https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D7%93%D7%A8%D7%A2%D7%A4%D7%98%3A%D7%94%D7%9E%D7%9F דרעפט:המן - ווערסיע היסטאריע 2026-04-21T07:34:12Z ווערסיע היסטאריע פאר דעם בלאט אויפן וויקי MediaWiki 1.39.4 https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%93%D7%A8%D7%A2%D7%A4%D7%98:%D7%94%D7%9E%D7%9F&diff=339960&oldid=prev תנא קמא אין 00:56, 5 מערץ 2026 2026-03-05T00:56:02Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="yi"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ עלטערע ווערסיע</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">רעוויזיע פון 00:56, 5 מערץ 2026</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l20">שורה 20:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 20:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==מפלה און טויט==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==מפלה און טויט==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די מפלה פון המן האט זיך אנגעהויבן ווען אסתר המלכה האט אים געלאדנט צו א סעודה. יענע נאכט האט דער קעניג נישט געקענט שלאָפן און מען האט אים דערמאנט אז מרדכי האט אים געראטעוועט פון א מאָרד-פלאן. המן איז געקומען בעטן רשות צו הענגען מרדכי, אבער דער קעניג האט אים באפוילן צו טון גרויס כבוד פאר מרדכי. המן האט געמוזט פירן מרדכי אויף א פערד דורך די גאסן פון שושן און אויסרופן זיין כבוד.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די מפלה פון המן האט זיך אנגעהויבן ווען אסתר המלכה האט אים געלאדנט צו א סעודה. יענע נאכט האט דער קעניג נישט געקענט שלאָפן און מען האט אים דערמאנט אז מרדכי האט אים געראטעוועט פון א מאָרד-פלאן. המן איז געקומען בעטן רשות צו הענגען מרדכי, אבער דער קעניג האט אים באפוילן צו טון גרויס כבוד פאר מרדכי. המן האט געמוזט פירן מרדכי אויף א פערד דורך די גאסן פון שושן און אויסרופן זיין כבוד<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. דאס איז געווען א שווערע השפלה פאר המן, וואס האט אליין געמוזט שערן און באדן מרדכי פארן רייטן{{הערה|{{בבלי|מגילה|טז|א}}}}</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>א באקאנטער מדרש דערציילט אז המן'ס טאכטער, מיינענדיג אז איר פאטער רייט אויפן פערד און מרדכי פירט אים, האט ארויסגעגאסן א טאָפּ מיט שמוץ אויף איר פאטער'ס קאפּ. ווען זי האט געזען איר טעות, האט זי זיך אראפגעווארפן פון דאך און געשטארבן{{הערה|{{בבלי|מגילה|טז|א}}}}.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>א באקאנטער מדרש דערציילט אז המן'ס טאכטער, מיינענדיג אז איר פאטער רייט אויפן פערד און מרדכי פירט אים, האט ארויסגעגאסן א טאָפּ מיט שמוץ אויף איר פאטער'ס קאפּ. ווען זי האט געזען איר טעות, האט זי זיך אראפגעווארפן פון דאך און געשטארבן{{הערה|{{בבלי|מגילה|טז|א}}}}.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>שפעטער, ביי א צווייטן משתה וואס אסתר האט געמאכט, האט זי אויסגעזאגט פארן קעניג אז המן וויל איר און איר פאלק פארטיליגן. חרבונה, איינער פון די סריסים, האט אנגעוויזן אויף די הויכע תלייה (50 אמה) וואס המן האט געבויט פאר מרדכי. דער קעניג איז געווארן זייער בייז און האט באפוילן צו הענגען המן אויף דער זעלבער תליה. המן איז געהאנגען געווארן דעם צווייטן טאג פסח (ט&quot;ז ניסן){{הערה|{{רבה|אסתר|י}}; {{בבלי|מגילה|טז|א}}}}, און נאך אים זיינע צען זין.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>שפעטער, ביי א צווייטן משתה וואס אסתר האט געמאכט, האט זי אויסגעזאגט פארן קעניג אז המן וויל איר און איר פאלק פארטיליגן. חרבונה, איינער פון די סריסים, האט אנגעוויזן אויף די הויכע תלייה (50 אמה) וואס המן האט געבויט פאר מרדכי. דער קעניג איז געווארן זייער בייז און האט באפוילן צו הענגען המן אויף דער זעלבער תליה. המן איז געהאנגען געווארן דעם צווייטן טאג פסח (ט&quot;ז ניסן){{הערה|{{רבה|אסתר|י}}; {{בבלי|מגילה|טז|א}}<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">; סדר עולם פרק כט</ins>}}, און נאך אים זיינע צען זין.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==משפחה==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==משפחה==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l37">שורה 37:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 37:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>צוליב דעם מצוה פון &quot;מחה תמחה את זכר עמלק&quot;, איז דא א מנהג צו מאכן רעש מיט גראגערס און קלאַפּן מיט די פיס יעדער מאל וואס המן'ס נאמען ווערט דערמאנט ביים ליינען די מגילה.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>צוליב דעם מצוה פון &quot;מחה תמחה את זכר עמלק&quot;, איז דא א מנהג צו מאכן רעש מיט גראגערס און קלאַפּן מיט די פיס יעדער מאל וואס המן'ס נאמען ווערט דערמאנט ביים ליינען די מגילה.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אינעם פיוט שושנת יעקב, וואס מען זאגט נאך דער מגילה, דערמאנט מען &quot;ארור המן&quot;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אינעם פיוט שושנת יעקב, וואס מען זאגט נאך דער מגילה, דערמאנט מען &quot;ארור המן&quot; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">און &quot;ברוך מרדכי&quot;. די גמרא זאגט אז מ'דארף טרינקען ביז מ'ווייסט נישט דעם חילוק צווישן די צוויי</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>המן-פארברענען: אין געוויסע קהילות איז געווען א מנהג צו  מאכן א ליאלקע פון המן און עס פארברענט אדער געהאנגען אום פורים.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>המן-פארברענען: אין געוויסע קהילות איז געווען א מנהג צו  מאכן א ליאלקע פון המן און עס פארברענט אדער געהאנגען אום פורים.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l43">שורה 43:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 43:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[המן-טאשן]]: א דריי-עקיגע מאכל וואס מען עסט פורים. דאס ווארט שטאמט פון &quot;מאָן-טאשן&quot;, אבער עס ווערט אנגערופן נאך המן צו דערמאנען זיין מפלה.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[המן-טאשן]]: א דריי-עקיגע מאכל וואס מען עסט פורים. דאס ווארט שטאמט פון &quot;מאָן-טאשן&quot;, אבער עס ווערט אנגערופן נאך המן צו דערמאנען זיין מפלה.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אין </del>דער <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">היינטיגער צייט ווערט זיין </del>נאמען <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אפט גענוצט אלס </del>א סימבאל פאר <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אלע פיינט פון אידישן </del>פאלק<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, </del>ווי <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">למשל אדאלף היטלער ימ&quot;ש</del>. עס איז דא א באקאנטער רמז אין די קליינע אותיות (ת' ש' ז') אין די נעמען פון די צען זין פון המן, וואס באטרעפט אין גימטריא {{לינקס צו רעכטס|(5)707}} – דאס יאר פון די נורעמבערג פראצעסן (1946), ווען צען הויפט נאצי פירער זענען געהאנגען געווארן. [[יוליוס שטרייכער]] האט אפילו אויסגעשריגן &quot;פורים-פעסט 1946&quot; פאר זיין טויט{{הערה|1=https://www.thetorah.com/article/purimfest-1946-the-nuremberg-trials-and-the-ten-sons-of-haman}}.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער נאמען <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&quot;המן&quot; איז געווארן </ins>א סימבאל פאר <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">יעדן שונא ישראל וואס וויל אויסראטן דאס </ins>פאלק<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. איבער די דורות האבן אידן פארגליכן רשעים </ins>ווי <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אדולף היטלר און אנדערע צוררים צו המן</ins>. עס איז דא א באקאנטער רמז אין די קליינע אותיות (ת' ש' ז') אין די נעמען פון די צען זין פון המן, וואס באטרעפט אין גימטריא {{לינקס צו רעכטס|(5)707}} – דאס יאר פון די נורעמבערג פראצעסן (1946), ווען צען הויפט נאצי פירער זענען געהאנגען געווארן. [[יוליוס שטרייכער]] האט אפילו אויסגעשריגן &quot;פורים-פעסט 1946&quot; פאר זיין טויט{{הערה|1=https://www.thetorah.com/article/purimfest-1946-the-nuremberg-trials-and-the-ten-sons-of-haman}}.