פיר תקופות - ווערסיע היסטאריע

צמא לדעת: .

2024-05-29T18:22:24Z

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 18:22, 29 מאי 2024
שורה 46:		שורה 46:
	פון [[חז"ל]] זעט אויס אז באלד פון [[ששת ימי בראשית]] איז דער גאנג פון דער זון געווען לויט די תקופות. אין [[פרקי דרבי אליעזר]]{{הערה\|[[שית:Pirkei_DeRabbi_Eliezer/8\|פרק ח]]}} ווערט פארציילט אז באלד ווען דער אויבערשטער האט באשאפן די זון, האט ער איינגעארדנט די תקופות און איבערגעגעבן די חשבונות פאר אדם הראשון, ווי עס שטייט אין פסוק "זה ספר תולדות אדם"{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ה\|א}}}}. אויך ברענגט די גמרא א [[ברייתא]] וואס דערציילט אז ווען [[אדם הראשון]] האט געזען אין די טעג פאר תקופת טבת ווי די טעג ווערן אלץ קירצער, האט ער געמיינט אז דאס איז א שטראף אויפן [[חטא עץ הדעת]], אז דער טאג גייט ווערן קלענער און קלענער ביז די וועלט ווען חרוב ווערן, און דעריבער האט ער געפאסט אכט טעג. נאך תקופת טבת, ווען ער האט געזען ווי די טעג הייבן ווידער אן גרעסער ווערן, האט ער פארשטאנען אז דאס איז דער שטייגער פון דער וועלט און ער האט דאן געמאכט אכט טעג א יום טוב. דעם קומענדיגן יאר האט ער געהאלטן אלע זעכצן טעג א יום טוב. שפעטער האבן די גוים קובע געווען אין די טעג חגאות פאר זייערע עבודה זרה'ס, די רוימישע "סטרנורא" און "קלנדא"{{הערה\|{{בבלי\|עבודה זרה\|ח\|א}}}}.		פון [[חז"ל]] זעט אויס אז באלד פון [[ששת ימי בראשית]] איז דער גאנג פון דער זון געווען לויט די תקופות. אין [[פרקי דרבי אליעזר]]{{הערה\|[[שית:Pirkei_DeRabbi_Eliezer/8\|פרק ח]]}} ווערט פארציילט אז באלד ווען דער אויבערשטער האט באשאפן די זון, האט ער איינגעארדנט די תקופות און איבערגעגעבן די חשבונות פאר אדם הראשון, ווי עס שטייט אין פסוק "זה ספר תולדות אדם"{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ה\|א}}}}. אויך ברענגט די גמרא א [[ברייתא]] וואס דערציילט אז ווען [[אדם הראשון]] האט געזען אין די טעג פאר תקופת טבת ווי די טעג ווערן אלץ קירצער, האט ער געמיינט אז דאס איז א שטראף אויפן [[חטא עץ הדעת]], אז דער טאג גייט ווערן קלענער און קלענער ביז די וועלט ווען חרוב ווערן, און דעריבער האט ער געפאסט אכט טעג. נאך תקופת טבת, ווען ער האט געזען ווי די טעג הייבן ווידער אן גרעסער ווערן, האט ער פארשטאנען אז דאס איז דער שטייגער פון דער וועלט און ער האט דאן געמאכט אכט טעג א יום טוב. דעם קומענדיגן יאר האט ער געהאלטן אלע זעכצן טעג א יום טוב. שפעטער האבן די גוים קובע געווען אין די טעג חגאות פאר זייערע עבודה זרה'ס, די רוימישע "סטרנורא" און "קלנדא"{{הערה\|{{בבלי\|עבודה זרה\|ח\|א}}}}.

	ווידעראום אין טייל מפרשים אויפן פסוק "עוד כל ימי הארץ זרע וקציר וקר וחם וקיץ וחרף ויום ולילה לא ישבתו"{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ח\|כב}}}}, ווערט ערקלערט אז ביזן [[מבול]] איז דער גאנג פון דער זון אלץ געווען העכער דער קו המשווה, אזויווי אין תקופת ניסן, און נאר נאכן מבול האט איר קרייז אוועקגענויגט פון דער קו המשווה וואס האט געברענגט צו פיר תקופות אין יאר{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ח\|כב\|מפרש=ספורנו}}}}. א ראיה דערצו ווערט געברענגט פונעם מדרש{{הערה\|{{מדרש רבה\|בראשית\|לד\|יא}}}} אויף דעם פסוק וואס זאגט אז ביזן מבול איז אלעמאל געווען "א שיינער וועטער אזויווי אין תקופת ניסן"{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ח\|כב\|מפרש=מלבי"ם}}; [https://library.alhatorah.org/?r1=R._S.R._Hirsch_Bereshit_8 רש"ר הירש] ביי alhatorah}}		ווידעראום אין טייל מפרשים אויפן פסוק "עוד כל ימי הארץ זרע וקציר וקר וחם וקיץ וחרף ויום ולילה לא ישבתו"{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ח\|כב}}}}, ווערט ערקלערט אז ביזן [[מבול]] איז דער גאנג פון דער זון אלץ געווען העכער דער קו המשווה, אזויווי אין תקופת ניסן, און נאר נאכן מבול האט איר קרייז אוועקגענויגט פון דער קו המשווה וואס האט געברענגט צו פיר תקופות אין יאר{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ח\|כב\|מפרש=ספורנו}}}}. א ראיה דערצו ווערט געברענגט פונעם מדרש{{הערה\|{{מדרש רבה\|בראשית\|לד\|יא}}}} אויף דעם פסוק וואס זאגט אז ביזן מבול איז אלעמאל געווען "א שיינער וועטער אזויווי אין תקופת ניסן"{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ח\|כב\|מפרש=מלבי"ם}}; [https://library.alhatorah.org/?r1=R._S.R._Hirsch_Bereshit_8 רש"ר הירש] ביי alhatorah}}.

	== די פארשידענע תקופות ==		== די פארשידענע תקופות ==

צמא לדעת: החלפת טקסט – "מולד" ב־"מולד"

2024-01-01T11:30:14Z

החלפת טקסט – "מולד" ב־"מולד"

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 11:30, 1 יאנואר 2024
שורה 57:		שורה 57:
	די שיטה איז בעצם אומפינקטליך, ווייל עס איז בעיקר געמאכט פאר דעם המון עם וואס קען נישט דערהייבן שווערע חשבונות, און די [[סנהדרין]] האבן געהאט די "תקופת רב אדא", וואס איז יא פינקטליך, וועלכן מ'האט נישט ארויסגעגעבן פארן ברייטן המון<ref>ספר העיבור לראב"ח ג,ה.</ref>.		די שיטה איז בעצם אומפינקטליך, ווייל עס איז בעיקר געמאכט פאר דעם המון עם וואס קען נישט דערהייבן שווערע חשבונות, און די [[סנהדרין]] האבן געהאט די "תקופת רב אדא", וואס איז יא פינקטליך, וועלכן מ'האט נישט ארויסגעגעבן פארן ברייטן המון<ref>ספר העיבור לראב"ח ג,ה.</ref>.

	דער חשבון אויסצורעכענען ווען א געוויסע תקופה וועט אויסקומען לויט תקופת שמואל, ווערט געברענגט אין די ראשונים{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי אברהם בר חייא הנשיא\|ספר העבור\|21292\|מאמר שלישי, שער שלישי\|page=97}}; {{רמב"ם\|קידוש החודש\|ט\|ד}}; {{היברובוקס\|אבן עזרא\|ספר העבור\|21162\|ליק, תרל"ד, דף ב' עמוד ב'\|page=19}}}}. די שיטה נעמט אן אז די ערשטע תקופת ניסן פונעם וועלט באשאף איז געווען מיטוואך אנהייב מעת לעת, דאס מיינט דינסטאג נאכט 6:00, און דער מולד פון חודש ניסן איז געווען 7 טעג, 9 שעה און 642 חלקים שפעטער, ד"ה מיטוואך פארטאגס{{הערה\|ברייתא דסוד העיבור אין '''מסכת כותים''' עם פירוש מצרף ומטהר להגר"ח קניבסקי, בני ברק תשכ"ה; {{רמב"ם\|יסודי התורה\|ט\|ג}}}}. פארשידענע הסברים זענען געזאגט געווארן דערויף{{הערה\|{{סמ"ג\|עשה\|מז}}; {{היברובוקס\|רבינו יצחק הישראלי\|יסוד עולם\|23867\|מאמר ד', פרק י"ד\|page=162}}; {{היברובוקס\|רבי אברהם ישעיה קרליץ\|חזון איש\|14336\| חלק אורח חיים, מועד, סימן קל"ח, אות א'\|page=458}}}} און טייל ראשונים האלטן אז די שיטה גייט נאר לויט דער דעה אז "בתשרי נברא העולם", ווען דער חילוק צווישן דער תקופה און מולד איז געווען קלענער{{הערה\|{{בבלי\|ראש השנה\|ח\|א\|מפרש=תוספות\|ד"ה=לתקופות}}}}.		דער חשבון אויסצורעכענען ווען א געוויסע תקופה וועט אויסקומען לויט תקופת שמואל, ווערט געברענגט אין די ראשונים{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי אברהם בר חייא הנשיא\|ספר העבור\|21292\|מאמר שלישי, שער שלישי\|page=97}}; {{רמב"ם\|קידוש החודש\|ט\|ד}}; {{היברובוקס\|אבן עזרא\|ספר העבור\|21162\|ליק, תרל"ד, דף ב' עמוד ב'\|page=19}}}}. די שיטה נעמט אן אז די ערשטע תקופת ניסן פונעם וועלט באשאף איז געווען מיטוואך אנהייב מעת לעת, דאס מיינט דינסטאג נאכט 6:00, און דער [[מולד]] פון חודש ניסן איז געווען 7 טעג, 9 שעה און 642 חלקים שפעטער, ד"ה מיטוואך פארטאגס{{הערה\|ברייתא דסוד העיבור אין '''מסכת כותים''' עם פירוש מצרף ומטהר להגר"ח קניבסקי, בני ברק תשכ"ה; {{רמב"ם\|יסודי התורה\|ט\|ג}}}}. פארשידענע הסברים זענען געזאגט געווארן דערויף{{הערה\|{{סמ"ג\|עשה\|מז}}; {{היברובוקס\|רבינו יצחק הישראלי\|יסוד עולם\|23867\|מאמר ד', פרק י"ד\|page=162}}; {{היברובוקס\|רבי אברהם ישעיה קרליץ\|חזון איש\|14336\| חלק אורח חיים, מועד, סימן קל"ח, אות א'\|page=458}}}} און טייל ראשונים האלטן אז די שיטה גייט נאר לויט דער דעה אז "בתשרי נברא העולם", ווען דער חילוק צווישן דער תקופה און [[מולד]] איז געווען קלענער{{הערה\|{{בבלי\|ראש השנה\|ח\|א\|מפרש=תוספות\|ד"ה=לתקופות}}}}.

	זייענדיג אנגענומען אויך ביי אנדערע פעלקער, איז תקופת שמואל גלייך צום אסטראנאמישן באזיס פונעם יוליאנישן קאלענדאר, אזוי אז אין כמעט אלע יארן פאלן די תקופות אויס אין די זעלבע יוליאנער דאטומען. דאס ווערט געניצט דורך די פוסקים אלס א סימן ווען מען הייבט אן זאגן "ותן טל ומטר"{{הערה\|{{טור\|אורח חיים\|קיז\|מפרש=בית יוסף}} בשם דעם [[רבי דוד אבודרהם\|אבודרהם]] (ירושלים תשכ"ג זייט ק"י); שו"ת התשב"ץ [[שית:Sefer_HaTashbetz,_Part_III/123\|חלק ג', סימן קכ"ג]]}}.		זייענדיג אנגענומען אויך ביי אנדערע פעלקער, איז תקופת שמואל גלייך צום אסטראנאמישן באזיס פונעם יוליאנישן קאלענדאר, אזוי אז אין כמעט אלע יארן פאלן די תקופות אויס אין די זעלבע יוליאנער דאטומען. דאס ווערט געניצט דורך די פוסקים אלס א סימן ווען מען הייבט אן זאגן "ותן טל ומטר"{{הערה\|{{טור\|אורח חיים\|קיז\|מפרש=בית יוסף}} בשם דעם [[רבי דוד אבודרהם\|אבודרהם]] (ירושלים תשכ"ג זייט ק"י); שו"ת התשב"ץ [[שית:Sefer_HaTashbetz,_Part_III/123\|חלק ג', סימן קכ"ג]]}}.

תנא קמא: לויט גרשון

2023-11-20T21:31:52Z

לויט גרשון

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 21:31, 20 נאוועמבער 2023
שורה 1:		שורה 1:
	{{דעסקריפציע\|אידישע אסטראנאמישע ~~צוטיילונג~~ פון דער זון-יאר}}		{{דעסקריפציע\|אידישע אסטראנאמישע צעטיילונג פון דער זון-יאר}}
	[[טעקע:Summer Solstice Sunrise over Stonehenge 2005.jpg\|קליין\|דער זון אויפגאנג אין "סטאנהענדזש", [[ענגלאנד]], אינעם לענגסטן טאג פון יאר (תקופת תמוז)]]		[[טעקע:Summer Solstice Sunrise over Stonehenge 2005.jpg\|קליין\|דער זון אויפגאנג אין "סטאנהענדזש", [[ענגלאנד]], אינעם לענגסטן טאג פון יאר (תקופת תמוז)]]
	די '''פיר תקופות''' זענען די פיר צייטן אין יאר ווען די זון קומט אן צו איינעם פון אירע ווענדפונקטן. דאס איז שטארק נוגע פאר די חשבונות פונעם [[אידישער לוח\|אידישן לוח]] און דאס זאגן "ותן טל ומטר" און [[ברכת החמה]]. אין די צייטן ווען בית דין האט מעבר געווען יארן לויט א חשבון יעדן יאר, נישט דורך א באשטימטן לוח ווי מיר האבן היינט, האט די תקופה געשפילט די גרעסטע ראלע אינעם מעבר זיין דאס יאר.		די '''פיר תקופות''' זענען די פיר צייטן אין יאר ווען די זון קומט אן צו איינעם פון אירע ווענדפונקטן. דאס איז שטארק נוגע פאר די חשבונות פונעם [[אידישער לוח\|אידישן לוח]] און דאס זאגן "ותן טל ומטר" און [[ברכת החמה]]. אין די צייטן ווען בית דין האט מעבר געווען יארן לויט א חשבון יעדן יאר, נישט דורך א באשטימטן לוח ווי מיר האבן היינט, האט די תקופה געשפילט די גרעסטע ראלע אינעם מעבר זיין דאס יאר.

