מזרח-אייראפע - ווערסיע היסטאריע

תנא קמא אין 07:19, 1 יולי 2024

2024-07-01T07:19:30Z

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 07:19, 1 יולי 2024
שורה 8:		שורה 8:
	[[טעקע:Europe subregion map world factbook.svg\|קליין\|אייראפע איינגעטיילט אין ראיאנען לויט די [[וועלט פאקטבוך\|CIA וועלט פאקטבוך]]{{ש}}{{color box\|#FF8080}} מזרח אייראפע, אין איינקלאנג מיט די געוועזענע [[סאוויעטן פארבאנד]] גרעניצן דעפיניציע{{ש}}{{color box\|#007FFF}} [[צפון אייראפע]]{{ש}}{{color box\|#00FFFF}} [[מערב אייראפע]]{{ש}}{{color box\|#F0DC82}} [[צענטראל אייראפע]]{{ש}}{{color box\|#FF0000}} דרום-מערב אייראפע{{ש}}{{color box\|#66FF00}} [[דרום אייראפע]]{{ש}}{{color box\|#D2691E}} דרום-מזרח אייראפע]]		[[טעקע:Europe subregion map world factbook.svg\|קליין\|אייראפע איינגעטיילט אין ראיאנען לויט די [[וועלט פאקטבוך\|CIA וועלט פאקטבוך]]{{ש}}{{color box\|#FF8080}} מזרח אייראפע, אין איינקלאנג מיט די געוועזענע [[סאוויעטן פארבאנד]] גרעניצן דעפיניציע{{ש}}{{color box\|#007FFF}} [[צפון אייראפע]]{{ש}}{{color box\|#00FFFF}} [[מערב אייראפע]]{{ש}}{{color box\|#F0DC82}} [[צענטראל אייראפע]]{{ש}}{{color box\|#FF0000}} דרום-מערב אייראפע{{ש}}{{color box\|#66FF00}} [[דרום אייראפע]]{{ש}}{{color box\|#D2691E}} דרום-מזרח אייראפע]]
	[[טעקע:Europe subregion map UN geoscheme.svg\|קליין\|אייראפע איינגעטיילט אין ראיאנען לויט די [[פאראייניגטע פעלקער]] סטאטיסטיק דיוויזיע{{הערה\|שם=יוען}}{{ש}}{{color box\|#FF8080}} מזרח אייראפע{{ש}}{{color box\|#4080FF}} צפון אייראפע{{ש}}{{color box\|#00FF00}} דרום אייראפע{{ש}}{{color box\|#00FFFF}} מערב אייראפע]]		[[טעקע:Europe subregion map UN geoscheme.svg\|קליין\|אייראפע איינגעטיילט אין ראיאנען לויט די [[פאראייניגטע פעלקער]] סטאטיסטיק דיוויזיע{{הערה\|שם=יוען}}{{ש}}{{color box\|#FF8080}} מזרח אייראפע{{ש}}{{color box\|#4080FF}} צפון אייראפע{{ש}}{{color box\|#00FF00}} דרום אייראפע{{ש}}{{color box\|#00FFFF}} מערב אייראפע]]
	דער טערמין "מזרח אייראפע" איז ערשינען ענדע פון די [[18טער י"ה]] און אנהויב [[19טער י"ה]], צו באצייכענען א ראיאן פון לענדער וואס זענען צוריקגעבליבן טעכנאלאגיש און האבן נישט נאכגעיאגט די פארשריט פון [[מערב אייראפע]] ביים [[אינדוסטריעלע רעוואלוציע]]. אין מזרח איז פארבליבן די אלטע שטייגער רעגירונגען, געפירט דורך די עליטע וואס האבן פארקנעכטעט זייערע בירגער, אין דער צייט וואס אין מערב אייראפע איז דער סארט סיסטעם צוביסלעך אונטערגעגאנגען דורך ליבעראליזאציע.		דער טערמין "מזרח אייראפע" איז ערשינען ענדע פון די [[18טער י"ה]] און אנהויב [[19טער י"ה]], צו באצייכענען א ראיאן פון לענדער וואס זענען צוריקגעבליבן טעכנאלאגיש און האבן נישט נאכגעיאגט די פארשריט פון [[מערב אייראפע]] ביים [[אינדוסטריעלע רעוואלוציע]]. אין מזרח איז פארבליבן די אלטע שטייגער רעגירונגען, געפירט דורך די עליטע וואס האבן פארקנעכטעט זייערע בירגער, אין דער צייט וואס אין מערב אייראפע איז דער סארט סיסטעם צוביסלעך אונטערגעגאנגען דורך ליבעראליזאציע.

