https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D7%A1%D7%98%D7%A2%D7%A4%D7%90%D7%9F_%D7%98%D7%A9%D7%90%D7%A8%D7%A0%D7%A2%D7%A6%D7%A7%D7%99 2026-04-22T19:08:28Z ווערסיע היסטאריע פאר דעם בלאט אויפן וויקי MediaWiki 1.39.4 https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A1%D7%98%D7%A2%D7%A4%D7%90%D7%9F_%D7%98%D7%A9%D7%90%D7%A8%D7%A0%D7%A2%D7%A6%D7%A7%D7%99&diff=339575&oldid=prev 2025-12-29T20:33:20Z

<p>תנא קמא האט אריבערגעפירט בלאט <a href="/w/index.php?title=%D7%A8%D7%95%D7%99:%D7%A1%D7%98%D7%A2%D7%A4%D7%90%D7%9F_%D7%98%D7%A9%D7%90%D7%A8%D7%A0%D7%A2%D7%A6%D7%A7%D7%99&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="רוי:סטעפאן טשארנעצקי (בלאַט עקזיסטירט נאכנישט)">רוי:סטעפאן טשארנעצקי</a> צו <a href="/%D7%A1%D7%98%D7%A2%D7%A4%D7%90%D7%9F_%D7%98%D7%A9%D7%90%D7%A8%D7%A0%D7%A2%D7%A6%D7%A7%D7%99" title="סטעפאן טשארנעצקי">סטעפאן טשארנעצקי</a> אן לאזן א ווייטערפירונג</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="yi"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ עלטערע ווערסיע</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">רעוויזיע פון 20:33, 29 דעצעמבער 2025</td> </tr> <!-- diff cache key hamichlol_main_yi-mw_:diff::1.12:old-339574:rev-339575 --> </table>

תנא קמא https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A1%D7%98%D7%A2%D7%A4%D7%90%D7%9F_%D7%98%D7%A9%D7%90%D7%A8%D7%A0%D7%A2%D7%A6%D7%A7%D7%99&diff=339574&oldid=prev 2025-12-29T20:32:49Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="yi"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ עלטערע ווערסיע</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">רעוויזיע פון 20:32, 29 דעצעמבער 2025</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">שורה 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 1:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''סטעפאַן טשאַרנעצקי''' (Stefan Czarniecki; 1599–1665) איז געווען אַ פּוילישער נאָבלמאַן, גענעראַל און פעלד־העטמאַן, וואָס ווערט פאַררעכנט אין דער פּוילישער <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">געשיכטע </del>פאַר אַ נאַציאָנאַלן העלד, אָבער אין דער אידישער <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">געשיכטע </del>פאַר אַ גרויזאַמען צורר און מערדער.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[טעקע:Stefan Czarniecki.PNG|קליין|סטעפאַן טשאַרניעצקי]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''סטעפאַן טשאַרנעצקי''' (Stefan Czarniecki; 1599–1665) איז געווען אַ פּוילישער נאָבלמאַן, גענעראַל און פעלד־העטמאַן <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(מיליטערישער קאָמאַנדיר)</ins>, וואָס ווערט פאַררעכנט אין דער פּוילישער <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">היסטאריע </ins>פאַר אַ נאַציאָנאַלן העלד, אָבער אין דער אידישער <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">היסטאריע </ins>פאַר אַ גרויזאַמען צורר און מערדער.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ביאָגראַפיע און מיליטערישע קאַריערע==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ביאָגראַפיע און מיליטערישע קאַריערע==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>טשאַרנעצקי איז געבוירן געוואָרן אין 1599 אין דעם דאָרף טשאַרנצאַ אין אַ משפּחה פון <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">נידעריקן אָדעל</del>. צוליב דעם וואָס זיין משפּחה איז נישט געווען רייך, האָט ער <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אָנגעהויבן זיין </del>קאַריערע אַלס זעלנער אין די רייען פון די &quot;ליסאָווטשיצי&quot; (Lisowczycy), אַן אומפאָרמעלע גרופּע פון רייטער־מערצענערן וואָס זענען געווען באַקאַנט מיט זייער מאָביליטעט און גרויזאַמע מעטאָדן פון מלחמה.