צמא לדעת: פארראכטן פּאראמעטערס

2023-11-12T22:40:50Z

פארראכטן פּאראמעטערס

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 22:40, 12 נאוועמבער 2023
שורה 57:		שורה 57:
	די שיטה איז בעצם אומפינקטליך, ווייל עס איז בעיקר געמאכט פאר דעם המון עם וואס קען נישט דערהייבן שווערע חשבונות, און די [[סנהדרין]] האבן געהאט די "תקופת רב אדא", וואס איז יא פינקטליך, וועלכן מ'האט נישט ארויסגעגעבן פארן ברייטן המון<ref>ספר העיבור לראב"ח ג,ה.</ref>.		די שיטה איז בעצם אומפינקטליך, ווייל עס איז בעיקר געמאכט פאר דעם המון עם וואס קען נישט דערהייבן שווערע חשבונות, און די [[סנהדרין]] האבן געהאט די "תקופת רב אדא", וואס איז יא פינקטליך, וועלכן מ'האט נישט ארויסגעגעבן פארן ברייטן המון<ref>ספר העיבור לראב"ח ג,ה.</ref>.

	דער חשבון אויסצורעכענען ווען א געוויסע תקופה וועט אויסקומען לויט תקופת שמואל, ווערט געברענגט אין די ראשונים{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי אברהם בר חייא הנשיא\|ספר העבור\|21292\|מאמר שלישי, שער שלישי\|~~עמוד~~=97}}; {{רמב"ם\|קידוש החודש\|ט\|ד}}; {{היברובוקס\|אבן עזרא\|ספר העבור\|21162\|ליק, תרל"ד, דף ב' עמוד ב'\|~~עמוד~~=19}}}}. די שיטה נעמט אן אז די ערשטע תקופת ניסן פונעם וועלט באשאף איז געווען מיטוואך אנהייב מעת לעת, דאס מיינט דינסטאג נאכט 6:00, און דער מולד פון חודש ניסן איז געווען 7 טעג, 9 שעה און 642 חלקים שפעטער, ד"ה מיטוואך פארטאגס{{הערה\|ברייתא דסוד העיבור אין '''מסכת כותים''' עם פירוש מצרף ומטהר להגר"ח קניבסקי, בני ברק תשכ"ה; {{רמב"ם\|יסודי התורה\|ט\|ג}}}}. פארשידענע הסברים זענען געזאגט געווארן דערויף{{הערה\|{{סמ"ג\|עשה\|מז}}; {{היברובוקס\|רבינו יצחק הישראלי\|יסוד עולם\|23867\|מאמר ד', פרק י"ד\|page=162}}; {{היברובוקס\|רבי אברהם ישעיה קרליץ\|חזון איש\|14336\| חלק אורח חיים, מועד, סימן קל"ח, אות א'\|page=458}}}} און טייל ראשונים האלטן אז די שיטה גייט נאר לויט דער דעה אז "בתשרי נברא העולם", ווען דער חילוק צווישן דער תקופה און מולד איז געווען קלענער{{הערה\|{{בבלי\|ראש השנה\|ח\|א\|מפרש=תוספות\|ד"ה=לתקופות}}}}.		דער חשבון אויסצורעכענען ווען א געוויסע תקופה וועט אויסקומען לויט תקופת שמואל, ווערט געברענגט אין די ראשונים{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי אברהם בר חייא הנשיא\|ספר העבור\|21292\|מאמר שלישי, שער שלישי\|page=97}}; {{רמב"ם\|קידוש החודש\|ט\|ד}}; {{היברובוקס\|אבן עזרא\|ספר העבור\|21162\|ליק, תרל"ד, דף ב' עמוד ב'\|page=19}}}}. די שיטה נעמט אן אז די ערשטע תקופת ניסן פונעם וועלט באשאף איז געווען מיטוואך אנהייב מעת לעת, דאס מיינט דינסטאג נאכט 6:00, און דער מולד פון חודש ניסן איז געווען 7 טעג, 9 שעה און 642 חלקים שפעטער, ד"ה מיטוואך פארטאגס{{הערה\|ברייתא דסוד העיבור אין '''מסכת כותים''' עם פירוש מצרף ומטהר להגר"ח קניבסקי, בני ברק תשכ"ה; {{רמב"ם\|יסודי התורה\|ט\|ג}}}}. פארשידענע הסברים זענען געזאגט געווארן דערויף{{הערה\|{{סמ"ג\|עשה\|מז}}; {{היברובוקס\|רבינו יצחק הישראלי\|יסוד עולם\|23867\|מאמר ד', פרק י"ד\|page=162}}; {{היברובוקס\|רבי אברהם ישעיה קרליץ\|חזון איש\|14336\| חלק אורח חיים, מועד, סימן קל"ח, אות א'\|page=458}}}} און טייל ראשונים האלטן אז די שיטה גייט נאר לויט דער דעה אז "בתשרי נברא העולם", ווען דער חילוק צווישן דער תקופה און מולד איז געווען קלענער{{הערה\|{{בבלי\|ראש השנה\|ח\|א\|מפרש=תוספות\|ד"ה=לתקופות}}}}.

	זייענדיג אנגענומען אויך ביי אנדערע פעלקער, איז תקופת שמואל גלייך צום אסטראנאמישן באזיס פונעם יוליאנישן קאלענדאר, אזוי אז אין כמעט אלע יארן פאלן די תקופות אויס אין די זעלבע יוליאנער דאטומען. דאס ווערט געניצט דורך די פוסקים אלס א סימן ווען מען הייבט אן זאגן "ותן טל ומטר"{{הערה\|{{טור\|אורח חיים\|קיז\|מפרש=בית יוסף}} בשם דעם [[רבי דוד אבודרהם\|אבודרהם]] (ירושלים תשכ"ג זייט ק"י); שו"ת התשב"ץ [[שית:Sefer_HaTashbetz,_Part_III/123\|חלק ג', סימן קכ"ג]]}}.		זייענדיג אנגענומען אויך ביי אנדערע פעלקער, איז תקופת שמואל גלייך צום אסטראנאמישן באזיס פונעם יוליאנישן קאלענדאר, אזוי אז אין כמעט אלע יארן פאלן די תקופות אויס אין די זעלבע יוליאנער דאטומען. דאס ווערט געניצט דורך די פוסקים אלס א סימן ווען מען הייבט אן זאגן "ותן טל ומטר"{{הערה\|{{טור\|אורח חיים\|קיז\|מפרש=בית יוסף}} בשם דעם [[רבי דוד אבודרהם\|אבודרהם]] (ירושלים תשכ"ג זייט ק"י); שו"ת התשב"ץ [[שית:Sefer_HaTashbetz,_Part_III/123\|חלק ג', סימן קכ"ג]]}}.

צמא לדעת: החלפת טקסט – "({{היברובוקס|{{אוצר החכמה\|)(.?)עמוד=(.?)}}" ב־"$1$2page=$3}}"

2023-11-12T13:30:34Z

החלפת טקסט – "({{היברובוקס|{{אוצר החכמה\|)(.*?)עמוד=(.*?)}}" ב־"$1$2page=$3}}"

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 13:30, 12 נאוועמבער 2023
שורה 24:		שורה 24:
	== אין הלכה ==		== אין הלכה ==
	=== מעבר זיין דאס יאר ===		=== מעבר זיין דאס יאר ===
	אין די צייטן ווען מ'פלעגט באשטימען אן [[עיבור יאר\|עיבור-יאר]] לויט א פאקטישן חשבון, איידער מ'האט אוועקגעשטעלט דעם קביעות'דיגן חשבון אין יאר [[ד'קי"ט]], איז די תקופה געווען איינער פון די שטארקע פאקטארן ביים באשטימען אן עיבור יאר. דאס האט געארבעט אז בית דין האט אויסגערעכנט ווען תקופת ניסן גייט אויספאלן, און אויב האבן זיי געזען אז ס'וועט זיין פון ט"ז ניסן (דער צווייטער טאג פסח) און ווייטער, האבן זיי באשטימט מ'זאל צולייגן נאך א חודש אדר, צו מאכן די תקופה פריער<ref>רמב"ם קידוש החודש ד,ב. </ref>. לויט טייל ראשונים איז דער 19-יעריגער מחזור פון עיבור-יארן אויך געבויט לויט די תקופות{{הערה\|שם=ראשונים\|{{היברובוקס\|רבי אברהם בר חייא הנשיא\|ספר העבור\|21292\|מאמר שלישי, שער חמישי\|~~עמוד~~=109}} בשם רבינו חסאן הדיין, און רבינו יצחק בן ברוך אלבאליה; {{היברובוקס\|רבינו יצחק הישראלי\|יסוד עולם\|23867\|מאמר ד', פרק ב'\|page=128}}}}.		אין די צייטן ווען מ'פלעגט באשטימען אן [[עיבור יאר\|עיבור-יאר]] לויט א פאקטישן חשבון, איידער מ'האט אוועקגעשטעלט דעם קביעות'דיגן חשבון אין יאר [[ד'קי"ט]], איז די תקופה געווען איינער פון די שטארקע פאקטארן ביים באשטימען אן עיבור יאר. דאס האט געארבעט אז בית דין האט אויסגערעכנט ווען תקופת ניסן גייט אויספאלן, און אויב האבן זיי געזען אז ס'וועט זיין פון ט"ז ניסן (דער צווייטער טאג פסח) און ווייטער, האבן זיי באשטימט מ'זאל צולייגן נאך א חודש אדר, צו מאכן די תקופה פריער<ref>רמב"ם קידוש החודש ד,ב. </ref>. לויט טייל ראשונים איז דער 19-יעריגער מחזור פון עיבור-יארן אויך געבויט לויט די תקופות{{הערה\|שם=ראשונים\|{{היברובוקס\|רבי אברהם בר חייא הנשיא\|ספר העבור\|21292\|מאמר שלישי, שער חמישי\|page=109}} בשם רבינו חסאן הדיין, און רבינו יצחק בן ברוך אלבאליה; {{היברובוקס\|רבינו יצחק הישראלי\|יסוד עולם\|23867\|מאמר ד', פרק ב'\|page=128}}}}.

	דער רמב"ם שרייבט אז ביי עיבור השנה האט גערעכנט לויט תקופת רב אדא{{הערה\|שם=רמבםיו\|{{רמב"ם\|קידוש החודש\|י\|ו}}}}. עס איז דער איינציגסטע אזא פלאץ, ביי אלע אנדערע זאכן רעכנט מען מיט תקופת שמואל.		דער רמב"ם שרייבט אז ביי עיבור השנה האט גערעכנט לויט תקופת רב אדא{{הערה\|שם=רמבםיו\|{{רמב"ם\|קידוש החודש\|י\|ו}}}}. עס איז דער איינציגסטע אזא פלאץ, ביי אלע אנדערע זאכן רעכנט מען מיט תקופת שמואל.
שורה 57:		שורה 57:
	די שיטה איז בעצם אומפינקטליך, ווייל עס איז בעיקר געמאכט פאר דעם המון עם וואס קען נישט דערהייבן שווערע חשבונות, און די [[סנהדרין]] האבן געהאט די "תקופת רב אדא", וואס איז יא פינקטליך, וועלכן מ'האט נישט ארויסגעגעבן פארן ברייטן המון<ref>ספר העיבור לראב"ח ג,ה.</ref>.		די שיטה איז בעצם אומפינקטליך, ווייל עס איז בעיקר געמאכט פאר דעם המון עם וואס קען נישט דערהייבן שווערע חשבונות, און די [[סנהדרין]] האבן געהאט די "תקופת רב אדא", וואס איז יא פינקטליך, וועלכן מ'האט נישט ארויסגעגעבן פארן ברייטן המון<ref>ספר העיבור לראב"ח ג,ה.</ref>.

	דער חשבון אויסצורעכענען ווען א געוויסע תקופה וועט אויסקומען לויט תקופת שמואל, ווערט געברענגט אין די ראשונים{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי אברהם בר חייא הנשיא\|ספר העבור\|21292\|מאמר שלישי, שער שלישי\|עמוד=97}}; {{רמב"ם\|קידוש החודש\|ט\|ד}}; {{היברובוקס\|אבן עזרא\|ספר העבור\|21162\|ליק, תרל"ד, דף ב' עמוד ב'\|עמוד=19}}}}. די שיטה נעמט אן אז די ערשטע תקופת ניסן פונעם וועלט באשאף איז געווען מיטוואך אנהייב מעת לעת, דאס מיינט דינסטאג נאכט 6:00, און דער מולד פון חודש ניסן איז געווען 7 טעג, 9 שעה און 642 חלקים שפעטער, ד"ה מיטוואך פארטאגס{{הערה\|ברייתא דסוד העיבור אין '''מסכת כותים''' עם פירוש מצרף ומטהר להגר"ח קניבסקי, בני ברק תשכ"ה; {{רמב"ם\|יסודי התורה\|ט\|ג}}}}. פארשידענע הסברים זענען געזאגט געווארן דערויף{{הערה\|{{סמ"ג\|עשה\|מז}}; {{היברובוקס\|רבינו יצחק הישראלי\|יסוד עולם\|23867\|מאמר ד', פרק י"ד\|~~עמוד~~=162}}; {{היברובוקס\|רבי אברהם ישעיה קרליץ\|חזון איש\|14336\| חלק אורח חיים, מועד, סימן קל"ח, אות א'\|page=458}}}} און טייל ראשונים האלטן אז די שיטה גייט נאר לויט דער דעה אז "בתשרי נברא העולם", ווען דער חילוק צווישן דער תקופה און מולד איז געווען קלענער{{הערה\|{{בבלי\|ראש השנה\|ח\|א\|מפרש=תוספות\|ד"ה=לתקופות}}}}.		דער חשבון אויסצורעכענען ווען א געוויסע תקופה וועט אויסקומען לויט תקופת שמואל, ווערט געברענגט אין די ראשונים{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי אברהם בר חייא הנשיא\|ספר העבור\|21292\|מאמר שלישי, שער שלישי\|עמוד=97}}; {{רמב"ם\|קידוש החודש\|ט\|ד}}; {{היברובוקס\|אבן עזרא\|ספר העבור\|21162\|ליק, תרל"ד, דף ב' עמוד ב'\|עמוד=19}}}}. די שיטה נעמט אן אז די ערשטע תקופת ניסן פונעם וועלט באשאף איז געווען מיטוואך אנהייב מעת לעת, דאס מיינט דינסטאג נאכט 6:00, און דער מולד פון חודש ניסן איז געווען 7 טעג, 9 שעה און 642 חלקים שפעטער, ד"ה מיטוואך פארטאגס{{הערה\|ברייתא דסוד העיבור אין '''מסכת כותים''' עם פירוש מצרף ומטהר להגר"ח קניבסקי, בני ברק תשכ"ה; {{רמב"ם\|יסודי התורה\|ט\|ג}}}}. פארשידענע הסברים זענען געזאגט געווארן דערויף{{הערה\|{{סמ"ג\|עשה\|מז}}; {{היברובוקס\|רבינו יצחק הישראלי\|יסוד עולם\|23867\|מאמר ד', פרק י"ד\|page=162}}; {{היברובוקס\|רבי אברהם ישעיה קרליץ\|חזון איש\|14336\| חלק אורח חיים, מועד, סימן קל"ח, אות א'\|page=458}}}} און טייל ראשונים האלטן אז די שיטה גייט נאר לויט דער דעה אז "בתשרי נברא העולם", ווען דער חילוק צווישן דער תקופה און מולד איז געווען קלענער{{הערה\|{{בבלי\|ראש השנה\|ח\|א\|מפרש=תוספות\|ד"ה=לתקופות}}}}.