	מיט'ן ענדע פונעם [[צווייטע וועלט קריג]] זענען די לענדער, באפרייט פון די [[נאציזם\|נאציס]] דורך די [[רויטע ארמיי]], ארונטערגעפאלן אונטער די סאוויעטישע הערשאפט. פון 1945 ביז 1989, דורכאויס דער [[קאלטער קריג]], האט דער [[אייזערנער פארהאנג]] צעטיילט מזרח פון מערב פאליטיש, עקאנאמיש און סאציאלאגיש. די אונטערשייד און צוריקגעבליבנקייט פון די מזרח לענדער האט נאך אנגעהאלטן פאר יארן נאכ'ן צוזאמענפאל פון קאמוניזם, אבער צוביסלעך ווערט דער אונטערשייד קלענער. די און אנדערע טוישונגען דורכאויס די היסטאריע פון דעם ראיאן האבן איר געברענגט פארשידענארטיגע דעפיניציעס.		מיט'ן ענדע פונעם [[צווייטע וועלט קריג]] זענען די לענדער, באפרייט פון די [[נאציזם\|נאציס]] דורך די [[רויטע ארמיי]], ארונטערגעפאלן אונטער די סאוויעטישע הערשאפט. פון 1945 ביז 1989, דורכאויס דער [[קאלטער קריג]], האט דער [[אייזערנער פארהאנג]] צעטיילט מזרח פון מערב פאליטיש, עקאנאמיש און סאציאלאגיש. די אונטערשייד און צוריקגעבליבנקייט פון די מזרח לענדער האט נאך אנגעהאלטן פאר יארן נאכ'ן צוזאמענפאל פון קאמוניזם, אבער צוביסלעך ווערט דער אונטערשייד קלענער. די און אנדערע טוישונגען דורכאויס די היסטאריע פון דעם ראיאן האבן איר געברענגט פארשידענארטיגע דעפיניציעס.
שורה 102:		שורה 102:
	[[קאַטעגאָריע:אייראפע]]		[[קאַטעגאָריע:אייראפע]]
	[[קאַטעגאָריע:המכלול ארטיקלען]]		[[קאַטעגאָריע:המכלול ארטיקלען]]
	{{~~קרד/ויקי/אנגלית~~\|Eastern Europe}}		{{וויקי קרעדיט\|en\|Eastern Europe}}

צמא לדעת אין 08:41, 22 אקטאבער 2023

2023-10-22T08:41:13Z

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 08:41, 22 אקטאבער 2023
שורה 1:		שורה 1:
			{{דעסקריפציע\|געאגראפישע ראיאן אינעם אייראפעאישער קאנטינענט}}
	[[טעקע:Eastern Europe from space.png\|קליין\|דיגיטאל געפארעמטע [[אייראפע]] מיט א בליק אויף מזרח]]		[[טעקע:Eastern Europe from space.png\|קליין\|דיגיטאל געפארעמטע [[אייראפע]] מיט א בליק אויף מזרח]]
	'''מזרח אייראפע''' איז א געאגראפישע ראיאן אינעם [[אייראפע\|אייראפעאישער קאנטינענט]]. דער טערמין איז פילדייטיג און איר באדייט און גרעניצן ווערן דעפינירט דורך פארשידענע פאַקטאָרן, ווי געאגראפיע, עטניציטעט, קולטור און רעליגיע, געאפאליטיק און עקאנאמיע.		'''מזרח אייראפע''' איז א געאגראפישע ראיאן אינעם [[אייראפע\|אייראפעאישער קאנטינענט]]. דער טערמין איז פילדייטיג און איר באדייט און גרעניצן ווערן דעפינירט דורך פארשידענע פאַקטאָרן, ווי געאגראפיע, עטניציטעט, קולטור און רעליגיע, געאפאליטיק און עקאנאמיע.

צמא לדעת: אופס..

2023-09-13T16:11:51Z

אופס..