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==אין אנדערע קולטורן==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==אין אנדערע קולטורן==</div></td></tr> <!-- diff cache key hamichlol_main_yi-mw_:diff::1.12:old-339959:rev-339960 --> </table> תנא קמא https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%93%D7%A8%D7%A2%D7%A4%D7%98:%D7%94%D7%9E%D7%9F&diff=339959&oldid=prev תנא קמא אין 22:36, 4 מערץ 2026 2026-03-04T22:36:54Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="yi"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ עלטערע ווערסיע</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">רעוויזיע פון 22:36, 4 מערץ 2026</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2">שורה 2:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 2:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''המן בן המדתא האגגי''' (באקאנט אלס '''המן הרשע'''{{הערה|{{בבלי|פסחים|קיז|א}}; {{בבלי|מגילה|י|ב}}}}) איז דער הויפט רשע און שונא ישראל אין דער [[מגילת אסתר]], וואס האט געפלאנט אן אויסראטונג קעגן אלע אידן אין דער [[פערסישער אימפעריע]] אונטערן קעניג [[אחשורוש]]. לויט דער אידישער טראדיציע איז המן דער סימבאל פון עמלק און די שנאה צו אידן אין אלע דורות. זיין פלאן איז דורכגעפאלן א דאנק דער השתדלות פון [[מרדכי]] הצדיק און [[אסתר]] המלכה, און ער איז געהאנגען געווארן אויף דער תליה וואס ער אליין האט געגרייט.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''המן בן המדתא האגגי''' (באקאנט אלס '''המן הרשע'''{{הערה|{{בבלי|פסחים|קיז|א}}; {{בבלי|מגילה|י|ב}}}}) איז דער הויפט רשע און שונא ישראל אין דער [[מגילת אסתר]], וואס האט געפלאנט אן אויסראטונג קעגן אלע אידן אין דער [[פערסישער אימפעריע]] אונטערן קעניג [[אחשורוש]]. לויט דער אידישער טראדיציע איז המן דער סימבאל פון עמלק און די שנאה צו אידן אין אלע דורות. זיין פלאן איז דורכגעפאלן א דאנק דער השתדלות פון [[מרדכי]] הצדיק און [[אסתר]] המלכה, און ער איז געהאנגען געווארן אויף דער תליה וואס ער אליין האט געגרייט.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ייחוס <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">און אפשטאם</del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ייחוס==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>המן ווערט אנגערופן אין דער מגילה &quot;האגגי&quot;, וואס חז&quot;ל ערקלערן אז ער איז געווען אן אפשטאמיגער פון [[אגג]], דער קעניג פון [[עמלק]], וועמען [[שאול המלך]] האט געלאזט לעבן. זיין פאטער איז געווען המדתא, און זיין מוטער האט געהייסן אמתלאי בת עורבתי{{הערה|{{בבלי|בבא בתרא|צא|א}}}}. אין תרגום ווערט געברענגט זיין פולער ייחוס פאר 16 אדער 20 דורות ביז צוריק צו [[עשו]] בן יצחק. המן ווערט באטראכט אלס דער וואס פירט ווייטער דעם אייביגן קאמף צווישן עמלק און עם ישראל.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>המן ווערט אנגערופן אין דער מגילה &quot;האגגי&quot;, וואס חז&quot;ל ערקלערן אז ער איז געווען אן אפשטאמיגער פון [[אגג]], דער קעניג פון [[עמלק]], וועמען [[שאול המלך]] האט געלאזט לעבן. זיין פאטער איז געווען המדתא, און זיין מוטער האט געהייסן אמתלאי בת עורבתי{{הערה|{{בבלי|בבא בתרא|צא|א}}}}. אין תרגום ווערט געברענגט זיין פולער ייחוס פאר 16 אדער 20 דורות ביז צוריק צו [[עשו]] בן יצחק<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{הערה|תרגום על מגילת אסתר, פרק ג', פסוק א'}}</ins>. המן ווערט באטראכט אלס דער וואס פירט ווייטער דעם אייביגן קאמף צווישן עמלק און עם ישראל<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, און פארדעם ליינט מען &quot;פרשת זכור&quot; דעם שבת פאר פורים, צו מקיים זיין די מצוה אויסצומעקן דעם זכר פון עמלק{{הערה|{{ערוך השולחן|אורח חיים|תרפה|ה}}}}</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==קאריערע און עשירות==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==קאריערע און עשירות==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">לויט מדרשי </del>חז&quot;ל<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, </del>איז <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">המן </del>אין זיין יוגנט געווען א פשוט'ער שערער אין דעם דארף כפר קרצום פאר צוויי-און-צוואנציג יאר{{הערה|{{בבלי|מגילה|טז|א}}}}. שפעטער איז ער געווארן א גענעראל אין דער פערסישער ארמיי. חז&quot;ל דערציילן אז אמאל, בשעת א קריג, איז המן געבליבן אן געלט און שפייז פאר זיין ארמיי, און ער האט זיך געמוזט פארקויפן אלס א קנעכט פאר מרדכי פאר א שטיק ברויט. שפעטער, ווען המן איז געשטיגן לגדולה און פארלאנגט אז יעדער זאל זיך בוקן צו אים, האט אים מרדכי דערמאנט אז ער איז זיין קנעכט{{הערה|{{בבלי|מגילה|טו|ב}}. זעט די [https://shas.alhatorah.org/Full/Megillah/15b.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2 </del>פארשידענע נוסחאות אין כתבי יד].}}.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>חז&quot;ל <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ברענגען א רייע מדרשים איבער המן'ס לעבן פאר זיין גרויסער אויפשטייג. ער </ins>איז אין זיין יוגנט געווען א פשוט'ער שערער <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">און א בלן (מרחץ-ארבעטער) </ins>אין דעם דארף כפר קרצום פאר צוויי-און-צוואנציג יאר{{הערה|{{בבלי|מגילה|טז|א}}}}. שפעטער איז ער געווארן א גענעראל אין דער פערסישער ארמיי. חז&quot;ל דערציילן אז אמאל, בשעת א קריג, איז המן געבליבן אן געלט און שפייז פאר זיין ארמיי, און ער האט זיך געמוזט פארקויפן אלס א קנעכט פאר מרדכי פאר א שטיק ברויט. שפעטער, ווען המן איז געשטיגן לגדולה און פארלאנגט אז יעדער זאל זיך בוקן צו אים, האט אים מרדכי דערמאנט אז ער איז זיין קנעכט{{הערה|{{בבלי|מגילה|טו|ב}}. זעט די [https://shas.alhatorah.org/Full/Megillah/15b.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1 </ins>פארשידענע נוסחאות אין כתבי יד].}}.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>המן איז געווארן איינער פון די גרעסטע עשירים אין דער וועלט. לויטן מדרש האט ער דעם עשירות באקומען דורך רויבן די אוצרות פון די מלכי יהודה און דעם בית המקדש וואס נבוכדנצר האט גענומען{{הערה|מדרש הגדול, במדבר טז, א}}.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>המן איז געווארן איינער פון די גרעסטע עשירים אין דער וועלט. לויטן מדרש האט ער דעם עשירות באקומען דורך רויבן די אוצרות פון די מלכי יהודה און דעם בית המקדש וואס נבוכדנצר האט גענומען{{הערה|מדרש הגדול, במדבר טז, א}}.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==גזירה קעגן די אידן==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==גזירה קעגן די אידן==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אחשורוש האט געהעכערט המן איבער אלע שרים און באפוילן יעדן זיך צו בוקן צו אים. מרדכי האט זיך אבער אנטזאגט צו בוקן, ווייל המן האט געהאט אן עבודה זרה אויף זיין הארץ אדער קליידער{{הערה|{{רבה|אסתר|ז|ה}}. זעט {{בבלי|סנהדרין|סא|ב}}: &quot;נעבד כהמן&quot;}}. המן איז געווארן פיל מיט כעס און האט באשלאסן אז עס איז אים נישט גענוג נקמה צו נעמען בלויז אין מרדכי אליין, נאר ער וויל פארטיליגן דאס גאנצע אידישע פאלק.