https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D7%93%D7%A8%D7%A2%D7%A4%D7%98%3A%D7%A9%D7%9C%D7%99%D7%A1%D7%9C_%D7%97%D7%9C%D7%94
דרעפט:שליסל חלה - ווערסיע היסטאריע
2026-06-19T18:38:44Z
ווערסיע היסטאריע פאר דעם בלאט אויפן וויקי
MediaWiki 1.39.4
https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%93%D7%A8%D7%A2%D7%A4%D7%98:%D7%A9%D7%9C%D7%99%D7%A1%D7%9C_%D7%97%D7%9C%D7%94&diff=336142&oldid=prev
תנא קמא אין 23:56, 27 אפריל 2025
2025-04-27T23:56:33Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="yi">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ עלטערע ווערסיע</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">רעוויזיע פון 23:56, 27 אפריל 2025</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">שורה 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 1:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{דרעפט|ניסן}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{דרעפט|ניסן}}</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[טעקע:חלת מפתח.jpg|קליין|חלה געפלאכטן אין פארעם פון א שליסל.]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''שליסל חלה''' איז א מנהג ביי אשכנזישע אידן צו באקן א חלה אין א פארעם פון א שליסל אדער אריינצולייגן א שליסל אין טייג פון דער חלה, געווענליך דעם שבת נאך פסח. עס זענען פאראן פארשידענע וועגן וויאזוי מען פירט אויס דעם מנהג, אריינגערעכנט באקן די גאנצע חלה אין א שליסל פארעם, לייגן א קליין שטיקל טייג אין א שליסל פארעם אויף דער חלה, אדער מאכן א שליסל פארעם פון שומשום אויבן אויף דער חלה. א פאפולערע גלויבן איז אז דאס באקן א שליסל חלה ברענגט ברכה און פרנסה טובה אין שטוב אריין. עס איז אויך פארהאן א לעצטנסדיגער מנהג צו באקן שליסל חלה אין זכות פון א קראנקען צו העלפן פאר זיין רפואה שלימה{{הערה|Shelomo Alfassa, [https://www.mesora.org/Shlissel.html The Origins of the Non-Jewish Custom Of ‗Shlissel ""Challah‘ (Key Bread)].}}.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''שליסל חלה''' איז א מנהג ביי אשכנזישע אידן צו באקן א חלה אין א פארעם פון א שליסל אדער אריינצולייגן א שליסל אין טייג פון דער חלה, געווענליך דעם שבת נאך פסח. עס זענען פאראן פארשידענע וועגן וויאזוי מען פירט אויס דעם מנהג, אריינגערעכנט באקן די גאנצע חלה אין א שליסל פארעם, לייגן א קליין שטיקל טייג אין א שליסל פארעם אויף דער חלה, אדער מאכן א שליסל פארעם פון שומשום אויבן אויף דער חלה. א פאפולערע גלויבן איז אז דאס באקן א שליסל חלה ברענגט ברכה און פרנסה טובה אין שטוב אריין. עס איז אויך פארהאן א לעצטנסדיגער מנהג צו באקן שליסל חלה אין זכות פון א קראנקען צו העלפן פאר זיין רפואה שלימה{{הערה|Shelomo Alfassa, [https://www.mesora.org/Shlissel.html The Origins of the Non-Jewish Custom Of ‗Shlissel ""Challah‘ (Key Bread)].}}.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l74">שורה 74:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 75:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*ווערט געלערנט אין טייל שולן.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*ווערט געלערנט אין טייל שולן.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*קען געפונען ווערן צו פארקויפן אין געשעפטן נאך פסח.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*קען געפונען ווערן צו פארקויפן אין געשעפטן נאך פסח.