https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D7%93%D7%A8%D7%A2%D7%A4%D7%98%3A%D7%98%27_%D7%98%D7%91%D7%AA
דרעפט:ט' טבת - ווערסיע היסטאריע
2026-05-23T06:28:34Z
ווערסיע היסטאריע פאר דעם בלאט אויפן וויקי
MediaWiki 1.39.4
https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%93%D7%A8%D7%A2%D7%A4%D7%98:%D7%98%27_%D7%98%D7%91%D7%AA&diff=339577&oldid=prev
תנא קמא אין 21:49, 29 דעצעמבער 2025
2025-12-29T21:49:08Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="yi">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ עלטערע ווערסיע</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">רעוויזיע פון 21:49, 29 דעצעמבער 2025</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l4">שורה 4:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 4:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==היסטארישער הינטערגרונט==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==היסטארישער הינטערגרונט==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער חודש טבת איז באקאנט פאר דריי טעג פון טרויער וואס קומען איינס נאכן אנדערן: ח', ט', און י' טבת. כאטש היינט פאסט מען נאר אפיציעל י' טבת, זענען די פריערדיגע צוויי טעג אויך באצייכנט אלס טעג פון פינסטערניש.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער חודש טבת איז באקאנט פאר דריי טעג פון טרויער וואס קומען איינס נאכן אנדערן: ח', ט', און י' טבת. כאטש היינט פאסט מען נאר אפיציעל י' טבת, זענען די פריערדיגע צוויי טעג אויך באצייכנט אלס טעג פון פינסטערניש.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ח' טבת: אין דעם טאג איז געענדיגט געווארן דער "תרגום השבעים" (די סעפטואגינטא), ווען קעניג תלמי פון מצרים האט געצוואונגען 72 זקנים איבערצוזעצן די תורה אויף גריכיש. דאס ווערט באטראכט אלס א גרויסע טראגעדיע, ענלעך צו דעם חטא העגל, ווייל די תורה האט פארלוירן איר טיפקייט דורך דער איבערזעצונג, און א פינסטערניש איז געקומען אויף דער וועלט פאר דריי טעג.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ח' טבת: אין דעם טאג איז געענדיגט געווארן דער "תרגום השבעים" (די סעפטואגינטא), ווען קעניג תלמי פון מצרים האט געצוואונגען 72 זקנים איבערצוזעצן די תורה אויף גריכיש. דאס ווערט באטראכט אלס א גרויסע טראגעדיע, ענלעך צו דעם חטא העגל, ווייל די תורה האט פארלוירן איר טיפקייט דורך דער איבערזעצונג, און א פינסטערניש איז געקומען אויף דער וועלט פאר דריי טעג.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[עשרה בטבת|י' טבת]]: דאס איז דער טאג ווען נבוכדנצר, דער קעניג פון בבל, האט אנגעהויבן דעם באלאגערונג (מצור) אויף ירושלים. דאס האט שפעטער געפירט צום חורבן פון בית המקדש הראשון און דעם גלות פון די אידן.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[עשרה בטבת|י' טבת]]: דאס איז דער טאג ווען נבוכדנצר, דער קעניג פון בבל, האט אנגעהויבן דעם באלאגערונג (מצור) אויף ירושלים. דאס האט שפעטער געפירט צום חורבן פון בית המקדש הראשון און דעם גלות פון די אידן.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==די פטירה פון עזרא הסופר און נחמיה==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==די תענית פון ט' טבת==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דער הויפּט מקור פון דעם צום איז אין "[[מגילת תענית]]" (אָדער אין דעם נספּח "מגילת תענית בתרא"), וואָס ליסטעט אויף פאַרשידענע צרות וואָס זענען געשען צו אידן. וועגן דעם טאָג שטייט געשריבן: "בתשעה בו לא כתבו רבותינו על מה הוא" – אונזערע חכמים האָבן נישט פאַרצייכנט די סיבה פאַר וואָס מען פאַסט. די דאָזיdע הלכה ווערט געברענגט אויך אין "הלכות גדולות" און שפּעטער אין "שולחן ערוך".