חלק ג, סימן תתקס"ז (תקל"ב)}}}}{{הערה\|דארט=נובי\|זעט די הגה פון [[רבי יוסף שאול נאטאנזאהן]] דארט.}}. אזוי אויך קען זיין אז זיין וועג איז געווען צו דיכטן אויף די [[קריאת התורה\|קריאה]] פונעם טאג, און קריאת התורה (ביי [[מפטיר]]) ביידע טעג פון ראש השנה זענען די זעלבע{{הערה\|זעט: {{צ-זשורנאל\|פליישער\|לוח מועדי השנה בפיוט לר' אלעזר בירבי קיליר\|תרביץ\|נב\|עמ=252\|JSTOR=23595971}}. זעט אויך די פיוטים לראש השנה רעדאגירט פון שולמית אליצור, ירושלים תשע"ד, זייט 161}}. אויך קען זיין אז אין זיין צייט האט מען זיך געפירט אין ארץ ישראל צו האלטן איין טאג אויך ראש השנה{{הערה\|אזא מנהג ווערט געברענגט אין בעל המאור [https://rif.alhatorah.org/Parshan/Baal_HaMaor_Rif/Beitzah/2b.1 ביצה דף ג עמוד א]. זעט: {{צ-זשורנאל\|מ"ד הֶר\|עוד על שני ימים של ראש השנה בארץ-ישראל\|תרביץ\|נג\|עמ=142-143\|שנת הוצאה=תשמ"ד\|JSTOR=23595766}}; און זעט אויך {{צ-זשורנאל\|פליישער\|הערה להארה: בדבר שני ימים של ראש השנה בארץ ישראל\|דארט\|עמ=293-295\|JSTOR=23596028}}.}}.

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 21:55, 10 מערץ 2025
שורה 89:		שורה 89:

	==ביבליאגראפיע==		==ביבליאגראפיע==
	* [https://forum.yidtish.com/viewtopic.php?t=1122 רבי אלעזר הקליר] אויף אידטיש
	*{{אנצ יהודית\|9148}}		*{{אנצ יהודית\|9148}}
	*{{יודאיקה\|2=Eleazar Kallir\|לינק=https://www.jewishvirtuallibrary.org/kallir-eleazar}}		*{{יודאיקה\|2=Eleazar Kallir\|לינק=https://www.jewishvirtuallibrary.org/kallir-eleazar}}
	*[https://seforimblog.com/2008/10/eliezer-kallir-updated/ אליעזר קליר] אין [[בלאג]] "The Seforim Blog" {{אנגלית}}		*[https://seforimblog.com/2008/10/eliezer-kallir-updated/ אליעזר קליר] אין [[בלאג]] "The Seforim Blog" {{אנגלית}}
	*{{רמב"י נושא\|אלעזר ברבי קליר\|Qallir Elazar\|אלעזר ברבי קליר}}
	*[http://www.daat.ac.il/daat/sifrut/maamarim/reshit8-2.htm ר' אלעזר הקליר], קאפיטל אין סעריע פון די ערשטע פיוטים, [[אהרן מירסקי]], "דעת" וועבזייטל		*[http://www.daat.ac.il/daat/sifrut/maamarim/reshit8-2.htm ר' אלעזר הקליר], קאפיטל אין סעריע פון די ערשטע פיוטים, [[אהרן מירסקי]], "דעת" וועבזייטל
	*[http://old.piyut.org.il/cgi-bin/search.pl?lang=&teiman=&Author=157&Tradition=&RulerComponents=authors פיוטי אלעזר בירבי קליר], אויף [[הזמנה לפיוט]] וועבזייטל
	*{{היברובוקס\|רבי יעקב קאפל באמבערגער, אב"ד [[ווארמס]]\|המעין\|29677\|page=4\|קעפל=תולדות הפייטן רבי אלעזר הקליר\|באנד=טז - א\|מקום הוצאה=ירושלים\|שנת הוצאה=ה'תשלו\|מו"ל=הרב נתן רפאל אויערבאך}}		*{{היברובוקס\|רבי יעקב קאפל באמבערגער, אב"ד [[ווארמס]]\|המעין\|29677\|page=4\|קעפל=תולדות הפייטן רבי אלעזר הקליר\|באנד=טז - א\|מקום הוצאה=ירושלים\|שנת הוצאה=ה'תשלו\|מו"ל=הרב נתן רפאל אויערבאך}}
	*{{היברובוקס\|הרב נפתלי יעקב הכהן\|אוצר הגדולים אלופי יעקב\|22628\|page=239\|קעפל=ר' אלעזר הקליר הפייטן\|באנד=ב\|מקום הוצאה=חיפה\|שנת הוצאה=תשכ"ז-תש"ל\|עמ=רלו-רלט\|אות תתלה}}		*{{היברובוקס\|הרב נפתלי יעקב הכהן\|אוצר הגדולים אלופי יעקב\|22628\|page=239\|קעפל=ר' אלעזר הקליר הפייטן\|באנד=ב\|מקום הוצאה=חיפה\|שנת הוצאה=תשכ"ז-תש"ל\|עמ=רלו-רלט\|אות תתלה}}
	*{{אוצר החכמה\|נפתלי פלינטנשטיין\|קולמוס\|176211\|page=14\|קעפל=תעלומת הפייטן הגדול\|באנד=29\|מקום הוצאה=ירושלים\|שנת הוצאה=תשס"ה\|מו"ל=משפחה}}		*{{אוצר החכמה\|נפתלי פלינטנשטיין\|קולמוס\|176211\|page=14\|קעפל=תעלומת הפייטן הגדול\|באנד=29\|מקום הוצאה=ירושלים\|שנת הוצאה=תשס"ה\|מו"ל=משפחה}}
	*{{אוצר החכמה\|אברהם מאיר הברמן\|תולדות הפיוט והשירה\|14675\|page=35\|קעפל=אלעזר הקלירי\|מקום הוצאה=רמת גן\|שנת הוצאה=תש"ל}}		*{{אוצר החכמה\|אברהם מאיר הברמן\|תולדות הפיוט והשירה\|14675\|page=35\|קעפל=אלעזר הקלירי\|מקום הוצאה=רמת גן\|שנת הוצאה=תש"ל}}
	*{{אייוועלט\|57161\|א בליק אריין אין פיוטים ויוצרות\|ר' אלעזר הקליר\|גוטע נקודה}}
	* [[s:מחבר:אלעזר הקליר\|א צאל פיוטים פון קליר]], אויף [[וויקיטעקסט]]
	*{{אנצ דעת\|1582}}		*{{אנצ דעת\|1582}}

			==דרויסנדיגע לינקס==
			* [https://forum.yidtish.com/viewtopic.php?t=1122 רבי אלעזר הקליר] אויף אידטיש
			*[[s:מחבר:אלעזר הקליר\|א צאל פיוטים פון קליר]], אויף [[וויקיטעקסט]]
			*{{פרויקט בן-יהודה\|שירי=יא\|זיהוי=1457}}
			*{{רמב"י נושא\|אלעזר ברבי קליר\|Qallir Elazar\|אלעזר ברבי קליר}}
			*{{אייוועלט\|1=57161&p=3781477#p3781477\|2=א בליק אריין אין פיוטים ויוצרות\|3=ר' אלעזר הקליר\|4=גוטע נקודה}}

	==נאטיצן==		==נאטיצן==