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>טשאַרנעצקי איז געבוירן געוואָרן אין 1599 אין דעם דאָרף טשאַרנצאַ אין אַ משפּחה פון <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">נידעריגן אדל</ins>. צוליב דעם וואָס זיין משפּחה איז נישט געווען רייך, האָט ער <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">נישט געקענט באַקומען קיין הויכע בילדונג און האָט אויסגעקליבן א מיליטערישע </ins>קאַריערע<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. ער האָט זיך געלערנט די קונסט פון מלחמה דינענדיג </ins>אַלס זעלנער אין די רייען פון די &quot;ליסאָווטשיצי&quot; (Lisowczycy), אַן אומפאָרמעלע גרופּע פון <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ברוטאַלע </ins>רייטער־מערצענערן וואָס זענען געווען באַקאַנט מיט זייער מאָביליטעט און גרויזאַמע מעטאָדן פון מלחמה.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ער האָט זיך אויסגעצייכנט אין <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פיל </del>מלחמות פונעם פּויליש־ליטווינישן <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">קאָמאָנוועלט</del>, אַריינגערעכנט<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">:</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ער האָט זיך <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">באַטייליגט און </ins>אויסגעצייכנט אין <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פילע </ins>מלחמות פונעם פּויליש־ליטווינישן <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">קאמאָנוועלט</ins>, אַריינגערעכנט די <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">מלחמות </ins>קעגן <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">די אָטאָמאַנישע טערקן</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">רוסלאַנד און שוועדן.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </del>די <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">קעמף </del>קעגן <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דעם כמעלניצקי־אויפשטאַנד (פון 1648)</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">וואו </del>ער איז גענומען געוואָרן אין <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">געפאַנגענשאַפט </del>דורך <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">די קאָזאַקן און טאָטערן.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ער <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">האָט געקעמפט קעגן די קאָזאַקן און טאָטערן פון באָגדאַן [[כמעלניצקי]] און </ins>איז <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אַפילו </ins>גענומען געוואָרן אין <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">געפענגעניש </ins>דורך <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זיי אין 1648</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">שפּעטער האָט ער געפירט בלוטיגע עקספּעדיציעס </ins>אין <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אוקראינע</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">וואו ער </ins>האָט <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">חרוב געמאַכט גאַנצע געגנטן</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* די מלחמות קעגן מאָסקווע.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* דער שוועדישער &quot;מבול&quot; (The Deluge, 1655–1660)</del>. אין <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דער צייט פון דער שוועדישער אינוואַזיע האָט טשאַרנעצקי אָרגאַניזירט אַ גערילאַ־מלחמה (wojna szarpana)</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">וואָס </del>האָט <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">צוגעברענגט צום ענדגילטיגן נצחון פון פוילן איבער די שוועדן</del>.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אויף זיין עלטער האָט ער באַקומען די העכסטע טיטלען, אַריינגערעכנט <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">קייעווער </del>וואָיעוואָדע און פעלד־העטמאַן פון דער קרוין.