	זייענדיג אנגענומען אויך ביי אנדערע פעלקער, איז תקופת שמואל גלייך צום אסטראנאמישן באזיס פונעם יוליאנישן קאלענדאר, אזוי אז אין כמעט אלע יארן פאלן די תקופות אויס אין די זעלבע יוליאנער דאטומען. דאס ווערט געניצט דורך די פוסקים אלס א סימן ווען מען הייבט אן זאגן "ותן טל ומטר"{{הערה\|{{טור\|אורח חיים\|קיז\|מפרש=בית יוסף}} בשם דעם [[רבי דוד אבודרהם\|אבודרהם]] (ירושלים תשכ"ג זייט ק"י); שו"ת התשב"ץ [[שית:Sefer_HaTashbetz,_Part_III/123\|חלק ג', סימן קכ"ג]]}}.		זייענדיג אנגענומען אויך ביי אנדערע פעלקער, איז תקופת שמואל גלייך צום אסטראנאמישן באזיס פונעם יוליאנישן קאלענדאר, אזוי אז אין כמעט אלע יארן פאלן די תקופות אויס אין די זעלבע יוליאנער דאטומען. דאס ווערט געניצט דורך די פוסקים אלס א סימן ווען מען הייבט אן זאגן "ותן טל ומטר"{{הערה\|{{טור\|אורח חיים\|קיז\|מפרש=בית יוסף}} בשם דעם [[רבי דוד אבודרהם\|אבודרהם]] (ירושלים תשכ"ג זייט ק"י); שו"ת התשב"ץ [[שית:Sefer_HaTashbetz,_Part_III/123\|חלק ג', סימן קכ"ג]]}}.
שורה 115:		שורה 115:
	די שיטה פון דער אמורא [[רב אדא בר אהבה]] אנבאלאנגט דער לענג פונעם יאר און די תקופות ווערט גערופן "תקופת רב אדא". לויט דער שיטה זענען פארהאן גענוי 235 חדשים אין 19 זון-יארן. לויט טייל ראשונים שטיצט זיך דערויף אונזער סדר פון עיבור יארן{{הערה\|שם=ראשונים}}. די לענג פון א יאר איז לויט דעם 365 טעג, 5 שעה, 997 חלקים און 48 רגעים, וואס א רגע איז 1/76 פון א חלק, און יעדע פון די פיר תקופות איז לאנג 91 טעג, 7 שעה, 519 חלקים און 31 רגעים{{הערה\|{{רמב"ם\|קידוש החודש\|י\|א}}}}. אין היינטיגע צייט-רעכענונגען איז א טראָפּיש יאר לויט רב אדא 365 טעג, 5 שעה, 55 מינוט, און בערך 25 סעקונדעס, און א תקופה איז 91 טעג, 7 שעה, 28 מינוט, און בערך 52 סעקונדעס.		די שיטה פון דער אמורא [[רב אדא בר אהבה]] אנבאלאנגט דער לענג פונעם יאר און די תקופות ווערט גערופן "תקופת רב אדא". לויט דער שיטה זענען פארהאן גענוי 235 חדשים אין 19 זון-יארן. לויט טייל ראשונים שטיצט זיך דערויף אונזער סדר פון עיבור יארן{{הערה\|שם=ראשונים}}. די לענג פון א יאר איז לויט דעם 365 טעג, 5 שעה, 997 חלקים און 48 רגעים, וואס א רגע איז 1/76 פון א חלק, און יעדע פון די פיר תקופות איז לאנג 91 טעג, 7 שעה, 519 חלקים און 31 רגעים{{הערה\|{{רמב"ם\|קידוש החודש\|י\|א}}}}. אין היינטיגע צייט-רעכענונגען איז א טראָפּיש יאר לויט רב אדא 365 טעג, 5 שעה, 55 מינוט, און בערך 25 סעקונדעס, און א תקופה איז 91 טעג, 7 שעה, 28 מינוט, און בערך 52 סעקונדעס.

	דער רמב"ם זאגט אז דעם חשבון האבן די סנהדרין גענוצט{{הערה\|שם=רמבםיו}}, און רבי אברהם בן חייא הנשיא זאגט אז עס איז מקובל [[הלכה למשה מסיני]]{{הערה\|שם=ראבחה\|{{היברובוקס\|רבי אברהם בר חייא הנשיא\|ספר העבור\|21292\|מאמר שלישי, שער חמישי\|~~עמוד~~=109}}}}. די תקופה איז אנגענומען צו זיין פינקטליכער ווי תקופת שמואל, און לויט טייל ראשונים איז עס די אמת'ע און פינקטליכע{{הערה\|שם=ראבחה}}. אבער פיל ראשונים האלטן אז עס איז אויך נישט דער גענויער חשבון, נאר בלויז א געוויסער דורכשניט{{הערה\|שם=אש"ה}}. דער חשבון איז זייער נאנט צום חשבון פונעם גריכישן [[היפארכוס]]{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי אברהם בר חייא הנשיא\|ספר העבור\|21292\|מאמר שלישי, שער ראשון\|page=93}}}}.		דער רמב"ם זאגט אז דעם חשבון האבן די סנהדרין גענוצט{{הערה\|שם=רמבםיו}}, און רבי אברהם בן חייא הנשיא זאגט אז עס איז מקובל [[הלכה למשה מסיני]]{{הערה\|שם=ראבחה\|{{היברובוקס\|רבי אברהם בר חייא הנשיא\|ספר העבור\|21292\|מאמר שלישי, שער חמישי\|page=109}}}}. די תקופה איז אנגענומען צו זיין פינקטליכער ווי תקופת שמואל, און לויט טייל ראשונים איז עס די אמת'ע און פינקטליכע{{הערה\|שם=ראבחה}}. אבער פיל ראשונים האלטן אז עס איז אויך נישט דער גענויער חשבון, נאר בלויז א געוויסער דורכשניט{{הערה\|שם=אש"ה}}. דער חשבון איז זייער נאנט צום חשבון פונעם גריכישן [[היפארכוס]]{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי אברהם בר חייא הנשיא\|ספר העבור\|21292\|מאמר שלישי, שער ראשון\|page=93}}}}.

	די תקופה ווערט צום ערשט דערמאנט דורך די ראשונים בשם רב אדא'ס ברייתא וואס איז היינט פארלוירן{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי אברהם בר חייא הנשיא\|ספר העבור\|21292\|מאמר שלישי, שער רביעי\|page=103}}}}, און מ'טרעפט עס דאס פריסטע אין אן אראבישן חיבור פון יאר ד'תקפ"ד{{הערה\|איבערגעזעצט דורך צבי לנגרמן, "אימתי נוסד הלוח העברי?", מאיר בניהו (רעדאקטאר), '''אסופות''' א', ירושלים, תשמ"ז, זייט קנ"ט-קס"ח}}.		די תקופה ווערט צום ערשט דערמאנט דורך די ראשונים בשם רב אדא'ס ברייתא וואס איז היינט פארלוירן{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי אברהם בר חייא הנשיא\|ספר העבור\|21292\|מאמר שלישי, שער רביעי\|page=103}}}}, און מ'טרעפט עס דאס פריסטע אין אן אראבישן חיבור פון יאר ד'תקפ"ד{{הערה\|איבערגעזעצט דורך צבי לנגרמן, "אימתי נוסד הלוח העברי?", מאיר בניהו (רעדאקטאר), '''אסופות''' א', ירושלים, תשמ"ז, זייט קנ"ט-קס"ח}}.

צמא לדעת: החלפת טקסט – "({{היברובוקס|{{אוצר החכמה\|)(.?)עמוד=(.?)}}" ב־"$1$2page=$3}}"

2023-11-12T12:16:05Z

החלפת טקסט – "({{היברובוקס|{{אוצר החכמה\|)(.*?)עמוד=(.*?)}}" ב־"$1$2page=$3}}"

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 12:16, 12 נאוועמבער 2023
שורה 12:		שורה 12:
	די פיר תקופות זענען אין צענטער פון די פיר סעזאנען, און טיילן איין דאס [[טראפישע יאר\|טראָפּישע יאר]] אויף פיר. זיי ווערן אנגערופן נאך דעם [[חודש]] ווען זיי געפאלן אממערסטנס אויס: תשרי, טבת, ניסן און תמוז. דער טאג פון א תקופה ווערט אנגערופן אין [[גמרא]] "יום תקופה"{{הערה\|שם=סנהדריג\|{{בבלי\|סנהדרין\|יג\|א}}}}, א טערמין וואס מ'טרעפט אויך אין די מגילות ים המלח{{הערה\|[https://www.researchgate.net/publication/322034015_A_Newly_Reconstructed_Calendrical_Scroll_from_Qumran_in_Cryptic_Script מגילה 4Q324d]}}. דאס ווארט "תקופה" קען זיך אויך באציען צום צייט-אפשניט פון איין תקופה צו דער צווייטער, און עס ווערט גערופן אויפן נאמען פון דער תקופה וואס האט עס אנגעהויבן{{הערה\|ווי אין דער סוגיא אין {{בבלי\|ראש השנה\|כא\|א}}}}.		די פיר תקופות זענען אין צענטער פון די פיר סעזאנען, און טיילן איין דאס [[טראפישע יאר\|טראָפּישע יאר]] אויף פיר. זיי ווערן אנגערופן נאך דעם [[חודש]] ווען זיי געפאלן אממערסטנס אויס: תשרי, טבת, ניסן און תמוז. דער טאג פון א תקופה ווערט אנגערופן אין [[גמרא]] "יום תקופה"{{הערה\|שם=סנהדריג\|{{בבלי\|סנהדרין\|יג\|א}}}}, א טערמין וואס מ'טרעפט אויך אין די מגילות ים המלח{{הערה\|[https://www.researchgate.net/publication/322034015_A_Newly_Reconstructed_Calendrical_Scroll_from_Qumran_in_Cryptic_Script מגילה 4Q324d]}}. דאס ווארט "תקופה" קען זיך אויך באציען צום צייט-אפשניט פון איין תקופה צו דער צווייטער, און עס ווערט גערופן אויפן נאמען פון דער תקופה וואס האט עס אנגעהויבן{{הערה\|ווי אין דער סוגיא אין {{בבלי\|ראש השנה\|כא\|א}}}}.

	דער שורש פונעם ווארט "תקופה" איז מלשון "הקפה" – ארומקרייזן, און עס מיינט "צוריקקומען צום אנהייב". טראצדעם וואס ביי דער תקופה קומט די זון נאכנישט צוריק צום אנהייב פון איר גאנג, נאר ענדיגט בלויז א פערטל דערפון, ווערט עס אבער אנגערופן א "תקופה", וויבאלד עס ענדיגט זיך איין טייל פון די פארשידענע טוישונגען אינעם יאר{{הערה\|שם=עיבורב\|{{היברובוקס\|רבי אברהם בר חייא הנשיא\|ספר העבור\|21292\|מאמר שלישי, שער שני\|~~עמוד~~=95}}: {{ציטוטון\|ואנו קוראין לארבעת חלקי השנה תקופות, מפני שהזמן בכל התקופה מהן גומר את ענין אחד ממדת הלילה והיום בחסרונן או יתרונן ומתחיל בענין אחר, וכן במהלכה ובמעמדה מן הארץ; בכל תקופה ותקופה גומרת ענין אחד ומתחלת בענין אחר.}}}}.		דער שורש פונעם ווארט "תקופה" איז מלשון "הקפה" – ארומקרייזן, און עס מיינט "צוריקקומען צום אנהייב". טראצדעם וואס ביי דער תקופה קומט די זון נאכנישט צוריק צום אנהייב פון איר גאנג, נאר ענדיגט בלויז א פערטל דערפון, ווערט עס אבער אנגערופן א "תקופה", וויבאלד עס ענדיגט זיך איין טייל פון די פארשידענע טוישונגען אינעם יאר{{הערה\|שם=עיבורב\|{{היברובוקס\|רבי אברהם בר חייא הנשיא\|ספר העבור\|21292\|מאמר שלישי, שער שני\|page=95}}: {{ציטוטון\|ואנו קוראין לארבעת חלקי השנה תקופות, מפני שהזמן בכל התקופה מהן גומר את ענין אחד ממדת הלילה והיום בחסרונן או יתרונן ומתחיל בענין אחר, וכן במהלכה ובמעמדה מן הארץ; בכל תקופה ותקופה גומרת ענין אחד ומתחלת בענין אחר.}}}}.