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אחשורוש האט געהעכערט המן איבער אלע שרים און באפוילן יעדן זיך צו בוקן צו אים. מרדכי <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">הצדיק </ins>האט זיך אבער אנטזאגט צו <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">קניען און זיך </ins>בוקן <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פאר אים ביים קעניג'ס טויער</ins>, ווייל המן האט געהאט אן עבודה זרה אויף זיין הארץ אדער קליידער{{הערה|{{רבה|אסתר|ז|ה}}. זעט {{בבלי|סנהדרין|סא|ב}}: &quot;נעבד כהמן&quot;}}. המן איז געווארן פיל מיט כעס און האט באשלאסן אז עס איז אים נישט גענוג נקמה צו נעמען בלויז אין מרדכי אליין, נאר ער וויל פארטיליגן דאס גאנצע אידישע פאלק <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אין דער גאנצער אימפעריע</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>כדי צו וויסן ווען עס איז די <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">בעסטע </del>צייט אויסצופירן זיין פלאן, האט ער געווארפן גורלות (&quot;פור&quot;). דער גורל איז געפאלן אויף דעם חודש אדר. המן האט זיך זייער געפרייט ווייל ער האט געוויסט אז משה רבינו איז נפטר געווארן אין אדר, אבער ער האט נישט געוויסט אז משה איז אויך געבוירן געווארן אין יענעם חודש{{הערה|{{בבלי|מגילה|יג|ב}}}}.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>כדי צו וויסן ווען עס איז די <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פאסיגסטע </ins>צייט אויסצופירן זיין פלאן, האט ער געווארפן גורלות (&quot;פור&quot;). דער גורל איז געפאלן אויף דעם חודש אדר. המן האט זיך זייער געפרייט ווייל ער האט געוויסט אז משה רבינו איז נפטר געווארן אין אדר, אבער ער האט נישט געוויסט אז משה איז אויך געבוירן געווארן אין יענעם חודש{{הערה|{{בבלי|מגילה|יג|ב}}}}.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>המן האט געפרואווט איבערצייגן אחשורוש'ן אז די אידן היטן נישט די געזעצן פונעם קעניג און האבן אייגענע דתים. ער האט אפילו אנגעבאטן פארן קעניג 10,000 כיכר כסף אויב ער לאזט אים אויספירן דעם פלאן, אבער אחשורוש האט אים געזאגט ער קען האלטן דאס געלט און טון מיט די אידן ווי ער וויל.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>המן האט געפרואווט איבערצייגן אחשורוש'ן אז די אידן היטן נישט די געזעצן פונעם קעניג און האבן אייגענע דתים. ער האט אפילו אנגעבאטן פארן קעניג 10,000 כיכר כסף אויב ער לאזט אים אויספירן דעם פלאן, אבער אחשורוש האט אים געזאגט ער קען האלטן דאס געלט און טון מיט די אידן ווי ער וויל<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{הערה|{{תנ&quot;ך|אסתר|ג|ט}}}}.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">חז&quot;ל אידענטיפיצירן המן אויך מיט &quot;ממוכן&quot;, דער שר וואס האט געגעבן די עצה צו הרג'נען [[ושתי]] המלכה{{הערה|תרגום אויף אסתר א, יד; {{בבלי|מגילה|יב|ב}}}}</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==מפלה און טויט==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==מפלה און טויט==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l25">שורה 25:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 27:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==משפחה==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==משפחה==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*</del>[[זרש]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">: זיין ווייב, וואס </del>האט אים געגעבן די עצה צו בויען די תליה פאר מרדכי. אינעם פיוט שושנת יעקב ווערט געזאגט אויף איר &quot;ארורה זרש&quot;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">המן'ס ווייב </ins>[[זרש]] האט אים געגעבן די עצה צו בויען די תליה פאר מרדכי. אינעם פיוט שושנת יעקב ווערט געזאגט אויף איר &quot;ארורה זרש&quot;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*[[בני </del>המן<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|די </del>צען זין<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</del>: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זייערע נעמען ווערן אויסגערעכנט אין דער מגילה</del>. לויט חז&quot;ל האט ער געהאט פיל מער קינדער; טייל זאגן 30, טייל 70, און טייל אפילו 208(די גימטריא פון &quot;ורב&quot; בניו). ער האט אויך געהאט א טאכטער, וואס האט זיך גענומען דאס לעבן.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">די מגילה רעכנט אויס די נעמען פון </ins>המן<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'ס </ins>צען זין <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">וואס זענען געהאנגען געווארן</ins>: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פרשנדתא, דלפון, אספתא, פורתא, אדליא, ארידתא, פרמשתא, אריסי, ארידי, און ויזתא{{הערה|{{תנ&quot;ך|אסתר|ט|ז|ט}}}}</ins>. לויט חז&quot;ל האט ער געהאט פיל מער קינדער; טייל זאגן 30, טייל 70, און טייל אפילו 208 (די גימטריא פון &quot;ורב&quot; בניו)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{הערה|{{בבלי|מגילה|טו|ב}}}}</ins>. ער האט אויך געהאט א טאכטער, וואס האט זיך גענומען דאס לעבן.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>טראץ זיין גרויסער רשעות, ברענגט די גמרא <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(גיטין נז ע&quot;ב) אן ערשטוינענדע </del>פאקט: &quot;מבני בניו של המן למדו תורה בבני ברק&quot;. לויט טייל מקורות, איז דער אמורא [[רב שמואל בר שילת]] געווען אן אייניקל פון המן. דאס דינט אלס א סימן פארן כוח פון תשובה און תורה.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>טראץ זיין גרויסער רשעות, ברענגט די גמרא <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">א שטוינענדע </ins>פאקט: &quot;מבני בניו של המן למדו תורה בבני ברק&quot;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, אז טייל פון המן'ס אייניקלעך האבן זיך מגייר געווען און געלערנט תורה אין בני ברק{{הערה|גיטין נז, ב; סנהדרין צו, ב}}</ins>. לויט טייל מקורות, איז דער אמורא [[רב שמואל בר שילת]] געווען אן אייניקל פון המן. דאס דינט אלס א סימן פארן כוח פון תשובה און תורה.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">המן </del>אין דער מסורה און מנהגים==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==אין דער מסורה און מנהגים==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">קלאפן </del>המן<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">: </del>צוליב דעם מצוה פון &quot;מחה תמחה את זכר עמלק&quot;, איז דא א מנהג צו מאכן רעש מיט גראגערס און קלאַפּן מיט די פיס יעדער מאל וואס המן'ס נאמען ווערט דערמאנט ביים ליינען די מגילה.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אין דער אידישער מסורה זענען פארהאן פארשידענע מנהגים צו באצייכענען די מפלה פון </ins>המן<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>צוליב דעם מצוה פון &quot;מחה תמחה את זכר עמלק&quot;, איז דא א מנהג צו מאכן רעש מיט גראגערס און קלאַפּן מיט די פיס יעדער מאל וואס המן'ס נאמען ווערט דערמאנט ביים ליינען די מגילה.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אינעם פיוט שושנת יעקב, וואס מען זאגט נאך דער מגילה, דערמאנט מען &quot;ארור המן&quot;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אינעם פיוט שושנת יעקב, וואס מען זאגט נאך דער מגילה, דערמאנט מען &quot;ארור המן&quot;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>המן-פארברענען: אין געוויסע קהילות איז געווען א מנהג צו <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פארברענען </del>א <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">בובה </del>פון המן.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>המן-פארברענען: אין געוויסע קהילות איז געווען א מנהג צו <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> מאכן </ins>א <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ליאלקע </ins>פון המן <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">און עס פארברענט אדער געהאנגען אום פורים</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[המן-טאשן]]: א דריי-עקיגע מאכל וואס מען עסט פורים. דאס ווארט שטאמט פון &quot;מאָן-טאשן&quot;, אבער עס ווערט אנגערופן נאך המן צו דערמאנען זיין מפלה.