מתתיהו הכהן - ווערסיע היסטאריע

שווערמער: הגהה

2025-06-18T01:03:02Z

הגהה

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 01:03, 18 יוני 2025
שורה 16:		שורה 16:
	==אפשטאם און אמט==		==אפשטאם און אמט==
	{{הויפט ארטיקל\|חשמונאים}}		{{הויפט ארטיקל\|חשמונאים}}
	מתתיהו איז געווען דער זון פון [[יוחנן כהן גדול\|יוחנן]] דער זון פון שמעון, פון [[משמרת יהויריב]]{{הערה\|לויט ווי עס שטייט אין ספר מקבים א' און נאך מקורות פון זיינער צייט, אבער אין פילע פיוטים (ווי אין פיוט [[אעדיף כל שמונה]] פון [[רבי אלעזר הקליר]]: "{{מנוקד\|וַיֵּעוֹרוּ פִּרְחֵי אִמֵּר}}", און נאך) שטייט אז זיי זענען געווען פון [[משמרת אמר\|משמרת אִמֵּר]]. זעט: {{קישור כללי\|שרייבער=שולמית אליצור\|קעפל=מסורות חנוכה מפתיעות מתגלות בפיוטי ארץ ישראל הקדומים\|זייטל=הספרנים\|דאטום=דעצעמבער 13, 2017\|אדרעס=https://blog.nli.org.il/piut_hannuka/}}}}. ער האט געהאט פינף זין, [[יוחנן ~~הגדי~~]], [[שמעון התרסי]], [[יהודה המכבי]], [[אלעזר ~~המכבי\|אלעזר החורני~~]], און [[יונתן הוופסי]]. ער האט געוואוינט אין ירושלים, און אנטלאפן קיין [[ מודיעין (אלטע שטאט)\| מודיעין]] ביי די גזירות פון אנטיוכוס{{הערה\|{{מקבים\|א\|ב\|א\|ה}}.}}.		מתתיהו איז געווען דער זון פון [[יוחנן כהן גדול\|יוחנן]] דער זון פון שמעון, פון [[משמרת יהויריב]]{{הערה\|לויט ווי עס שטייט אין ספר מקבים א' און נאך מקורות פון זיינער צייט, אבער אין פילע פיוטים (ווי אין פיוט [[אעדיף כל שמונה]] פון [[רבי אלעזר הקליר]]: "{{מנוקד\|וַיֵּעוֹרוּ פִּרְחֵי אִמֵּר}}", און נאך) שטייט אז זיי זענען געווען פון [[משמרת אמר\|משמרת אִמֵּר]]. זעט: {{קישור כללי\|שרייבער=שולמית אליצור\|קעפל=מסורות חנוכה מפתיעות מתגלות בפיוטי ארץ ישראל הקדומים\|זייטל=הספרנים\|דאטום=דעצעמבער 13, 2017\|אדרעס=https://blog.nli.org.il/piut_hannuka/}}}}. ער האט געהאט פינף זין, [[יוחנן גדי]], [[שמעון התרסי]], [[יהודה המכבי]], [[אלעזר חורן]], און [[יונתן הוופסי]]. ער האט געוואוינט אין ירושלים, און אנטלאפן קיין [[ מודיעין (אלטע שטאט)\| מודיעין]] ביי די גזירות פון אנטיוכוס{{הערה\|{{מקבים\|א\|ב\|א\|ה}}.}}.

	מתתיהו'ס משפחה ווערט אנגערופן "חשמונאי", און עס זענען דא עטליכע ערקלערונגען פון וואו דער טיטל שטאמט: א. [[יוסף בן מתתיהו]] שרייבט אז חשמונאי איז געווען דער פאטער פון שמעון, מתתיהו'ס זיידע{{הערה\|{{יוספוס\|קדמוניות היהודים\|יב\|ו\|א}}.}}; ב. אסאך ראשונים טייטשן אז חשמונאי איז געווען א צווייטער נאמען פון יוחנן, דער פאטער פון מתתיהו{{הערה\|ארחות חיים, הלכות חנוכה אות כב, געברענגט אין שלטי הגיבורים אויפן מרדכי, שבת פרק ב'; [[רבי יהודה בר יקר]], אין זיין פירוש אויף על הנסים; [[רבי דוד אבודרהם]], פירוש הברכות והתפילות, פרק יט; ספר יוחסין, מאמר ראשון, אלף בית, אות היו"ד.}}; ג. טייל נעמען אן אז מתתיהו האט געשטאמט פונעם שטאט חַשְׁמוֹן אין [[נגב]]{{הערה\|דערמאנט אין {{תנ"ך\|יהושע\|טו\|כז}}}}, און ער ווערט גערופן חַשְׁמוֹנַאי נאך דעם שטאט{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי יצחק בער\|סדר עבודת ישראל\|42807\|רעדלהיים, תרכ"ח, זייט 101\|כרך=נוסח פולין\|page=120}}; פראפ' [[שמואל קליין]], '''ארץ יהודה''', עמ' 247-248.}}; ד. דער בית יוסף ברענגט אז חשמונים איז א לשון פון חשיבות, ווי מען טרעפט אין פסוק {{ציטוטון\|יֶאֱתָיוּ חַשְׁמַנִּים\|{{תנ"ך\|תהילים\|סח\|לב}}}}{{הערה\|{{טור\|אורח חיים\|תרפב\|מפרש=בית יוסף}}; [[שלמה זלמן הענא]], '''שערי תפלה''', סימן קיד. אזוי ווייזט אויך אויס פונעם באנוץ אין [[מעוז צור]]: {{ציטוטון\|אזי בימי חשמנים}}.}}; ה. די גמרא{{הערה\|{{בבלי\|מגילה\|יא\|א}}}} ברענגט א ברייתא וואו עס שטייט "'''ו'''חשמונאי ובניו ומתתיה כה"ג", און עס איז אויך פארהאן אזא גירסא אין [[על הנסים]], צו זאגן "'''ו'''חשמונאי"{{הערה\|ווי אין {{מסכת קטנה\|סופרים\|כ\|ח}}}}, ווי אויך אין א מדרש מעשה חנוכה{{הערה\|אוצר מדרשים ערך חנוכה}}, פון וואס עס איז משמע אז חשמונאי איז דער נאמען פון נאך א מענטש וואס האט געקעמפט מיט די קינדער פון מתתיהו{{הערה\|{{אוצר החכמה\|מנחם אדלר\|חשמונאי ובניו\|200708\|ירושלים, תשס"ג, זייט יז\|page=23}}.}}. לויט געוויסע מקורות איז דער חשמונאי געווען א שוואגער פון יוחנן כהן גדול{{הערה\|שלמי חגיגה עמ' שכג, אין נאמען פון סידורים בשם רש"י; מאורי אור, דף קמט עמוד ב', בשם תוספות ריב"א.}}.		מתתיהו'ס משפחה ווערט אנגערופן "חשמונאי", און עס זענען דא עטליכע ערקלערונגען פון וואו דער טיטל שטאמט: א. [[יוסף בן מתתיהו]] שרייבט אז חשמונאי איז געווען דער פאטער פון שמעון, מתתיהו'ס זיידע{{הערה\|{{יוספוס\|קדמוניות היהודים\|יב\|ו\|א}}.}}; ב. אסאך ראשונים טייטשן אז חשמונאי איז געווען א צווייטער נאמען פון יוחנן, דער פאטער פון מתתיהו{{הערה\|ארחות חיים, הלכות חנוכה אות כב, געברענגט אין שלטי הגיבורים אויפן מרדכי, שבת פרק ב'; [[רבי יהודה בר יקר]], אין זיין פירוש אויף על הנסים; [[רבי דוד אבודרהם]], פירוש הברכות והתפילות, פרק יט; ספר יוחסין, מאמר ראשון, אלף בית, אות היו"ד.}}; ג. טייל נעמען אן אז מתתיהו האט געשטאמט פונעם שטאט חַשְׁמוֹן אין [[נגב]]{{הערה\|דערמאנט אין {{תנ"ך\|יהושע\|טו\|כז}}}}, און ער ווערט גערופן חַשְׁמוֹנַאי נאך דעם שטאט{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי יצחק בער\|סדר עבודת ישראל\|42807\|רעדלהיים, תרכ"ח, זייט 101\|כרך=נוסח פולין\|page=120}}; פראפ' [[שמואל קליין]], '''ארץ יהודה''', עמ' 247-248.}}; ד. דער בית יוסף ברענגט אז חשמונים איז א לשון פון חשיבות, ווי מען טרעפט אין פסוק {{ציטוטון\|יֶאֱתָיוּ חַשְׁמַנִּים\|{{תנ"ך\|תהילים\|סח\|לב}}}}{{הערה\|{{טור\|אורח חיים\|תרפב\|מפרש=בית יוסף}}; [[שלמה זלמן הענא]], '''שערי תפלה''', סימן קיד. אזוי ווייזט אויך אויס פונעם באנוץ אין [[מעוז צור]]: {{ציטוטון\|אזי בימי חשמנים}}.}}; ה. די גמרא{{הערה\|{{בבלי\|מגילה\|יא\|א}}}} ברענגט א ברייתא וואו עס שטייט "'''ו'''חשמונאי ובניו ומתתיה כה"ג", און עס איז אויך פארהאן אזא גירסא אין [[על הנסים]], צו זאגן "'''ו'''חשמונאי"{{הערה\|ווי אין {{מסכת קטנה\|סופרים\|כ\|ח}}}}, ווי אויך אין א מדרש מעשה חנוכה{{הערה\|אוצר מדרשים ערך חנוכה}}, פון וואס עס איז משמע אז חשמונאי איז דער נאמען פון נאך א מענטש וואס האט געקעמפט מיט די קינדער פון מתתיהו{{הערה\|{{אוצר החכמה\|מנחם אדלר\|חשמונאי ובניו\|200708\|ירושלים, תשס"ג, זייט יז\|page=23}}.}}. לויט געוויסע מקורות איז דער חשמונאי געווען א שוואגער פון יוחנן כהן גדול{{הערה\|שלמי חגיגה עמ' שכג, אין נאמען פון סידורים בשם רש"י; מאורי אור, דף קמט עמוד ב', בשם תוספות ריב"א.}}.