	תקופת תשרי איז אינמיטן הערבסט און איז איינס פון די צוויי מאל אין יאר ווען די זון איז אייניג מיט דער [[קו המשווה]]. תקופת טבת איז אינמיטן ווינטער, ווען די זון איז ביי איר סאמע צפון-פונקט, 23.44°N פון דער קו המשווה. תקופת ניסן איז אינמיטן פרילינג, דאס צווייטע מאל ווען די זון איז אייניג מיט דער קו המשווה. תקופת תמוז איז אינמיטן זומער, ווען די זון איז ביי איר סאמע דרום-פונקט, 23.44°S פון דער קו המשווה. תקופות תמוז און טבת זענען די קורצסטע און לענגסטע טעג אין יאר (Solstice), און תקופות ניסן און תשרי זענען די צוויי גלייכנעכט (Equinox){{הערה\|שם=עיבורב}}. אזוי אויך איז תקופת ניסן די צייט ווען די זון דערגרייכט אנפאנג פון [[גלגל המזלות\|מזל]] טלה{{ביאור\|די נעמען פון די מזלות וואס ווערן דא דערמאנט, זענען געבארגטע טערמינען פאר פאזיציעס פון דער זון איבערן {{קישור שפה\|עברית\|מישור המילקה\|עקליפטיק}}, אבער די עצם שטערן גרופעס נאך וועמען זיי הייסן זענען שוין פון לאנג אפגערוקט{{הערה\|{{רמב"ם\|יסודי התורה\|ג\|ז}}}}.}}, תקופת תמוז איז ווען זי דערגרייכט אנפאנג מזל סרטן, תקופת תשרי ווען זי דערגרייכט אנפאנג מזל מאזנים, און תקופת טבת ווען זי דערגרייכט אנפאנג מזל גדי{{הערה\|{{רמב"ם\|קידוש החודש\|ט\|ג}}}}.		תקופת תשרי איז אינמיטן הערבסט און איז איינס פון די צוויי מאל אין יאר ווען די זון איז אייניג מיט דער [[קו המשווה]]. תקופת טבת איז אינמיטן ווינטער, ווען די זון איז ביי איר סאמע צפון-פונקט, 23.44°N פון דער קו המשווה. תקופת ניסן איז אינמיטן פרילינג, דאס צווייטע מאל ווען די זון איז אייניג מיט דער קו המשווה. תקופת תמוז איז אינמיטן זומער, ווען די זון איז ביי איר סאמע דרום-פונקט, 23.44°S פון דער קו המשווה. תקופות תמוז און טבת זענען די קורצסטע און לענגסטע טעג אין יאר (Solstice), און תקופות ניסן און תשרי זענען די צוויי גלייכנעכט (Equinox){{הערה\|שם=עיבורב}}. אזוי אויך איז תקופת ניסן די צייט ווען די זון דערגרייכט אנפאנג פון [[גלגל המזלות\|מזל]] טלה{{ביאור\|די נעמען פון די מזלות וואס ווערן דא דערמאנט, זענען געבארגטע טערמינען פאר פאזיציעס פון דער זון איבערן {{קישור שפה\|עברית\|מישור המילקה\|עקליפטיק}}, אבער די עצם שטערן גרופעס נאך וועמען זיי הייסן זענען שוין פון לאנג אפגערוקט{{הערה\|{{רמב"ם\|יסודי התורה\|ג\|ז}}}}.}}, תקופת תמוז איז ווען זי דערגרייכט אנפאנג מזל סרטן, תקופת תשרי ווען זי דערגרייכט אנפאנג מזל מאזנים, און תקופת טבת ווען זי דערגרייכט אנפאנג מזל גדי{{הערה\|{{רמב"ם\|קידוש החודש\|ט\|ג}}}}.
שורה 24:		שורה 24:
	== אין הלכה ==		== אין הלכה ==
	=== מעבר זיין דאס יאר ===		=== מעבר זיין דאס יאר ===
	אין די צייטן ווען מ'פלעגט באשטימען אן [[עיבור יאר\|עיבור-יאר]] לויט א פאקטישן חשבון, איידער מ'האט אוועקגעשטעלט דעם קביעות'דיגן חשבון אין יאר [[ד'קי"ט]], איז די תקופה געווען איינער פון די שטארקע פאקטארן ביים באשטימען אן עיבור יאר. דאס האט געארבעט אז בית דין האט אויסגערעכנט ווען תקופת ניסן גייט אויספאלן, און אויב האבן זיי געזען אז ס'וועט זיין פון ט"ז ניסן (דער צווייטער טאג פסח) און ווייטער, האבן זיי באשטימט מ'זאל צולייגן נאך א חודש אדר, צו מאכן די תקופה פריער<ref>רמב"ם קידוש החודש ד,ב. </ref>. לויט טייל ראשונים איז דער 19-יעריגער מחזור פון עיבור-יארן אויך געבויט לויט די תקופות{{הערה\|שם=ראשונים\|{{היברובוקס\|רבי אברהם בר חייא הנשיא\|ספר העבור\|21292\|מאמר שלישי, שער חמישי\|עמוד=109}} בשם רבינו חסאן הדיין, און רבינו יצחק בן ברוך אלבאליה; {{היברובוקס\|רבינו יצחק הישראלי\|יסוד עולם\|23867\|מאמר ד', פרק ב'\|~~עמוד~~=128}}}}.		אין די צייטן ווען מ'פלעגט באשטימען אן [[עיבור יאר\|עיבור-יאר]] לויט א פאקטישן חשבון, איידער מ'האט אוועקגעשטעלט דעם קביעות'דיגן חשבון אין יאר [[ד'קי"ט]], איז די תקופה געווען איינער פון די שטארקע פאקטארן ביים באשטימען אן עיבור יאר. דאס האט געארבעט אז בית דין האט אויסגערעכנט ווען תקופת ניסן גייט אויספאלן, און אויב האבן זיי געזען אז ס'וועט זיין פון ט"ז ניסן (דער צווייטער טאג פסח) און ווייטער, האבן זיי באשטימט מ'זאל צולייגן נאך א חודש אדר, צו מאכן די תקופה פריער<ref>רמב"ם קידוש החודש ד,ב. </ref>. לויט טייל ראשונים איז דער 19-יעריגער מחזור פון עיבור-יארן אויך געבויט לויט די תקופות{{הערה\|שם=ראשונים\|{{היברובוקס\|רבי אברהם בר חייא הנשיא\|ספר העבור\|21292\|מאמר שלישי, שער חמישי\|עמוד=109}} בשם רבינו חסאן הדיין, און רבינו יצחק בן ברוך אלבאליה; {{היברובוקס\|רבינו יצחק הישראלי\|יסוד עולם\|23867\|מאמר ד', פרק ב'\|page=128}}}}.

	דער רמב"ם שרייבט אז ביי עיבור השנה האט גערעכנט לויט תקופת רב אדא{{הערה\|שם=רמבםיו\|{{רמב"ם\|קידוש החודש\|י\|ו}}}}. עס איז דער איינציגסטע אזא פלאץ, ביי אלע אנדערע זאכן רעכנט מען מיט תקופת שמואל.		דער רמב"ם שרייבט אז ביי עיבור השנה האט גערעכנט לויט תקופת רב אדא{{הערה\|שם=רמבםיו\|{{רמב"ם\|קידוש החודש\|י\|ו}}}}. עס איז דער איינציגסטע אזא פלאץ, ביי אלע אנדערע זאכן רעכנט מען מיט תקופת שמואל.
שורה 57:		שורה 57:
	די שיטה איז בעצם אומפינקטליך, ווייל עס איז בעיקר געמאכט פאר דעם המון עם וואס קען נישט דערהייבן שווערע חשבונות, און די [[סנהדרין]] האבן געהאט די "תקופת רב אדא", וואס איז יא פינקטליך, וועלכן מ'האט נישט ארויסגעגעבן פארן ברייטן המון<ref>ספר העיבור לראב"ח ג,ה.</ref>.		די שיטה איז בעצם אומפינקטליך, ווייל עס איז בעיקר געמאכט פאר דעם המון עם וואס קען נישט דערהייבן שווערע חשבונות, און די [[סנהדרין]] האבן געהאט די "תקופת רב אדא", וואס איז יא פינקטליך, וועלכן מ'האט נישט ארויסגעגעבן פארן ברייטן המון<ref>ספר העיבור לראב"ח ג,ה.</ref>.

	דער חשבון אויסצורעכענען ווען א געוויסע תקופה וועט אויסקומען לויט תקופת שמואל, ווערט געברענגט אין די ראשונים{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי אברהם בר חייא הנשיא\|ספר העבור\|21292\|מאמר שלישי, שער שלישי\|עמוד=97}}; {{רמב"ם\|קידוש החודש\|ט\|ד}}; {{היברובוקס\|אבן עזרא\|ספר העבור\|21162\|ליק, תרל"ד, דף ב' עמוד ב'\|עמוד=19}}}}. די שיטה נעמט אן אז די ערשטע תקופת ניסן פונעם וועלט באשאף איז געווען מיטוואך אנהייב מעת לעת, דאס מיינט דינסטאג נאכט 6:00, און דער מולד פון חודש ניסן איז געווען 7 טעג, 9 שעה און 642 חלקים שפעטער, ד"ה מיטוואך פארטאגס{{הערה\|ברייתא דסוד העיבור אין '''מסכת כותים''' עם פירוש מצרף ומטהר להגר"ח קניבסקי, בני ברק תשכ"ה; {{רמב"ם\|יסודי התורה\|ט\|ג}}}}. פארשידענע הסברים זענען געזאגט געווארן דערויף{{הערה\|{{סמ"ג\|עשה\|מז}}; {{היברובוקס\|רבינו יצחק הישראלי\|יסוד עולם\|23867\|מאמר ד', פרק י"ד\|עמוד=162}}; {{היברובוקס\|רבי אברהם ישעיה קרליץ\|חזון איש\|14336\| חלק אורח חיים, מועד, סימן קל"ח, אות א'\|~~עמוד~~=458}}}} און טייל ראשונים האלטן אז די שיטה גייט נאר לויט דער דעה אז "בתשרי נברא העולם", ווען דער חילוק צווישן דער תקופה און מולד איז געווען קלענער{{הערה\|{{בבלי\|ראש השנה\|ח\|א\|מפרש=תוספות\|ד"ה=לתקופות}}}}.		דער חשבון אויסצורעכענען ווען א געוויסע תקופה וועט אויסקומען לויט תקופת שמואל, ווערט געברענגט אין די ראשונים{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי אברהם בר חייא הנשיא\|ספר העבור\|21292\|מאמר שלישי, שער שלישי\|עמוד=97}}; {{רמב"ם\|קידוש החודש\|ט\|ד}}; {{היברובוקס\|אבן עזרא\|ספר העבור\|21162\|ליק, תרל"ד, דף ב' עמוד ב'\|עמוד=19}}}}. די שיטה נעמט אן אז די ערשטע תקופת ניסן פונעם וועלט באשאף איז געווען מיטוואך אנהייב מעת לעת, דאס מיינט דינסטאג נאכט 6:00, און דער מולד פון חודש ניסן איז געווען 7 טעג, 9 שעה און 642 חלקים שפעטער, ד"ה מיטוואך פארטאגס{{הערה\|ברייתא דסוד העיבור אין '''מסכת כותים''' עם פירוש מצרף ומטהר להגר"ח קניבסקי, בני ברק תשכ"ה; {{רמב"ם\|יסודי התורה\|ט\|ג}}}}. פארשידענע הסברים זענען געזאגט געווארן דערויף{{הערה\|{{סמ"ג\|עשה\|מז}}; {{היברובוקס\|רבינו יצחק הישראלי\|יסוד עולם\|23867\|מאמר ד', פרק י"ד\|עמוד=162}}; {{היברובוקס\|רבי אברהם ישעיה קרליץ\|חזון איש\|14336\| חלק אורח חיים, מועד, סימן קל"ח, אות א'\|page=458}}}} און טייל ראשונים האלטן אז די שיטה גייט נאר לויט דער דעה אז "בתשרי נברא העולם", ווען דער חילוק צווישן דער תקופה און מולד איז געווען קלענער{{הערה\|{{בבלי\|ראש השנה\|ח\|א\|מפרש=תוספות\|ד"ה=לתקופות}}}}.

	זייענדיג אנגענומען אויך ביי אנדערע פעלקער, איז תקופת שמואל גלייך צום אסטראנאמישן באזיס פונעם יוליאנישן קאלענדאר, אזוי אז אין כמעט אלע יארן פאלן די תקופות אויס אין די זעלבע יוליאנער דאטומען. דאס ווערט געניצט דורך די פוסקים אלס א סימן ווען מען הייבט אן זאגן "ותן טל ומטר"{{הערה\|{{טור\|אורח חיים\|קיז\|מפרש=בית יוסף}} בשם דעם [[רבי דוד אבודרהם\|אבודרהם]] (ירושלים תשכ"ג זייט ק"י); שו"ת התשב"ץ [[שית:Sefer_HaTashbetz,_Part_III/123\|חלק ג', סימן קכ"ג]]}}.		זייענדיג אנגענומען אויך ביי אנדערע פעלקער, איז תקופת שמואל גלייך צום אסטראנאמישן באזיס פונעם יוליאנישן קאלענדאר, אזוי אז אין כמעט אלע יארן פאלן די תקופות אויס אין די זעלבע יוליאנער דאטומען. דאס ווערט געניצט דורך די פוסקים אלס א סימן ווען מען הייבט אן זאגן "ותן טל ומטר"{{הערה\|{{טור\|אורח חיים\|קיז\|מפרש=בית יוסף}} בשם דעם [[רבי דוד אבודרהם\|אבודרהם]] (ירושלים תשכ"ג זייט ק"י); שו"ת התשב"ץ [[שית:Sefer_HaTashbetz,_Part_III/123\|חלק ג', סימן קכ"ג]]}}.
שורה 115:		שורה 115:
	די שיטה פון דער אמורא [[רב אדא בר אהבה]] אנבאלאנגט דער לענג פונעם יאר און די תקופות ווערט גערופן "תקופת רב אדא". לויט דער שיטה זענען פארהאן גענוי 235 חדשים אין 19 זון-יארן. לויט טייל ראשונים שטיצט זיך דערויף אונזער סדר פון עיבור יארן{{הערה\|שם=ראשונים}}. די לענג פון א יאר איז לויט דעם 365 טעג, 5 שעה, 997 חלקים און 48 רגעים, וואס א רגע איז 1/76 פון א חלק, און יעדע פון די פיר תקופות איז לאנג 91 טעג, 7 שעה, 519 חלקים און 31 רגעים{{הערה\|{{רמב"ם\|קידוש החודש\|י\|א}}}}. אין היינטיגע צייט-רעכענונגען איז א טראָפּיש יאר לויט רב אדא 365 טעג, 5 שעה, 55 מינוט, און בערך 25 סעקונדעס, און א תקופה איז 91 טעג, 7 שעה, 28 מינוט, און בערך 52 סעקונדעס.		די שיטה פון דער אמורא [[רב אדא בר אהבה]] אנבאלאנגט דער לענג פונעם יאר און די תקופות ווערט גערופן "תקופת רב אדא". לויט דער שיטה זענען פארהאן גענוי 235 חדשים אין 19 זון-יארן. לויט טייל ראשונים שטיצט זיך דערויף אונזער סדר פון עיבור יארן{{הערה\|שם=ראשונים}}. די לענג פון א יאר איז לויט דעם 365 טעג, 5 שעה, 997 חלקים און 48 רגעים, וואס א רגע איז 1/76 פון א חלק, און יעדע פון די פיר תקופות איז לאנג 91 טעג, 7 שעה, 519 חלקים און 31 רגעים{{הערה\|{{רמב"ם\|קידוש החודש\|י\|א}}}}. אין היינטיגע צייט-רעכענונגען איז א טראָפּיש יאר לויט רב אדא 365 טעג, 5 שעה, 55 מינוט, און בערך 25 סעקונדעס, און א תקופה איז 91 טעג, 7 שעה, 28 מינוט, און בערך 52 סעקונדעס.