</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=</ins>==די פטירה פון עזרא הסופר און נחמיה<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=</ins>==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער הויפט טעם וואס ווערט געברענגט פארן פאסטן ט' טבת איז די פטירה פון [[עזרא|עזרא הסופר]] און נחמיה בן חכליה, די פירער וואס האבן צוריקגעברענגט די אידן פון בבל קיין ארץ ישראל אין דער צייט פון בית שני. עזרא ווערט פארגליכנט צו משה רבנו פאר זיין ארבעט אין אויפשטעלן די אידישע תורה-טראדיציע און פארשטארקן די שמירת המצוות.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער הויפט טעם וואס ווערט געברענגט פארן פאסטן ט' טבת איז די פטירה פון [[עזרא|עזרא הסופר]] און נחמיה בן חכליה, די פירער וואס האבן צוריקגעברענגט די אידן פון בבל קיין ארץ ישראל אין דער צייט פון בית שני. עזרא ווערט פארגליכנט צו משה רבנו פאר זיין ארבעט אין אויפשטעלן די אידישע תורה-טראדיציע און פארשטארקן די שמירת המצוות.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די חכמים לערנען אז מיט עזרא'ס טויט האט זיך געענדיגט די תקופה פון נבואה ביי אידן. עס זענען דא פילע דעות וואס פראבירן צו ערקלערן פארוואס די גמרא אדער די משנה האבן נישט געשריבן זיין פטירה אפן; טייל זאגן אז עס איז ווייל ער איז געווען אזוי הייליג ווי משה, ביי וועמען עס שטייט אויך "ולא ידע איש את קבורתו"{{הערה|{{היברובוקס|רבי יהונתן אייבשיץ|יערות דבש|32683|page=334|באנד=ב|מקום הוצאה=לובלין|שנת הוצאה=תרנ"ז|עמ=335|לינק טעקסט=דרשה לט' בטבת}}}}.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די חכמים לערנען אז מיט עזרא'ס טויט האט זיך געענדיגט די תקופה פון נבואה ביי אידן<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. כאָטש פיל קוואַלן ברענגען דעם טעם, פרעגט דער "טורי זהב" (ט"ז) פאַר וואָס די "מגילת תענית" האָט דאָס באַהאַלטן, וויבאַלד די פּטירה פון אַזאַ גרויסן צדיק איז אַ באַקאַנטע זאַך</ins>. עס זענען דא פילע דעות וואס פראבירן צו ערקלערן פארוואס די גמרא אדער די משנה האבן נישט געשריבן זיין פטירה אפן; טייל זאגן אז עס איז ווייל ער איז געווען אזוי הייליג ווי משה, ביי וועמען עס שטייט אויך "ולא ידע איש את קבורתו"{{הערה|{{היברובוקס|רבי יהונתן אייבשיץ|יערות דבש|32683|page=334|באנד=ב|מקום הוצאה=לובלין|שנת הוצאה=תרנ"ז|עמ=335|לינק טעקסט=דרשה לט' בטבת}}}}.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==די מיסטעריע פון שמעון קלפוס==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==די מיסטעריע פון שמעון קלפוס==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>א באקאנטע לעגענדע וואס ווערט געברענגט אין ספרים ווי דער "[[ברוך טעם]]" (רבי ברוך פרענקל-תאומים) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">און אין ספר "[[תולדות ישו]]" </del>פארבינדט ט' טבת מיט דעם טויט פון א מענטש מיטן נאמען [[שמעון קלפוס]] (אדער שמעון קייפא). לויט <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">די דאזיגע טעקסטן, </del>איז ער געווען א אידישער חכם וואס האט זיך פארשטעלט אלס פּעטרוס, א נאכפאלגער פון ישו, כדי צו ראטעווען די אידן פון רדיפות.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>א באקאנטע לעגענדע וואס ווערט געברענגט אין ספרים ווי דער "[[ברוך טעם]]" (רבי ברוך פרענקל-תאומים) פארבינדט ט' טבת מיט דעם טויט פון א מענטש מיטן נאמען [[שמעון קלפוס]] (אדער שמעון קייפא). לויט <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דעם ספר "[[תולדות ישו]]" </ins>איז ער געווען א אידישער חכם וואס האט זיך פארשטעלט אלס פּעטרוס, א נאכפאלגער פון ישו, כדי צו ראטעווען די אידן פון רדיפות.