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 16:11, 13 סעפטעמבער 2023
שורה 1:		שורה 1:
	~~{{דרעפט}}~~
	[[טעקע:Eastern Europe from space.png\|קליין\|דיגיטאל געפארעמטע [[אייראפע]] מיט א בליק אויף מזרח]]		[[טעקע:Eastern Europe from space.png\|קליין\|דיגיטאל געפארעמטע [[אייראפע]] מיט א בליק אויף מזרח]]
	'''מזרח אייראפע''' איז א געאגראפישע ראיאן אינעם [[אייראפע\|אייראפעאישער קאנטינענט]]. דער טערמין איז פילדייטיג און איר באדייט און גרעניצן ווערן דעפינירט דורך פארשידענע פאַקטאָרן, ווי געאגראפיע, עטניציטעט, קולטור און רעליגיע, געאפאליטיק און עקאנאמיע.		'''מזרח אייראפע''' איז א געאגראפישע ראיאן אינעם [[אייראפע\|אייראפעאישער קאנטינענט]]. דער טערמין איז פילדייטיג און איר באדייט און גרעניצן ווערן דעפינירט דורך פארשידענע פאַקטאָרן, ווי געאגראפיע, עטניציטעט, קולטור און רעליגיע, געאפאליטיק און עקאנאמיע.

צמא לדעת: /* רעפערענצן */ קאטעגאריעס

2023-09-13T15:50:37Z

רעפערענצן: קאטעגאריעס

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 15:50, 13 סעפטעמבער 2023
שורה 99:		שורה 99:

	[[he:מזרח אירופה]]		[[he:מזרח אירופה]]
	[[:קאַטעגאָריע:מזרח אייראפע]]		[[קאַטעגאָריע:מזרח אייראפע]]
	[[:קאַטעגאָריע:~~אייראפע~~]]		[[קאַטעגאָריע:אייראפע]]
			[[קאַטעגאָריע:המכלול ארטיקלען]]
	{{קרד/ויקי/אנגלית\|Eastern Europe}}		{{קרד/ויקי/אנגלית\|Eastern Europe}}

צמא לדעת: צמא לדעת האט אריבערגעפירט בלאט דרעפט:מזרח-אייראפע צו מזרח-אייראפע אן לאזן א ווייטערפירונג: לזו היתה הכוונה...

2023-09-13T15:50:03Z

צמא לדעת האט אריבערגעפירט בלאט דרעפט:מזרח-אייראפע צו מזרח-אייראפע אן לאזן א ווייטערפירונג: לזו היתה הכוונה...

→ עלטערע ווערסיע

רעוויזיע פון 15:50, 13 סעפטעמבער 2023

צמא לדעת: צמא לדעת האט אריבערגעפירט בלאט דרעפט:מזרח אייראפע צו דרעפט:מזרח-אייראפע אן לאזן א ווייטערפירונג

2023-09-13T15:49:40Z

צמא לדעת האט אריבערגעפירט בלאט דרעפט:מזרח אייראפע צו דרעפט:מזרח-אייראפע אן לאזן א ווייטערפירונג

→ עלטערע ווערסיע

רעוויזיע פון 15:49, 13 סעפטעמבער 2023

צמא לדעת: הגהה

2023-09-13T15:49:08Z

הגהה

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 15:49, 13 סעפטעמבער 2023
שורה 40:		שורה 40:
	*גריכנלאנד ווערט אין מערסטנס פעלער נישט פאררעכנט אלס מזרח אייראפע טראץ איר גרויסע ארטאדאקסישע מערהייט, זייענדיג קולטורעל מער באאיינפלוסט פון דער [[מיטל מזרח]], און וויבאלד פאליטיש איז עס נישט געווען קאמוניסטיש{{הערה\|{{צ-בוך\|מחבר=Peter John\|שם=Local Governance in Western Europe\|מו"ל=University of Manchester\|שנת הוצאה=2001\|ISBN=9780761956372}}}}.		*גריכנלאנד ווערט אין מערסטנס פעלער נישט פאררעכנט אלס מזרח אייראפע טראץ איר גרויסע ארטאדאקסישע מערהייט, זייענדיג קולטורעל מער באאיינפלוסט פון דער [[מיטל מזרח]], און וויבאלד פאליטיש איז עס נישט געווען קאמוניסטיש{{הערה\|{{צ-בוך\|מחבר=Peter John\|שם=Local Governance in Western Europe\|מו"ל=University of Manchester\|שנת הוצאה=2001\|ISBN=9780761956372}}}}.