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ווען קעניג טשאַרלס דעקסטער פון שוועדן האָט אינוואַדירט פּוילן אין 1655 (דער שוועדישער &quot;מבול&quot;; The Deluge, 1655–1660), איז טשאַרנעצקי געווען איינער פון די ווייניג פירער וואָס זענען געבליבן לויאַל צום פּוילישן קעניג יאַן קאַזימיר. ער האט אָרגאַניזירט אַ גערילאַ־מלחמה (wojna szarpana), אָנפאַלנדיג אויף די שוועדישע ליניעס מיט גיכע קאַוואַלרי-אַטאַקעס, וואָס האָט צוגעברענגט צום ענדגילטיגן נצחון פון פוילן און דעם שוועדישן צוריקטרעט.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ער האָט אויך געוואונען וויכטיגע נצחונות קעגן די רוסן ביי פּאָלאָנקאַ און קושליקי אין 1660.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אויף זיין עלטער האָט ער באַקומען די העכסטע טיטלען, אַריינגערעכנט <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">קיעווער </ins>וואָיעוואָדע און פעלד־העטמאַן פון דער קרוין.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==רדיפות און פּאָגראָמען קעגן אידן==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==רדיפות און פּאָגראָמען קעגן אידן==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>בשעת טשאַרנעצקי ווערט באַוואונדערט דורך די פּאָליאַקן פאַר זיין פּאַטריאָטיזם, ווערט זיין נאָמען דערמאנט אין אידישע מקורות מיט שרעק און שנאה. אידישע היסטאָריקער רופן אים אָפט <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אַ </del>&quot;רשע&quot;, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אַ </del>&quot;תליין&quot; (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">הענגער</del>) אָדער <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דער </del>&quot;צורר&quot; פון פוילן.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>בשעת טשאַרנעצקי ווערט באַוואונדערט דורך די פּאָליאַקן פאַר זיין פּאַטריאָטיזם, ווערט זיין נאָמען דערמאנט אין אידישע מקורות מיט שרעק און שנאה. אידישע היסטאָריקער רופן אים אָפט &quot;רשע&quot;, &quot;תליין&quot; (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">הענקער</ins>) אָדער &quot;צורר&quot; פון פוילן.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אין דער צייט פון דער שוועדישער מלחמה (1656), <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">האָבן </del>טשאַרנעצקי'ס <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">חיל </del>באַשולדיגט די אידן אין <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זיין פריינדליך צו </del>די שוועדן<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. זיי </del>האָבן דורכגעפירט גרויזאַמע מאַסן־מערדערייען אין פילע קהילות:</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אין דער צייט פון דער שוועדישער מלחמה (1656), <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זענען </ins>טשאַרנעצקי'ס <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">חיילות געווען געטריבן פון קאַטוילישן פאַנאַטיזם. זיי האבן </ins>באַשולדיגט די אידן אין <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">העלפן </ins>די שוועדן <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">און </ins>האָבן דורכגעפירט גרויזאַמע מאַסן־מערדערייען אין פילע קהילות<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, אַריינגערעכנט</ins>:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* אין קראָקע זענען הונדערטער משפּחות אויסגעראָטן געוואָרן.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* אין <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[קראקא|</ins>קראָקע<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>זענען הונדערטער משפּחות אויסגעראָטן געוואָרן.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* פּאָגראָמען זענען פאָרגעקומען אין שטעט ווי קאַליש, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פּאָזן</del>, פּיעטריקאָוו, און לובלין, וואו הונדערטער אידן זענען דערמאָרדעט געוואָרן.