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די לעגענדע דערציילט אז ער האט געגרינדעט די קריסטליכע רעליגיע מיט שלעכטע געזעצן מיט כוונה זיי אפצוטיילן פון די אידן, כדי די קריסטן זאלן מער נישט פייניגן די אידן. עס זענען אפילו דא דעות וואס זאגן אז ער האט מחבר געווען דעם תפילה "[[נשמת]] כל חי" און פיוטים פאר יום כיפור. צוליב דעם וואס ער האט חרוב געמאכט זיין אייגענעם נאמען פארן טובה פון כלל ישראל, האבן די חכמים באהאלטן זיין אידענטיטעט און קיינמאל נישט געשריבן אפן פארוואס מען פאסט אין דעם טאג פון זיין יארצייט.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די לעגענדע דערציילט אז ער האט געגרינדעט די קריסטליכע רעליגיע מיט שלעכטע געזעצן מיט כוונה זיי אפצוטיילן פון די אידן, כדי די קריסטן זאלן מער נישט פייניגן די אידן. עס זענען אפילו דא דעות וואס זאגן אז ער האט מחבר געווען דעם תפילה "[[נשמת]] כל חי" און פיוטים פאר יום כיפור. צוליב דעם וואס ער האט חרוב געמאכט זיין אייגענעם נאמען פארן טובה פון כלל ישראל, האבן די חכמים באהאלטן זיין אידענטיטעט און קיינמאל נישט געשריבן אפן פארוואס מען פאסט אין דעם טאג פון זיין יארצייט.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אנדערע היסטארישע געשעענישן</del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=דער גראנאדא פּאָגראָם=</ins>==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </del>אין <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">יאר </del>ד'תתכ"ז (1066) איז <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פארגעקומען א גרויסער פאגראם </del>אין <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">גרנאדה</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">שפאניע, וואו </del>רבי יהוסף הנגיד (דער זון פון שמואל הנגיד) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">און נאך 1</del>,<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">500 </del>אידן <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זענען דערהרגעט געווארן</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אין <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">יאָר </ins>ד'תתכ"ז (1066)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, אויף ט' טבת, </ins>איז <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">געשען דער שרעקליכער פּאָגראָם </ins>אין <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">גראנאדא</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">שפּאַניע. אין דעם טאָג איז דערמאָרדעט געוואָרן </ins>רבי יהוסף הנגיד (דער זון פון <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">רבי </ins>שמואל הנגיד) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">צוזאַמען מיט בערך 4</ins>,<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">000 </ins>אידן. דער <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ראב"ד אין זיין "ספר הקבלה" שרייבט אַז די חכמים פון דער "מגילת תענית" האָבן צוגעטראָפן מיט רוח הקודש </ins>צו <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פאַסטן אויף דעם טאָג צוליב דער צוקונפטיגער צרה</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* לויט געוויסע איז דאס אויך </del>דער <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">טאג ווען אסתר המלכה איז געצוואונגען געווארן </del>צו <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">גיין צום פאלאץ פון קעניג אחשוורוש</del>.