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*באקאנט געווארן אויף סאציאלע מעדיע</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אין די לעצטע יאָרן איז דער מנהג געוואָרן מער פאָפּולער, טייל ווייל מען זעט בילדער דערפון אָנליין מיט דעם האַשטעג #ShlisselChallah. פילע באַקן שליסל חלה נישט ווייל זיי זענען אויפגעוואַקסן מיט דעם מנהג, נאָר ווייל זיי האָבן געזען די שיינע בילדער אָנליין{{הערה|{{לינק|שרייבער=Deena Prichep|קעפל=A Jewish baking tradition rises in the age of Instagram|זייטל=NPR|דאטום=אפריל 25, 2025|אדרעס=https://www.npr.org/2025/04/25/nx-s1-5343622/a-jewish-baking-tradition-rises-in-the-age-of-instagram}}}}. די אינטערנעט האט געשפּילט א גרויסע ראָלע אין דער שנעלער פארשפרייטונג פון דעם מנהג. היינטיגע צייטן האָבן שולן אפילו געשעענישן פאר אַ קאָלעקטיוו באַקן פון חלה{{הערה|Alan Brill, “[https://kavvanah.blog/2016/05/07/schlissel-challah-and-the-relief-of-anxiety/ Schlissel Challah and the Relief of Anxiety],” on the blog The Book of Doctrines and Opinions: Notes on Jewish Theology and Spirituality (May 2016)}}</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==קריטיק און דעבאטעס==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==קריטיק און דעבאטעס==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>עס עקזיסטירן דעבאטעס צי עס איז א היידנישע פראקטיק אדער א הייליגער אידישער מנהג. די ארטיקל פון שלמה אלפאסא האט ארויסגערופן א גרויסע מחלוקת. ער ווערט קריטיקירט פאר מאנגל אין אקאדעמישע רעקארדן אין היסטאריע און פאר זיין פארטייאיש קעגן אשכנזישע און חסידישע ירושה. אסאך קאמענטארן אנליין דריקן אויס שטארקע מיינונגען פאר און קעגן דעם מנהג. טייל זען עס אלס א באדייטפולע טראדיציע, אנדערע אלס אן אומבאגרינדעטן אדער אפילו שעדליכן מנהג מיט נישט-אידישע ווארצלען. דער מאנגל אין קלארע מקורות פאר די שפעטע 1700ער יארן שאפט באזארגניס פאר טייל. די אנטוויקלונג פון דעם מנהג פון מאכן שניטן ביזן פארעמען דעם גאנצן חלה ווערט באמערקט.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>עס עקזיסטירן דעבאטעס צי עס איז א היידנישע פראקטיק אדער א הייליגער אידישער מנהג. די ארטיקל פון שלמה אלפאסא האט ארויסגערופן א גרויסע מחלוקת. ער ווערט קריטיקירט פאר מאנגל אין אקאדעמישע רעקארדן אין היסטאריע און פאר זיין פארטייאיש קעגן אשכנזישע און חסידישע ירושה. אסאך קאמענטארן אנליין דריקן אויס שטארקע מיינונגען פאר און קעגן דעם מנהג. טייל זען עס אלס א באדייטפולע טראדיציע, אנדערע אלס אן אומבאגרינדעטן אדער אפילו שעדליכן מנהג מיט נישט-אידישע ווארצלען. דער מאנגל אין קלארע מקורות פאר די שפעטע 1700ער יארן שאפט באזארגניס פאר טייל. די אנטוויקלונג פון דעם מנהג פון מאכן שניטן ביזן פארעמען דעם גאנצן חלה ווערט באמערקט.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==רעפערענצן==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{רעפערענצן}}</ins></div></td></tr>
<!-- diff cache key hamichlol_main_yi-mw_:diff::1.12:old-336128:rev-336142 -->
</table>
תנא קמא
https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%93%D7%A8%D7%A2%D7%A4%D7%98:%D7%A9%D7%9C%D7%99%D7%A1%D7%9C_%D7%97%D7%9C%D7%94&diff=336128&oldid=prev
תנא קמא אין 23:19, 25 אפריל 2025
2025-04-25T23:19:21Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="yi">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ עלטערע ווערסיע</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">רעוויזיע פון 23:19, 25 אפריל 2025</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">שורה 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 1:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{דרעפט|ניסן}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{דרעפט|ניסן}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''שליסל חלה''' איז א מנהג ביי אשכנזישע אידן, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">און מער און מער אויך ביי ספרדישע אידן</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">צו </del>באקן <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אדער באַצירן </del>חלה <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">מיט </del>א