	דער רמב"ם זאגט אז דעם חשבון האבן די סנהדרין גענוצט{{הערה\|שם=רמבםיו}}, און רבי אברהם בן חייא הנשיא זאגט אז עס איז מקובל [[הלכה למשה מסיני]]{{הערה\|שם=ראבחה\|{{היברובוקס\|רבי אברהם בר חייא הנשיא\|ספר העבור\|21292\|מאמר שלישי, שער חמישי\|עמוד=109}}}}. די תקופה איז אנגענומען צו זיין פינקטליכער ווי תקופת שמואל, און לויט טייל ראשונים איז עס די אמת'ע און פינקטליכע{{הערה\|שם=ראבחה}}. אבער פיל ראשונים האלטן אז עס איז אויך נישט דער גענויער חשבון, נאר בלויז א געוויסער דורכשניט{{הערה\|שם=אש"ה}}. דער חשבון איז זייער נאנט צום חשבון פונעם גריכישן [[היפארכוס]]{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי אברהם בר חייא הנשיא\|ספר העבור\|21292\|מאמר שלישי, שער ראשון\|~~עמוד~~=93}}}}.		דער רמב"ם זאגט אז דעם חשבון האבן די סנהדרין גענוצט{{הערה\|שם=רמבםיו}}, און רבי אברהם בן חייא הנשיא זאגט אז עס איז מקובל [[הלכה למשה מסיני]]{{הערה\|שם=ראבחה\|{{היברובוקס\|רבי אברהם בר חייא הנשיא\|ספר העבור\|21292\|מאמר שלישי, שער חמישי\|עמוד=109}}}}. די תקופה איז אנגענומען צו זיין פינקטליכער ווי תקופת שמואל, און לויט טייל ראשונים איז עס די אמת'ע און פינקטליכע{{הערה\|שם=ראבחה}}. אבער פיל ראשונים האלטן אז עס איז אויך נישט דער גענויער חשבון, נאר בלויז א געוויסער דורכשניט{{הערה\|שם=אש"ה}}. דער חשבון איז זייער נאנט צום חשבון פונעם גריכישן [[היפארכוס]]{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי אברהם בר חייא הנשיא\|ספר העבור\|21292\|מאמר שלישי, שער ראשון\|page=93}}}}.

	די תקופה ווערט צום ערשט דערמאנט דורך די ראשונים בשם רב אדא'ס ברייתא וואס איז היינט פארלוירן{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי אברהם בר חייא הנשיא\|ספר העבור\|21292\|מאמר שלישי, שער רביעי\|~~עמוד~~=103}}}}, און מ'טרעפט עס דאס פריסטע אין אן אראבישן חיבור פון יאר ד'תקפ"ד{{הערה\|איבערגעזעצט דורך צבי לנגרמן, "אימתי נוסד הלוח העברי?", מאיר בניהו (רעדאקטאר), '''אסופות''' א', ירושלים, תשמ"ז, זייט קנ"ט-קס"ח}}.		די תקופה ווערט צום ערשט דערמאנט דורך די ראשונים בשם רב אדא'ס ברייתא וואס איז היינט פארלוירן{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי אברהם בר חייא הנשיא\|ספר העבור\|21292\|מאמר שלישי, שער רביעי\|page=103}}}}, און מ'טרעפט עס דאס פריסטע אין אן אראבישן חיבור פון יאר ד'תקפ"ד{{הערה\|איבערגעזעצט דורך צבי לנגרמן, "אימתי נוסד הלוח העברי?", מאיר בניהו (רעדאקטאר), '''אסופות''' א', ירושלים, תשמ"ז, זייט קנ"ט-קס"ח}}.

	=== די תקופה לויטן רמב"ם ===		=== די תקופה לויטן רמב"ם ===

שווערמער: הגהה

2023-10-26T22:46:04Z

הגהה

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 22:46, 26 אקטאבער 2023
שורה 1:		שורה 1:
	{{דעסקריפציע\|אידישע אסטראנאמישע ~~צעטיילונג~~ פון די יאר}}		{{דעסקריפציע\|אידישע אסטראנאמישע צוטיילונג פון דער זון-יאר}}
	[[טעקע:Summer Solstice Sunrise over Stonehenge 2005.jpg\|קליין\|דער זון אויפגאנג אין "סטאנהענדזש", [[ענגלאנד]], אינעם לענגסטן טאג פון יאר (תקופת תמוז)]]		[[טעקע:Summer Solstice Sunrise over Stonehenge 2005.jpg\|קליין\|דער זון אויפגאנג אין "סטאנהענדזש", [[ענגלאנד]], אינעם לענגסטן טאג פון יאר (תקופת תמוז)]]
	די '''פיר תקופות''' זענען די פיר צייטן אין יאר ווען די זון קומט אן צו איינעם פון אירע ווענדפונקטן. דאס איז שטארק נוגע פאר די חשבונות פונעם [[אידישער לוח\|אידישן לוח]] און דאס זאגן "ותן טל ומטר" און [[ברכת החמה]]. אין די צייטן ווען בית דין האט מעבר געווען יארן לויט א חשבון יעדן יאר, נישט דורך א באשטימטן לוח ווי מיר האבן היינט, האט די תקופה געשפילט די גרעסטע ראלע אינעם מעבר זיין דאס יאר.		די '''פיר תקופות''' זענען די פיר צייטן אין יאר ווען די זון קומט אן צו איינעם פון אירע ווענדפונקטן. דאס איז שטארק נוגע פאר די חשבונות פונעם [[אידישער לוח\|אידישן לוח]] און דאס זאגן "ותן טל ומטר" און [[ברכת החמה]]. אין די צייטן ווען בית דין האט מעבר געווען יארן לויט א חשבון יעדן יאר, נישט דורך א באשטימטן לוח ווי מיר האבן היינט, האט די תקופה געשפילט די גרעסטע ראלע אינעם מעבר זיין דאס יאר.

שווערמער: הגהה

2023-10-26T03:57:44Z

הגהה

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 03:57, 26 אקטאבער 2023
שורה 1:		שורה 1:
	{{דעסקריפציע\|אסטראנאמישע ~~אידישע~~ צעטיילונג פון די יאר}}		{{דעסקריפציע\|אידישע אסטראנאמישע צעטיילונג פון די יאר}}
	[[טעקע:Summer Solstice Sunrise over Stonehenge 2005.jpg\|קליין\|דער זון אויפגאנג אין "סטאנהענדזש", [[ענגלאנד]], אינעם לענגסטן טאג פון יאר (תקופת תמוז)]]		[[טעקע:Summer Solstice Sunrise over Stonehenge 2005.jpg\|קליין\|דער זון אויפגאנג אין "סטאנהענדזש", [[ענגלאנד]], אינעם לענגסטן טאג פון יאר (תקופת תמוז)]]
	די '''פיר תקופות''' זענען די פיר צייטן אין יאר ווען די זון קומט אן צו איינעם פון אירע ווענדפונקטן. דאס איז שטארק נוגע פאר די חשבונות פונעם [[אידישער לוח\|אידישן לוח]] און דאס זאגן "ותן טל ומטר" און [[ברכת החמה]]. אין די צייטן ווען בית דין האט מעבר געווען יארן לויט א חשבון יעדן יאר, נישט דורך א באשטימטן לוח ווי מיר האבן היינט, האט די תקופה געשפילט די גרעסטע ראלע אינעם מעבר זיין דאס יאר.		די '''פיר תקופות''' זענען די פיר צייטן אין יאר ווען די זון קומט אן צו איינעם פון אירע ווענדפונקטן. דאס איז שטארק נוגע פאר די חשבונות פונעם [[אידישער לוח\|אידישן לוח]] און דאס זאגן "ותן טל ומטר" און [[ברכת החמה]]. אין די צייטן ווען בית דין האט מעבר געווען יארן לויט א חשבון יעדן יאר, נישט דורך א באשטימטן לוח ווי מיר האבן היינט, האט די תקופה געשפילט די גרעסטע ראלע אינעם מעבר זיין דאס יאר.

שווערמער: דעסק

2023-10-26T03:57:21Z

דעסק

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 03:57, 26 אקטאבער 2023
שורה 1:		שורה 1:
			{{דעסקריפציע\|אסטראנאמישע אידישע צעטיילונג פון די יאר}}
	[[טעקע:Summer Solstice Sunrise over Stonehenge 2005.jpg\|קליין\|דער זון אויפגאנג אין "סטאנהענדזש", [[ענגלאנד]], אינעם לענגסטן טאג פון יאר (תקופת תמוז)]]		[[טעקע:Summer Solstice Sunrise over Stonehenge 2005.jpg\|קליין\|דער זון אויפגאנג אין "סטאנהענדזש", [[ענגלאנד]], אינעם לענגסטן טאג פון יאר (תקופת תמוז)]]
	די '''פיר תקופות''' זענען די פיר צייטן אין יאר ווען די זון קומט אן צו איינעם פון אירע ווענדפונקטן. דאס איז שטארק נוגע פאר די חשבונות פונעם [[אידישער לוח\|אידישן לוח]] און דאס זאגן "ותן טל ומטר" און [[ברכת החמה]]. אין די צייטן ווען בית דין האט מעבר געווען יארן לויט א חשבון יעדן יאר, נישט דורך א באשטימטן לוח ווי מיר האבן היינט, האט די תקופה געשפילט די גרעסטע ראלע אינעם מעבר זיין דאס יאר.		די '''פיר תקופות''' זענען די פיר צייטן אין יאר ווען די זון קומט אן צו איינעם פון אירע ווענדפונקטן. דאס איז שטארק נוגע פאר די חשבונות פונעם [[אידישער לוח\|אידישן לוח]] און דאס זאגן "ותן טל ומטר" און [[ברכת החמה]]. אין די צייטן ווען בית דין האט מעבר געווען יארן לויט א חשבון יעדן יאר, נישט דורך א באשטימטן לוח ווי מיר האבן היינט, האט די תקופה געשפילט די גרעסטע ראלע אינעם מעבר זיין דאס יאר.

צמא לדעת: החלפת טקסט – "[[ת:" ב־"[[שית:"

2023-09-27T22:50:35Z

החלפת טקסט – "[[ת:" ב־"[[שית:"

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 22:50, 27 סעפטעמבער 2023
שורה 43:		שורה 43:

	=== אין אגדת חז"ל ===		=== אין אגדת חז"ל ===
	פון [[חז"ל]] זעט אויס אז באלד פון [[ששת ימי בראשית]] איז דער גאנג פון דער זון געווען לויט די תקופות. אין [[פרקי דרבי אליעזר]]{{הערה\|[[ת:Pirkei_DeRabbi_Eliezer/8\|פרק ח]]}} ווערט פארציילט אז באלד ווען דער אויבערשטער האט באשאפן די זון, האט ער איינגעארדנט די תקופות און איבערגעגעבן די חשבונות פאר אדם הראשון, ווי עס שטייט אין פסוק "זה ספר תולדות אדם"{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ה\|א}}}}. אויך ברענגט די גמרא א [[ברייתא]] וואס דערציילט אז ווען [[אדם הראשון]] האט געזען אין די טעג פאר תקופת טבת ווי די טעג ווערן אלץ קירצער, האט ער געמיינט אז דאס איז א שטראף אויפן [[חטא עץ הדעת]], אז דער טאג גייט ווערן קלענער און קלענער ביז די וועלט ווען חרוב ווערן, און דעריבער האט ער געפאסט אכט טעג. נאך תקופת טבת, ווען ער האט געזען ווי די טעג הייבן ווידער אן גרעסער ווערן, האט ער פארשטאנען אז דאס איז דער שטייגער פון דער וועלט און ער האט דאן געמאכט אכט טעג א יום טוב. דעם קומענדיגן יאר האט ער געהאלטן אלע זעכצן טעג א יום טוב. שפעטער האבן די גוים קובע געווען אין די טעג חגאות פאר זייערע עבודה זרה'ס, די רוימישע "סטרנורא" און "קלנדא"{{הערה\|{{בבלי\|עבודה זרה\|ח\|א}}}}.		פון [[חז"ל]] זעט אויס אז באלד פון [[ששת ימי בראשית]] איז דער גאנג פון דער זון געווען לויט די תקופות. אין [[פרקי דרבי אליעזר]]{{הערה\|[[שית:Pirkei_DeRabbi_Eliezer/8\|פרק ח]]}} ווערט פארציילט אז באלד ווען דער אויבערשטער האט באשאפן די זון, האט ער איינגעארדנט די תקופות און איבערגעגעבן די חשבונות פאר אדם הראשון, ווי עס שטייט אין פסוק "זה ספר תולדות אדם"{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ה\|א}}}}. אויך ברענגט די גמרא א [[ברייתא]] וואס דערציילט אז ווען [[אדם הראשון]] האט געזען אין די טעג פאר תקופת טבת ווי די טעג ווערן אלץ קירצער, האט ער געמיינט אז דאס איז א שטראף אויפן [[חטא עץ הדעת]], אז דער טאג גייט ווערן קלענער און קלענער ביז די וועלט ווען חרוב ווערן, און דעריבער האט ער געפאסט אכט טעג. נאך תקופת טבת, ווען ער האט געזען ווי די טעג הייבן ווידער אן גרעסער ווערן, האט ער פארשטאנען אז דאס איז דער שטייגער פון דער וועלט און ער האט דאן געמאכט אכט טעג א יום טוב. דעם קומענדיגן יאר האט ער געהאלטן אלע זעכצן טעג א יום טוב. שפעטער האבן די גוים קובע געווען אין די טעג חגאות פאר זייערע עבודה זרה'ס, די רוימישע "סטרנורא" און "קלנדא"{{הערה\|{{בבלי\|עבודה זרה\|ח\|א}}}}.