שווערמער: הגהה

2025-06-18T01:00:19Z

הגהה

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 01:00, 18 יוני 2025
שורה 5:		שורה 5:
	\| טאטע = [[יוחנן כהן גדול]]		\| טאטע = [[יוחנן כהן גדול]]
	\| קינדער =		\| קינדער =
	*[[יוחנן ~~הגדי~~]]		*[[יוחנן גדי]]
	*[[שמעון התרסי]]		*[[שמעון התרסי]]
	*[[יהודה המכבי]]		*[[יהודה המכבי]]

שווערמער: אזוי זעט אויס ריכטיגער

2025-06-16T01:14:50Z

אזוי זעט אויס ריכטיגער

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 01:14, 16 יוני 2025
שורה 12:		שורה 12:
	*[[חנה בת מתתיהו]]		*[[חנה בת מתתיהו]]
	}}		}}
	'''מתתיהו''' (אדער '''מתתיה'''{{הערה\|{{בבלי\|מגילה\|יא\|א}}; מגילת אנטיוכס; {{טור\|אורח חיים\|תרפב\|מפרש=בית יוסף}} (זעט דארט אין הגהות והערות); סידורי הספרדים}}) '''בן יוחנן כהן גדול חשמונאי''' איז געווען א כהן אין די צייטן פונעם צווייטן בית המקדש, ער האט אנגעהויבן [[חשמונאים רעוואלט\|דעם אויפשטאנד]] קעגן דער ~~סעלייקישער~~ אימפעריע (די "[[יוונים]]" אין חז"ל), און איז דער פאטער פון די [[חשמונאים\|חשמונאי'שע דינאסטיע]].		'''מתתיהו''' (אדער '''מתתיה'''{{הערה\|{{בבלי\|מגילה\|יא\|א}}; מגילת אנטיוכס; {{טור\|אורח חיים\|תרפב\|מפרש=בית יוסף}} (זעט דארט אין הגהות והערות); סידורי הספרדים}}) '''בן יוחנן כהן גדול חשמונאי''' איז געווען א כהן אין די צייטן פונעם צווייטן בית המקדש, ער האט אנגעהויבן [[חשמונאים רעוואלט\|דעם אויפשטאנד]] קעגן דער סעלעווקידישער אימפעריע (די "[[יוונים]]" אין חז"ל), און איז דער פאטער פון די [[חשמונאים\|חשמונאי'שע דינאסטיע]].

	==אפשטאם און אמט==		==אפשטאם און אמט==

שווערמער: הגהה

2025-06-13T21:27:02Z

הגהה

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 21:27, 13 יוני 2025
שורה 12:		שורה 12:
	*[[חנה בת מתתיהו]]		*[[חנה בת מתתיהו]]
	}}		}}
	'''מתתיהו''' (אדער '''מתתיה'''{{הערה\|{{בבלי\|מגילה\|יא\|א}}; מגילת אנטיוכס; {{טור\|אורח חיים\|תרפב\|מפרש=בית יוסף}} (זעט דארט אין הגהות והערות); סידורי הספרדים}}) '''בן יוחנן כהן גדול חשמונאי''' איז געווען א כהן אין די צייטן פונעם צווייטן בית המקדש, ער האט אנגעהויבן [[חשמונאים רעוואלט\|דעם אויפשטאנד]] קעגן ~~די סעלייקישע~~ אימפעריע (די "[[יוונים]]" אין חז"ל), און איז דער פאטער פון די [[חשמונאים\|חשמונאי'שע דינאסטיע]].		'''מתתיהו''' (אדער '''מתתיה'''{{הערה\|{{בבלי\|מגילה\|יא\|א}}; מגילת אנטיוכס; {{טור\|אורח חיים\|תרפב\|מפרש=בית יוסף}} (זעט דארט אין הגהות והערות); סידורי הספרדים}}) '''בן יוחנן כהן גדול חשמונאי''' איז געווען א כהן אין די צייטן פונעם צווייטן בית המקדש, ער האט אנגעהויבן [[חשמונאים רעוואלט\|דעם אויפשטאנד]] קעגן דער סעלייקישער אימפעריע (די "[[יוונים]]" אין חז"ל), און איז דער פאטער פון די [[חשמונאים\|חשמונאי'שע דינאסטיע]].

	==אפשטאם און אמט==		==אפשטאם און אמט==

שווערמער: הגהה

2025-06-13T01:03:22Z

הגהה

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 01:03, 13 יוני 2025
שורה 8:		שורה 8:
	*[[שמעון התרסי]]		*[[שמעון התרסי]]
	*[[יהודה המכבי]]		*[[יהודה המכבי]]
	*[[אלעזר ~~החורני~~]]		*[[אלעזר חורן]]
	*[[יונתן הוופסי]]		*[[יונתן הוופסי]]
	*[[חנה בת מתתיהו]]		*[[חנה בת מתתיהו]]

עברי אנכי: /* אריינפיר */ הגהה

2025-03-11T14:13:23Z

אריינפיר: הגהה

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 14:13, 11 מערץ 2025
שורה 10:		שורה 10:
	*[[אלעזר החורני]]		*[[אלעזר החורני]]
	*[[יונתן הוופסי]]		*[[יונתן הוופסי]]
	*[[חנה בת מתתיהו]]}}		*[[חנה בת מתתיהו]]
	}}		}}
	'''מתתיהו''' (אדער '''מתתיה'''{{הערה\|{{בבלי\|מגילה\|יא\|א}}; מגילת אנטיוכס; {{טור\|אורח חיים\|תרפב\|מפרש=בית יוסף}} (זעט דארט אין הגהות והערות); סידורי הספרדים}}) '''בן יוחנן כהן גדול חשמונאי''' איז געווען א כהן אין די צייטן פונעם צווייטן בית המקדש, ער האט אנגעהויבן [[חשמונאים רעוואלט\|דעם אויפשטאנד]] קעגן די סעלייקישע אימפעריע (די "[[יוונים]]" אין חז"ל), און איז דער פאטער פון די [[חשמונאים\|חשמונאי'שע דינאסטיע]].		'''מתתיהו''' (אדער '''מתתיה'''{{הערה\|{{בבלי\|מגילה\|יא\|א}}; מגילת אנטיוכס; {{טור\|אורח חיים\|תרפב\|מפרש=בית יוסף}} (זעט דארט אין הגהות והערות); סידורי הספרדים}}) '''בן יוחנן כהן גדול חשמונאי''' איז געווען א כהן אין די צייטן פונעם צווייטן בית המקדש, ער האט אנגעהויבן [[חשמונאים רעוואלט\|דעם אויפשטאנד]] קעגן די סעלייקישע אימפעריע (די "[[יוונים]]" אין חז"ל), און איז דער פאטער פון די [[חשמונאים\|חשמונאי'שע דינאסטיע]].