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[המן-טאשן]]: א דריי-עקיגע מאכל וואס מען עסט פורים. דאס ווארט שטאמט פון &quot;מאָן-טאשן&quot;, אבער עס ווערט אנגערופן נאך המן צו דערמאנען זיין מפלה.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l42">שורה 42:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 46:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==אין אנדערע קולטורן==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==אין אנדערע קולטורן==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אינעם [[קוראן]] (איסלאם) ווערט המן דערמאנט נישט אין פערסיע, נאר אלס א מיניסטער און ארכיטעקט פאר פרעה אין מצרים, וואס האט געבויט א הויכן טורעם.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אינעם [[קוראן]] (איסלאם) ווערט המן דערמאנט נישט אין פערסיע, נאר אלס א מיניסטער און ארכיטעקט פאר פרעה אין מצרים, וואס האט געבויט א הויכן טורעם <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">צו קעמפן קעגן משה רבינו. היסטאריקער צייגן אויף אז המן'ס נאמען און די נעמען פון זיין משפחה האבן א פרסישן שורש וואס פאסט צו דער פינפטער יארהונדערט פאר דער ציווילער ציילונג</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==רעפערענצן==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==רעפערענצן==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{רעפערענצן}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{רעפערענצן}}</div></td></tr> <!-- diff cache key hamichlol_main_yi-mw_:diff::1.12:old-339956:rev-339959 --> </table> תנא קמא https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%93%D7%A8%D7%A2%D7%A4%D7%98:%D7%94%D7%9E%D7%9F&diff=339956&oldid=prev תנא קמא אין 16:26, 2 מערץ 2026 2026-03-02T16:26:44Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="yi"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ עלטערע ווערסיע</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">רעוויזיע פון 16:26, 2 מערץ 2026</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">שורה 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 1:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{דרעפט}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{דרעפט}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''המן בן המדתא האגגי''' (באקאנט אלס '''המן הרשע''') איז דער הויפט רשע און שונא ישראל אין דער [[מגילת אסתר]], וואס האט געפלאנט אן אויסראטונג קעגן אלע אידן אין דער [[פערסישער אימפעריע]] אונטערן קעניג [[אחשורוש]]. לויט דער אידישער טראדיציע איז המן דער סימבאל פון עמלק און די שנאה צו אידן אין אלע דורות. זיין פלאן איז דורכגעפאלן א דאנק דער השתדלות פון [[מרדכי]] הצדיק און [[אסתר]] המלכה, און ער איז געהאנגען געווארן אויף דער תליה וואס ער אליין האט געגרייט.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''המן בן המדתא האגגי''' (באקאנט אלס '''המן הרשע'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{הערה|{{בבלי|פסחים|קיז|א}}; {{בבלי|מגילה|י|ב}}}}</ins>) איז דער הויפט רשע און שונא ישראל אין דער [[מגילת אסתר]], וואס האט געפלאנט אן אויסראטונג קעגן אלע אידן אין דער [[פערסישער אימפעריע]] אונטערן קעניג [[אחשורוש]]. לויט דער אידישער טראדיציע איז המן דער סימבאל פון עמלק און די שנאה צו אידן אין אלע דורות. זיין פלאן איז דורכגעפאלן א דאנק דער השתדלות פון [[מרדכי]] הצדיק און [[אסתר]] המלכה, און ער איז געהאנגען געווארן אויף דער תליה וואס ער אליין האט געגרייט.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ייחוס און אפשטאם==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ייחוס און אפשטאם==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l11">שורה 11:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 11:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==גזירה קעגן די אידן==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==גזירה קעגן די אידן==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אחשורוש האט געהעכערט המן איבער אלע שרים און באפוילן יעדן זיך צו בוקן צו אים. מרדכי האט זיך אבער אנטזאגט צו בוקן, ווייל המן האט געהאט אן עבודה זרה אויף זיין הארץ אדער קליידער{{הערה|{{רבה|אסתר|ז|ה}}}}. המן איז געווארן פיל מיט כעס און האט באשלאסן אז עס איז אים נישט גענוג נקמה צו נעמען בלויז אין מרדכי אליין, נאר ער וויל פארטיליגן דאס גאנצע אידישע פאלק.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אחשורוש האט געהעכערט המן איבער אלע שרים און באפוילן יעדן זיך צו בוקן צו אים. מרדכי האט זיך אבער אנטזאגט צו בוקן, ווייל המן האט געהאט אן עבודה זרה אויף זיין הארץ אדער קליידער{{הערה|{{רבה|אסתר|ז|ה}}<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. זעט {{בבלי|סנהדרין|סא|ב}}: &quot;נעבד כהמן&quot;</ins>}}. המן איז געווארן פיל מיט כעס און האט באשלאסן אז עס איז אים נישט גענוג נקמה צו נעמען בלויז אין מרדכי אליין, נאר ער וויל פארטיליגן דאס גאנצע אידישע פאלק.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>כדי צו וויסן ווען עס איז די בעסטע צייט אויסצופירן זיין פלאן, האט ער געווארפן גורלות (&quot;פור&quot;). דער גורל איז געפאלן אויף דעם חודש אדר. המן האט זיך זייער געפרייט ווייל ער האט געוויסט אז משה רבינו איז נפטר געווארן אין אדר, אבער ער האט נישט געוויסט אז משה איז אויך געבוירן געווארן אין יענעם חודש{{הערה|{{בבלי|מגילה|יג|ב}}}}.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>כדי צו וויסן ווען עס איז די בעסטע צייט אויסצופירן זיין פלאן, האט ער געווארפן גורלות (&quot;פור&quot;). דער גורל איז געפאלן אויף דעם חודש אדר. המן האט זיך זייער געפרייט ווייל ער האט געוויסט אז משה רבינו איז נפטר געווארן אין אדר, אבער ער האט נישט געוויסט אז משה איז אויך געבוירן געווארן אין יענעם חודש{{הערה|{{בבלי|מגילה|יג|ב}}}}.</div></td></tr> <!-- diff cache key hamichlol_main_yi-mw_:diff::1.12:old-339955:rev-339956 --> </table> תנא קמא https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%93%D7%A8%D7%A2%D7%A4%D7%98:%D7%94%D7%9E%D7%9F&diff=339955&oldid=prev תנא קמא אין 16:03, 2 מערץ 2026 2026-03-02T16:03:56Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="yi"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ עלטערע ווערסיע</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">רעוויזיע פון 16:03, 2 מערץ 2026</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l6">שורה 6:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 6:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==קאריערע און עשירות==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==קאריערע און עשירות==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>לויט מדרשי חז&quot;ל, איז המן אין זיין יוגנט געווען א פשוט'ער שערער אין דעם דארף כפר קרצום פאר צוויי-און-צוואנציג יאר{{הערה|{{בבלי|מגילה|טז|א}}}}. שפעטער איז ער געווארן א גענעראל אין דער פערסישער ארמיי. חז&quot;ל דערציילן אז <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">איינמאל</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">בעת </del>א קריג, איז המן געבליבן אן שפייז און האט זיך געמוזט פארקויפן אלס א קנעכט <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">צו </del>מרדכי פאר א שטיק ברויט<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">; דאס </del>איז <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">געווען דער יסוד פון </del>מרדכי<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'ס שפעטערדיגע טענה </del>אז <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">המן </del>איז זיין קנעכט.