	ווידעראום אין טייל מפרשים אויפן פסוק "עוד כל ימי הארץ זרע וקציר וקר וחם וקיץ וחרף ויום ולילה לא ישבתו"{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ח\|כב}}}}, ווערט ערקלערט אז ביזן [[מבול]] איז דער גאנג פון דער זון אלץ געווען העכער דער קו המשווה, אזויווי אין תקופת ניסן, און נאר נאכן מבול האט איר קרייז אוועקגענויגט פון דער קו המשווה וואס האט געברענגט צו פיר תקופות אין יאר{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ח\|כב\|מפרש=ספורנו}}}}. א ראיה דערצו ווערט געברענגט פונעם מדרש{{הערה\|{{מדרש רבה\|בראשית\|לד\|יא}}}} אויף דעם פסוק וואס זאגט אז ביזן מבול איז אלעמאל געווען "א שיינער וועטער אזויווי אין תקופת ניסן"{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ח\|כב\|מפרש=מלבי"ם}}; [https://library.alhatorah.org/?r1=R._S.R._Hirsch_Bereshit_8 רש"ר הירש] ביי alhatorah}}		ווידעראום אין טייל מפרשים אויפן פסוק "עוד כל ימי הארץ זרע וקציר וקר וחם וקיץ וחרף ויום ולילה לא ישבתו"{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ח\|כב}}}}, ווערט ערקלערט אז ביזן [[מבול]] איז דער גאנג פון דער זון אלץ געווען העכער דער קו המשווה, אזויווי אין תקופת ניסן, און נאר נאכן מבול האט איר קרייז אוועקגענויגט פון דער קו המשווה וואס האט געברענגט צו פיר תקופות אין יאר{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ח\|כב\|מפרש=ספורנו}}}}. א ראיה דערצו ווערט געברענגט פונעם מדרש{{הערה\|{{מדרש רבה\|בראשית\|לד\|יא}}}} אויף דעם פסוק וואס זאגט אז ביזן מבול איז אלעמאל געווען "א שיינער וועטער אזויווי אין תקופת ניסן"{{הערה\|{{תנ"ך\|בראשית\|ח\|כב\|מפרש=מלבי"ם}}; [https://library.alhatorah.org/?r1=R._S.R._Hirsch_Bereshit_8 רש"ר הירש] ביי alhatorah}}
שורה 58:		שורה 58:
	דער חשבון אויסצורעכענען ווען א געוויסע תקופה וועט אויסקומען לויט תקופת שמואל, ווערט געברענגט אין די ראשונים{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי אברהם בר חייא הנשיא\|ספר העבור\|21292\|מאמר שלישי, שער שלישי\|עמוד=97}}; {{רמב"ם\|קידוש החודש\|ט\|ד}}; {{היברובוקס\|אבן עזרא\|ספר העבור\|21162\|ליק, תרל"ד, דף ב' עמוד ב'\|עמוד=19}}}}. די שיטה נעמט אן אז די ערשטע תקופת ניסן פונעם וועלט באשאף איז געווען מיטוואך אנהייב מעת לעת, דאס מיינט דינסטאג נאכט 6:00, און דער מולד פון חודש ניסן איז געווען 7 טעג, 9 שעה און 642 חלקים שפעטער, ד"ה מיטוואך פארטאגס{{הערה\|ברייתא דסוד העיבור אין '''מסכת כותים''' עם פירוש מצרף ומטהר להגר"ח קניבסקי, בני ברק תשכ"ה; {{רמב"ם\|יסודי התורה\|ט\|ג}}}}. פארשידענע הסברים זענען געזאגט געווארן דערויף{{הערה\|{{סמ"ג\|עשה\|מז}}; {{היברובוקס\|רבינו יצחק הישראלי\|יסוד עולם\|23867\|מאמר ד', פרק י"ד\|עמוד=162}}; {{היברובוקס\|רבי אברהם ישעיה קרליץ\|חזון איש\|14336\| חלק אורח חיים, מועד, סימן קל"ח, אות א'\|עמוד=458}}}} און טייל ראשונים האלטן אז די שיטה גייט נאר לויט דער דעה אז "בתשרי נברא העולם", ווען דער חילוק צווישן דער תקופה און מולד איז געווען קלענער{{הערה\|{{בבלי\|ראש השנה\|ח\|א\|מפרש=תוספות\|ד"ה=לתקופות}}}}.		דער חשבון אויסצורעכענען ווען א געוויסע תקופה וועט אויסקומען לויט תקופת שמואל, ווערט געברענגט אין די ראשונים{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי אברהם בר חייא הנשיא\|ספר העבור\|21292\|מאמר שלישי, שער שלישי\|עמוד=97}}; {{רמב"ם\|קידוש החודש\|ט\|ד}}; {{היברובוקס\|אבן עזרא\|ספר העבור\|21162\|ליק, תרל"ד, דף ב' עמוד ב'\|עמוד=19}}}}. די שיטה נעמט אן אז די ערשטע תקופת ניסן פונעם וועלט באשאף איז געווען מיטוואך אנהייב מעת לעת, דאס מיינט דינסטאג נאכט 6:00, און דער מולד פון חודש ניסן איז געווען 7 טעג, 9 שעה און 642 חלקים שפעטער, ד"ה מיטוואך פארטאגס{{הערה\|ברייתא דסוד העיבור אין '''מסכת כותים''' עם פירוש מצרף ומטהר להגר"ח קניבסקי, בני ברק תשכ"ה; {{רמב"ם\|יסודי התורה\|ט\|ג}}}}. פארשידענע הסברים זענען געזאגט געווארן דערויף{{הערה\|{{סמ"ג\|עשה\|מז}}; {{היברובוקס\|רבינו יצחק הישראלי\|יסוד עולם\|23867\|מאמר ד', פרק י"ד\|עמוד=162}}; {{היברובוקס\|רבי אברהם ישעיה קרליץ\|חזון איש\|14336\| חלק אורח חיים, מועד, סימן קל"ח, אות א'\|עמוד=458}}}} און טייל ראשונים האלטן אז די שיטה גייט נאר לויט דער דעה אז "בתשרי נברא העולם", ווען דער חילוק צווישן דער תקופה און מולד איז געווען קלענער{{הערה\|{{בבלי\|ראש השנה\|ח\|א\|מפרש=תוספות\|ד"ה=לתקופות}}}}.

	זייענדיג אנגענומען אויך ביי אנדערע פעלקער, איז תקופת שמואל גלייך צום אסטראנאמישן באזיס פונעם יוליאנישן קאלענדאר, אזוי אז אין כמעט אלע יארן פאלן די תקופות אויס אין די זעלבע יוליאנער דאטומען. דאס ווערט געניצט דורך די פוסקים אלס א סימן ווען מען הייבט אן זאגן "ותן טל ומטר"{{הערה\|{{טור\|אורח חיים\|קיז\|מפרש=בית יוסף}} בשם דעם [[רבי דוד אבודרהם\|אבודרהם]] (ירושלים תשכ"ג זייט ק"י); שו"ת התשב"ץ [[ת:Sefer_HaTashbetz,_Part_III/123\|חלק ג', סימן קכ"ג]]}}.		זייענדיג אנגענומען אויך ביי אנדערע פעלקער, איז תקופת שמואל גלייך צום אסטראנאמישן באזיס פונעם יוליאנישן קאלענדאר, אזוי אז אין כמעט אלע יארן פאלן די תקופות אויס אין די זעלבע יוליאנער דאטומען. דאס ווערט געניצט דורך די פוסקים אלס א סימן ווען מען הייבט אן זאגן "ותן טל ומטר"{{הערה\|{{טור\|אורח חיים\|קיז\|מפרש=בית יוסף}} בשם דעם [[רבי דוד אבודרהם\|אבודרהם]] (ירושלים תשכ"ג זייט ק"י); שו"ת התשב"ץ [[שית:Sefer_HaTashbetz,_Part_III/123\|חלק ג', סימן קכ"ג]]}}.

	לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר טוישן זיך דאטומען יעדע 100 אדער 200 יאר. די יעצטיגע דאטומען זענען גילטיג פון 1901 ביז 2099 למספרם. דער סדר גייט אין א "מחזור קטן" פון פיר יאר, אנגעפאנגען פון שנת א'. דער לעצטער מחזור האט זיך אנגעהויבן ניסן תשפ"א און וועט זיך ענדיגן טבת תשפ"ו.		לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר טוישן זיך דאטומען יעדע 100 אדער 200 יאר. די יעצטיגע דאטומען זענען גילטיג פון 1901 ביז 2099 למספרם. דער סדר גייט אין א "מחזור קטן" פון פיר יאר, אנגעפאנגען פון שנת א'. דער לעצטער מחזור האט זיך אנגעהויבן ניסן תשפ"א און וועט זיך ענדיגן טבת תשפ"ו.

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 21:31, 20 נאוועמבער 2023
שורה 1:		שורה 1:
	{{דעסקריפציע\|אידישע אסטראנאמישע ~~צוטיילונג~~ פון דער זון-יאר}}		{{דעסקריפציע\|אידישע אסטראנאמישע צעטיילונג פון דער זון-יאר}}
	[[טעקע:Summer Solstice Sunrise over Stonehenge 2005.jpg\|קליין\|דער זון אויפגאנג אין "סטאנהענדזש", [[ענגלאנד]], אינעם לענגסטן טאג פון יאר (תקופת תמוז)]]		[[טעקע:Summer Solstice Sunrise over Stonehenge 2005.jpg\|קליין\|דער זון אויפגאנג אין "סטאנהענדזש", [[ענגלאנד]], אינעם לענגסטן טאג פון יאר (תקופת תמוז)]]
	די '''פיר תקופות''' זענען די פיר צייטן אין יאר ווען די זון קומט אן צו איינעם פון אירע ווענדפונקטן. דאס איז שטארק נוגע פאר די חשבונות פונעם [[אידישער לוח\|אידישן לוח]] און דאס זאגן "ותן טל ומטר" און [[ברכת החמה]]. אין די צייטן ווען בית דין האט מעבר געווען יארן לויט א חשבון יעדן יאר, נישט דורך א באשטימטן לוח ווי מיר האבן היינט, האט די תקופה געשפילט די גרעסטע ראלע אינעם מעבר זיין דאס יאר.		די '''פיר תקופות''' זענען די פיר צייטן אין יאר ווען די זון קומט אן צו איינעם פון אירע ווענדפונקטן. דאס איז שטארק נוגע פאר די חשבונות פונעם [[אידישער לוח\|אידישן לוח]] און דאס זאגן "ותן טל ומטר" און [[ברכת החמה]]. אין די צייטן ווען בית דין האט מעבר געווען יארן לויט א חשבון יעדן יאר, נישט דורך א באשטימטן לוח ווי מיר האבן היינט, האט די תקופה געשפילט די גרעסטע ראלע אינעם מעבר זיין דאס יאר.

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 12:16, 12 נאוועמבער 2023
שורה 12:		שורה 12:
	די פיר תקופות זענען אין צענטער פון די פיר סעזאנען, און טיילן איין דאס [[טראפישע יאר\|טראָפּישע יאר]] אויף פיר. זיי ווערן אנגערופן נאך דעם [[חודש]] ווען זיי געפאלן אממערסטנס אויס: תשרי, טבת, ניסן און תמוז. דער טאג פון א תקופה ווערט אנגערופן אין [[גמרא]] "יום תקופה"{{הערה\|שם=סנהדריג\|{{בבלי\|סנהדרין\|יג\|א}}}}, א טערמין וואס מ'טרעפט אויך אין די מגילות ים המלח{{הערה\|[https://www.researchgate.net/publication/322034015_A_Newly_Reconstructed_Calendrical_Scroll_from_Qumran_in_Cryptic_Script מגילה 4Q324d]}}. דאס ווארט "תקופה" קען זיך אויך באציען צום צייט-אפשניט פון איין תקופה צו דער צווייטער, און עס ווערט גערופן אויפן נאמען פון דער תקופה וואס האט עס אנגעהויבן{{הערה\|ווי אין דער סוגיא אין {{בבלי\|ראש השנה\|כא\|א}}}}.		די פיר תקופות זענען אין צענטער פון די פיר סעזאנען, און טיילן איין דאס [[טראפישע יאר\|טראָפּישע יאר]] אויף פיר. זיי ווערן אנגערופן נאך דעם [[חודש]] ווען זיי געפאלן אממערסטנס אויס: תשרי, טבת, ניסן און תמוז. דער טאג פון א תקופה ווערט אנגערופן אין [[גמרא]] "יום תקופה"{{הערה\|שם=סנהדריג\|{{בבלי\|סנהדרין\|יג\|א}}}}, א טערמין וואס מ'טרעפט אויך אין די מגילות ים המלח{{הערה\|[https://www.researchgate.net/publication/322034015_A_Newly_Reconstructed_Calendrical_Scroll_from_Qumran_in_Cryptic_Script מגילה 4Q324d]}}. דאס ווארט "תקופה" קען זיך אויך באציען צום צייט-אפשניט פון איין תקופה צו דער צווייטער, און עס ווערט גערופן אויפן נאמען פון דער תקופה וואס האט עס אנגעהויבן{{הערה\|ווי אין דער סוגיא אין {{בבלי\|ראש השנה\|כא\|א}}}}.