שליסל<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">-</del>פארעם אדער <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">מיט אן אמת'ן </del>שליסל. עס <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ווערט געמיינט </del>צו <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ברענגען ברכה</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ספּעציעל פאר פרנסה</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">מען מאכט עס פארן ערשטן שבת נאך פסח</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''שליסל חלה''' איז א מנהג ביי אשכנזישע אידן <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">צו באקן א חלה אין א פארעם פון א שליסל אדער אריינצולייגן א שליסל אין טייג פון דער חלה</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">געווענליך דעם שבת נאך פסח. עס זענען פאראן פארשידענע וועגן וויאזוי מען פירט אויס דעם מנהג</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אריינגערעכנט </ins>באקן <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">די גאנצע </ins>חלה <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אין א שליסל פארעם, לייגן א קליין שטיקל טייג אין </ins>א שליסל פארעם <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אויף דער חלה, </ins>אדער <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">מאכן א </ins>שליסל <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פארעם פון שומשום אויבן אויף דער חלה. א פאפולערע גלויבן איז אז דאס באקן א שליסל חלה ברענגט ברכה און פרנסה טובה אין שטוב אריין</ins>. עס <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">איז אויך פארהאן א לעצטנסדיגער מנהג </ins>צו <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">באקן שליסל חלה אין זכות פון א קראנקען צו העלפן פאר זיין רפואה שלימה{{הערה|Shelomo Alfassa</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://www.mesora.org/Shlissel.html The Origins of the Non-Jewish Custom Of ‗Shlissel ""Challah‘ (Key Bread)]</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">}}</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>עס <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זענען </del>פאראן <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פארשידענע </del>וועגן <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">וויאזוי </del>צו <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">מאכן </del>שליסל חלה<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">:</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==אורשפרונג און היסטאריע==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*</del>באקן א <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">מעטאלענעם </del>שליסל <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אינעם טייג </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אנגעוויקלט </del>אין <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פארמענט</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פאפיר </del>איז <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">רעקאמענדירט)</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">די פריהסטע באוואוסטע דערמאנונג פון א פארבינדונג צווישן א שליסל און חלה דעם שבת נאך פסח שטאמט פון רבי פנחס שפירא פון קארעץ (1726-1791), א תלמיד פון בעל שם טוב. זיינע תלמידים האבן איבערגעגעבן אז ער האט געזאגט אין נאמען פון זיין זון אז "אויפן שבת נאך פסח מאכן מיר [די חלה] ווי מצה, א רמז צו די מצות וואס מען עסט פסח שני. און מיר מאכן שניטן (מנקבין) אין דער חלה מיט א שליסל, א רמז אז די טויערן זענען אפן ביז פסח שני". דאס ווייזט אז דער אריגינעלער מנהג האט געהאט א פארבינדונג מיט פסח שני און די מצה וואס מען עסט דעמאלסט, און </ins>עס <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">האט זיך באנוצט מיט א שליסל צו מאכן שניטן אדער טונקען אין דער חלה, וואס האט געגעבן דער חלה אן אויסזען ענלעך צו מצה{{הערה|ZVI RON, "[https://hakirah.org/Vol35RonSchlissel.pdf The Origin and Development of Schlissel Ḥallah]", ''Ḥakirah'' 35, 2024}}.