שווערמער: פארברייטערט

2025-01-07T18:57:27Z

פארברייטערט

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 18:57, 7 יאנואר 2025
שורה 4:		שורה 4:
	\| תאריך פטירה עברי = [[ט"ו חשון]], {{לינק צו אידיש יאר\|3595}}{{הערה\|שם=דאט}}		\| תאריך פטירה עברי = [[ט"ו חשון]], {{לינק צו אידיש יאר\|3595}}{{הערה\|שם=דאט}}
	\| טאטע = [[יוחנן כהן גדול]]		\| טאטע = [[יוחנן כהן גדול]]
	\| קינדער = די [[~~חשמונאים~~]], [[חנה בת מתתיהו]]		\| קינדער =
			*[[יוחנן הגדי]]
			*[[שמעון התרסי]]
			*[[יהודה המכבי]]
			*[[אלעזר החורני]]
			*[[יונתן הוופסי]]
			*[[חנה בת מתתיהו]]}}
	}}		}}
	'''מתתיהו''' (אדער '''מתתיה'''{{הערה\|{{בבלי\|מגילה\|יא\|א}}; מגילת אנטיוכס; {{טור\|אורח חיים\|תרפב\|מפרש=בית יוסף}} (זעט דארט אין הגהות והערות); סידורי הספרדים}}) '''בן יוחנן כהן גדול חשמונאי''' איז געווען א כהן אין די צייטן פונעם צווייטן בית המקדש, ער האט אנגעהויבן [[חשמונאים רעוואלט\|דעם אויפשטאנד]] קעגן די סעלייקישע אימפעריע (די "[[יוונים]]" אין חז"ל), און איז דער פאטער פון די [[חשמונאים\|חשמונאי'שע דינאסטיע]].		'''מתתיהו''' (אדער '''מתתיה'''{{הערה\|{{בבלי\|מגילה\|יא\|א}}; מגילת אנטיוכס; {{טור\|אורח חיים\|תרפב\|מפרש=בית יוסף}} (זעט דארט אין הגהות והערות); סידורי הספרדים}}) '''בן יוחנן כהן גדול חשמונאי''' איז געווען א כהן אין די צייטן פונעם צווייטן בית המקדש, ער האט אנגעהויבן [[חשמונאים רעוואלט\|דעם אויפשטאנד]] קעגן די סעלייקישע אימפעריע (די "[[יוונים]]" אין חז"ל), און איז דער פאטער פון די [[חשמונאים\|חשמונאי'שע דינאסטיע]].

תנא קמא: החלפת טקסט – "מודיעין]" ב־" מודיעין (אלטע שטאט)|]"

2024-07-11T20:50:02Z

החלפת טקסט – "מודיעין]" ב־" מודיעין (אלטע שטאט)|]"

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 20:50, 11 יולי 2024
שורה 1:		שורה 1:
	{{דעסקריפציע\|פאטער פון די חשמונאים דינאסטיע, אנהייבער פון רעוואלט קעגן יוונים}}		{{דעסקריפציע\|פאטער פון די חשמונאים דינאסטיע, אנהייבער פון רעוואלט קעגן יוונים}}
	{{אישיות רבנית		{{אישיות רבנית
	\| מקום קבורה = [[מודיעין]]		\| מקום קבורה = [[ מודיעין (אלטע שטאט)\| מודיעין]]
	\| תאריך פטירה עברי = [[ט"ו חשון]], {{לינק צו אידיש יאר\|3595}}{{הערה\|שם=דאט}}		\| תאריך פטירה עברי = [[ט"ו חשון]], {{לינק צו אידיש יאר\|3595}}{{הערה\|שם=דאט}}
	\| טאטע = [[יוחנן כהן גדול]]		\| טאטע = [[יוחנן כהן גדול]]
שורה 10:		שורה 10:
	==אפשטאם און אמט==		==אפשטאם און אמט==
	{{הויפט ארטיקל\|חשמונאים}}		{{הויפט ארטיקל\|חשמונאים}}
	מתתיהו איז געווען דער זון פון [[יוחנן כהן גדול\|יוחנן]] דער זון פון שמעון, פון [[משמרת יהויריב]]{{הערה\|לויט ווי עס שטייט אין ספר מקבים א' און נאך מקורות פון זיינער צייט, אבער אין פילע פיוטים (ווי אין פיוט [[אעדיף כל שמונה]] פון [[רבי אלעזר הקליר]]: "{{מנוקד\|וַיֵּעוֹרוּ פִּרְחֵי אִמֵּר}}", און נאך) שטייט אז זיי זענען געווען פון [[משמרת אמר\|משמרת אִמֵּר]]. זעט: {{קישור כללי\|שרייבער=שולמית אליצור\|קעפל=מסורות חנוכה מפתיעות מתגלות בפיוטי ארץ ישראל הקדומים\|זייטל=הספרנים\|דאטום=דעצעמבער 13, 2017\|אדרעס=https://blog.nli.org.il/piut_hannuka/}}}}. ער האט געהאט פינף זין, [[יוחנן הגדי]], [[שמעון התרסי]], [[יהודה המכבי]], [[אלעזר המכבי\|אלעזר החורני]], און [[יונתן הוופסי]]. ער האט געוואוינט אין ירושלים, און אנטלאפן קיין [[מודיעין]] ביי די גזירות פון אנטיוכוס{{הערה\|{{מקבים\|א\|ב\|א\|ה}}.}}.		מתתיהו איז געווען דער זון פון [[יוחנן כהן גדול\|יוחנן]] דער זון פון שמעון, פון [[משמרת יהויריב]]{{הערה\|לויט ווי עס שטייט אין ספר מקבים א' און נאך מקורות פון זיינער צייט, אבער אין פילע פיוטים (ווי אין פיוט [[אעדיף כל שמונה]] פון [[רבי אלעזר הקליר]]: "{{מנוקד\|וַיֵּעוֹרוּ פִּרְחֵי אִמֵּר}}", און נאך) שטייט אז זיי זענען געווען פון [[משמרת אמר\|משמרת אִמֵּר]]. זעט: {{קישור כללי\|שרייבער=שולמית אליצור\|קעפל=מסורות חנוכה מפתיעות מתגלות בפיוטי ארץ ישראל הקדומים\|זייטל=הספרנים\|דאטום=דעצעמבער 13, 2017\|אדרעס=https://blog.nli.org.il/piut_hannuka/}}}}. ער האט געהאט פינף זין, [[יוחנן הגדי]], [[שמעון התרסי]], [[יהודה המכבי]], [[אלעזר המכבי\|אלעזר החורני]], און [[יונתן הוופסי]]. ער האט געוואוינט אין ירושלים, און אנטלאפן קיין [[ מודיעין (אלטע שטאט)\| מודיעין]] ביי די גזירות פון אנטיוכוס{{הערה\|{{מקבים\|א\|ב\|א\|ה}}.}}.