	דער שורש פונעם ווארט "תקופה" איז מלשון "הקפה" – ארומקרייזן, און עס מיינט "צוריקקומען צום אנהייב". טראצדעם וואס ביי דער תקופה קומט די זון נאכנישט צוריק צום אנהייב פון איר גאנג, נאר ענדיגט בלויז א פערטל דערפון, ווערט עס אבער אנגערופן א "תקופה", וויבאלד עס ענדיגט זיך איין טייל פון די פארשידענע טוישונגען אינעם יאר{{הערה\|שם=עיבורב\|{{היברובוקס\|רבי אברהם בר חייא הנשיא\|ספר העבור\|21292\|מאמר שלישי, שער שני\|~~עמוד~~=95}}: {{ציטוטון\|ואנו קוראין לארבעת חלקי השנה תקופות, מפני שהזמן בכל התקופה מהן גומר את ענין אחד ממדת הלילה והיום בחסרונן או יתרונן ומתחיל בענין אחר, וכן במהלכה ובמעמדה מן הארץ; בכל תקופה ותקופה גומרת ענין אחד ומתחלת בענין אחר.}}}}.		דער שורש פונעם ווארט "תקופה" איז מלשון "הקפה" – ארומקרייזן, און עס מיינט "צוריקקומען צום אנהייב". טראצדעם וואס ביי דער תקופה קומט די זון נאכנישט צוריק צום אנהייב פון איר גאנג, נאר ענדיגט בלויז א פערטל דערפון, ווערט עס אבער אנגערופן א "תקופה", וויבאלד עס ענדיגט זיך איין טייל פון די פארשידענע טוישונגען אינעם יאר{{הערה\|שם=עיבורב\|{{היברובוקס\|רבי אברהם בר חייא הנשיא\|ספר העבור\|21292\|מאמר שלישי, שער שני\|page=95}}: {{ציטוטון\|ואנו קוראין לארבעת חלקי השנה תקופות, מפני שהזמן בכל התקופה מהן גומר את ענין אחד ממדת הלילה והיום בחסרונן או יתרונן ומתחיל בענין אחר, וכן במהלכה ובמעמדה מן הארץ; בכל תקופה ותקופה גומרת ענין אחד ומתחלת בענין אחר.}}}}.

	תקופת תשרי איז אינמיטן הערבסט און איז איינס פון די צוויי מאל אין יאר ווען די זון איז אייניג מיט דער [[קו המשווה]]. תקופת טבת איז אינמיטן ווינטער, ווען די זון איז ביי איר סאמע צפון-פונקט, 23.44°N פון דער קו המשווה. תקופת ניסן איז אינמיטן פרילינג, דאס צווייטע מאל ווען די זון איז אייניג מיט דער קו המשווה. תקופת תמוז איז אינמיטן זומער, ווען די זון איז ביי איר סאמע דרום-פונקט, 23.44°S פון דער קו המשווה. תקופות תמוז און טבת זענען די קורצסטע און לענגסטע טעג אין יאר (Solstice), און תקופות ניסן און תשרי זענען די צוויי גלייכנעכט (Equinox){{הערה\|שם=עיבורב}}. אזוי אויך איז תקופת ניסן די צייט ווען די זון דערגרייכט אנפאנג פון [[גלגל המזלות\|מזל]] טלה{{ביאור\|די נעמען פון די מזלות וואס ווערן דא דערמאנט, זענען געבארגטע טערמינען פאר פאזיציעס פון דער זון איבערן {{קישור שפה\|עברית\|מישור המילקה\|עקליפטיק}}, אבער די עצם שטערן גרופעס נאך וועמען זיי הייסן זענען שוין פון לאנג אפגערוקט{{הערה\|{{רמב"ם\|יסודי התורה\|ג\|ז}}}}.}}, תקופת תמוז איז ווען זי דערגרייכט אנפאנג מזל סרטן, תקופת תשרי ווען זי דערגרייכט אנפאנג מזל מאזנים, און תקופת טבת ווען זי דערגרייכט אנפאנג מזל גדי{{הערה\|{{רמב"ם\|קידוש החודש\|ט\|ג}}}}.		תקופת תשרי איז אינמיטן הערבסט און איז איינס פון די צוויי מאל אין יאר ווען די זון איז אייניג מיט דער [[קו המשווה]]. תקופת טבת איז אינמיטן ווינטער, ווען די זון איז ביי איר סאמע צפון-פונקט, 23.44°N פון דער קו המשווה. תקופת ניסן איז אינמיטן פרילינג, דאס צווייטע מאל ווען די זון איז אייניג מיט דער קו המשווה. תקופת תמוז איז אינמיטן זומער, ווען די זון איז ביי איר סאמע דרום-פונקט, 23.44°S פון דער קו המשווה. תקופות תמוז און טבת זענען די קורצסטע און לענגסטע טעג אין יאר (Solstice), און תקופות ניסן און תשרי זענען די צוויי גלייכנעכט (Equinox){{הערה\|שם=עיבורב}}. אזוי אויך איז תקופת ניסן די צייט ווען די זון דערגרייכט אנפאנג פון [[גלגל המזלות\|מזל]] טלה{{ביאור\|די נעמען פון די מזלות וואס ווערן דא דערמאנט, זענען געבארגטע טערמינען פאר פאזיציעס פון דער זון איבערן {{קישור שפה\|עברית\|מישור המילקה\|עקליפטיק}}, אבער די עצם שטערן גרופעס נאך וועמען זיי הייסן זענען שוין פון לאנג אפגערוקט{{הערה\|{{רמב"ם\|יסודי התורה\|ג\|ז}}}}.}}, תקופת תמוז איז ווען זי דערגרייכט אנפאנג מזל סרטן, תקופת תשרי ווען זי דערגרייכט אנפאנג מזל מאזנים, און תקופת טבת ווען זי דערגרייכט אנפאנג מזל גדי{{הערה\|{{רמב"ם\|קידוש החודש\|ט\|ג}}}}.
שורה 24:		שורה 24:
	== אין הלכה ==		== אין הלכה ==
	=== מעבר זיין דאס יאר ===		=== מעבר זיין דאס יאר ===
	אין די צייטן ווען מ'פלעגט באשטימען אן [[עיבור יאר\|עיבור-יאר]] לויט א פאקטישן חשבון, איידער מ'האט אוועקגעשטעלט דעם קביעות'דיגן חשבון אין יאר [[ד'קי"ט]], איז די תקופה געווען איינער פון די שטארקע פאקטארן ביים באשטימען אן עיבור יאר. דאס האט געארבעט אז בית דין האט אויסגערעכנט ווען תקופת ניסן גייט אויספאלן, און אויב האבן זיי געזען אז ס'וועט זיין פון ט"ז ניסן (דער צווייטער טאג פסח) און ווייטער, האבן זיי באשטימט מ'זאל צולייגן נאך א חודש אדר, צו מאכן די תקופה פריער<ref>רמב"ם קידוש החודש ד,ב. </ref>. לויט טייל ראשונים איז דער 19-יעריגער מחזור פון עיבור-יארן אויך געבויט לויט די תקופות{{הערה\|שם=ראשונים\|{{היברובוקס\|רבי אברהם בר חייא הנשיא\|ספר העבור\|21292\|מאמר שלישי, שער חמישי\|עמוד=109}} בשם רבינו חסאן הדיין, און רבינו יצחק בן ברוך אלבאליה; {{היברובוקס\|רבינו יצחק הישראלי\|יסוד עולם\|23867\|מאמר ד', פרק ב'\|~~עמוד~~=128}}}}.		אין די צייטן ווען מ'פלעגט באשטימען אן [[עיבור יאר\|עיבור-יאר]] לויט א פאקטישן חשבון, איידער מ'האט אוועקגעשטעלט דעם קביעות'דיגן חשבון אין יאר [[ד'קי"ט]], איז די תקופה געווען איינער פון די שטארקע פאקטארן ביים באשטימען אן עיבור יאר. דאס האט געארבעט אז בית דין האט אויסגערעכנט ווען תקופת ניסן גייט אויספאלן, און אויב האבן זיי געזען אז ס'וועט זיין פון ט"ז ניסן (דער צווייטער טאג פסח) און ווייטער, האבן זיי באשטימט מ'זאל צולייגן נאך א חודש אדר, צו מאכן די תקופה פריער<ref>רמב"ם קידוש החודש ד,ב. </ref>. לויט טייל ראשונים איז דער 19-יעריגער מחזור פון עיבור-יארן אויך געבויט לויט די תקופות{{הערה\|שם=ראשונים\|{{היברובוקס\|רבי אברהם בר חייא הנשיא\|ספר העבור\|21292\|מאמר שלישי, שער חמישי\|עמוד=109}} בשם רבינו חסאן הדיין, און רבינו יצחק בן ברוך אלבאליה; {{היברובוקס\|רבינו יצחק הישראלי\|יסוד עולם\|23867\|מאמר ד', פרק ב'\|page=128}}}}.

	דער רמב"ם שרייבט אז ביי עיבור השנה האט גערעכנט לויט תקופת רב אדא{{הערה\|שם=רמבםיו\|{{רמב"ם\|קידוש החודש\|י\|ו}}}}. עס איז דער איינציגסטע אזא פלאץ, ביי אלע אנדערע זאכן רעכנט מען מיט תקופת שמואל.		דער רמב"ם שרייבט אז ביי עיבור השנה האט גערעכנט לויט תקופת רב אדא{{הערה\|שם=רמבםיו\|{{רמב"ם\|קידוש החודש\|י\|ו}}}}. עס איז דער איינציגסטע אזא פלאץ, ביי אלע אנדערע זאכן רעכנט מען מיט תקופת שמואל.
שורה 57:		שורה 57:
	די שיטה איז בעצם אומפינקטליך, ווייל עס איז בעיקר געמאכט פאר דעם המון עם וואס קען נישט דערהייבן שווערע חשבונות, און די [[סנהדרין]] האבן געהאט די "תקופת רב אדא", וואס איז יא פינקטליך, וועלכן מ'האט נישט ארויסגעגעבן פארן ברייטן המון<ref>ספר העיבור לראב"ח ג,ה.</ref>.		די שיטה איז בעצם אומפינקטליך, ווייל עס איז בעיקר געמאכט פאר דעם המון עם וואס קען נישט דערהייבן שווערע חשבונות, און די [[סנהדרין]] האבן געהאט די "תקופת רב אדא", וואס איז יא פינקטליך, וועלכן מ'האט נישט ארויסגעגעבן פארן ברייטן המון<ref>ספר העיבור לראב"ח ג,ה.</ref>.

	דער חשבון אויסצורעכענען ווען א געוויסע תקופה וועט אויסקומען לויט תקופת שמואל, ווערט געברענגט אין די ראשונים{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי אברהם בר חייא הנשיא\|ספר העבור\|21292\|מאמר שלישי, שער שלישי\|עמוד=97}}; {{רמב"ם\|קידוש החודש\|ט\|ד}}; {{היברובוקס\|אבן עזרא\|ספר העבור\|21162\|ליק, תרל"ד, דף ב' עמוד ב'\|עמוד=19}}}}. די שיטה נעמט אן אז די ערשטע תקופת ניסן פונעם וועלט באשאף איז געווען מיטוואך אנהייב מעת לעת, דאס מיינט דינסטאג נאכט 6:00, און דער מולד פון חודש ניסן איז געווען 7 טעג, 9 שעה און 642 חלקים שפעטער, ד"ה מיטוואך פארטאגס{{הערה\|ברייתא דסוד העיבור אין '''מסכת כותים''' עם פירוש מצרף ומטהר להגר"ח קניבסקי, בני ברק תשכ"ה; {{רמב"ם\|יסודי התורה\|ט\|ג}}}}. פארשידענע הסברים זענען געזאגט געווארן דערויף{{הערה\|{{סמ"ג\|עשה\|מז}}; {{היברובוקס\|רבינו יצחק הישראלי\|יסוד עולם\|23867\|מאמר ד', פרק י"ד\|עמוד=162}}; {{היברובוקס\|רבי אברהם ישעיה קרליץ\|חזון איש\|14336\| חלק אורח חיים, מועד, סימן קל"ח, אות א'\|~~עמוד~~=458}}}} און טייל ראשונים האלטן אז די שיטה גייט נאר לויט דער דעה אז "בתשרי נברא העולם", ווען דער חילוק צווישן דער תקופה און מולד איז געווען קלענער{{הערה\|{{בבלי\|ראש השנה\|ח\|א\|מפרש=תוספות\|ד"ה=לתקופות}}}}.		דער חשבון אויסצורעכענען ווען א געוויסע תקופה וועט אויסקומען לויט תקופת שמואל, ווערט געברענגט אין די ראשונים{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי אברהם בר חייא הנשיא\|ספר העבור\|21292\|מאמר שלישי, שער שלישי\|עמוד=97}}; {{רמב"ם\|קידוש החודש\|ט\|ד}}; {{היברובוקס\|אבן עזרא\|ספר העבור\|21162\|ליק, תרל"ד, דף ב' עמוד ב'\|עמוד=19}}}}. די שיטה נעמט אן אז די ערשטע תקופת ניסן פונעם וועלט באשאף איז געווען מיטוואך אנהייב מעת לעת, דאס מיינט דינסטאג נאכט 6:00, און דער מולד פון חודש ניסן איז געווען 7 טעג, 9 שעה און 642 חלקים שפעטער, ד"ה מיטוואך פארטאגס{{הערה\|ברייתא דסוד העיבור אין '''מסכת כותים''' עם פירוש מצרף ומטהר להגר"ח קניבסקי, בני ברק תשכ"ה; {{רמב"ם\|יסודי התורה\|ט\|ג}}}}. פארשידענע הסברים זענען געזאגט געווארן דערויף{{הערה\|{{סמ"ג\|עשה\|מז}}; {{היברובוקס\|רבינו יצחק הישראלי\|יסוד עולם\|23867\|מאמר ד', פרק י"ד\|עמוד=162}}; {{היברובוקס\|רבי אברהם ישעיה קרליץ\|חזון איש\|14336\| חלק אורח חיים, מועד, סימן קל"ח, אות א'\|page=458}}}} און טייל ראשונים האלטן אז די שיטה גייט נאר לויט דער דעה אז "בתשרי נברא העולם", ווען דער חילוק צווישן דער תקופה און מולד איז געווען קלענער{{הערה\|{{בבלי\|ראש השנה\|ח\|א\|מפרש=תוספות\|ד"ה=לתקופות}}}}.