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פארבינדונג מיט "ניטל"</del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=אנדערע געשעענישן=</ins>==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ט' טבת געפאלט אפט נעבן דעם קריסטליכן חגא פון [[ניטל]] (December 25). עס זענען פאראן מקורות וואס זאגן אז די סיבה פארוואס מען פאסט </del>איז <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ווייל </del>דאס <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">איז </del>דער טאג ווען <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[אותו האיש]] </del>איז <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">געבוירן </del>געווארן<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, און די חכמים האבן נישט געוואלט שרייבן זיין נאמען אפן צוליב מורא </del>פון <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">נקמה{{הערה|הדיין יהודה ליב מ[[קרוטושין]], '''תוספות חדשים''' ל[[מגילת תענית]] פרק אחרון ([https://hebrewbooks.org/pdfpager.aspx?req=33154&gnum=34 דיהרנפורט, ה'תק"ע]), בשם חכם אחד. כך כתב גם [[שי"ר]] באגרתו ל[[שד"ל]] ב[[י"ז באלול]] [[ה'תרי"א]] ([https://hebrewbooks.org/pdfpager.aspx?req=47046&pgnum=248 אגרות שי"ר אגרת ל"ג עמ' 202]).}}</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">לויט געוויסע </ins>איז דאס <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אויך </ins>דער טאג ווען <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אסתר המלכה </ins>איז <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">געצוואונגען </ins>געווארן <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">צו גיין צום פאלאץ </ins>פון <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">קעניג אחשוורוש</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==הלכות און מנהגים==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ט' טבת געפאלט אפט נעבן דעם קריסטליכן חגא פון [[ניטל]] (December 25). עס זענען פאראן מקורות (ווי רבי אברהם בר חייא) וואס זאגן אז די סיבה פארוואס מען פאסט איז ווייל דאס איז דער טאג ווען [[אותו האיש]] איז געבוירן געווארן, און די חכמים האבן נישט געוואלט שרייבן זיין נאמען אפן צוליב מורא פון נקמה{{הערה|הדיין יהודה ליב מקרוטושין, '''תוספות חדשים''' למגילת תענית פרק אחרון ([https://hebrewbooks.org/pdfpager.aspx?req=33154&gnum=34 דיהרנפורט, ה'תק"ע]), בשם חכם אחד. כך כתב גם [[שי"ר]] באגרתו ל[[שד"ל]] בי"ז באלול תרי"א ([https://hebrewbooks.org/pdfpager.aspx?req=47046&pgnum=248 אגרות שי"ר אגרת ל"ג עמ' 202]).}}.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=</ins>==הלכות און מנהגים<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=</ins>==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>כאטש ט' טבת ווערט געברענגט אין שולחן ערוך אלס א פאסט-טאג, פירט מען זיך היינט נישט צו פאסטן אין דעם טאג אלס א חוב, נאר בעלי נפש האבן עס אמאל געהאלטן. אבער דער טאג פירט אריין אינעם תענית ציבור פון עשרה בטבת, וואס ווערט געהאלטן מיט פאסטן פון פארטאגס ביז נאכט, זאגן סליחות, און ליינען "ויחל" ביי שחרית און מנחה.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>כאטש ט' טבת ווערט געברענגט אין שולחן ערוך אלס א פאסט-טאג, פירט מען זיך היינט נישט צו פאסטן אין דעם טאג אלס א חוב, נאר בעלי נפש האבן עס אמאל געהאלטן. אבער דער טאג פירט אריין אינעם תענית ציבור פון עשרה בטבת, וואס ווערט געהאלטן מיט פאסטן פון פארטאגס ביז נאכט, זאגן סליחות, און ליינען "ויחל" ביי שחרית און מנחה.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==היסטאָרישע געשעענישן אין דעם טאָג==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* ה'תרנ"ה (1895): די צערעמאָניע פון דעגראַדירן אַלפרעד דרייפוס האָט זיך אָנגעהויבן נאָכן באַשולדיגן אים אין פאַרראַט.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* ה'תשכ"ד (1964): יצחק רבין איז באַשטימט געוואָרן אַלס רמטכ"ל פון צה"ל.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* ה'תשנ"ב (1991): די יו-ען האָט מבטל געוואָרן די רעזאָלוציע וואָס האָט געשטעלט ציוניזם גלייך מיט ראַסיזם.