	מתתיהו'ס משפחה ווערט אנגערופן "חשמונאי", און עס זענען דא עטליכע ערקלערונגען פון וואו דער טיטל שטאמט: א. [[יוסף בן מתתיהו]] שרייבט אז חשמונאי איז געווען דער פאטער פון שמעון, מתתיהו'ס זיידע{{הערה\|{{יוספוס\|קדמוניות היהודים\|יב\|ו\|א}}.}}; ב. אסאך ראשונים טייטשן אז חשמונאי איז געווען א צווייטער נאמען פון יוחנן, דער פאטער פון מתתיהו{{הערה\|ארחות חיים, הלכות חנוכה אות כב, געברענגט אין שלטי הגיבורים אויפן מרדכי, שבת פרק ב'; [[רבי יהודה בר יקר]], אין זיין פירוש אויף על הנסים; [[רבי דוד אבודרהם]], פירוש הברכות והתפילות, פרק יט; ספר יוחסין, מאמר ראשון, אלף בית, אות היו"ד.}}; ג. טייל נעמען אן אז מתתיהו האט געשטאמט פונעם שטאט חַשְׁמוֹן אין [[נגב]]{{הערה\|דערמאנט אין {{תנ"ך\|יהושע\|טו\|כז}}}}, און ער ווערט גערופן חַשְׁמוֹנַאי נאך דעם שטאט{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי יצחק בער\|סדר עבודת ישראל\|42807\|רעדלהיים, תרכ"ח, זייט 101\|כרך=נוסח פולין\|page=120}}; פראפ' [[שמואל קליין]], '''ארץ יהודה''', עמ' 247-248.}}; ד. דער בית יוסף ברענגט אז חשמונים איז א לשון פון חשיבות, ווי מען טרעפט אין פסוק {{ציטוטון\|יֶאֱתָיוּ חַשְׁמַנִּים\|{{תנ"ך\|תהילים\|סח\|לב}}}}{{הערה\|{{טור\|אורח חיים\|תרפב\|מפרש=בית יוסף}}; [[שלמה זלמן הענא]], '''שערי תפלה''', סימן קיד. אזוי ווייזט אויך אויס פונעם באנוץ אין [[מעוז צור]]: {{ציטוטון\|אזי בימי חשמנים}}.}}; ה. די גמרא{{הערה\|{{בבלי\|מגילה\|יא\|א}}}} ברענגט א ברייתא וואו עס שטייט "'''ו'''חשמונאי ובניו ומתתיה כה"ג", און עס איז אויך פארהאן אזא גירסא אין [[על הנסים]], צו זאגן "'''ו'''חשמונאי"{{הערה\|ווי אין {{מסכת קטנה\|סופרים\|כ\|ח}}}}, ווי אויך אין א מדרש מעשה חנוכה{{הערה\|אוצר מדרשים ערך חנוכה}}, פון וואס עס איז משמע אז חשמונאי איז דער נאמען פון נאך א מענטש וואס האט געקעמפט מיט די קינדער פון מתתיהו{{הערה\|{{אוצר החכמה\|מנחם אדלר\|חשמונאי ובניו\|200708\|ירושלים, תשס"ג, זייט יז\|page=23}}.}}. לויט געוויסע מקורות איז דער חשמונאי געווען א שוואגער פון יוחנן כהן גדול{{הערה\|שלמי חגיגה עמ' שכג, אין נאמען פון סידורים בשם רש"י; מאורי אור, דף קמט עמוד ב', בשם תוספות ריב"א.}}.		מתתיהו'ס משפחה ווערט אנגערופן "חשמונאי", און עס זענען דא עטליכע ערקלערונגען פון וואו דער טיטל שטאמט: א. [[יוסף בן מתתיהו]] שרייבט אז חשמונאי איז געווען דער פאטער פון שמעון, מתתיהו'ס זיידע{{הערה\|{{יוספוס\|קדמוניות היהודים\|יב\|ו\|א}}.}}; ב. אסאך ראשונים טייטשן אז חשמונאי איז געווען א צווייטער נאמען פון יוחנן, דער פאטער פון מתתיהו{{הערה\|ארחות חיים, הלכות חנוכה אות כב, געברענגט אין שלטי הגיבורים אויפן מרדכי, שבת פרק ב'; [[רבי יהודה בר יקר]], אין זיין פירוש אויף על הנסים; [[רבי דוד אבודרהם]], פירוש הברכות והתפילות, פרק יט; ספר יוחסין, מאמר ראשון, אלף בית, אות היו"ד.}}; ג. טייל נעמען אן אז מתתיהו האט געשטאמט פונעם שטאט חַשְׁמוֹן אין [[נגב]]{{הערה\|דערמאנט אין {{תנ"ך\|יהושע\|טו\|כז}}}}, און ער ווערט גערופן חַשְׁמוֹנַאי נאך דעם שטאט{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי יצחק בער\|סדר עבודת ישראל\|42807\|רעדלהיים, תרכ"ח, זייט 101\|כרך=נוסח פולין\|page=120}}; פראפ' [[שמואל קליין]], '''ארץ יהודה''', עמ' 247-248.}}; ד. דער בית יוסף ברענגט אז חשמונים איז א לשון פון חשיבות, ווי מען טרעפט אין פסוק {{ציטוטון\|יֶאֱתָיוּ חַשְׁמַנִּים\|{{תנ"ך\|תהילים\|סח\|לב}}}}{{הערה\|{{טור\|אורח חיים\|תרפב\|מפרש=בית יוסף}}; [[שלמה זלמן הענא]], '''שערי תפלה''', סימן קיד. אזוי ווייזט אויך אויס פונעם באנוץ אין [[מעוז צור]]: {{ציטוטון\|אזי בימי חשמנים}}.}}; ה. די גמרא{{הערה\|{{בבלי\|מגילה\|יא\|א}}}} ברענגט א ברייתא וואו עס שטייט "'''ו'''חשמונאי ובניו ומתתיה כה"ג", און עס איז אויך פארהאן אזא גירסא אין [[על הנסים]], צו זאגן "'''ו'''חשמונאי"{{הערה\|ווי אין {{מסכת קטנה\|סופרים\|כ\|ח}}}}, ווי אויך אין א מדרש מעשה חנוכה{{הערה\|אוצר מדרשים ערך חנוכה}}, פון וואס עס איז משמע אז חשמונאי איז דער נאמען פון נאך א מענטש וואס האט געקעמפט מיט די קינדער פון מתתיהו{{הערה\|{{אוצר החכמה\|מנחם אדלר\|חשמונאי ובניו\|200708\|ירושלים, תשס"ג, זייט יז\|page=23}}.}}. לויט געוויסע מקורות איז דער חשמונאי געווען א שוואגער פון יוחנן כהן גדול{{הערה\|שלמי חגיגה עמ' שכג, אין נאמען פון סידורים בשם רש"י; מאורי אור, דף קמט עמוד ב', בשם תוספות ריב"א.}}.
שורה 30:		שורה 30:
	\| סיומת = קבר נעבן מודיעין ({{coord\|31.934746\|34.9941453\|טיפ=primary}}) וואס טייל געבן אן אז דארט ליגט מתתיהו, אבער אנע קראנטע מקור{{הערה\|[https://mcity.co.il/?id=5201601091240222 "טיול ל- בין מתתיהו החשמונאי לשייך המערבי"]}}.		\| סיומת = קבר נעבן מודיעין ({{coord\|31.934746\|34.9941453\|טיפ=primary}}) וואס טייל געבן אן אז דארט ליגט מתתיהו, אבער אנע קראנטע מקור{{הערה\|[https://mcity.co.il/?id=5201601091240222 "טיול ל- בין מתתיהו החשמונאי לשייך המערבי"]}}.
	}}		}}
	אין יאר {{לינק צו אידיש יאר\|3594}}{{הערה\|שם=דאט\|דאטום לויט ספר מקבים. אין טייל ראשונים איז משמע אז די רעוואלט האט זיך אנגעהויבן הערשט אין יאר תרכ"ב, און מתתיהו איז אוועק אין יאר תרכ"ג, און אזוי נעמט אן [[צמח דוד]].}}, ווען [[אנטיוכוס]] האט ארויסגעגעבן [[גזירות אנטיוכוס\|זיינע גזירות]], זענען מתתיהו און זיינע קינדער אנטלאפן קיין [[מודיעין]]. ווען די לייט פון אנטיוכוס זענען אנגעקומען קיין מודיעין, האבן זיי פארגעשלאגן מתתיהו'ן צו שטעלן א ביישפיל פאר די דארטיגע אידן און שחט'ן א קרבן פאר אן אפגאט. מתתיהו האט זיך שארף קעגן געשטעלט, און ווען א צווייטער האט זיך אנגעטראגן דאס צו טון האט מתתיהו יענעם גע'הרג'ט אינאיינעם מיט דער שליח פון אנטיוכוס{{הערה\|{{מקבים\|א\|ב\|טו\|כח}}.}}. מתתיהו האט דאן אויך פארעפנטליכט א פסק מלחמה צו האלטן אין שבת, נאך וואס ערליכע אידן זענען אטאקירט געווארן דורך דער קעניג'ס מיליטער אום שבת, און נישט וועלנדיג מחלל שבת זיין זענען זיי גע'הרג'ט געווארן מיט זייערע פאמיליעס{{הערה\|{{מקבים\|א\|ב\|כט\|מא}}. זעט {{דורות הראשונים\|א\|340}} אז ער האט נאר אפגעשאצט דעם מצב און באשטימט אז עס גייען אן די פון-פריער באקאנטע הלכות אז פיקוח נפש איז דוחה שבת, און אז א מלחמה וועלכע מען האט אנגעהויבן פון פריער זעצט פאר אום שבת.}}.		אין יאר {{לינק צו אידיש יאר\|3594}}{{הערה\|שם=דאט\|דאטום לויט ספר מקבים. אין טייל ראשונים איז משמע אז די רעוואלט האט זיך אנגעהויבן הערשט אין יאר תרכ"ב, און מתתיהו איז אוועק אין יאר תרכ"ג, און אזוי נעמט אן [[צמח דוד]].}}, ווען [[אנטיוכוס]] האט ארויסגעגעבן [[גזירות אנטיוכוס\|זיינע גזירות]], זענען מתתיהו און זיינע קינדער אנטלאפן קיין [[ מודיעין (אלטע שטאט)\| מודיעין]]. ווען די לייט פון אנטיוכוס זענען אנגעקומען קיין מודיעין, האבן זיי פארגעשלאגן מתתיהו'ן צו שטעלן א ביישפיל פאר די דארטיגע אידן און שחט'ן א קרבן פאר אן אפגאט. מתתיהו האט זיך שארף קעגן געשטעלט, און ווען א צווייטער האט זיך אנגעטראגן דאס צו טון האט מתתיהו יענעם גע'הרג'ט אינאיינעם מיט דער שליח פון אנטיוכוס{{הערה\|{{מקבים\|א\|ב\|טו\|כח}}.}}. מתתיהו האט דאן אויך פארעפנטליכט א פסק מלחמה צו האלטן אין שבת, נאך וואס ערליכע אידן זענען אטאקירט געווארן דורך דער קעניג'ס מיליטער אום שבת, און נישט וועלנדיג מחלל שבת זיין זענען זיי גע'הרג'ט געווארן מיט זייערע פאמיליעס{{הערה\|{{מקבים\|א\|ב\|כט\|מא}}. זעט {{דורות הראשונים\|א\|340}} אז ער האט נאר אפגעשאצט דעם מצב און באשטימט אז עס גייען אן די פון-פריער באקאנטע הלכות אז פיקוח נפש איז דוחה שבת, און אז א מלחמה וועלכע מען האט אנגעהויבן פון פריער זעצט פאר אום שבת.}}.