	זייענדיג אנגענומען אויך ביי אנדערע פעלקער, איז תקופת שמואל גלייך צום אסטראנאמישן באזיס פונעם יוליאנישן קאלענדאר, אזוי אז אין כמעט אלע יארן פאלן די תקופות אויס אין די זעלבע יוליאנער דאטומען. דאס ווערט געניצט דורך די פוסקים אלס א סימן ווען מען הייבט אן זאגן "ותן טל ומטר"{{הערה\|{{טור\|אורח חיים\|קיז\|מפרש=בית יוסף}} בשם דעם [[רבי דוד אבודרהם\|אבודרהם]] (ירושלים תשכ"ג זייט ק"י); שו"ת התשב"ץ [[שית:Sefer_HaTashbetz,_Part_III/123\|חלק ג', סימן קכ"ג]]}}.		זייענדיג אנגענומען אויך ביי אנדערע פעלקער, איז תקופת שמואל גלייך צום אסטראנאמישן באזיס פונעם יוליאנישן קאלענדאר, אזוי אז אין כמעט אלע יארן פאלן די תקופות אויס אין די זעלבע יוליאנער דאטומען. דאס ווערט געניצט דורך די פוסקים אלס א סימן ווען מען הייבט אן זאגן "ותן טל ומטר"{{הערה\|{{טור\|אורח חיים\|קיז\|מפרש=בית יוסף}} בשם דעם [[רבי דוד אבודרהם\|אבודרהם]] (ירושלים תשכ"ג זייט ק"י); שו"ת התשב"ץ [[שית:Sefer_HaTashbetz,_Part_III/123\|חלק ג', סימן קכ"ג]]}}.
שורה 115:		שורה 115:
	די שיטה פון דער אמורא [[רב אדא בר אהבה]] אנבאלאנגט דער לענג פונעם יאר און די תקופות ווערט גערופן "תקופת רב אדא". לויט דער שיטה זענען פארהאן גענוי 235 חדשים אין 19 זון-יארן. לויט טייל ראשונים שטיצט זיך דערויף אונזער סדר פון עיבור יארן{{הערה\|שם=ראשונים}}. די לענג פון א יאר איז לויט דעם 365 טעג, 5 שעה, 997 חלקים און 48 רגעים, וואס א רגע איז 1/76 פון א חלק, און יעדע פון די פיר תקופות איז לאנג 91 טעג, 7 שעה, 519 חלקים און 31 רגעים{{הערה\|{{רמב"ם\|קידוש החודש\|י\|א}}}}. אין היינטיגע צייט-רעכענונגען איז א טראָפּיש יאר לויט רב אדא 365 טעג, 5 שעה, 55 מינוט, און בערך 25 סעקונדעס, און א תקופה איז 91 טעג, 7 שעה, 28 מינוט, און בערך 52 סעקונדעס.		די שיטה פון דער אמורא [[רב אדא בר אהבה]] אנבאלאנגט דער לענג פונעם יאר און די תקופות ווערט גערופן "תקופת רב אדא". לויט דער שיטה זענען פארהאן גענוי 235 חדשים אין 19 זון-יארן. לויט טייל ראשונים שטיצט זיך דערויף אונזער סדר פון עיבור יארן{{הערה\|שם=ראשונים}}. די לענג פון א יאר איז לויט דעם 365 טעג, 5 שעה, 997 חלקים און 48 רגעים, וואס א רגע איז 1/76 פון א חלק, און יעדע פון די פיר תקופות איז לאנג 91 טעג, 7 שעה, 519 חלקים און 31 רגעים{{הערה\|{{רמב"ם\|קידוש החודש\|י\|א}}}}. אין היינטיגע צייט-רעכענונגען איז א טראָפּיש יאר לויט רב אדא 365 טעג, 5 שעה, 55 מינוט, און בערך 25 סעקונדעס, און א תקופה איז 91 טעג, 7 שעה, 28 מינוט, און בערך 52 סעקונדעס.

	דער רמב"ם זאגט אז דעם חשבון האבן די סנהדרין גענוצט{{הערה\|שם=רמבםיו}}, און רבי אברהם בן חייא הנשיא זאגט אז עס איז מקובל [[הלכה למשה מסיני]]{{הערה\|שם=ראבחה\|{{היברובוקס\|רבי אברהם בר חייא הנשיא\|ספר העבור\|21292\|מאמר שלישי, שער חמישי\|עמוד=109}}}}. די תקופה איז אנגענומען צו זיין פינקטליכער ווי תקופת שמואל, און לויט טייל ראשונים איז עס די אמת'ע און פינקטליכע{{הערה\|שם=ראבחה}}. אבער פיל ראשונים האלטן אז עס איז אויך נישט דער גענויער חשבון, נאר בלויז א געוויסער דורכשניט{{הערה\|שם=אש"ה}}. דער חשבון איז זייער נאנט צום חשבון פונעם גריכישן [[היפארכוס]]{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי אברהם בר חייא הנשיא\|ספר העבור\|21292\|מאמר שלישי, שער ראשון\|~~עמוד~~=93}}}}.		דער רמב"ם זאגט אז דעם חשבון האבן די סנהדרין גענוצט{{הערה\|שם=רמבםיו}}, און רבי אברהם בן חייא הנשיא זאגט אז עס איז מקובל [[הלכה למשה מסיני]]{{הערה\|שם=ראבחה\|{{היברובוקס\|רבי אברהם בר חייא הנשיא\|ספר העבור\|21292\|מאמר שלישי, שער חמישי\|עמוד=109}}}}. די תקופה איז אנגענומען צו זיין פינקטליכער ווי תקופת שמואל, און לויט טייל ראשונים איז עס די אמת'ע און פינקטליכע{{הערה\|שם=ראבחה}}. אבער פיל ראשונים האלטן אז עס איז אויך נישט דער גענויער חשבון, נאר בלויז א געוויסער דורכשניט{{הערה\|שם=אש"ה}}. דער חשבון איז זייער נאנט צום חשבון פונעם גריכישן [[היפארכוס]]{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי אברהם בר חייא הנשיא\|ספר העבור\|21292\|מאמר שלישי, שער ראשון\|page=93}}}}.

	די תקופה ווערט צום ערשט דערמאנט דורך די ראשונים בשם רב אדא'ס ברייתא וואס איז היינט פארלוירן{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי אברהם בר חייא הנשיא\|ספר העבור\|21292\|מאמר שלישי, שער רביעי\|~~עמוד~~=103}}}}, און מ'טרעפט עס דאס פריסטע אין אן אראבישן חיבור פון יאר ד'תקפ"ד{{הערה\|איבערגעזעצט דורך צבי לנגרמן, "אימתי נוסד הלוח העברי?", מאיר בניהו (רעדאקטאר), '''אסופות''' א', ירושלים, תשמ"ז, זייט קנ"ט-קס"ח}}.		די תקופה ווערט צום ערשט דערמאנט דורך די ראשונים בשם רב אדא'ס ברייתא וואס איז היינט פארלוירן{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי אברהם בר חייא הנשיא\|ספר העבור\|21292\|מאמר שלישי, שער רביעי\|page=103}}}}, און מ'טרעפט עס דאס פריסטע אין אן אראבישן חיבור פון יאר ד'תקפ"ד{{הערה\|איבערגעזעצט דורך צבי לנגרמן, "אימתי נוסד הלוח העברי?", מאיר בניהו (רעדאקטאר), '''אסופות''' א', ירושלים, תשמ"ז, זייט קנ"ט-קס"ח}}.

	=== די תקופה לויטן רמב"ם ===		=== די תקופה לויטן רמב"ם ===

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 22:46, 26 אקטאבער 2023
שורה 1:		שורה 1:
	{{דעסקריפציע\|אידישע אסטראנאמישע ~~צעטיילונג~~ פון די יאר}}		{{דעסקריפציע\|אידישע אסטראנאמישע צוטיילונג פון דער זון-יאר}}
	[[טעקע:Summer Solstice Sunrise over Stonehenge 2005.jpg\|קליין\|דער זון אויפגאנג אין "סטאנהענדזש", [[ענגלאנד]], אינעם לענגסטן טאג פון יאר (תקופת תמוז)]]		[[טעקע:Summer Solstice Sunrise over Stonehenge 2005.jpg\|קליין\|דער זון אויפגאנג אין "סטאנהענדזש", [[ענגלאנד]], אינעם לענגסטן טאג פון יאר (תקופת תמוז)]]
	די '''פיר תקופות''' זענען די פיר צייטן אין יאר ווען די זון קומט אן צו איינעם פון אירע ווענדפונקטן. דאס איז שטארק נוגע פאר די חשבונות פונעם [[אידישער לוח\|אידישן לוח]] און דאס זאגן "ותן טל ומטר" און [[ברכת החמה]]. אין די צייטן ווען בית דין האט מעבר געווען יארן לויט א חשבון יעדן יאר, נישט דורך א באשטימטן לוח ווי מיר האבן היינט, האט די תקופה געשפילט די גרעסטע ראלע אינעם מעבר זיין דאס יאר.		די '''פיר תקופות''' זענען די פיר צייטן אין יאר ווען די זון קומט אן צו איינעם פון אירע ווענדפונקטן. דאס איז שטארק נוגע פאר די חשבונות פונעם [[אידישער לוח\|אידישן לוח]] און דאס זאגן "ותן טל ומטר" און [[ברכת החמה]]. אין די צייטן ווען בית דין האט מעבר געווען יארן לויט א חשבון יעדן יאר, נישט דורך א באשטימטן לוח ווי מיר האבן היינט, האט די תקופה געשפילט די גרעסטע ראלע אינעם מעבר זיין דאס יאר.

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 03:57, 26 אקטאבער 2023
שורה 1:		שורה 1:
	{{דעסקריפציע\|אסטראנאמישע ~~אידישע~~ צעטיילונג פון די יאר}}		{{דעסקריפציע\|אידישע אסטראנאמישע צעטיילונג פון די יאר}}
	[[טעקע:Summer Solstice Sunrise over Stonehenge 2005.jpg\|קליין\|דער זון אויפגאנג אין "סטאנהענדזש", [[ענגלאנד]], אינעם לענגסטן טאג פון יאר (תקופת תמוז)]]		[[טעקע:Summer Solstice Sunrise over Stonehenge 2005.jpg\|קליין\|דער זון אויפגאנג אין "סטאנהענדזש", [[ענגלאנד]], אינעם לענגסטן טאג פון יאר (תקופת תמוז)]]
	די '''פיר תקופות''' זענען די פיר צייטן אין יאר ווען די זון קומט אן צו איינעם פון אירע ווענדפונקטן. דאס איז שטארק נוגע פאר די חשבונות פונעם [[אידישער לוח\|אידישן לוח]] און דאס זאגן "ותן טל ומטר" און [[ברכת החמה]]. אין די צייטן ווען בית דין האט מעבר געווען יארן לויט א חשבון יעדן יאר, נישט דורך א באשטימטן לוח ווי מיר האבן היינט, האט די תקופה געשפילט די גרעסטע ראלע אינעם מעבר זיין דאס יאר.		די '''פיר תקופות''' זענען די פיר צייטן אין יאר ווען די זון קומט אן צו איינעם פון אירע ווענדפונקטן. דאס איז שטארק נוגע פאר די חשבונות פונעם [[אידישער לוח\|אידישן לוח]] און דאס זאגן "ותן טל ומטר" און [[ברכת החמה]]. אין די צייטן ווען בית דין האט מעבר געווען יארן לויט א חשבון יעדן יאר, נישט דורך א באשטימטן לוח ווי מיר האבן היינט, האט די תקופה געשפילט די גרעסטע ראלע אינעם מעבר זיין דאס יאר.

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 03:57, 26 אקטאבער 2023
שורה 1:		שורה 1:
			{{דעסקריפציע\|אסטראנאמישע אידישע צעטיילונג פון די יאר}}
	[[טעקע:Summer Solstice Sunrise over Stonehenge 2005.jpg\|קליין\|דער זון אויפגאנג אין "סטאנהענדזש", [[ענגלאנד]], אינעם לענגסטן טאג פון יאר (תקופת תמוז)]]		[[טעקע:Summer Solstice Sunrise over Stonehenge 2005.jpg\|קליין\|דער זון אויפגאנג אין "סטאנהענדזש", [[ענגלאנד]], אינעם לענגסטן טאג פון יאר (תקופת תמוז)]]
	די '''פיר תקופות''' זענען די פיר צייטן אין יאר ווען די זון קומט אן צו איינעם פון אירע ווענדפונקטן. דאס איז שטארק נוגע פאר די חשבונות פונעם [[אידישער לוח\|אידישן לוח]] און דאס זאגן "ותן טל ומטר" און [[ברכת החמה]]. אין די צייטן ווען בית דין האט מעבר געווען יארן לויט א חשבון יעדן יאר, נישט דורך א באשטימטן לוח ווי מיר האבן היינט, האט די תקופה געשפילט די גרעסטע ראלע אינעם מעבר זיין דאס יאר.		די '''פיר תקופות''' זענען די פיר צייטן אין יאר ווען די זון קומט אן צו איינעם פון אירע ווענדפונקטן. דאס איז שטארק נוגע פאר די חשבונות פונעם [[אידישער לוח\|אידישן לוח]] און דאס זאגן "ותן טל ומטר" און [[ברכת החמה]]. אין די צייטן ווען בית דין האט מעבר געווען יארן לויט א חשבון יעדן יאר, נישט דורך א באשטימטן לוח ווי מיר האבן היינט, האט די תקופה געשפילט די גרעסטע ראלע אינעם מעבר זיין דאס יאר.

פיר תקופות - ווערסיע היסטאריע

צמא לדעת: .

צמא לדעת: החלפת טקסט – "מולד" ב־"מולד"

תנא קמא: לויט גרשון

צמא לדעת: פארראכטן פּאראמעטערס

צמא לדעת: החלפת טקסט – "({{היברובוקס|{{אוצר החכמה\|)(.*?)עמוד=(.*?)}}" ב־"$1$2page=$3}}"

צמא לדעת: החלפת טקסט – "({{היברובוקס|{{אוצר החכמה\|)(.*?)עמוד=(.*?)}}" ב־"$1$2page=$3}}"

שווערמער: הגהה

שווערמער: הגהה

שווערמער: דעסק

צמא לדעת: החלפת טקסט – "[[ת:" ב־"[[שית:"

צמא לדעת: החלפת טקסט – "({{היברובוקס|{{אוצר החכמה\|)(.?)עמוד=(.?)}}" ב־"$1$2page=$3}}"

צמא לדעת: החלפת טקסט – "({{היברובוקס|{{אוצר החכמה\|)(.?)עמוד=(.?)}}" ב־"$1$2page=$3}}"