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* ה'תשס"ז (2006): סאַדאַם כוסעין, דער דיקטאַטאָר פון איראַק, איז געהאָנגען געוואָרן.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==יאָרצייטן פון גדולי ישראל==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">• רבי אברהם חיים שור, מחבר פון "תורת חיים" (ה'שצ"ב).</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">• רבי שמואל העלמאַן, רב אין מעץ (ה'תקי"ד).</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">• רבי ישראל איסר שפּיראַ (ה'תשל"א).</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==רעפערענצן==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==רעפערענצן==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{רעפערענצן}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{רעפערענצן}}</div></td></tr>
<!-- diff cache key hamichlol_main_yi-mw_:diff::1.12:old-339573:rev-339577 -->
</table>
תנא קמא
https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%93%D7%A8%D7%A2%D7%A4%D7%98:%D7%98%27_%D7%98%D7%91%D7%AA&diff=339573&oldid=prev
תנא קמא אין 17:36, 29 דעצעמבער 2025
2025-12-29T17:36:45Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="yi">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ עלטערע ווערסיע</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">רעוויזיע פון 17:36, 29 דעצעמבער 2025</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">שורה 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 1:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{דרעפט}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{דרעפט}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ט' טבת''' (אדער תשעה בטבת) איז דער ניינטער טאג פונעם פערטן חודש (טבת) אינעם אידישן קאלענדאר. דער טאג ווערט דערמאנט אין דער רשימה פון "תעניות צדיקים" אלס א טאג וואס מען פלעגט פאסטן צוליב צרות וואס האבן פאסירט <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פאר די אבות</del>, אבער די חכמים האבן נישט אויסדריקליך געשריבן דעם טעם פארוואס מען פאסט.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ט' טבת''' (אדער תשעה בטבת) איז דער ניינטער טאג פונעם פערטן חודש (טבת) אינעם אידישן קאלענדאר. דער טאג ווערט דערמאנט אין דער רשימה פון "תעניות צדיקים" אלס א טאג וואס מען פלעגט פאסטן צוליב צרות וואס האבן פאסירט, אבער די חכמים האבן נישט אויסדריקליך געשריבן דעם טעם פארוואס מען פאסט.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==היסטארישער הינטערגרונט==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==היסטארישער הינטערגרונט==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l11">שורה 11:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 11:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער הויפט טעם וואס ווערט געברענגט פארן פאסטן ט' טבת איז די פטירה פון [[עזרא|עזרא הסופר]] און נחמיה בן חכליה, די פירער וואס האבן צוריקגעברענגט די אידן פון בבל קיין ארץ ישראל אין דער צייט פון בית שני. עזרא ווערט פארגליכנט צו משה רבנו פאר זיין ארבעט אין אויפשטעלן די אידישע תורה-טראדיציע און פארשטארקן די שמירת המצוות.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער הויפט טעם וואס ווערט געברענגט פארן פאסטן ט' טבת איז די פטירה פון [[עזרא|עזרא הסופר]] און נחמיה בן חכליה, די פירער וואס האבן צוריקגעברענגט די אידן פון בבל קיין ארץ ישראל אין דער צייט פון בית שני. עזרא ווערט פארגליכנט צו משה רבנו פאר זיין ארבעט אין אויפשטעלן די אידישע תורה-טראדיציע און פארשטארקן די שמירת המצוות.