	מתתיהו האט אויסגערופן "מי לה' אלי" – 'דער וואס איז פאר דעם אייבערשטן זאל קומען מיט מיר'{{הערה\|זע: {{המעין\|אריה אולמן\|האם אכן אמר מתתיהו 'מי לה' אלי'?\|32\|1059\|טבת, תשע"ד, זייטן 22–27}}.}}, איז אנטלאפן מיט זיינע קינדער צו די בערג, און אנגעהויבן דעם רעוואלט קעגן אנטיוכוס. אין דער זעלבע צייט האט ער פארטריבן די מתיוונים, צעבראכן די במות פון די עבודה זרה'ס, און גע'מל'ט די קינדער וואס זענען נישט געווען גע'מל'ט צוליב די גזירות{{הערה\|{{מקבים\|א\|ב\|לח\|מז}}.}}.		מתתיהו האט אויסגערופן "מי לה' אלי" – 'דער וואס איז פאר דעם אייבערשטן זאל קומען מיט מיר'{{הערה\|זע: {{המעין\|אריה אולמן\|האם אכן אמר מתתיהו 'מי לה' אלי'?\|32\|1059\|טבת, תשע"ד, זייטן 22–27}}.}}, איז אנטלאפן מיט זיינע קינדער צו די בערג, און אנגעהויבן דעם רעוואלט קעגן אנטיוכוס. אין דער זעלבע צייט האט ער פארטריבן די מתיוונים, צעבראכן די במות פון די עבודה זרה'ס, און גע'מל'ט די קינדער וואס זענען נישט געווען גע'מל'ט צוליב די גזירות{{הערה\|{{מקבים\|א\|ב\|לח\|מז}}.}}.

תנא קמא אין 04:46, 29 מאי 2024

2024-05-29T04:46:13Z

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 04:46, 29 מאי 2024
שורה 21:		שורה 21:
	{{הויפט ארטיקל\|חשמונאים רעוואלט}}		{{הויפט ארטיקל\|חשמונאים רעוואלט}}
	[[טעקע:142.Matthias Appealing to Jewish Refugees.jpg\|קליין\|לינקס\|"מי לה' אלי", א קריצונג פון גוסטאוו דורעי.]]		[[טעקע:142.Matthias Appealing to Jewish Refugees.jpg\|קליין\|לינקס\|"מי לה' אלי", א קריצונג פון גוסטאוו דורעי.]]
	{{מערערע בילדער\|~~align~~=~~לינקס~~\|~~ריכטונג~~=~~horizontal~~\|~~ברייט1=150\|ברייט2=150\|בילד1~~=Tomb of Matithyahu ben Yoḥanan HakKohen 3.jpg\|~~בילד2~~=PikiWiki Israel 5411 matityahu grave.jpg\|~~פיסל~~=קבר נעבן מודיעין ({{coord\|31.934746\|34.9941453}}) וואס טייל געבן אן אז דארט ליגט מתתיהו, אבער אנע קראנטע מקור{{הערה\|[https://mcity.co.il/?id=5201601091240222 "טיול ל- בין מתתיהו החשמונאי לשייך המערבי"]}}.}}		{{מערערע בילדער
			\| יישור = שמאל
			\| כיוון = אופקי
			\| תמונה1 = Tomb of Matithyahu ben Yoḥanan HakKohen 3.jpg
			\| רוחב1 = 150
			\| תמונה2 = PikiWiki Israel 5411 matityahu grave.jpg
			\| רוחב2 = 150
			\| סיומת = קבר נעבן מודיעין ({{coord\|31.934746\|34.9941453\|טיפ=primary}}) וואס טייל געבן אן אז דארט ליגט מתתיהו, אבער אנע קראנטע מקור{{הערה\|[https://mcity.co.il/?id=5201601091240222 "טיול ל- בין מתתיהו החשמונאי לשייך המערבי"]}}.
			}}
	אין יאר {{לינק צו אידיש יאר\|3594}}{{הערה\|שם=דאט\|דאטום לויט ספר מקבים. אין טייל ראשונים איז משמע אז די רעוואלט האט זיך אנגעהויבן הערשט אין יאר תרכ"ב, און מתתיהו איז אוועק אין יאר תרכ"ג, און אזוי נעמט אן [[צמח דוד]].}}, ווען [[אנטיוכוס]] האט ארויסגעגעבן [[גזירות אנטיוכוס\|זיינע גזירות]], זענען מתתיהו און זיינע קינדער אנטלאפן קיין [[מודיעין]]. ווען די לייט פון אנטיוכוס זענען אנגעקומען קיין מודיעין, האבן זיי פארגעשלאגן מתתיהו'ן צו שטעלן א ביישפיל פאר די דארטיגע אידן און שחט'ן א קרבן פאר אן אפגאט. מתתיהו האט זיך שארף קעגן געשטעלט, און ווען א צווייטער האט זיך אנגעטראגן דאס צו טון האט מתתיהו יענעם גע'הרג'ט אינאיינעם מיט דער שליח פון אנטיוכוס{{הערה\|{{מקבים\|א\|ב\|טו\|כח}}.}}. מתתיהו האט דאן אויך פארעפנטליכט א פסק מלחמה צו האלטן אין שבת, נאך וואס ערליכע אידן זענען אטאקירט געווארן דורך דער קעניג'ס מיליטער אום שבת, און נישט וועלנדיג מחלל שבת זיין זענען זיי גע'הרג'ט געווארן מיט זייערע פאמיליעס{{הערה\|{{מקבים\|א\|ב\|כט\|מא}}. זעט {{דורות הראשונים\|א\|340}} אז ער האט נאר אפגעשאצט דעם מצב און באשטימט אז עס גייען אן די פון-פריער באקאנטע הלכות אז פיקוח נפש איז דוחה שבת, און אז א מלחמה וועלכע מען האט אנגעהויבן פון פריער זעצט פאר אום שבת.}}.		אין יאר {{לינק צו אידיש יאר\|3594}}{{הערה\|שם=דאט\|דאטום לויט ספר מקבים. אין טייל ראשונים איז משמע אז די רעוואלט האט זיך אנגעהויבן הערשט אין יאר תרכ"ב, און מתתיהו איז אוועק אין יאר תרכ"ג, און אזוי נעמט אן [[צמח דוד]].}}, ווען [[אנטיוכוס]] האט ארויסגעגעבן [[גזירות אנטיוכוס\|זיינע גזירות]], זענען מתתיהו און זיינע קינדער אנטלאפן קיין [[מודיעין]]. ווען די לייט פון אנטיוכוס זענען אנגעקומען קיין מודיעין, האבן זיי פארגעשלאגן מתתיהו'ן צו שטעלן א ביישפיל פאר די דארטיגע אידן און שחט'ן א קרבן פאר אן אפגאט. מתתיהו האט זיך שארף קעגן געשטעלט, און ווען א צווייטער האט זיך אנגעטראגן דאס צו טון האט מתתיהו יענעם גע'הרג'ט אינאיינעם מיט דער שליח פון אנטיוכוס{{הערה\|{{מקבים\|א\|ב\|טו\|כח}}.}}. מתתיהו האט דאן אויך פארעפנטליכט א פסק מלחמה צו האלטן אין שבת, נאך וואס ערליכע אידן זענען אטאקירט געווארן דורך דער קעניג'ס מיליטער אום שבת, און נישט וועלנדיג מחלל שבת זיין זענען זיי גע'הרג'ט געווארן מיט זייערע פאמיליעס{{הערה\|{{מקבים\|א\|ב\|כט\|מא}}. זעט {{דורות הראשונים\|א\|340}} אז ער האט נאר אפגעשאצט דעם מצב און באשטימט אז עס גייען אן די פון-פריער באקאנטע הלכות אז פיקוח נפש איז דוחה שבת, און אז א מלחמה וועלכע מען האט אנגעהויבן פון פריער זעצט פאר אום שבת.}}.