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* פּאָגראָמען זענען פאָרגעקומען אין שטעט ווי <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[קאליש|</ins>קאַליש<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[פויזן|פּויזן]]</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[פיעטרקאוו|</ins>פּיעטריקאָוו<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, און <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>לובלין<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, וואו הונדערטער אידן זענען דערמאָרדעט געוואָרן.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* אין קוזמיר (Kazimierz Dolny) האָבן זיינע <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">חיל </del>אומגעברענגט 50 פון די אָנגעזעענסטע אידישע משפּחות און פאַרוואַנדלט די שול אין אַ קירכע.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* אין קוזמיר (Kazimierz Dolny) האָבן זיינע <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">חיילות </ins>אומגעברענגט 50 פון די אָנגעזעענסטע אידישע משפּחות און פאַרוואַנדלט די שול אין אַ קירכע<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{הערה|ש. ל. שניידערמאן, ווען די ווייסל האט גערעדט יידיש, 1970, ז' 187}}</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>טשאַרנעצקי'ס סאָלדאַטן האָבן פאַרניכטעט שולן און געריסן ספרי־תורה מיט הנאה. די דאָזיגע רדיפות האָבן גורם געווען אַ גרויסע עמיגראַציע פון אידן פון פוילן צו מערב־אייראָפּע.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>טשאַרנעצקי'ס סאָלדאַטן האָבן פאַרניכטעט שולן און געריסן ספרי־תורה מיט הנאה. די דאָזיגע רדיפות האָבן גורם געווען אַ גרויסע עמיגראַציע פון אידן פון פוילן צו מערב־אייראָפּע.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">לעגאט </del>און אנדענק==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">טויט </ins>און אנדענק==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אין יאַנואַר 1665 איז טשאַרנעצקי ענדליך באַשטימט געוואָרן ווי פעלד-העטמאַן פון דער קרוין, דעם העכסטן מיליטערישן ראַנג וואָס ער האָט לאַנג געוואָלט. אָבער, ער איז געשטאָרבן בלויז זעקס וואָכן שפּעטער, דעם 16טן פעברואַר 1665, פון אן אינפעקציע אין א וואונד וואָס ער האָט באַקומען אין א קאַמף.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>פאַר די פּאָליאַקן איז טשאַרנעצקי אַזאַ גרויסער העלד, אַז זיין נאָמען ווערט דערמאנט אינעם פּוילישן נאַציאָנאַלן הימען (&quot;מאַזורעק דאָמבראָווסקיעגאָ&quot;), וואו מען זינגט וועגן זיין צוריקקער קיין פוילן נאָך דער שוועדישער אָקופּאַציע.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>פאַר די פּאָליאַקן איז טשאַרנעצקי אַזאַ גרויסער העלד, אַז זיין נאָמען ווערט דערמאנט אינעם פּוילישן נאַציאָנאַלן הימען (&quot;מאַזורעק דאָמבראָווסקיעגאָ&quot;), וואו מען זינגט וועגן זיין צוריקקער קיין פוילן נאָך דער שוועדישער אָקופּאַציע.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אין קעגנזאַץ צו דעם, איז אין די פּנקסים פון פילע אידישע קהילות זיין נאָמען פאַרצייכנט געוואָרן צוזאַמען מיט די נעמען פון די קדושים וואָס זענען געפאַלן פון זיין שווערד.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אין קעגנזאַץ צו דעם, איז אין די פּנקסים פון פילע אידישע קהילות זיין נאָמען פאַרצייכנט געוואָרן צוזאַמען מיט די נעמען פון די קדושים וואָס זענען געפאַלן פון זיין שווערד.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==ביבליאגראפיע==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;div class="mw-content-ltr"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*{{אנצ יהודית|4831-czarniecki-stefan|Czarniecki, Stefan|Herman Rosenthal, J. G. Lipman}}</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*{{יודאיקה|2=Czarniecki, Stefan°|לינק=https://www.jewishvirtuallibrary.org/czarniecki-stefan-x00b0}}</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/div></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== רעפערענצן ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{רעפערענצן}}</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[en:Stefan Czarniecki]]</ins></div></td></tr> <!-- diff cache key hamichlol_main_yi-mw_:diff::1.12:old-339559:rev-339574 --> </table>