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די חכמים לערנען אז מיט עזרא'ס טויט האט זיך געענדיגט די תקופה פון נבואה ביי אידן. עס זענען דא פילע דעות וואס פראבירן צו ערקלערן פארוואס די גמרא אדער די משנה האבן נישט געשריבן זיין פטירה אפן; טייל זאגן אז עס איז ווייל ער איז געווען אזוי הייליג ווי משה, ביי וועמען עס שטייט אויך "ולא ידע איש את קבורתו".</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די חכמים לערנען אז מיט עזרא'ס טויט האט זיך געענדיגט די תקופה פון נבואה ביי אידן. עס זענען דא פילע דעות וואס פראבירן צו ערקלערן פארוואס די גמרא אדער די משנה האבן נישט געשריבן זיין פטירה אפן; טייל זאגן אז עס איז ווייל ער איז געווען אזוי הייליג ווי משה, ביי וועמען עס שטייט אויך "ולא ידע איש את קבורתו"<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{הערה|{{היברובוקס|רבי יהונתן אייבשיץ|יערות דבש|32683|page=334|באנד=ב|מקום הוצאה=לובלין|שנת הוצאה=תרנ"ז|עמ=335|לינק טעקסט=דרשה לט' בטבת}}}}</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==די מיסטעריע פון שמעון קלפוס==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==די מיסטעריע פון שמעון קלפוס==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l20">שורה 20:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 20:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==אנדערע היסטארישע געשעענישן==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==אנדערע היסטארישע געשעענישן==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* אין יאר ד'תתכ"ז (1066) איז פארגעקומען א גרויסער פאגראם אין גרנאדה, שפאניע, וואו רבי יהוסף הנגיד (דער זון פון שמואל הנגיד) און נאך 1,500 אידן זענען דערהרגעט געווארן.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* אין יאר ד'תתכ"ז (1066) איז פארגעקומען א גרויסער פאגראם אין גרנאדה, שפאניע, וואו רבי יהוסף הנגיד (דער זון פון שמואל הנגיד) און נאך 1,500 אידן זענען דערהרגעט געווארן.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* לויט געוויסע <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">חשבונות, </del>איז דאס אויך דער טאג ווען אסתר המלכה איז געצוואונגען געווארן צו גיין צום פאלאץ פון קעניג אחשוורוש.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* לויט געוויסע איז דאס אויך דער טאג ווען אסתר המלכה איז געצוואונגען געווארן צו גיין צום פאלאץ פון קעניג אחשוורוש<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==פארבינדונג מיט "ניטל"==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ט' טבת געפאלט אפט נעבן דעם קריסטליכן חגא פון [[ניטל]] (December 25). עס זענען פאראן מקורות וואס זאגן אז די סיבה פארוואס מען פאסט איז ווייל דאס איז דער טאג ווען [[אותו האיש]] איז געבוירן געווארן, און די חכמים האבן נישט געוואלט שרייבן זיין נאמען אפן צוליב מורא פון נקמה{{הערה|הדיין יהודה ליב מ[[קרוטושין]], '''תוספות חדשים''' ל[[מגילת תענית]] פרק אחרון ([https://hebrewbooks.org/pdfpager.aspx?req=33154&gnum=34 דיהרנפורט, ה'תק"ע]), בשם חכם אחד. כך כתב גם [[שי"ר]] באגרתו ל[[שד"ל]] ב[[י"ז באלול]] [[ה'תרי"א]] ([https://hebrewbooks.org/pdfpager.aspx?req=47046&pgnum=248 אגרות שי"ר אגרת ל"ג עמ' 202]).}}</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==הלכות און מנהגים==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==הלכות און מנהגים==</div></td></tr>
<!-- diff cache key hamichlol_main_yi-mw_:diff::1.12:old-339565:rev-339573 -->
</table>
תנא קמא
https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%93%D7%A8%D7%A2%D7%A4%D7%98:%D7%98%27_%D7%98%D7%91%D7%AA&diff=339565&oldid=prev
תנא קמא: בס"ד
2025-12-25T14:07:42Z
<p>בס"ד</p>
<p><b>נייער בלאַט</b></p><div>{{דרעפט}}<br />