שווערמער: /* אפשטאם און אמט */ דאס פארענטפערט דאך נישט די קשיא, עס טוישט עס סך הכל

2023-12-07T19:57:55Z

אפשטאם און אמט: דאס פארענטפערט דאך נישט די קשיא, עס טוישט עס סך הכל

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 19:57, 7 דעצעמבער 2023
שורה 14:		שורה 14:
	מתתיהו'ס משפחה ווערט אנגערופן "חשמונאי", און עס זענען דא עטליכע ערקלערונגען פון וואו דער טיטל שטאמט: א. [[יוסף בן מתתיהו]] שרייבט אז חשמונאי איז געווען דער פאטער פון שמעון, מתתיהו'ס זיידע{{הערה\|{{יוספוס\|קדמוניות היהודים\|יב\|ו\|א}}.}}; ב. אסאך ראשונים טייטשן אז חשמונאי איז געווען א צווייטער נאמען פון יוחנן, דער פאטער פון מתתיהו{{הערה\|ארחות חיים, הלכות חנוכה אות כב, געברענגט אין שלטי הגיבורים אויפן מרדכי, שבת פרק ב'; [[רבי יהודה בר יקר]], אין זיין פירוש אויף על הנסים; [[רבי דוד אבודרהם]], פירוש הברכות והתפילות, פרק יט; ספר יוחסין, מאמר ראשון, אלף בית, אות היו"ד.}}; ג. טייל נעמען אן אז מתתיהו האט געשטאמט פונעם שטאט חַשְׁמוֹן אין [[נגב]]{{הערה\|דערמאנט אין {{תנ"ך\|יהושע\|טו\|כז}}}}, און ער ווערט גערופן חַשְׁמוֹנַאי נאך דעם שטאט{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי יצחק בער\|סדר עבודת ישראל\|42807\|רעדלהיים, תרכ"ח, זייט 101\|כרך=נוסח פולין\|page=120}}; פראפ' [[שמואל קליין]], '''ארץ יהודה''', עמ' 247-248.}}; ד. דער בית יוסף ברענגט אז חשמונים איז א לשון פון חשיבות, ווי מען טרעפט אין פסוק {{ציטוטון\|יֶאֱתָיוּ חַשְׁמַנִּים\|{{תנ"ך\|תהילים\|סח\|לב}}}}{{הערה\|{{טור\|אורח חיים\|תרפב\|מפרש=בית יוסף}}; [[שלמה זלמן הענא]], '''שערי תפלה''', סימן קיד. אזוי ווייזט אויך אויס פונעם באנוץ אין [[מעוז צור]]: {{ציטוטון\|אזי בימי חשמנים}}.}}; ה. די גמרא{{הערה\|{{בבלי\|מגילה\|יא\|א}}}} ברענגט א ברייתא וואו עס שטייט "'''ו'''חשמונאי ובניו ומתתיה כה"ג", און עס איז אויך פארהאן אזא גירסא אין [[על הנסים]], צו זאגן "'''ו'''חשמונאי"{{הערה\|ווי אין {{מסכת קטנה\|סופרים\|כ\|ח}}}}, ווי אויך אין א מדרש מעשה חנוכה{{הערה\|אוצר מדרשים ערך חנוכה}}, פון וואס עס איז משמע אז חשמונאי איז דער נאמען פון נאך א מענטש וואס האט געקעמפט מיט די קינדער פון מתתיהו{{הערה\|{{אוצר החכמה\|מנחם אדלר\|חשמונאי ובניו\|200708\|ירושלים, תשס"ג, זייט יז\|page=23}}.}}. לויט געוויסע מקורות איז דער חשמונאי געווען א שוואגער פון יוחנן כהן גדול{{הערה\|שלמי חגיגה עמ' שכג, אין נאמען פון סידורים בשם רש"י; מאורי אור, דף קמט עמוד ב', בשם תוספות ריב"א.}}.		מתתיהו'ס משפחה ווערט אנגערופן "חשמונאי", און עס זענען דא עטליכע ערקלערונגען פון וואו דער טיטל שטאמט: א. [[יוסף בן מתתיהו]] שרייבט אז חשמונאי איז געווען דער פאטער פון שמעון, מתתיהו'ס זיידע{{הערה\|{{יוספוס\|קדמוניות היהודים\|יב\|ו\|א}}.}}; ב. אסאך ראשונים טייטשן אז חשמונאי איז געווען א צווייטער נאמען פון יוחנן, דער פאטער פון מתתיהו{{הערה\|ארחות חיים, הלכות חנוכה אות כב, געברענגט אין שלטי הגיבורים אויפן מרדכי, שבת פרק ב'; [[רבי יהודה בר יקר]], אין זיין פירוש אויף על הנסים; [[רבי דוד אבודרהם]], פירוש הברכות והתפילות, פרק יט; ספר יוחסין, מאמר ראשון, אלף בית, אות היו"ד.}}; ג. טייל נעמען אן אז מתתיהו האט געשטאמט פונעם שטאט חַשְׁמוֹן אין [[נגב]]{{הערה\|דערמאנט אין {{תנ"ך\|יהושע\|טו\|כז}}}}, און ער ווערט גערופן חַשְׁמוֹנַאי נאך דעם שטאט{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי יצחק בער\|סדר עבודת ישראל\|42807\|רעדלהיים, תרכ"ח, זייט 101\|כרך=נוסח פולין\|page=120}}; פראפ' [[שמואל קליין]], '''ארץ יהודה''', עמ' 247-248.}}; ד. דער בית יוסף ברענגט אז חשמונים איז א לשון פון חשיבות, ווי מען טרעפט אין פסוק {{ציטוטון\|יֶאֱתָיוּ חַשְׁמַנִּים\|{{תנ"ך\|תהילים\|סח\|לב}}}}{{הערה\|{{טור\|אורח חיים\|תרפב\|מפרש=בית יוסף}}; [[שלמה זלמן הענא]], '''שערי תפלה''', סימן קיד. אזוי ווייזט אויך אויס פונעם באנוץ אין [[מעוז צור]]: {{ציטוטון\|אזי בימי חשמנים}}.}}; ה. די גמרא{{הערה\|{{בבלי\|מגילה\|יא\|א}}}} ברענגט א ברייתא וואו עס שטייט "'''ו'''חשמונאי ובניו ומתתיה כה"ג", און עס איז אויך פארהאן אזא גירסא אין [[על הנסים]], צו זאגן "'''ו'''חשמונאי"{{הערה\|ווי אין {{מסכת קטנה\|סופרים\|כ\|ח}}}}, ווי אויך אין א מדרש מעשה חנוכה{{הערה\|אוצר מדרשים ערך חנוכה}}, פון וואס עס איז משמע אז חשמונאי איז דער נאמען פון נאך א מענטש וואס האט געקעמפט מיט די קינדער פון מתתיהו{{הערה\|{{אוצר החכמה\|מנחם אדלר\|חשמונאי ובניו\|200708\|ירושלים, תשס"ג, זייט יז\|page=23}}.}}. לויט געוויסע מקורות איז דער חשמונאי געווען א שוואגער פון יוחנן כהן גדול{{הערה\|שלמי חגיגה עמ' שכג, אין נאמען פון סידורים בשם רש"י; מאורי אור, דף קמט עמוד ב', בשם תוספות ריב"א.}}.