	די קאטויליש און פראטעסטאנטיש דאמינירטע לענדער פון מערב און צענטראל אייראפע זענען אויסער די מזרח גרעניצן, און וועלן געהערן צו צענטראל אדער מערב אייראפע לויט דעם דעפיניציע, אריינגערעכנט די [[באלקאן לענדער]], [[פוילן]], [[טשעכיי]] [[סלאוואקיע]] און [[אונגארן]].		די קאטויליש און פראטעסטאנטיש דאמינירטע לענדער פון מערב און צענטראל אייראפע זענען אויסער די מזרח גרעניצן, און וועלן געהערן צו צענטראל אדער מערב אייראפע לויט דעם דעפיניציע, אריינגערעכנט די [[באלקאן לענדער]], [[פוילן]], [[טשעכיי]], [[סלאוואקיע]] און [[אונגארן]].

	===געאפאליטיש===		===געאפאליטיש===

צמא לדעת: /* היסטאריע */ המשך

2023-09-13T14:51:34Z

היסטאריע: המשך

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 14:51, 13 סעפטעמבער 2023
שורה 80:		שורה 80:
	אין [[15טער י"ה]] איז די ביזאנטישע אימפעריע געפאלן צו די [[אטאמאנישע אימפעריע]], וועלכע האט געהערשט איבער חלקים פון דרום-מזרח אייראפע פאר די קומענדיגע פאר הונדערט יאר, מיט אן איינפלוס אויף די קולטור און ארכיטעקטור פונעם ראיאן.		אין [[15טער י"ה]] איז די ביזאנטישע אימפעריע געפאלן צו די [[אטאמאנישע אימפעריע]], וועלכע האט געהערשט איבער חלקים פון דרום-מזרח אייראפע פאר די קומענדיגע פאר הונדערט יאר, מיט אן איינפלוס אויף די קולטור און ארכיטעקטור פונעם ראיאן.

	דורכאויס די שפעטע-[[16'טער יארהונדערט\|16'טער]] און פריע[[17'טער יארהונדערט]], האט מזרח-אייראפע גענאסן פון א רעלאטיוו הויכע לעבן סטאנדארט. דער פעריאד ווערט גערופן די גאלדענע צייט פון מזרח-צענטראל אייראפע{{הערה\|{{cite book\|title=A History of the Global Economy. From 1500 to the Present\|date=2016\|publisher=Cambridge University Press\|isbn=9781107507180\|page=46\|author=Baten, Jörg}}}}.		דורכאויס די שפעטע-[[16'טער יארהונדערט\|16'טער]] און פריע-[[17'טער יארהונדערט]], האט מזרח-אייראפע גענאסן פון א רעלאטיוו הויכע לעבן סטאנדארט. דער פעריאד ווערט גערופן די גאלדענע צייט פון מזרח-צענטראל אייראפע{{הערה\|{{cite book\|title=A History of the Global Economy. From 1500 to the Present\|date=2016\|publisher=Cambridge University Press\|isbn=9781107507180\|page=46\|author=Baten, Jörg}}}}.

			די [[האבסבורג דינאסטיע]] און די [[רוסישע אימפעריע]] האבן אויסגעשפרייט זייער איינפלוס איבער מזרח-אייראפע אין די [[18טער י"ה\|18'טער]] און [[19טער י"ה]], ברענגענדיג אפטע מלחמות און געטוישטע גרעניצן.

			דער ראיאן איז שווער באטראפן געווארן דורכאויס דער [[20סטער י"ה]], ווען ביידע וועלט-מלחמות האבן זיך אויסגעשפילט מיט א באזונדערע ברוטאליטעט אויפן מזרח פראנט{{הערה\|Timothy Snyder, ''Bloodlands: Europe Between Hitler and Stalin'' (2011)}}. די פילע לענדער וועלכע זענען געווארן זעלבסטשטענדיג נאך די [[ערשטע וועלט-מלחמה]], טייל פון זיי צום ערשטן מאל אין היסטאריע, זענען אבער געווען צו שוואך צו שטיין קעגן [[נאצי דייטשלאנד]] פון מערב און [[סאוויעטן פארבאנד\|סאוויעט רוסלאנד]] פון מזרח, און זענען איינגענומען געווארן דורכאויס די [[צווייטע וועלט-מלחמה]].