</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*מאכן </del>דעם <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">גאנצן </del>חלה אין א שליסל-פארעם.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אריינשטעכן א </del>שליסל <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אינעם </del>טייג פארן באקן.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">עס איז </ins>פאראן <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">א בארימטע מעשה </ins>וועגן <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">מהר"ל פון פראג וואס ווערט פארציילט אלס אן אנדערע מעגליכע סיבה פאר דעם מנהג, אבער דאס איז א שפעטערע ערקלערונג. נאך ליל הסדר, האט דער שליסל פון דער שול דריי מאל געפאלן, וואס האט אים געגעבן א סימן אז עפעס גייט פאר. ער האט געפונען א פלעשל בלוט אין ארון קודש, וואס גוים האבן פרובירט אריינצולייגן פאר א בלוט-בילבול. דורך א נס האט זיך דאס פלעשל פארוואנדלט אין וויין. צו קאמעמארירן דעם נס, האט דער מהר"ל געזאגט זיין רביצין </ins>צו <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">באקן חלות אין דער פארעם פון א שליסל. דאס איז שפעטער געווארן א טייל פון זייער קהילה. די מעשה האט אויך פארבונדן די </ins>שליסל חלה <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">מיט פרנסה, ווי דער ספר התודה דערמאנט.</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אויסלייגן </del>שומשום<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">-קערנדלעך אויפן </del>חלה אין א פארעם פון א שליסל.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דער מנהג פון </ins>באקן <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">חלה אין דער פארעם פון </ins>א שליסל <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ווערט באטראכט אלס א חסידישער מנהג. מען טרעפט דערמאנונגען דערפון אין פילע חסידישע ספרים געשריבן דורך ערליכע תלמידי חכמים. רביים ווי דער קלויזענבורגער רבי, דער סאטמארער רבי, דער בעלזער רבי, און רבי משה אריה פריינד האבן אלע פינקטליך היט געגעבן אויף דעם מנהג. דער בעלזער רבי האט געגעבן די ערקלערונג אז כאטש די גאולה האט נאך נישט פאסירט ווי עס איז געפלאנט געווען צו פאסירן אין ניסן, איז כאטש דער שליסל צו השם'ס אוצר פון פרנסה און שפע אפען געווארן.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">עס איז אבער קיין דערמאנונג פון דעם מנהג נישט געפונען אין די כתבי הראשונים אדער פריערע מקורות, וויבאלד די חסידישע באוועגונג האט זיך ערשט אנגעהויבן אין 1740. די ערשטע געשריבענע דערמאנונגען זענען געווען אין ספרים ווי אוהב ישראל פון רבי אברהם יהושע העשיל </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דער "אפטער רב") און </ins>אין <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ספר טעמי המנהגים.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">מיט דער צייט האט זיך דער אריגינעלער מנהג פון מאכן שניטן מיט א שליסל אנטוויקלט צו באקן די חלה אין דער פארעם פון א שליסל אדער צו לייגן א שליסל</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">געפארעמטע שטיקל טייג אויף דער חלה. דאס קען זיין געקומען פון דער פאפולאריטעט פון געפלעכטענע חלות, וואו דאס טונקען </ins>איז <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">נישט געווען אזוי פראקטיש. אין געוויסע געגענטער אין פוילן זענען געפארעמטע טייגן אויף חלות געווען א רעגיאנאלע זאך, אריינגערעכנט פארמען ווי א לייטער און א שליסל</ins>.