	אין דער לשון פון [[על הנסים]] ("מתתיהו בן יוחנן כהן גדול"), ווי אויך אין לשונות פון גמרות, מדרשים און ראשונים{{הערה\|{{בבלי\|יומא\|ט\|א\|מפרש=תוספות רי"ד\|ד"ה=צא מהן ארבעים שנה ששימש שמעון הצדיק}}}}, איז ~~משמע אז~~ מתתיהו איז געווען א [[כהן גדול]]. דאס שטימט נישט מיט די ספרים [[ספר מקבים\|מקבים]] און [[ספר יוסיפון\|יוסיפון]], וועלכע דערמאנען אנדערע כהנים גדולים אין דער תקופה{{הערה\|ער ווערט אויך נישט דערמאנט אין {{בבלי\|יומא\|ט\|א}}, וואו עס ווערן אויסגערעכנט די ערליכע כהנים גדולים פון תקופת בית שני. זעט {{בבלי\|פסחים\|נז\|א\|מפרש=מהרש"א}}.}}. עס זענען דא וואס זאגן אז ער ווערט אנגערופן כהן גדול אלס חשיבות, אבער ער האט נישט פאקטיש געדינט אלס כהן גדול אין [[בית המקדש]]{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי אהרן היימאן\|תולדות תנאים ואמוראים\|43958\|ירושלים, תשכ"ד, זייט 918\|כרך=ג\|page=85}}; [[רבי אהרן לעווין]], אבני חפץ, סימן נח.}}. און צוגאב ווערט אנגעוויזן אויף דאס וואס מתתיהו האט פארלאזט ירושלים, וועלכע איז אין קעגנזאץ צו די הלכה וואס פארלאנגט אז דער כהן גדול זאל וואוינען אין ירושלים{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי אהרן לעווין\|אבני חפץ\|665\|מינכן, תש"ז, זייט 109\|page=109}}.}}. טייל ערקלערן אז דער טיטל "כהן גדול" גייט אויף זיין פאטער יוחנן{{הערה\|תשב"ץ, חלק שלישי סימן קלה, איבער דער נוסח אין על הנסים. (אויך אין {{בבלי\|מגילה\|יא\|א}}, וואו עס שטייט בלויז מתתיה כהן גדול, איז אבער דער נוסח אין סמ"ג סוף הלכות חנוכה, עין יעקב, און רוב כתבי ידות: מתתיהו בן יוחנן כהן גדול).}}.		אין דער לשון פון [[על הנסים]] ("מתתיהו בן יוחנן כהן גדול"), ווי אויך אין לשונות פון גמרות, מדרשים און ראשונים, איז משמע אז מתתיהו{{הערה\|{{בבלי\|יומא\|ט\|א\|מפרש=תוספות רי"ד\|ד"ה=צא מהן ארבעים שנה ששימש שמעון הצדיק}}}} אדער זיין פאטער יוחנן{{הערה\|תשב"ץ, חלק שלישי סימן קלה, איבער דער נוסח אין על הנסים. (אויך אין {{בבלי\|מגילה\|יא\|א}}, וואו עס שטייט בלויז מתתיה כהן גדול, איז אבער דער נוסח אין סמ"ג סוף הלכות חנוכה, עין יעקב, און רוב כתבי ידות: מתתיהו בן יוחנן כהן גדול).}} איז געווען א [[כהן גדול]]. דאס שטימט נישט מיט די ספרים [[ספר מקבים\|מקבים]] און [[ספר יוסיפון\|יוסיפון]], וועלכע דערמאנען אנדערע כהנים גדולים אין דער תקופה{{הערה\|מתתיהו ווערט אויך נישט דערמאנט אין {{בבלי\|יומא\|ט\|א}}, וואו עס ווערן אויסגערעכנט די ערליכע כהנים גדולים פון תקופת בית שני. זעט {{בבלי\|פסחים\|נז\|א\|מפרש=מהרש"א}}.}}. עס זענען דא וואס זאגן אז ער ווערט אנגערופן כהן גדול אלס חשיבות, אבער ער האט נישט פאקטיש געדינט אלס כהן גדול אין [[בית המקדש]]{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי אהרן היימאן\|תולדות תנאים ואמוראים\|43958\|ירושלים, תשכ"ד, זייט 918\|כרך=ג\|page=85}}; [[רבי אהרן לעווין]], אבני חפץ, סימן נח.}}. און צוגאב ווערט אנגעוויזן אויף דאס וואס מתתיהו האט פארלאזט ירושלים, וועלכע איז אין קעגנזאץ צו די הלכה וואס פארלאנגט אז דער כהן גדול זאל וואוינען אין ירושלים{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי אהרן לעווין\|אבני חפץ\|665\|מינכן, תש"ז, זייט 109\|page=109}}.}}.

	לויט געוויסע מקורות איז מתתיהו געווען א חבר פון [[יוסי בן יועזר איש צרדה]] און [[יוסי בן יוחנן איש ירושלים]], און ער האט [[שלשלת הקבלה\|מקבל געווען]] די גאנצע תורה פון [[אנטיגנוס איש סוכו]]{{הערה\|ספר יוחסין, מאמר א' ט"ז; סדר הדורות, ג"א ת"ק}}.		לויט געוויסע מקורות איז מתתיהו געווען א חבר פון [[יוסי בן יועזר איש צרדה]] און [[יוסי בן יוחנן איש ירושלים]], און ער האט [[שלשלת הקבלה\|מקבל געווען]] די גאנצע תורה פון [[אנטיגנוס איש סוכו]]{{הערה\|ספר יוחסין, מאמר א' ט"ז; סדר הדורות, ג"א ת"ק}}.

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 19:57, 7 דעצעמבער 2023
שורה 14:		שורה 14:
	מתתיהו'ס משפחה ווערט אנגערופן "חשמונאי", און עס זענען דא עטליכע ערקלערונגען פון וואו דער טיטל שטאמט: א. [[יוסף בן מתתיהו]] שרייבט אז חשמונאי איז געווען דער פאטער פון שמעון, מתתיהו'ס זיידע{{הערה\|{{יוספוס\|קדמוניות היהודים\|יב\|ו\|א}}.}}; ב. אסאך ראשונים טייטשן אז חשמונאי איז געווען א צווייטער נאמען פון יוחנן, דער פאטער פון מתתיהו{{הערה\|ארחות חיים, הלכות חנוכה אות כב, געברענגט אין שלטי הגיבורים אויפן מרדכי, שבת פרק ב'; [[רבי יהודה בר יקר]], אין זיין פירוש אויף על הנסים; [[רבי דוד אבודרהם]], פירוש הברכות והתפילות, פרק יט; ספר יוחסין, מאמר ראשון, אלף בית, אות היו"ד.}}; ג. טייל נעמען אן אז מתתיהו האט געשטאמט פונעם שטאט חַשְׁמוֹן אין [[נגב]]{{הערה\|דערמאנט אין {{תנ"ך\|יהושע\|טו\|כז}}}}, און ער ווערט גערופן חַשְׁמוֹנַאי נאך דעם שטאט{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי יצחק בער\|סדר עבודת ישראל\|42807\|רעדלהיים, תרכ"ח, זייט 101\|כרך=נוסח פולין\|page=120}}; פראפ' [[שמואל קליין]], '''ארץ יהודה''', עמ' 247-248.}}; ד. דער בית יוסף ברענגט אז חשמונים איז א לשון פון חשיבות, ווי מען טרעפט אין פסוק {{ציטוטון\|יֶאֱתָיוּ חַשְׁמַנִּים\|{{תנ"ך\|תהילים\|סח\|לב}}}}{{הערה\|{{טור\|אורח חיים\|תרפב\|מפרש=בית יוסף}}; [[שלמה זלמן הענא]], '''שערי תפלה''', סימן קיד. אזוי ווייזט אויך אויס פונעם באנוץ אין [[מעוז צור]]: {{ציטוטון\|אזי בימי חשמנים}}.}}; ה. די גמרא{{הערה\|{{בבלי\|מגילה\|יא\|א}}}} ברענגט א ברייתא וואו עס שטייט "'''ו'''חשמונאי ובניו ומתתיה כה"ג", און עס איז אויך פארהאן אזא גירסא אין [[על הנסים]], צו זאגן "'''ו'''חשמונאי"{{הערה\|ווי אין {{מסכת קטנה\|סופרים\|כ\|ח}}}}, ווי אויך אין א מדרש מעשה חנוכה{{הערה\|אוצר מדרשים ערך חנוכה}}, פון וואס עס איז משמע אז חשמונאי איז דער נאמען פון נאך א מענטש וואס האט געקעמפט מיט די קינדער פון מתתיהו{{הערה\|{{אוצר החכמה\|מנחם אדלר\|חשמונאי ובניו\|200708\|ירושלים, תשס"ג, זייט יז\|page=23}}.}}. לויט געוויסע מקורות איז דער חשמונאי געווען א שוואגער פון יוחנן כהן גדול{{הערה\|שלמי חגיגה עמ' שכג, אין נאמען פון סידורים בשם רש"י; מאורי אור, דף קמט עמוד ב', בשם תוספות ריב"א.}}.		מתתיהו'ס משפחה ווערט אנגערופן "חשמונאי", און עס זענען דא עטליכע ערקלערונגען פון וואו דער טיטל שטאמט: א. [[יוסף בן מתתיהו]] שרייבט אז חשמונאי איז געווען דער פאטער פון שמעון, מתתיהו'ס זיידע{{הערה\|{{יוספוס\|קדמוניות היהודים\|יב\|ו\|א}}.}}; ב. אסאך ראשונים טייטשן אז חשמונאי איז געווען א צווייטער נאמען פון יוחנן, דער פאטער פון מתתיהו{{הערה\|ארחות חיים, הלכות חנוכה אות כב, געברענגט אין שלטי הגיבורים אויפן מרדכי, שבת פרק ב'; [[רבי יהודה בר יקר]], אין זיין פירוש אויף על הנסים; [[רבי דוד אבודרהם]], פירוש הברכות והתפילות, פרק יט; ספר יוחסין, מאמר ראשון, אלף בית, אות היו"ד.}}; ג. טייל נעמען אן אז מתתיהו האט געשטאמט פונעם שטאט חַשְׁמוֹן אין [[נגב]]{{הערה\|דערמאנט אין {{תנ"ך\|יהושע\|טו\|כז}}}}, און ער ווערט גערופן חַשְׁמוֹנַאי נאך דעם שטאט{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי יצחק בער\|סדר עבודת ישראל\|42807\|רעדלהיים, תרכ"ח, זייט 101\|כרך=נוסח פולין\|page=120}}; פראפ' [[שמואל קליין]], '''ארץ יהודה''', עמ' 247-248.}}; ד. דער בית יוסף ברענגט אז חשמונים איז א לשון פון חשיבות, ווי מען טרעפט אין פסוק {{ציטוטון\|יֶאֱתָיוּ חַשְׁמַנִּים\|{{תנ"ך\|תהילים\|סח\|לב}}}}{{הערה\|{{טור\|אורח חיים\|תרפב\|מפרש=בית יוסף}}; [[שלמה זלמן הענא]], '''שערי תפלה''', סימן קיד. אזוי ווייזט אויך אויס פונעם באנוץ אין [[מעוז צור]]: {{ציטוטון\|אזי בימי חשמנים}}.}}; ה. די גמרא{{הערה\|{{בבלי\|מגילה\|יא\|א}}}} ברענגט א ברייתא וואו עס שטייט "'''ו'''חשמונאי ובניו ומתתיה כה"ג", און עס איז אויך פארהאן אזא גירסא אין [[על הנסים]], צו זאגן "'''ו'''חשמונאי"{{הערה\|ווי אין {{מסכת קטנה\|סופרים\|כ\|ח}}}}, ווי אויך אין א מדרש מעשה חנוכה{{הערה\|אוצר מדרשים ערך חנוכה}}, פון וואס עס איז משמע אז חשמונאי איז דער נאמען פון נאך א מענטש וואס האט געקעמפט מיט די קינדער פון מתתיהו{{הערה\|{{אוצר החכמה\|מנחם אדלר\|חשמונאי ובניו\|200708\|ירושלים, תשס"ג, זייט יז\|page=23}}.}}. לויט געוויסע מקורות איז דער חשמונאי געווען א שוואגער פון יוחנן כהן גדול{{הערה\|שלמי חגיגה עמ' שכג, אין נאמען פון סידורים בשם רש"י; מאורי אור, דף קמט עמוד ב', בשם תוספות ריב"א.}}.