			ביי די ענדע פון די צווייטע וועלט מלחמה איז דער אייזערנער פארהאנג געפאלן איבער מזרח-אייראפע, נאך וואס דער רויטער ארמיי האט איינגענומען רוב פונעם ראיאן. "באפרייטע" לענדער זענען געפאלן אונטער סאוויעטישע קאנטראל, און קאמוניסטישע רעגירונגען זענען געווארן ארויפגעצווינגען. דער מזרח-בלאק איז געווען ווייט הונטערשטעליג פון די מערב-אייראפע לענדער אין עקאנאמישע ווידעראויפבוי און פארשריט.

			דער שפעטער 20סטער י"ה האט צוגעזען דעם צוזאמענפאל פון קאמוניסטישע רעזשימען דורכאויס מזרח-אייראפע, אריינגערעכנט דאס פאלן פונעם [[בערלינער וואנט]] אין 1989, שליסנדיג די קאלטע קריג. פילע לענדער אינעם ראיאן האבן צוריק פארדינט זייער זעלבסטשטענדיגקייט און דעמאקראטיע, און טייל פון זיי האבן זיך אנגעשלאסן אין די [[אייראפעאישער פאראיין]] און אין [[נאט"א]], אנקניפנדיג עקאנאמישע און פאליטישע פארבינדונגען מיט מערב-אייראפע.

	==זעט אויך==		==זעט אויך==

צמא לדעת: /* היסטאריע */ המשך

2023-09-13T14:18:24Z

היסטאריע: המשך

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 14:18, 13 סעפטעמבער 2023
שורה 75:		שורה 75:

	אין [[13טער י"ה]] האט די [[מאנגאלישע אימפעריע]], אונטער [[דזשינגיס כאן]] און זיינע נאכפאלגער, אינוואדירט און אקופירט גרויסע חלקים פון מזרח-אייראפע, אריינגערעכנט קיעווער רוס{{הערה\|Denis Sinor, "The Mongols in the West." ''Journal of Asian History'' 33.1 (1999): 1-44 [http://www.m-hosseini.ir/mongol/articles-1/43.pdf online]}}.		אין [[13טער י"ה]] האט די [[מאנגאלישע אימפעריע]], אונטער [[דזשינגיס כאן]] און זיינע נאכפאלגער, אינוואדירט און אקופירט גרויסע חלקים פון מזרח-אייראפע, אריינגערעכנט קיעווער רוס{{הערה\|Denis Sinor, "The Mongols in the West." ''Journal of Asian History'' 33.1 (1999): 1-44 [http://www.m-hosseini.ir/mongol/articles-1/43.pdf online]}}.

			דורכאויס די "אסטזידלונג", ווען עטנישע [[דייטשלאנד\|דייטשן]] האבן זיך באזעצט אין מזרח, זענען אויפגעשטעלט געווארן שטעט מיט מאגדעבורגער רעכטן {{העב\|זכויות מגדבורג}}, וועלכע זענען געווארן צענטערן פון עקאנאמישע אנטוויקלונג{{הערה\|Martyn Rady, "The German Settlement in Central and Eastern Europe during the High Middle Ages." in ''The German Lands and Eastern Europe'' (Palgrave Macmillan, 1999) pp. 11-47}}. די מאדערניזאציע פון באפעלקערונג און עקאנאמיע וועלכע האבן נאכגעפאלגט האבן ערמעגליכט די שטערקערע ראלעס געשפילט דורך הערשער פון [[פוילן]], [[בעהמען]] און [[אונגארן]]{{הערה\|{{cite book\|author=Jan M. Pisorski\|chapter=Medieval Colonization in East Central Europe\|title=The Germans and the East\|editor1-last=Ingrao\|editor2-last=Szabo\|publisher=Purdue University Press\|year= 2008\|pages=31}}}}.

			אין [[15טער י"ה]] איז די ביזאנטישע אימפעריע געפאלן צו די [[אטאמאנישע אימפעריע]], וועלכע האט געהערשט איבער חלקים פון דרום-מזרח אייראפע פאר די קומענדיגע פאר הונדערט יאר, מיט אן איינפלוס אויף די קולטור און ארכיטעקטור פונעם ראיאן.