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==סימבאליזם און באדייטן==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דער הויפט סימבאליזם פון שליסל חלה איז דער שליסל צו פרנסה. מען האפט אז דורך </ins>דעם <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">מנהג וועט מען זוכה זיין צו א גוט יאר פון פרנסה און וואוילטאג, אן קיין אומנויטיגע שוועריקייטן. דער שליסל ווערט אויך פארשטאנען אלס א סימבאל פון עפענען די טויערן פון הימל פאר ברכות.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">די באנוץ פון שומשום אויף דער </ins>חלה <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ווערט געגעבן אלס א רמז צום מן וואס איז געפאלן </ins>אין <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">מדבר, וואס איז געווען קליין און ווייס און האט געשמעקט ווי האניג.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דער אריגינעלער מנהג פון מאכן </ins>א <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">חלה ענליך צו מצה מיט שניטן פונעם </ins>שליסל <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">האט געהאט א פארבינדונג מיט פסח שני, א צווייטע געלעגנהייט צו ברענגען א קרבן פסח פאר די וואס האבן דאס נישט געקענט טאן אויפן ערשטן פסח. די שניטן האבן סימבאליזירט אז די טויערן זענען נאך אפן ביז פסח שני.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">א שפעטערע פאפולערע ערקלערונג ביי פאלקס</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">מענטשן איז אז דער שליסל רעפרעזענטירט דעם שליסל צו וואו די חמץ איז געהאלטן געווארן, וואס איז יעצט ערלויבט צו נוצן נאך פסח.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==וואריאציעס אין פראקטיק==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">עס זענען פאראן פארשידענע וועגן וויאזוי מען פירט אויס דעם מנהג פון שליסל חלה:</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*באקן די גאנצע חלה אין דער </ins>פארעם <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פון א שליסל: דאס איז א פאפולערע וואריאנט וואו מען פארעמט דעם טייג צו זען אויס ווי א שליסל. עס זענען פאראן פארשידענע טעכניקן וויאזוי דאס צו טאן</ins>.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אריינבאקן אן עכטן שליסל אין דער חלה: טייל האבן דעם מנהג אריינצולייגן אן איינגעוויקלטן </ins>שליסל <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(געווענליך אין פאפיר) אינעווייניג אין </ins>טייג פארן באקן<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. צוליב געזונטהייטס-באזארגנישן ווערט רעקאמענדירט דאס גוט איינצופאקן.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*דעקארירן מיט א שליסל-געפארעמטן טייג: אנשטאט די גאנצע חלה, לייגן טייל א קליין שטיקל טייג אין דער פארעם פון א שליסל אויבן אויף א געווענליכע חלה</ins>.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">מאכן א פארעם פון א שליסל מיט שומשום: טייל צעשפרייטן </ins>שומשום <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אויבן אויף דער </ins>חלה אין א פארעם פון א שליסל<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*מאכן שניטן אדער טונקען מיט א שליסל: דער אריגינעלער מנהג איז געווען צו מאכן קליינע שניטן אדער טונקען אין דער חלה מיט א שליסל נאך פארן באקן</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==דער מקור פון דער מנהג==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==דער מקור פון דער מנהג==</div></td></tr>
<!-- diff cache key hamichlol_main_yi-mw_:diff::1.12:old-336124:rev-336128 -->
</table>
תנא קמא
https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%93%D7%A8%D7%A2%D7%A4%D7%98:%D7%A9%D7%9C%D7%99%D7%A1%D7%9C_%D7%97%D7%9C%D7%94&diff=336124&oldid=prev
תנא קמא: בס"ד
2025-04-25T10:14:45Z
<p>בס"ד</p>
<p><b>נייער בלאַט</b></p><div>{{דרעפט|ניסן}}<br />