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>לויט מדרשי חז&quot;ל, איז המן אין זיין יוגנט געווען א פשוט'ער שערער אין דעם דארף כפר קרצום פאר צוויי-און-צוואנציג יאר{{הערה|{{בבלי|מגילה|טז|א}}}}. שפעטער איז ער געווארן א גענעראל אין דער פערסישער ארמיי. חז&quot;ל דערציילן אז <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אמאל</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">בשעת </ins>א קריג, איז המן געבליבן אן <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">געלט און </ins>שפייז <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פאר זיין ארמיי, </ins>און <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ער </ins>האט זיך געמוזט פארקויפן אלס א קנעכט <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פאר </ins>מרדכי פאר א שטיק ברויט<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. שפעטער, ווען המן </ins>איז <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">געשטיגן לגדולה און פארלאנגט אז יעדער זאל זיך בוקן צו אים, האט אים </ins>מרדכי <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דערמאנט </ins>אז <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ער </ins>איז זיין קנעכט<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{הערה|{{בבלי|מגילה|טו|ב}}. זעט די [https://shas.alhatorah.org/Full/Megillah/15b.2 פארשידענע נוסחאות אין כתבי יד].}}</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>המן איז געווארן איינער פון די גרעסטע עשירים אין דער וועלט. לויטן מדרש האט ער דעם עשירות באקומען דורך רויבן די אוצרות פון די מלכי יהודה און דעם בית המקדש וואס נבוכדנצר האט גענומען{{הערה|מדרש הגדול, במדבר טז, א}}.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>המן איז געווארן איינער פון די גרעסטע עשירים אין דער וועלט. לויטן מדרש האט ער דעם עשירות באקומען דורך רויבן די אוצרות פון די מלכי יהודה און דעם בית המקדש וואס נבוכדנצר האט גענומען{{הערה|מדרש הגדול, במדבר טז, א}}.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==גזירה קעגן די אידן==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==גזירה קעגן די אידן==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אחשורוש האט געהעכערט המן איבער אלע שרים און באפוילן יעדן זיך צו בוקן צו אים. מרדכי האט זיך אבער <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">נישט געבוקט</del>, ווייל המן האט געהאט אן עבודה זרה אויף זיין הארץ אדער קליידער{{הערה|{{רבה|אסתר|ז|ה}}}}. המן איז געווארן פיל מיט כעס און האט באשלאסן אז עס איז אים נישט גענוג נקמה צו נעמען בלויז אין מרדכי אליין, נאר ער וויל פארטיליגן דאס גאנצע אידישע פאלק.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אחשורוש האט געהעכערט המן איבער אלע שרים און באפוילן יעדן זיך צו בוקן צו אים. מרדכי האט זיך אבער <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אנטזאגט צו בוקן</ins>, ווייל המן האט געהאט אן עבודה זרה אויף זיין הארץ אדער קליידער{{הערה|{{רבה|אסתר|ז|ה}}}}. המן איז געווארן פיל מיט כעס און האט באשלאסן אז עס איז אים נישט גענוג נקמה צו נעמען בלויז אין מרדכי אליין, נאר ער וויל פארטיליגן דאס גאנצע אידישע פאלק.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>כדי צו וויסן ווען עס איז די בעסטע צייט אויסצופירן זיין פלאן, האט ער געווארפן גורלות (&quot;פור&quot;). דער גורל איז געפאלן אויף דעם חודש אדר. המן האט זיך זייער געפרייט ווייל ער האט געוויסט אז משה רבינו איז נפטר געווארן אין אדר, אבער ער האט נישט געוויסט אז משה איז אויך געבוירן געווארן אין יענעם חודש{{הערה|{{בבלי|מגילה|יג|ב}}}}. המן האט אנגעבאטן פארן קעניג <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">צען טויזנט </del>כיכר כסף אויב ער לאזט אים אויספירן דעם פלאן, אבער אחשורוש האט אים געזאגט ער קען האלטן דאס געלט און טון מיט די אידן ווי ער וויל.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>כדי צו וויסן ווען עס איז די בעסטע צייט אויסצופירן זיין פלאן, האט ער געווארפן גורלות (&quot;פור&quot;). דער גורל איז געפאלן אויף דעם חודש אדר. המן האט זיך זייער געפרייט ווייל ער האט געוויסט אז משה רבינו איז נפטר געווארן אין אדר, אבער ער האט נישט געוויסט אז משה איז אויך געבוירן געווארן אין יענעם חודש{{הערה|{{בבלי|מגילה|יג|ב}}}}.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>המן האט <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">געפרואווט איבערצייגן אחשורוש'ן אז די אידן היטן נישט די געזעצן פונעם קעניג און האבן אייגענע דתים. ער האט אפילו </ins>אנגעבאטן פארן קעניג <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">10,000 </ins>כיכר כסף אויב ער לאזט אים אויספירן דעם פלאן, אבער אחשורוש האט אים געזאגט ער קען האלטן דאס געלט און טון מיט די אידן ווי ער וויל.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==מפלה און טויט==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==מפלה און טויט==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די מפלה פון המן האט זיך אנגעהויבן ווען דער קעניג <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">האט </del>נישט געקענט שלאָפן און מען האט אים דערמאנט אז מרדכי האט אים געראטעוועט פון א מאָרד-פלאן. המן איז געקומען בעטן רשות צו הענגען מרדכי, אבער דער קעניג האט אים באפוילן צו טון גרויס כבוד פאר מרדכי. המן האט געמוזט פירן מרדכי אויף א פערד דורך די גאסן פון שושן און אויסרופן זיין כבוד.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די מפלה פון המן האט זיך אנגעהויבן ווען <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אסתר המלכה האט אים געלאדנט צו א סעודה. יענע נאכט האט </ins>דער קעניג נישט געקענט שלאָפן און מען האט אים דערמאנט אז מרדכי האט אים געראטעוועט פון א מאָרד-פלאן. המן איז געקומען בעטן רשות צו הענגען מרדכי, אבער דער קעניג האט אים באפוילן צו טון גרויס כבוד פאר מרדכי. המן האט געמוזט פירן מרדכי אויף א פערד דורך די גאסן פון שושן און אויסרופן זיין כבוד.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>א באקאנטער מדרש דערציילט אז המן'ס טאכטער, מיינענדיג אז איר פאטער רייט אויפן פערד און מרדכי פירט אים, האט ארויסגעגאסן א טאָפּ מיט שמוץ אויף איר פאטער'ס קאפּ. ווען זי האט געזען איר טעות, האט זי זיך אראפגעווארפן פון דאך און געשטארבן{{הערה|{{בבלי|מגילה|טז|א}}}}.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>א באקאנטער מדרש דערציילט אז המן'ס טאכטער, מיינענדיג אז איר פאטער רייט אויפן פערד און מרדכי פירט אים, האט ארויסגעגאסן א טאָפּ מיט שמוץ אויף איר פאטער'ס קאפּ. ווען זי האט געזען איר טעות, האט זי זיך אראפגעווארפן פון דאך און געשטארבן{{הערה|{{בבלי|מגילה|טז|א}}}}.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>שפעטער, ביי א צווייטן משתה וואס אסתר האט געמאכט, האט זי אויסגעזאגט פארן קעניג אז המן וויל איר און איר פאלק פארטיליגן. דער קעניג איז געווארן זייער בייז און האט באפוילן צו הענגען המן אויף דער תליה <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">וואס ער האט אליין אנגעגרייט פאר מרדכי, וואס איז געווען פופציג אמות הויך</del>. המן איז געהאנגען געווארן, און נאך אים זיינע צען זין.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>שפעטער, ביי א צווייטן משתה וואס אסתר האט געמאכט, האט זי אויסגעזאגט פארן קעניג אז המן וויל איר און איר פאלק פארטיליגן<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. חרבונה, איינער פון די סריסים, האט אנגעוויזן אויף די הויכע תלייה (50 אמה) וואס המן האט געבויט פאר מרדכי</ins>. דער קעניג איז געווארן זייער בייז און האט באפוילן צו הענגען המן אויף דער <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זעלבער </ins>תליה. המן איז געהאנגען געווארן <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דעם צווייטן טאג פסח (ט&quot;ז ניסן){{הערה|{{רבה|אסתר|י}}; {{בבלי|מגילה|טז|א}}}}</ins>, און נאך אים זיינע צען זין.