			דורכאויס די שפעטע-[[16'טער יארהונדערט\|16'טער]] און פריע[[17'טער יארהונדערט]], האט מזרח-אייראפע גענאסן פון א רעלאטיוו הויכע לעבן סטאנדארט. דער פעריאד ווערט גערופן די גאלדענע צייט פון מזרח-צענטראל אייראפע{{הערה\|{{cite book\|title=A History of the Global Economy. From 1500 to the Present\|date=2016\|publisher=Cambridge University Press\|isbn=9781107507180\|page=46\|author=Baten, Jörg}}}}.

	==זעט אויך==		==זעט אויך==

צמא לדעת: אויסשטעל, פארברייטערט

2023-09-13T13:31:53Z

אויסשטעל, פארברייטערט

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 13:31, 13 סעפטעמבער 2023
שורה 8:		שורה 8:
	[[טעקע:Europe subregion map world factbook.svg\|קליין\|אייראפע איינגעטיילט אין ראיאנען לויט די [[וועלט פאקטבוך\|CIA וועלט פאקטבוך]]{{ש}}{{color box\|#FF8080}} מזרח אייראפע, אין איינקלאנג מיט די געוועזענע [[סאוויעטן פארבאנד]] גרעניצן דעפיניציע{{ש}}{{color box\|#007FFF}} [[צפון אייראפע]]{{ש}}{{color box\|#00FFFF}} [[מערב אייראפע]]{{ש}}{{color box\|#F0DC82}} [[צענטראל אייראפע]]{{ש}}{{color box\|#FF0000}} דרום-מערב אייראפע{{ש}}{{color box\|#66FF00}} [[דרום אייראפע]]{{ש}}{{color box\|#D2691E}} דרום-מזרח אייראפע]]		[[טעקע:Europe subregion map world factbook.svg\|קליין\|אייראפע איינגעטיילט אין ראיאנען לויט די [[וועלט פאקטבוך\|CIA וועלט פאקטבוך]]{{ש}}{{color box\|#FF8080}} מזרח אייראפע, אין איינקלאנג מיט די געוועזענע [[סאוויעטן פארבאנד]] גרעניצן דעפיניציע{{ש}}{{color box\|#007FFF}} [[צפון אייראפע]]{{ש}}{{color box\|#00FFFF}} [[מערב אייראפע]]{{ש}}{{color box\|#F0DC82}} [[צענטראל אייראפע]]{{ש}}{{color box\|#FF0000}} דרום-מערב אייראפע{{ש}}{{color box\|#66FF00}} [[דרום אייראפע]]{{ש}}{{color box\|#D2691E}} דרום-מזרח אייראפע]]
	[[טעקע:Europe subregion map UN geoscheme.svg\|קליין\|אייראפע איינגעטיילט אין ראיאנען לויט די [[פאראייניגטע פעלקער]] סטאטיסטיק דיוויזיע{{הערה\|שם=יוען}}{{ש}}{{color box\|#FF8080}} מזרח אייראפע{{ש}}{{color box\|#4080FF}} צפון אייראפע{{ש}}{{color box\|#00FF00}} דרום אייראפע{{ש}}{{color box\|#00FFFF}} מערב אייראפע]]		[[טעקע:Europe subregion map UN geoscheme.svg\|קליין\|אייראפע איינגעטיילט אין ראיאנען לויט די [[פאראייניגטע פעלקער]] סטאטיסטיק דיוויזיע{{הערה\|שם=יוען}}{{ש}}{{color box\|#FF8080}} מזרח אייראפע{{ש}}{{color box\|#4080FF}} צפון אייראפע{{ש}}{{color box\|#00FF00}} דרום אייראפע{{ש}}{{color box\|#00FFFF}} מערב אייראפע]]
			דער טערמין "מזרח אייראפע" איז ערשינען ענדע פון די [[18טער י"ה]] און אנהויב [[19טער י"ה]], צו באצייכענען א ראיאן פון לענדער וואס זענען צוריקגעבליבן טעכנאלאגיש און האבן נישט נאכגעיאגט די פארשריט פון [[מערב אייראפע]] ביים [[אינדוסטריעלע רעוואלוציע]]. אין מזרח איז פארבליבן די אלטע שטייגער רעגירונגען, געפירט דורך די עליטע וואס האבן פארקנעכטעט זייערע בירגער, אין דער צייט וואס אין מערב אייראפע איז דער סארט סיסטעם צוביסלעך אונטערגעגאנגען דורך ליבעראליזאציע.