'''שליסל חלה''' איז א מנהג ביי אשכנזישע אידן, און מער און מער אויך ביי ספרדישע אידן, צו באקן אדער באַצירן חלה מיט א שליסל-פארעם אדער מיט אן אמת'ן שליסל. עס ווערט געמיינט צו ברענגען ברכה, ספּעציעל פאר פרנסה. מען מאכט עס פארן ערשטן שבת נאך פסח.<br />
<br />
עס זענען פאראן פארשידענע וועגן וויאזוי צו מאכן שליסל חלה:<br />
*באקן א מעטאלענעם שליסל אינעם טייג (אנגעוויקלט אין פארמענט-פאפיר איז רעקאמענדירט).<br />
*מאכן דעם גאנצן חלה אין א שליסל-פארעם.<br />
*אריינשטעכן א שליסל אינעם טייג פארן באקן.<br />
*אויסלייגן שומשום-קערנדלעך אויפן חלה אין א פארעם פון א שליסל.<br />
<br />
==דער מקור פון דער מנהג==<br />
עס זענען פאראן פארשידענע ערקלערונגען פארן מקור פון דער שליסל חלה מנהג:<br />
*דער מעשה מיטן מהר"ל פון פראג: עס איז פאראן א מעשה וועגן דעם מהר"ל פון פראג אין די צייטן פון בלוט-ביליגונגען, ווען א שליסל איז געפאלן עטלעכע מאל, וואס האט אים געפירט צו אנטדעקן א פלעשל בלוט אין שול. נאך א נס וואו דאס בלוט האט זיך פארוואנדלט אין וויין, האט ער באפוילן זיין רביצין צו באקן חלות אין א שליסל-פארעם צו קומעמארירן דעם נס, ספּעציעל וויבאלד זיי האבן געהאט בלויז ברויט נאך פסח. די שליסל-חלות סימבאליזירן אויך דעם שליסל צו פרנסה. די מעשה ווייזט אז דער מקור איז נאך פסח, צוליב די דעמאלטדיגע מאנגל אין עסן.<br />
*רביצין שרה מייזעלס פון באבאוו האט אויך געגעבן אן אנדער הינטערגרונט געשיכטע.<br />
*רבי יאיר האפמאן טענה'ט אז דער מנהג האט א חסידישן אנהייב, וויבאלד עס ווערט דערמאנט אין אסאך חסידישע ספרים געשריבן דורך תלמידי חכמים נאך 1740. דער קלויזנבורגער רבי, סאטמארער רבי, בעלזער רבי, רב משה אריה פריינד, און אסאך אנדערע חסידישע רביים און פוסקים האבן געהיטן דעם מנהג. דער בעלזער רבי האט ערקלערט אז אפילו אויב די גאולה איז נאכנישט געקומען אין ניסן, איז כאטש דער שליסל צום הימל'ס אוצר פון פרנסה געעפנט געווארן. דער ספר טעמי המנהגים ברענגט עטלעכע סיבות פארן מנהג.<br />
*דער ספר תודה דערמאנט די סימבאליזם פון שליסל חלות פאר פרנסה. טייל גלייבן אז דער שליסל סימבאליזירט דעם "טויער פון באפרייאונג" נאך פסח, וואס בלייבט אפן א חודש לאנג.<br />
*מיכה בערגער שטעלט פאר א טעאריע אז דער מנהג האט זיך אנגעהויבן פון די שוועריקייטן צו באקומען הייוון נאך פסח, וואס האט געפירט צו נוצן ביר-בארעם וואס איז זייער אקטיוו. מעטאל, ווי א שליסל, איז גענוצט געווארן צו פארלאנגזאמען די הייוון. מיט דער צייט קען די פראקטישע האנדלונג האבן געווארן א מנהג און שפעטער באקומען א באדייטונג.<br />
*דער פריהסטער מקור וואס פארבינדט א שליסל מיט חלה נאך פסח איז ר' פנחס שפירא פון קארעץ (תלמיד פון בעל שם טוב), וואס האט געלערנט צו מאכן שניטן אין דער חלה מיט א שליסל, וואס צייגט אז די טויערן ווערן געעפנט ביז פסח שני און די חלה זאל אויסקוקן ווי מצה. אנדערע פריע רעפערענצן באשרייבן אויך וויאזוי צו מאכן שניטן אדער טופּן אין ברויט מיט א שליסל. די געדאנק פון מאכן דעם גאנצן חלה אין א פארעם פון א שליסל איז א שפעטערע אנטוויקלונג.<br />
*א פאפולערע פאלקס-ערקלערונג איז אז עס רעפרעזענטירט דעם שליסל צו וואו דער חמץ איז געהאלטן געווארן.<br />
<br />
==די סימבאליזם פון שליסל חלה==<br />
*פרנסה: דער שליסל סימבאליזירט דאס עפענען די טויערן פון פרנסה (פינאנציעלע ברכה). מענטשן דאווענען פאר א לייכטן און נארמאלן וועג צו פארדינען א לעבן.<br />
*עפענען די טויערן פון הימל: די שניטן מיט א שליסל צייגן אז די טויערן ווערן געעפנט ביז פסח שני. טייל ערקלערונגען באזירט אויף קבלה זאגן אז אלע טויערן אויבן ווערן געעפנט פסח, דערנאך פארשפארט, און די שליסל חלה בעט גאט צו עפענען זיין אוצר פון גוטסקייט, ווי דער מן אין אייר.<br />
*אנדערע סימבאליזמען: די חלה ווערט געמאכט אויסצוזען ווי מצה, וואס פארבינדט עס מיט די איינהאלטונג פון מצה נאך פסח. דער שליסל קען אויך צייגן אויף יראת שמים, וואס איז דער "גרויסער שליסל מיט וועלכן מען קען אריינגיין אין די צימערן פון תורה".<br />