תנא קמא https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%A1%D7%98%D7%A2%D7%A4%D7%90%D7%9F_%D7%98%D7%A9%D7%90%D7%A8%D7%A0%D7%A2%D7%A6%D7%A7%D7%99&diff=339559&oldid=prev 2025-12-24T20:38:35Z

<p>בס&quot;ד</p> <p><b>נייער בלאַט</b></p><div>'''סטעפאַן טשאַרנעצקי''' (Stefan Czarniecki; 1599–1665) איז געווען אַ פּוילישער נאָבלמאַן, גענעראַל און פעלד־העטמאַן, וואָס ווערט פאַררעכנט אין דער פּוילישער געשיכטע פאַר אַ נאַציאָנאַלן העלד, אָבער אין דער אידישער געשיכטע פאַר אַ גרויזאַמען צורר און מערדער.<br /> <br /> ==ביאָגראַפיע און מיליטערישע קאַריערע==<br /> טשאַרנעצקי איז געבוירן געוואָרן אין 1599 אין דעם דאָרף טשאַרנצאַ אין אַ משפּחה פון נידעריקן אָדעל. צוליב דעם וואָס זיין משפּחה איז נישט געווען רייך, האָט ער אָנגעהויבן זיין קאַריערע אַלס זעלנער אין די רייען פון די &quot;ליסאָווטשיצי&quot; (Lisowczycy), אַן אומפאָרמעלע גרופּע פון רייטער־מערצענערן וואָס זענען געווען באַקאַנט מיט זייער מאָביליטעט און גרויזאַמע מעטאָדן פון מלחמה.<br /> <br /> ער האָט זיך אויסגעצייכנט אין פיל מלחמות פונעם פּויליש־ליטווינישן קאָמאָנוועלט, אַריינגערעכנט:<br /> * די קעמף קעגן דעם כמעלניצקי־אויפשטאַנד (פון 1648), וואו ער איז גענומען געוואָרן אין געפאַנגענשאַפט דורך די קאָזאַקן און טאָטערן.<br /> * די מלחמות קעגן מאָסקווע.<br /> * דער שוועדישער &quot;מבול&quot; (The Deluge, 1655–1660). אין דער צייט פון דער שוועדישער אינוואַזיע האָט טשאַרנעצקי אָרגאַניזירט אַ גערילאַ־מלחמה (wojna szarpana), וואָס האָט צוגעברענגט צום ענדגילטיגן נצחון פון פוילן איבער די שוועדן.<br /> <br /> אויף זיין עלטער האָט ער באַקומען די העכסטע טיטלען, אַריינגערעכנט קייעווער וואָיעוואָדע און פעלד־העטמאַן פון דער קרוין.<br /> <br /> ==רדיפות און פּאָגראָמען קעגן אידן==<br /> בשעת טשאַרנעצקי ווערט באַוואונדערט דורך די פּאָליאַקן פאַר זיין פּאַטריאָטיזם, ווערט זיין נאָמען דערמאנט אין אידישע מקורות מיט שרעק און שנאה. אידישע היסטאָריקער רופן אים אָפט אַ &quot;רשע&quot;, אַ &quot;תליין&quot; (הענגער) אָדער דער &quot;צורר&quot; פון פוילן.<br /> <br /> אין דער צייט פון דער שוועדישער מלחמה (1656), האָבן טשאַרנעצקי'ס חיל באַשולדיגט די אידן אין זיין פריינדליך צו די שוועדן. זיי האָבן דורכגעפירט גרויזאַמע מאַסן־מערדערייען אין פילע קהילות:<br /> * אין קראָקע זענען הונדערטער משפּחות אויסגעראָטן געוואָרן.<br /> * פּאָגראָמען זענען פאָרגעקומען אין שטעט ווי קאַליש, פּאָזן, פּיעטריקאָוו, און לובלין, וואו הונדערטער אידן זענען דערמאָרדעט געוואָרן.<br /> * אין קוזמיר (Kazimierz Dolny) האָבן זיינע חיל אומגעברענגט 50 פון די אָנגעזעענסטע אידישע משפּחות און פאַרוואַנדלט די שול אין אַ קירכע.<br /> <br /> טשאַרנעצקי'ס סאָלדאַטן האָבן פאַרניכטעט שולן און געריסן ספרי־תורה מיט הנאה. די דאָזיגע רדיפות האָבן גורם געווען אַ גרויסע עמיגראַציע פון אידן פון פוילן צו מערב־אייראָפּע.<br /> <br /> ==לעגאט און אנדענק==<br /> פאַר די פּאָליאַקן איז טשאַרנעצקי אַזאַ גרויסער העלד, אַז זיין נאָמען ווערט דערמאנט אינעם פּוילישן נאַציאָנאַלן הימען (&quot;מאַזורעק דאָמבראָווסקיעגאָ&quot;), וואו מען זינגט וועגן זיין צוריקקער קיין פוילן נאָך דער שוועדישער אָקופּאַציע.<br /> <br /> אין קעגנזאַץ צו דעם, איז אין די פּנקסים פון פילע אידישע קהילות זיין נאָמען פאַרצייכנט געוואָרן צוזאַמען מיט די נעמען פון די קדושים וואָס זענען געפאַלן פון זיין שווערד.</div>

תנא קמא