	אין דער לשון פון [[על הנסים]] ("מתתיהו בן יוחנן כהן גדול"), ווי אויך אין לשונות פון גמרות, מדרשים און ראשונים{{הערה\|{{בבלי\|יומא\|ט\|א\|מפרש=תוספות רי"ד\|ד"ה=צא מהן ארבעים שנה ששימש שמעון הצדיק}}}}, איז ~~משמע אז~~ מתתיהו איז געווען א [[כהן גדול]]. דאס שטימט נישט מיט די ספרים [[ספר מקבים\|מקבים]] און [[ספר יוסיפון\|יוסיפון]], וועלכע דערמאנען אנדערע כהנים גדולים אין דער תקופה{{הערה\|ער ווערט אויך נישט דערמאנט אין {{בבלי\|יומא\|ט\|א}}, וואו עס ווערן אויסגערעכנט די ערליכע כהנים גדולים פון תקופת בית שני. זעט {{בבלי\|פסחים\|נז\|א\|מפרש=מהרש"א}}.}}. עס זענען דא וואס זאגן אז ער ווערט אנגערופן כהן גדול אלס חשיבות, אבער ער האט נישט פאקטיש געדינט אלס כהן גדול אין [[בית המקדש]]{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי אהרן היימאן\|תולדות תנאים ואמוראים\|43958\|ירושלים, תשכ"ד, זייט 918\|כרך=ג\|page=85}}; [[רבי אהרן לעווין]], אבני חפץ, סימן נח.}}. און צוגאב ווערט אנגעוויזן אויף דאס וואס מתתיהו האט פארלאזט ירושלים, וועלכע איז אין קעגנזאץ צו די הלכה וואס פארלאנגט אז דער כהן גדול זאל וואוינען אין ירושלים{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי אהרן לעווין\|אבני חפץ\|665\|מינכן, תש"ז, זייט 109\|page=109}}.}}. טייל ערקלערן אז דער טיטל "כהן גדול" גייט אויף זיין פאטער יוחנן{{הערה\|תשב"ץ, חלק שלישי סימן קלה, איבער דער נוסח אין על הנסים. (אויך אין {{בבלי\|מגילה\|יא\|א}}, וואו עס שטייט בלויז מתתיה כהן גדול, איז אבער דער נוסח אין סמ"ג סוף הלכות חנוכה, עין יעקב, און רוב כתבי ידות: מתתיהו בן יוחנן כהן גדול).}}.		אין דער לשון פון [[על הנסים]] ("מתתיהו בן יוחנן כהן גדול"), ווי אויך אין לשונות פון גמרות, מדרשים און ראשונים, איז משמע אז מתתיהו{{הערה\|{{בבלי\|יומא\|ט\|א\|מפרש=תוספות רי"ד\|ד"ה=צא מהן ארבעים שנה ששימש שמעון הצדיק}}}} אדער זיין פאטער יוחנן{{הערה\|תשב"ץ, חלק שלישי סימן קלה, איבער דער נוסח אין על הנסים. (אויך אין {{בבלי\|מגילה\|יא\|א}}, וואו עס שטייט בלויז מתתיה כהן גדול, איז אבער דער נוסח אין סמ"ג סוף הלכות חנוכה, עין יעקב, און רוב כתבי ידות: מתתיהו בן יוחנן כהן גדול).}} איז געווען א [[כהן גדול]]. דאס שטימט נישט מיט די ספרים [[ספר מקבים\|מקבים]] און [[ספר יוסיפון\|יוסיפון]], וועלכע דערמאנען אנדערע כהנים גדולים אין דער תקופה{{הערה\|מתתיהו ווערט אויך נישט דערמאנט אין {{בבלי\|יומא\|ט\|א}}, וואו עס ווערן אויסגערעכנט די ערליכע כהנים גדולים פון תקופת בית שני. זעט {{בבלי\|פסחים\|נז\|א\|מפרש=מהרש"א}}.}}. עס זענען דא וואס זאגן אז ער ווערט אנגערופן כהן גדול אלס חשיבות, אבער ער האט נישט פאקטיש געדינט אלס כהן גדול אין [[בית המקדש]]{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי אהרן היימאן\|תולדות תנאים ואמוראים\|43958\|ירושלים, תשכ"ד, זייט 918\|כרך=ג\|page=85}}; [[רבי אהרן לעווין]], אבני חפץ, סימן נח.}}. און צוגאב ווערט אנגעוויזן אויף דאס וואס מתתיהו האט פארלאזט ירושלים, וועלכע איז אין קעגנזאץ צו די הלכה וואס פארלאנגט אז דער כהן גדול זאל וואוינען אין ירושלים{{הערה\|{{היברובוקס\|רבי אהרן לעווין\|אבני חפץ\|665\|מינכן, תש"ז, זייט 109\|page=109}}.}}.

	לויט געוויסע מקורות איז מתתיהו געווען א חבר פון [[יוסי בן יועזר איש צרדה]] און [[יוסי בן יוחנן איש ירושלים]], און ער האט [[שלשלת הקבלה\|מקבל געווען]] די גאנצע תורה פון [[אנטיגנוס איש סוכו]]{{הערה\|ספר יוחסין, מאמר א' ט"ז; סדר הדורות, ג"א ת"ק}}.		לויט געוויסע מקורות איז מתתיהו געווען א חבר פון [[יוסי בן יועזר איש צרדה]] און [[יוסי בן יוחנן איש ירושלים]], און ער האט [[שלשלת הקבלה\|מקבל געווען]] די גאנצע תורה פון [[אנטיגנוס איש סוכו]]{{הערה\|ספר יוחסין, מאמר א' ט"ז; סדר הדורות, ג"א ת"ק}}.