<br />
==די הלכה'דיגע שטאנדפונקט==<br />
א גרויסע באזארגניס איז צי שליסל חלה איז א פארבאטענע היידנישע פראקטיק אדער "דרכי האמורי" צוליב ענלעכקייטן מיט נישט-אידישע מנהגים וואס באנוצן זיך מיט געפארעמטע ברויטן און שליסלען.<br />
*שלמה אלפאסא האט געטענהט אז עס איז א תורה-פארלעצונג פון נאכגיין גוי'אישע מנהגים, פארבינדענדיג עס מיט אירישע קוכן מיט שליסלען און קרייצן, און אלטע רוימישע ברויטן מיט קרייצן. רבי האפמאן ווידערלעגט די טענות, זאגנדיג אז די אירישע מקור איז א מאדערנע פיקציע און די רוימישע שטאט איז געווען היידניש, אן קיין פארבינדונג מיט פריע קריסטנטום אדער יידנטום. דער קרייץ-סימבאל האט עקזיסטירט פאר זיין קריסטלעכע אידענטיפיקאציע.<br />
*רב הערשל שכטר האלט אז עס איז אסור צוליב ניחוש און דרכי אמורי, באמערקנדיג די ענלעכקייט צו עסטער-ברויט געפארעמט מיט קרייצן (שליסלען אין די 1700ער יארן האבן געענדלט קרייצן).<br />
*קריטיקער טענה'ן אז עס איז א "סגולה" אן א שטארקן יסוד אין הלכה קעגן איבער תורה, עבודה, און גמילות חסדים.<br />
*טייל פוסקים שטעלן אין פראגע דעם מקור און צי עס איז אן איינפיר פון נישט-אידישע מנהגים, טענה'נדיג אז אויב עס איז נישט א משפחה-מנהג, זאל מען עס נישט אננעמען.<br />
*אנדערע מיינונגען האלטן עס פאר אן אומשעדליכען מנהג אויב מען זעט עס נישט אלס א מאגישע לעזונג, נאר אלס א הילף צום דאווענען, ווי די סימנים ראש השנה. אבער, פארגלייכן צו ראש השנה סימנים ווערן דעבאטירט.<br />
*רבי שלמה אבינר האט געזאגט אז עס איז נישט פארבאטן אבער עס האט נישט קיין באדייט.<br />
*רבי משה בן-חיים איז קעגן אלע סגולות און האלט עס פאר א נישט-אידישע פראקטיק.<br />
*רבי ראובן מאן האלט עס פאר עבודה זרה.<br />
*אבער, רבי האפמאן באמערקט אז אסאך חסידישע רביים און פוסקים האבן געהיטן דעם מנהג.<br />
*רב יוסף ליבערמאן האט געמיינט אז עס זעט נישט אויס פארבאטן וויבאלד עס זענען פאראן ענליכע סגולות.<br />
*רב חיים קנייבסקי האט אנהייב גערופן דאס "דרכי האמורי" אבער שפעטער געזאגט אז אויב עס איז א מנהג, קען מען עס טאן.<br />
<br />
==שליסל חלה אין פראקטיק==<br />
*ווען ווערט עס געמאכט: אויפן ערשטן שבת נאך פסח (שבת גלה מצות). אין גלות איז דאס שטענדיג ווען מען מעלדט דעם חודש אייר.<br />
*ווי עס ווערט געמאכט:<br />
**מאכן שניטן אדער טופּן אין א געווענליכער חלה מיט א שליסל (די אריגינעלע פראקטיק).<br />
**מאכן שליסל-פארעמיגע איינדרוקן מיט'ן גאנצן שליסל.<br />
**צולייגן א קליין שטיקל טייג אין א פארעם פון א שליסל אויפן געווענליכען חלה.<br />
**באקן דעם גאנצן חלה אין א פארעם פון א שליסל.<br />
**באקן אן אמת'ן שליסל אינעם חלה (אנגעוויקלט אין פארמענט-פאפיר).<br />
**אויסלייגן שומשום-קערנדלעך אויפן חלה אין א פארעם פון א שליסל.<br />
<br />
==די פארשפרייטונג פון דער מנהג==<br />
*איז געווארן זייער פארשפרייט, נישט נאר אין דער חסידישער וועלט נאר אין אסאך אנדערע קהילות.<br />
*איר איינהאלטונג האט זיך פארמערט, ספעציעל אין די פאראייניגטע שטאטן און צווישן נייע רעליגיעזע אידן.<br />
*ווערט געלערנט אין טייל שולן.<br />
*קען געפונען ווערן צו פארקויפן אין געשעפטן נאך פסח.<br />
*באקאנט געווארן אויף סאציאלע מעדיע.<br />
<br />
==קריטיק און דעבאטעס==<br />
עס עקזיסטירן דעבאטעס צי עס איז א היידנישע פראקטיק אדער א הייליגער אידישער מנהג. די ארטיקל פון שלמה אלפאסא האט ארויסגערופן א גרויסע מחלוקת. ער ווערט קריטיקירט פאר מאנגל אין אקאדעמישע רעקארדן אין היסטאריע און פאר זיין פארטייאיש קעגן אשכנזישע און חסידישע ירושה. אסאך קאמענטארן אנליין דריקן אויס שטארקע מיינונגען פאר און קעגן דעם מנהג. טייל זען עס אלס א באדייטפולע טראדיציע, אנדערע אלס אן אומבאגרינדעטן אדער אפילו שעדליכן מנהג מיט נישט-אידישע ווארצלען. דער מאנגל אין קלארע מקורות פאר די שפעטע 1700ער יארן שאפט באזארגניס פאר טייל. די אנטוויקלונג פון דעם מנהג פון מאכן שניטן ביזן פארעמען דעם גאנצן חלה ווערט באמערקט.</div>
תנא קמא