			מיט'ן ענדע פונעם [[צווייטע וועלט קריג]] זענען די לענדער, באפרייט פון די [[נאציזם\|נאציס]] דורך די [[רויטע ארמיי]], ארונטערגעפאלן אונטער די סאוויעטישע הערשאפט. פון 1945 ביז 1989, דורכאויס דער [[קאלטער קריג]], האט דער [[אייזערנער פארהאנג]] צעטיילט מזרח פון מערב פאליטיש, עקאנאמיש און סאציאלאגיש. די אונטערשייד און צוריקגעבליבנקייט פון די מזרח לענדער האט נאך אנגעהאלטן פאר יארן נאכ'ן צוזאמענפאל פון קאמוניזם, אבער צוביסלעך ווערט דער אונטערשייד קלענער. די און אנדערע טוישונגען דורכאויס די היסטאריע פון דעם ראיאן האבן איר געברענגט פארשידענארטיגע דעפיניציעס.

	===געאגראפיש===		===געאגראפיש===
	די מזרח גרעניצן זענען קלאר דעפינירט, און הייבט זיך אן מיט די גרעניצן פון אייראפע, ביי די אוראל בערג, [[אוראל טייך]], און די קאווקאזן בערג. אלע שטחים מערב דערפון זענען אין מזרח אייראפע, אריינגערעכנט מערב חלקים פון [[קאזאכסטאן]], כאטש וואס דאס לאנד איז איבערהויפט אין [[צענטראל אזיע]]. עס איז אבער נישטא א מיטל פונקט וואו מזרח און מערב אייראפע ווערן פונאנדערגעשיידט געאגראפיש, און די מערב גרעניצן ווערן דעפינירט דורך עטנישע, קולטורעלע און פאליטישע פאַקטאָרן.		די מזרח גרעניצן זענען קלאר דעפינירט, און הייבט זיך אן מיט די גרעניצן פון אייראפע, ביי די אוראל בערג, [[אוראל טייך]], און די קאווקאזן בערג. אלע שטחים מערב דערפון זענען אין מזרח אייראפע, אריינגערעכנט מערב חלקים פון [[קאזאכסטאן]], כאטש וואס דאס לאנד איז איבערהויפט אין [[צענטראל אזיע]]. עס איז אבער נישטא א מיטל פונקט וואו מזרח און מערב אייראפע ווערן פונאנדערגעשיידט געאגראפיש, און די מערב גרעניצן ווערן דעפינירט דורך עטנישע, קולטורעלע און פאליטישע פאַקטאָרן.
שורה 66:		שורה 70:

	==היסטאריע==		==היסטאריע==
	~~דער טערמין "~~מזרח אייראפע" איז ~~ערשינען ענדע~~ פון די [[~~18טער~~ י"ה]] ~~און אנהויב~~ [[~~19טער י"ה~~]], ~~צו באצייכענען א~~ ראיאן פון לענדער ~~וואס זענען צוריקגעבליבן טעכנאלאגיש~~ און ~~האבן נישט נאכגעיאגט~~ די ~~פארשריט פון~~ [[~~מערב אייראפע~~]] ~~ביים~~ [[~~אינדוסטריעלע רעוואלוציע~~]]~~. אין מזרח~~ איז ~~פארבליבן די אלטע שטייגער רעגירונגען, געפירט דורך די עליטע~~ וואס ~~האבן פארקנעכטעט זייערע בירגער~~, אין ~~דער צייט וואס~~ אין ~~מערב אייראפע איז דער סארט סיסטעם צוביסלעך אונטערגעגאנגען דורך ליבעראליזאציע~~.		די ערשטע באקאנטע חילוקים צווישן מזרח און מערב אין אייראפע שטאמען פון די היסטאריע פון די [[רוימישע אימפעריע]]. די פראווינצן אויף מזרח האבן בעיקר גערעדט [[גריכיש]], און פארמירט א אורבאניזירטע [[העלעניזם\|העלענישע ציוויליזאציע]]. אין קאנטראסט, האבן די טעריטאריעס אויף מערב בעיקר אדאפטירט [[לאטייניש]]. דער קולטורעלער און לינגוויסטישער טיילונג איז עווענטועל געווארן פארשטערקערט, מיט די פאליטישע מזרח-מערב טיילונג פון די אימפעריע. דער מערב-רוימישע אימפעריע איז געפאלן אין [[5טער י"ה]], פארשארפנדיג די חילוקים צווישן די ראיאנען ווען דער [[ביזאנטישע אימפעריע\|מזרח-רוימישע אימפעריע]] האט נאך אנגעהאלטן טויזנט יאר דערויף.