'''ט' טבת''' (אדער תשעה בטבת) איז דער ניינטער טאג פונעם פערטן חודש (טבת) אינעם אידישן קאלענדאר. דער טאג ווערט דערמאנט אין דער רשימה פון "תעניות צדיקים" אלס א טאג וואס מען פלעגט פאסטן צוליב צרות וואס האבן פאסירט פאר די אבות, אבער די חכמים האבן נישט אויסדריקליך געשריבן דעם טעם פארוואס מען פאסט.<br />
<br />
==היסטארישער הינטערגרונט==<br />
דער חודש טבת איז באקאנט פאר דריי טעג פון טרויער וואס קומען איינס נאכן אנדערן: ח', ט', און י' טבת. כאטש היינט פאסט מען נאר אפיציעל י' טבת, זענען די פריערדיגע צוויי טעג אויך באצייכנט אלס טעג פון פינסטערניש.<br />
<br />
* ח' טבת: אין דעם טאג איז געענדיגט געווארן דער "תרגום השבעים" (די סעפטואגינטא), ווען קעניג תלמי פון מצרים האט געצוואונגען 72 זקנים איבערצוזעצן די תורה אויף גריכיש. דאס ווערט באטראכט אלס א גרויסע טראגעדיע, ענלעך צו דעם חטא העגל, ווייל די תורה האט פארלוירן איר טיפקייט דורך דער איבערזעצונג, און א פינסטערניש איז געקומען אויף דער וועלט פאר דריי טעג.<br />
* [[עשרה בטבת|י' טבת]]: דאס איז דער טאג ווען נבוכדנצר, דער קעניג פון בבל, האט אנגעהויבן דעם באלאגערונג (מצור) אויף ירושלים. דאס האט שפעטער געפירט צום חורבן פון בית המקדש הראשון און דעם גלות פון די אידן.<br />
<br />
==די פטירה פון עזרא הסופר און נחמיה==<br />
דער הויפט טעם וואס ווערט געברענגט פארן פאסטן ט' טבת איז די פטירה פון [[עזרא|עזרא הסופר]] און נחמיה בן חכליה, די פירער וואס האבן צוריקגעברענגט די אידן פון בבל קיין ארץ ישראל אין דער צייט פון בית שני. עזרא ווערט פארגליכנט צו משה רבנו פאר זיין ארבעט אין אויפשטעלן די אידישע תורה-טראדיציע און פארשטארקן די שמירת המצוות.<br />
<br />
די חכמים לערנען אז מיט עזרא'ס טויט האט זיך געענדיגט די תקופה פון נבואה ביי אידן. עס זענען דא פילע דעות וואס פראבירן צו ערקלערן פארוואס די גמרא אדער די משנה האבן נישט געשריבן זיין פטירה אפן; טייל זאגן אז עס איז ווייל ער איז געווען אזוי הייליג ווי משה, ביי וועמען עס שטייט אויך "ולא ידע איש את קבורתו".<br />
<br />
==די מיסטעריע פון שמעון קלפוס==<br />
א באקאנטע לעגענדע וואס ווערט געברענגט אין ספרים ווי דער "[[ברוך טעם]]" (רבי ברוך פרענקל-תאומים) און אין ספר "[[תולדות ישו]]" פארבינדט ט' טבת מיט דעם טויט פון א מענטש מיטן נאמען [[שמעון קלפוס]] (אדער שמעון קייפא). לויט די דאזיגע טעקסטן, איז ער געווען א אידישער חכם וואס האט זיך פארשטעלט אלס פּעטרוס, א נאכפאלגער פון ישו, כדי צו ראטעווען די אידן פון רדיפות.<br />
<br />
די לעגענדע דערציילט אז ער האט געגרינדעט די קריסטליכע רעליגיע מיט שלעכטע געזעצן מיט כוונה זיי אפצוטיילן פון די אידן, כדי די קריסטן זאלן מער נישט פייניגן די אידן. עס זענען אפילו דא דעות וואס זאגן אז ער האט מחבר געווען דעם תפילה "[[נשמת]] כל חי" און פיוטים פאר יום כיפור. צוליב דעם וואס ער האט חרוב געמאכט זיין אייגענעם נאמען פארן טובה פון כלל ישראל, האבן די חכמים באהאלטן זיין אידענטיטעט און קיינמאל נישט געשריבן אפן פארוואס מען פאסט אין דעם טאג פון זיין יארצייט.<br />
<br />
==אנדערע היסטארישע געשעענישן==<br />
* אין יאר ד'תתכ"ז (1066) איז פארגעקומען א גרויסער פאגראם אין גרנאדה, שפאניע, וואו רבי יהוסף הנגיד (דער זון פון שמואל הנגיד) און נאך 1,500 אידן זענען דערהרגעט געווארן.<br />
* לויט געוויסע חשבונות, איז דאס אויך דער טאג ווען אסתר המלכה איז געצוואונגען געווארן צו גיין צום פאלאץ פון קעניג אחשוורוש.<br />
<br />
==הלכות און מנהגים==<br />
כאטש ט' טבת ווערט געברענגט אין שולחן ערוך אלס א פאסט-טאג, פירט מען זיך היינט נישט צו פאסטן אין דעם טאג אלס א חוב, נאר בעלי נפש האבן עס אמאל געהאלטן. אבער דער טאג פירט אריין אינעם תענית ציבור פון עשרה בטבת, וואס ווערט געהאלטן מיט פאסטן פון פארטאגס ביז נאכט, זאגן סליחות, און ליינען "ויחל" ביי שחרית און מנחה.<br />
<br />
==רעפערענצן==<br />
{{רעפערענצן}}</div>
תנא קמא