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==משפחה==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==משפחה==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[זרש]]: זיין ווייב, וואס האט אים געגעבן די עצה צו בויען די תליה פאר מרדכי. אינעם פיוט שושנת יעקב ווערט געזאגט אויף איר &quot;ארורה זרש&quot;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[זרש]]: זיין ווייב, וואס האט אים געגעבן די עצה צו בויען די תליה פאר מרדכי. אינעם פיוט שושנת יעקב ווערט געזאגט אויף איר &quot;ארורה זרש&quot;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[בני המן|די צען זין]]: זייערע נעמען ווערן אויסגערעכנט אין דער מגילה. לויט חז&quot;ל האט ער געהאט פיל מער קינדער; טייל זאגן 30, טייל 70, און טייל אפילו 208.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[בני המן|די צען זין]]: זייערע נעמען ווערן אויסגערעכנט אין דער מגילה. לויט חז&quot;ל האט ער געהאט פיל מער קינדער; טייל זאגן 30, טייל 70, און טייל אפילו 208<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(די גימטריא פון &quot;ורב&quot; בניו). ער האט אויך געהאט א טאכטער, וואס האט זיך גענומען דאס לעבן</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*אייניקלעך: </del>די גמרא <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זאגט </del>אן <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אינטערעסאנטע זאך אז אייניקלעך פון </del>המן <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">האבן געלערנט </del>תורה <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אין בני </del>ברק. טייל <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זאגן אז דאס מיינט דעם </del>אמורא [[רב שמואל בר שילת]].</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">טראץ זיין גרויסער רשעות, ברענגט </ins>די גמרא <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(גיטין נז ע&quot;ב) </ins>אן <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ערשטוינענדע פאקט: &quot;מבני בניו של </ins>המן <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">למדו </ins>תורה <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">בבני </ins>ברק<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&quot;</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">לויט </ins>טייל <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">מקורות, איז דער </ins>אמורא [[רב שמואל בר שילת]] <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">געווען אן אייניקל פון המן. דאס דינט אלס א סימן פארן כוח פון תשובה און תורה</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==המן אין דער מסורה און מנהגים==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==המן אין דער מסורה און מנהגים==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">מחיית שמו</del>: צוליב דעם מצוה פון &quot;מחה תמחה את זכר עמלק&quot;, איז דא א מנהג צו מאכן רעש מיט גראגערס און קלאַפּן מיט די פיס יעדער מאל וואס המן'ס נאמען ווערט דערמאנט ביים ליינען די מגילה.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">קלאפן המן</ins>: צוליב דעם מצוה פון &quot;מחה תמחה את זכר עמלק&quot;, איז דא א מנהג צו מאכן רעש מיט גראגערס און קלאַפּן מיט די פיס יעדער מאל וואס המן'ס נאמען ווערט דערמאנט ביים ליינען די מגילה.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אינעם פיוט שושנת יעקב, וואס מען זאגט נאך דער מגילה, דערמאנט מען &quot;ארור המן&quot;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אינעם פיוט שושנת יעקב, וואס מען זאגט נאך דער מגילה, דערמאנט מען &quot;ארור המן&quot;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[המן-טאשן]]: א מאכל וואס מען עסט פורים. דאס ווארט שטאמט פון &quot;מאָן-טאשן&quot;, אבער עס ווערט אנגערופן נאך המן צו דערמאנען זיין מפלה.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">המן-פארברענען: אין געוויסע קהילות איז געווען א מנהג צו פארברענען א בובה פון המן.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[המן-טאשן]]: א <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">דריי-עקיגע </ins>מאכל וואס מען עסט פורים. דאס ווארט שטאמט פון &quot;מאָן-טאשן&quot;, אבער עס ווערט אנגערופן נאך המן צו דערמאנען זיין מפלה.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">נורעמבערג פראצעסן: </del>עס איז דא א באקאנטער רמז אין די קליינע אותיות (ת' ש' ז') אין די נעמען פון די צען זין פון המן, וואס באטרעפט אין גימטריא {{לינקס צו רעכטס|(5)707}} – דאס יאר פון די נורעמבערג פראצעסן (1946), ווען צען הויפט נאצי פירער זענען געהאנגען געווארן. [[יוליוס שטרייכער]] האט אפילו אויסגעשריגן &quot;פורים-פעסט 1946&quot; פאר זיין טויט{{הערה|1=https://www.thetorah.com/article/purimfest-1946-the-nuremberg-trials-and-the-ten-sons-of-haman}}.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אין דער היינטיגער צייט ווערט זיין נאמען אפט גענוצט אלס א סימבאל פאר אלע פיינט פון אידישן פאלק, ווי למשל אדאלף היטלער ימ&quot;ש. </ins>עס איז דא א באקאנטער רמז אין די קליינע אותיות (ת' ש' ז') אין די נעמען פון די צען זין פון המן, וואס באטרעפט אין גימטריא {{לינקס צו רעכטס|(5)707}} – דאס יאר פון די נורעמבערג פראצעסן (1946), ווען צען הויפט נאצי פירער זענען געהאנגען געווארן. [[יוליוס שטרייכער]] האט אפילו אויסגעשריגן &quot;פורים-פעסט 1946&quot; פאר זיין טויט{{הערה|1=https://www.thetorah.com/article/purimfest-1946-the-nuremberg-trials-and-the-ten-sons-of-haman}}.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==אין אנדערע קולטורן==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אינעם [[קוראן]] (איסלאם) ווערט המן דערמאנט נישט אין פערסיע, נאר אלס א מיניסטער און ארכיטעקט פאר פרעה אין מצרים, וואס האט געבויט א הויכן טורעם.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==רעפערענצן==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==רעפערענצן==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{רעפערענצן}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{רעפערענצן}}</div></td></tr> <!-- diff cache key hamichlol_main_yi-mw_:diff::1.12:old-339954:rev-339955 --> </table> תנא קמא https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%93%D7%A8%D7%A2%D7%A4%D7%98:%D7%94%D7%9E%D7%9F&diff=339954&oldid=prev תנא קמא אין 15:10, 2 מערץ 2026 2026-03-02T15:10:43Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="yi"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ עלטערע ווערסיע</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">רעוויזיע פון 15:10, 2 מערץ 2026</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l3">שורה 3:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 3:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ייחוס און אפשטאם==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ייחוס און אפשטאם==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>המן ווערט אנגערופן אין דער מגילה &quot;האגגי&quot;, וואס חז&quot;ל ערקלערן אז ער איז געווען אן אפשטאמיגער פון [[אגג]], דער קעניג פון [[עמלק]], וועמען [[שאול המלך]] האט געלאזט לעבן. זיין פאטער איז געווען המדתא. אין תרגום ווערט געברענגט זיין פולער ייחוס פאר 16 אדער 20 דורות ביז צוריק צו [[עשו]] בן יצחק. המן ווערט באטראכט אלס דער וואס פירט <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">פארט </del>דעם אייביגן קאמף צווישן עמלק און עם ישראל.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>המן ווערט אנגערופן אין דער מגילה &quot;האגגי&quot;, וואס חז&quot;ל ערקלערן אז ער איז געווען אן אפשטאמיגער פון [[אגג]], דער קעניג פון [[עמלק]], וועמען [[שאול המלך]] האט געלאזט לעבן. זיין פאטער איז געווען המדתא<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, און זיין מוטער האט געהייסן אמתלאי בת עורבתי{{הערה|{{בבלי|בבא בתרא|צא|א}}}}</ins>. אין תרגום ווערט געברענגט זיין פולער ייחוס פאר 16 אדער 20 דורות ביז צוריק צו [[עשו]] בן יצחק. המן ווערט באטראכט אלס דער וואס פירט <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ווייטער </ins>דעם אייביגן קאמף צווישן עמלק און עם ישראל.