			אין אנהייב פונעם [[מיטל אלטער]], זענען פארגעקומען באדייטנדע מיגראציעס אינעם ראיאן, אריינגערעכנט די סלאווישע וואנדערונגען וועלכע האבן געברענגט צום אויפקום פון די סלאוויש-רעדנדע לענדער, ווי [[רוס פון קיעוו\|קיעווער רוס]] און די [[היסטאריע פון פוילן\|פריע פוילן]]. דער קיעווער רוס, אין היינטיגע [[אוקראינע]] און רוסלאנד, איז געווען א מאכטפולע לאנד וואס איז אויפגעקומען אין [[9טער י"ה]], און האט געשפילט א צענטראלע ראלע אין פארשפרייטן דעם קריסטנטום אין דעם ראיאן.

	~~מיט'ן ענדע פונעם~~ [[~~צווייטע וועלט קריג~~]] ~~זענען די לענדער, באפרייט פון די [[נאציזם\|נאציס]] דורך~~ די [[~~רויטע ארמיי~~]], ~~ארונטערגעפאלן~~ אונטער ~~די סאוויעטישע הערשאפט. פון 1945 ביז 1989, דורכאויס דער~~ [[~~קאלטער קריג~~]], ~~האט דער [[אייזערנער פארהאנג]] צעטיילט~~ מזרח ~~פון מערב פאליטיש~~, ~~עקאנאמיש און סאציאלאגיש~~. ~~די אונטערשייד און צוריקגעבליבנקייט פון די מזרח לענדער האט נאך אנגעהאלטן פאר יארן נאכ~~'~~ן צוזאמענפאל פון קאמוניזם, אבער צוביסלעך ווערט דער אונטערשייד קלענער~~.		אין [[13טער י"ה]] האט די [[מאנגאלישע אימפעריע]], אונטער [[דזשינגיס כאן]] און זיינע נאכפאלגער, אינוואדירט און אקופירט גרויסע חלקים פון מזרח-אייראפע, אריינגערעכנט קיעווער רוס{{הערה\|Denis Sinor, "The Mongols in the West." ''Journal of Asian History'' 33.1 (1999): 1-44 [http://www.m-hosseini.ir/mongol/articles-1/43.pdf online]}}.

	==זעט אויך==		==זעט אויך==

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 08:41, 22 אקטאבער 2023
שורה 1:		שורה 1:
			{{דעסקריפציע\|געאגראפישע ראיאן אינעם אייראפעאישער קאנטינענט}}
	[[טעקע:Eastern Europe from space.png\|קליין\|דיגיטאל געפארעמטע [[אייראפע]] מיט א בליק אויף מזרח]]		[[טעקע:Eastern Europe from space.png\|קליין\|דיגיטאל געפארעמטע [[אייראפע]] מיט א בליק אויף מזרח]]
	'''מזרח אייראפע''' איז א געאגראפישע ראיאן אינעם [[אייראפע\|אייראפעאישער קאנטינענט]]. דער טערמין איז פילדייטיג און איר באדייט און גרעניצן ווערן דעפינירט דורך פארשידענע פאַקטאָרן, ווי געאגראפיע, עטניציטעט, קולטור און רעליגיע, געאפאליטיק און עקאנאמיע.		'''מזרח אייראפע''' איז א געאגראפישע ראיאן אינעם [[אייראפע\|אייראפעאישער קאנטינענט]]. דער טערמין איז פילדייטיג און איר באדייט און גרעניצן ווערן דעפינירט דורך פארשידענע פאַקטאָרן, ווי געאגראפיע, עטניציטעט, קולטור און רעליגיע, געאפאליטיק און עקאנאמיע.