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==קאריערע און עשירות==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==קאריערע און עשירות==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>לויט מדרשי חז&quot;ל, איז המן אין זיין יוגנט געווען א פשוט'ער שערער אין דעם דארף כפר קרצום פאר צוויי-און-צוואנציג יאר. שפעטער איז ער געווארן א גענעראל אין דער פערסישער ארמיי. חז&quot;ל דערציילן אז איינמאל, בעת א קריג, איז המן געבליבן אן שפייז און האט זיך געמוזט פארקויפן אלס א קנעכט צו מרדכי פאר א שטיק ברויט; דאס איז געווען דער יסוד פון מרדכי'ס שפעטערדיגע טענה אז המן איז זיין קנעכט.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>לויט מדרשי חז&quot;ל, איז המן אין זיין יוגנט געווען א פשוט'ער שערער אין דעם דארף כפר קרצום פאר צוויי-און-צוואנציג יאר<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{הערה|{{בבלי|מגילה|טז|א}}}}</ins>. שפעטער איז ער געווארן א גענעראל אין דער פערסישער ארמיי. חז&quot;ל דערציילן אז איינמאל, בעת א קריג, איז המן געבליבן אן שפייז און האט זיך געמוזט פארקויפן אלס א קנעכט צו מרדכי פאר א שטיק ברויט; דאס איז געווען דער יסוד פון מרדכי'ס שפעטערדיגע טענה אז המן איז זיין קנעכט.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>המן איז געווארן איינער פון די גרעסטע עשירים אין דער וועלט. לויטן מדרש האט ער דעם עשירות באקומען דורך רויבן די אוצרות פון די מלכי יהודה און דעם בית המקדש וואס נבוכדנצר האט גענומען.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>המן איז געווארן איינער פון די גרעסטע עשירים אין דער וועלט. לויטן מדרש האט ער דעם עשירות באקומען דורך רויבן די אוצרות פון די מלכי יהודה און דעם בית המקדש וואס נבוכדנצר האט גענומען<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{הערה|מדרש הגדול, במדבר טז, א}}</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==גזירה קעגן די אידן==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==גזירה קעגן די אידן==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אחשורוש האט געהעכערט המן איבער אלע שרים און באפוילן יעדן זיך צו בוקן צו אים. מרדכי האט זיך אבער נישט געבוקט, ווייל המן האט געהאט אן עבודה זרה אויף זיין הארץ אדער קליידער. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">צוליב </del>כעס <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אויף מרדכי, </del>האט <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">המן געפלאנט צו הרג'ענען אלע אידן. ער האט געווארפן גורלות (&quot;פור&quot;) אויסצואוועלן דעם טאג פונעם חורבן, און דער גורל </del>איז <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">געפאלן אויפן י&quot;ג אדר. המן האט אנגעבאטן פארן קעניג צען טויזנט כיכר זילבער אויב ער לאזט </del>אים <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אויספירן דעם פלאן</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אבער אחשורוש האט אים געזאגט </del>ער <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">קען האלטן </del>דאס <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">געלט און טון מיט די אידן ווי ער וויל</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>אחשורוש האט געהעכערט המן איבער אלע שרים און באפוילן יעדן זיך צו בוקן צו אים. מרדכי האט זיך אבער נישט געבוקט, ווייל המן האט געהאט אן עבודה זרה אויף זיין הארץ אדער קליידער<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{הערה|{{רבה|אסתר|ז|ה}}}}</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">המן איז געווארן פיל מיט </ins>כעס <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">און </ins>האט <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">באשלאסן אז עס </ins>איז אים <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">נישט גענוג נקמה צו נעמען בלויז אין מרדכי אליין</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">נאר </ins>ער <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">וויל פארטיליגן </ins>דאס <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">גאנצע אידישע פאלק</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זיין </del>מפלה און טויט==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">כדי צו וויסן ווען עס איז די בעסטע צייט אויסצופירן זיין פלאן, האט ער געווארפן גורלות (&quot;פור&quot;). דער גורל איז געפאלן אויף דעם חודש אדר. המן האט זיך זייער געפרייט ווייל ער האט געוויסט אז משה רבינו איז נפטר געווארן אין אדר, אבער ער האט נישט געוויסט אז משה איז אויך געבוירן געווארן אין יענעם חודש{{הערה|{{בבלי|מגילה|יג|ב}}}}. המן האט אנגעבאטן פארן קעניג צען טויזנט כיכר כסף אויב ער לאזט אים אויספירן דעם פלאן, אבער אחשורוש האט אים געזאגט ער קען האלטן דאס געלט און טון מיט די אידן ווי ער וויל.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==מפלה און טויט==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די מפלה פון המן האט זיך אנגעהויבן ווען דער קעניג האט נישט געקענט שלאָפן און מען האט אים דערמאנט אז מרדכי האט אים געראטעוועט פון א מאָרד-פלאן. המן איז געקומען בעטן רשות צו הענגען מרדכי, אבער דער קעניג האט אים באפוילן צו טון גרויס כבוד פאר מרדכי. המן האט געמוזט פירן מרדכי אויף א פערד דורך די גאסן פון שושן און אויסרופן זיין כבוד.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>די מפלה פון המן האט זיך אנגעהויבן ווען דער קעניג האט נישט געקענט שלאָפן און מען האט אים דערמאנט אז מרדכי האט אים געראטעוועט פון א מאָרד-פלאן. המן איז געקומען בעטן רשות צו הענגען מרדכי, אבער דער קעניג האט אים באפוילן צו טון גרויס כבוד פאר מרדכי. המן האט געמוזט פירן מרדכי אויף א פערד דורך די גאסן פון שושן און אויסרופן זיין כבוד.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">א באקאנטער מדרש דערציילט אז המן'ס טאכטער, מיינענדיג אז איר פאטער רייט אויפן פערד און מרדכי פירט אים, האט ארויסגעגאסן א טאָפּ מיט שמוץ אויף איר פאטער'ס קאפּ. ווען זי האט געזען איר טעות, האט זי זיך אראפגעווארפן פון דאך און געשטארבן{{הערה|{{בבלי|מגילה|טז|א}}}}.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>שפעטער, ביי א צווייטן משתה וואס אסתר האט געמאכט, האט זי אויסגעזאגט פארן קעניג אז המן וויל איר און איר פאלק פארטיליגן. דער קעניג איז געווארן זייער בייז און האט באפוילן צו הענגען המן אויף דער תליה וואס ער האט אליין אנגעגרייט פאר מרדכי, וואס איז געווען פופציג אמות הויך. המן איז געהאנגען געווארן, און נאך אים זיינע צען זין.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>שפעטער, ביי א צווייטן משתה וואס אסתר האט געמאכט, האט זי אויסגעזאגט פארן קעניג אז המן וויל איר און איר פאלק פארטיליגן. דער קעניג איז געווארן זייער בייז און האט באפוילן צו הענגען המן אויף דער תליה וואס ער האט אליין אנגעגרייט פאר מרדכי, וואס איז געווען פופציג אמות הויך. המן איז געהאנגען געווארן, און נאך אים זיינע צען זין.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==משפחה==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==משפחה==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[זרש]]: זיין ווייב, וואס האט אים געגעבן די עצה צו בויען די תליה פאר מרדכי. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אין פיוטים </del>ווערט <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">זי אנגערופן </del>&quot;ארורה זרש&quot;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[זרש]]: זיין ווייב, וואס האט אים געגעבן די עצה צו בויען די תליה פאר מרדכי. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אינעם פיוט שושנת יעקב </ins>ווערט <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">געזאגט אויף איר </ins>&quot;ארורה זרש&quot;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[בני המן|די צען זין]]: זייערע נעמען ווערן אויסגערעכנט אין דער מגילה. לויט חז&quot;ל האט ער געהאט פיל מער קינדער; טייל זאגן 30, טייל 70, און טייל אפילו 208.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[בני המן|די צען זין]]: זייערע נעמען ווערן אויסגערעכנט אין דער מגילה. לויט חז&quot;ל האט ער געהאט פיל מער קינדער; טייל זאגן 30, טייל 70, און טייל אפילו 208.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*טאָכטער: מדרשים דערציילן אז זיין טאכטער האט געמיינט אז מרדכי פירט דאס פערד און המן רייט דערויף, האט זי ארויסגעווארפן א טאפּ מיט מיסט אויף איר פאטער'ס קאפּ. ווען זי האט געזען איר טעות, האט זי זיך אליין גענומען דאס לעבן דורך שפרינגען פונעם דאך.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*אייניקלעך: די גמרא זאגט אן אינטערעסאנטע זאך אז אייניקלעך פון המן האבן געלערנט תורה אין בני ברק. טייל זאגן אז דאס מיינט דעם אמורא [[רב שמואל בר שילת]].</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*אייניקלעך: די גמרא זאגט אן אינטערעסאנטע זאך אז אייניקלעך פון המן האבן געלערנט תורה אין בני ברק. טייל זאגן אז דאס מיינט דעם אמורא [[רב שמואל בר שילת]].</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==המן אין דער מסורה און מנהגים==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==המן אין דער מסורה און מנהגים==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>מחיית שמו: צוליב דעם מצוה פון &quot;מחה תמחה את זכר עמלק&quot;, איז דא א מנהג צו מאכן רעש מיט גראגערס און קלאַפּן מיט די פיס יעדער מאל וואס המן'ס נאמען ווערט דערמאנט ביים ליינען די מגילה.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>מחיית שמו: צוליב דעם מצוה פון &quot;מחה תמחה את זכר עמלק&quot;, איז דא א מנהג צו מאכן רעש מיט גראגערס און קלאַפּן מיט די פיס יעדער מאל וואס המן'ס נאמען ווערט דערמאנט ביים ליינען די מגילה.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">אינעם פיוט שושנת יעקב, וואס מען זאגט נאך דער מגילה, דערמאנט מען "ארור המן".</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[המן-טאשן]]: א מאכל וואס מען עסט פורים. דאס ווארט שטאמט פון &quot;מאָן-טאשן&quot;, אבער עס ווערט אנגערופן נאך המן צו דערמאנען זיין מפלה.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[המן-טאשן]]: א מאכל וואס מען עסט פורים. דאס ווארט שטאמט פון &quot;מאָן-טאשן&quot;, אבער עס ווערט אנגערופן נאך המן צו דערמאנען זיין מפלה.</div></td></tr> <!-- diff cache key hamichlol_main_yi-mw_:diff::1.12:old-339953:rev-339954 --> </table> תנא קמא https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%93%D7%A8%D7%A2%D7%A4%D7%98:%D7%94%D7%9E%D7%9F&diff=339953&oldid=prev תנא קמא: בס"ד 2026-03-02T14:44:55Z <p>בס&quot;ד</p> <p><b>נייער בלאַט</b></p><div>{{דרעפט}}<br /> '''המן בן המדתא האגגי''' (באקאנט אלס '''המן הרשע''') איז דער הויפט רשע און שונא ישראל אין דער [[מגילת אסתר]], וואס האט געפלאנט אן אויסראטונג קעגן אלע אידן אין דער [[פערסישער אימפעריע]] אונטערן קעניג [[אחשורוש]]. לויט דער אידישער טראדיציע איז המן דער סימבאל פון עמלק און די שנאה צו אידן אין אלע דורות. זיין פלאן איז דורכגעפאלן א דאנק דער השתדלות פון [[מרדכי]] הצדיק און [[אסתר]] המלכה, און ער איז געהאנגען געווארן אויף דער תליה וואס ער אליין האט געגרייט.<br /> <br /> ==ייחוס און אפשטאם==<br /> המן ווערט אנגערופן אין דער מגילה &quot;האגגי&quot;, וואס חז&quot;ל ערקלערן אז ער איז געווען אן אפשטאמיגער פון [[אגג]], דער קעניג פון [[עמלק]], וועמען [[שאול המלך]] האט געלאזט לעבן. זיין פאטער איז געווען המדתא. אין תרגום ווערט געברענגט זיין פולער ייחוס פאר 16 אדער 20 דורות ביז צוריק צו [[עשו]] בן יצחק. המן ווערט באטראכט אלס דער וואס פירט פארט דעם אייביגן קאמף צווישן עמלק און עם ישראל.<br /> <br /> ==קאריערע און עשירות==<br /> לויט מדרשי חז&quot;ל, איז המן אין זיין יוגנט געווען א פשוט'ער שערער אין דעם דארף כפר קרצום פאר צוויי-און-צוואנציג יאר. שפעטער איז ער געווארן א גענעראל אין דער פערסישער ארמיי. חז&quot;ל דערציילן אז איינמאל, בעת א קריג, איז המן געבליבן אן שפייז און האט זיך געמוזט פארקויפן אלס א קנעכט צו מרדכי פאר א שטיק ברויט; דאס איז געווען דער יסוד פון מרדכי'ס שפעטערדיגע טענה אז המן איז זיין קנעכט.<br /> <br /> המן איז געווארן איינער פון די גרעסטע עשירים אין דער וועלט. לויטן מדרש האט ער דעם עשירות באקומען דורך רויבן די אוצרות פון די מלכי יהודה און דעם בית המקדש וואס נבוכדנצר האט גענומען.<br /> <br /> ==גזירה קעגן די אידן==<br /> אחשורוש האט געהעכערט המן איבער אלע שרים און באפוילן יעדן זיך צו בוקן צו אים. מרדכי האט זיך אבער נישט געבוקט, ווייל המן האט געהאט אן עבודה זרה אויף זיין הארץ אדער קליידער. צוליב כעס אויף מרדכי, האט המן געפלאנט צו הרג'ענען אלע אידן. ער האט געווארפן גורלות (&quot;פור&quot;) אויסצואוועלן דעם טאג פונעם חורבן, און דער גורל איז געפאלן אויפן י&quot;ג אדר. המן האט אנגעבאטן פארן קעניג צען טויזנט כיכר זילבער אויב ער לאזט אים אויספירן דעם פלאן, אבער אחשורוש האט אים געזאגט ער קען האלטן דאס געלט און טון מיט די אידן ווי ער וויל.<br /> <br /> ==זיין מפלה און טויט==<br /> די מפלה פון המן האט זיך אנגעהויבן ווען דער קעניג האט נישט געקענט שלאָפן און מען האט אים דערמאנט אז מרדכי האט אים געראטעוועט פון א מאָרד-פלאן. המן איז געקומען בעטן רשות צו הענגען מרדכי, אבער דער קעניג האט אים באפוילן צו טון גרויס כבוד פאר מרדכי. המן האט געמוזט פירן מרדכי אויף א פערד דורך די גאסן פון שושן און אויסרופן זיין כבוד.<br /> <br /> שפעטער, ביי א צווייטן משתה וואס אסתר האט געמאכט, האט זי אויסגעזאגט פארן קעניג אז המן וויל איר און איר פאלק פארטיליגן. דער קעניג איז געווארן זייער בייז און האט באפוילן צו הענגען המן אויף דער תליה וואס ער האט אליין אנגעגרייט פאר מרדכי, וואס איז געווען פופציג אמות הויך. המן איז געהאנגען געווארן, און נאך אים זיינע צען זין.<br /> <br /> ==משפחה==<br /> *[[זרש]]: זיין ווייב, וואס האט אים געגעבן די עצה צו בויען די תליה פאר מרדכי. אין פיוטים ווערט זי אנגערופן &quot;ארורה זרש&quot;.<br /> *[[בני המן|די צען זין]]: זייערע נעמען ווערן אויסגערעכנט אין דער מגילה. לויט חז&quot;ל האט ער געהאט פיל מער קינדער; טייל זאגן 30, טייל 70, און טייל אפילו 208.<br /> *טאָכטער: מדרשים דערציילן אז זיין טאכטער האט געמיינט אז מרדכי פירט דאס פערד און המן רייט דערויף, האט זי ארויסגעווארפן א טאפּ מיט מיסט אויף איר פאטער'ס קאפּ. ווען זי האט געזען איר טעות, האט זי זיך אליין גענומען דאס לעבן דורך שפרינגען פונעם דאך.<br /> *אייניקלעך: די גמרא זאגט אן אינטערעסאנטע זאך אז אייניקלעך פון המן האבן געלערנט תורה אין בני ברק. טייל זאגן אז דאס מיינט דעם אמורא [[רב שמואל בר שילת]].<br /> <br /> ==המן אין דער מסורה און מנהגים==<br /> מחיית שמו: צוליב דעם מצוה פון &quot;מחה תמחה את זכר עמלק&quot;, איז דא א מנהג צו מאכן רעש מיט גראגערס און קלאַפּן מיט די פיס יעדער מאל וואס המן'ס נאמען ווערט דערמאנט ביים ליינען די מגילה.<br /> <br /> [[המן-טאשן]]: א מאכל וואס מען עסט פורים. דאס ווארט שטאמט פון &quot;מאָן-טאשן&quot;, אבער עס ווערט אנגערופן נאך המן צו דערמאנען זיין מפלה.<br /> <br /> נורעמבערג פראצעסן: עס איז דא א באקאנטער רמז אין די קליינע אותיות (ת' ש' ז') אין די נעמען פון די צען זין פון המן, וואס באטרעפט אין גימטריא {{לינקס צו רעכטס|(5)707}} – דאס יאר פון די נורעמבערג פראצעסן (1946), ווען צען הויפט נאצי פירער זענען געהאנגען געווארן. [[יוליוס שטרייכער]] האט אפילו אויסגעשריגן &quot;פורים-פעסט 1946&quot; פאר זיין טויט{{הערה|1=https://www.thetorah.com/article/purimfest-1946-the-nuremberg-trials-and-the-ten-sons-of-haman}}.<br /> <br /> <br /> ==רעפערענצן==<br /> {{רעפערענצן}}</div> תנא קמא