דרעפט:בית הורדוס - ווערסיע היסטאריע

שווערמער: /* דרויסנדיגע לינקס */ שטערט

2025-06-06T16:36:58Z

דרויסנדיגע לינקס: שטערט

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 16:36, 6 יוני 2025
שורה 105:		שורה 105:
	*[http://jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=637&letter=H Jewish Encyclopedia: Herodians]		*[http://jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=637&letter=H Jewish Encyclopedia: Herodians]
	</div>		</div>
	~~{{קאמאנסלינק\|Herodian dynasty}}~~

	==רעפרענצן==		==רעפרענצן==

שווערמער: /* ביבליאגראפיע */ פארברייטערט

2025-06-06T16:36:43Z

ביבליאגראפיע: פארברייטערט

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 16:36, 6 יוני 2025
שורה 85:		שורה 85:
	*גאיוס יוליוס אלכסנדר (קעניג פון קעטיס) 58 - 72		*גאיוס יוליוס אלכסנדר (קעניג פון קעטיס) 58 - 72

			==פאמיליע בוים==
			{{הורדוס דינאסטיע פאמיליע בוים}}
	==ביבליאגראפיע==		==ביבליאגראפיע==

שורה 90:		שורה 92:
	* Julia Wilker, ''Für Rom und Jerusalem. Die herodianische Dynastie im 1. Jahrhundert n.Chr.'' (Berlin, Verlag Antike, 2007) (Studien zur Alten Geschichte, 5).		* Julia Wilker, ''Für Rom und Jerusalem. Die herodianische Dynastie im 1. Jahrhundert n.Chr.'' (Berlin, Verlag Antike, 2007) (Studien zur Alten Geschichte, 5).
	</div>		</div>

	==צו ליינען מער==		==צו ליינען מער==
	<div class="mw-content-ltr">		<div class="mw-content-ltr">

שווערמער: /* אין חז"ל און די ראשונים */ פארראכטן פּאראמעטער

2025-06-06T16:35:52Z

אין חז"ל און די ראשונים: פארראכטן פּאראמעטער

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 16:35, 6 יוני 2025
שורה 56:		שורה 56:

	== אין חז"ל און די ראשונים ==		== אין חז"ל און די ראשונים ==
	די גמרא אין עבודה זרה{{הערה\|{{בבלי\|עבודה זרה\|ט\|א}}.}} זאגט אז "מלכות בית הורדוס" איז געשטאנען 103 ביז'ן חורבן. דאס באציט זיך צו די דינאסטיע פון קעניגן און הערשער פון בית הורדוס וואס האבן רעגירט איבער ארץ יהודה. אין די ראשונים טרעפט מען פארשידענע חשבונות פאר די 103 יאר, מיט קליינע שינויי נוסחאות פון איינס צום אנדערן. באופן כללי איז דער חשבון ווי פאלגנד: הורדוס 37 יאר, ארקילרוס 9 יאר, אנטיפס 11 יאר, אגריפס I 26 יאר, אגריפס II 20 יאר{{הערה\|יוסיפון פרק סה, מאירי הקדמה למסכת אבות, יוחסין מאמר ראשון, שערי ציון די לאטיש}}. די ראשונים זאגן אויך אז מונבז המלך אז געווען א זון פון אגריפס, און ער האט געקעניגט אינאיינעם מיט אים ביז'ן חורבן{{הערה\|מאירי וי"א.}}.		די גמרא אין עבודה זרה{{הערה\|{{בבלי\|עבודה זרה\|ט\|א}}.\|כיוון=ימין}} זאגט אז "מלכות בית הורדוס" איז געשטאנען 103 ביז'ן חורבן. דאס באציט זיך צו די דינאסטיע פון קעניגן און הערשער פון בית הורדוס וואס האבן רעגירט איבער ארץ יהודה. אין די ראשונים טרעפט מען פארשידענע חשבונות פאר די 103 יאר, מיט קליינע שינויי נוסחאות פון איינס צום אנדערן. באופן כללי איז דער חשבון ווי פאלגנד: הורדוס 37 יאר, ארקילרוס 9 יאר, אנטיפס 11 יאר, אגריפס I 26 יאר, אגריפס II 20 יאר{{הערה\|יוסיפון פרק סה, מאירי הקדמה למסכת אבות, יוחסין מאמר ראשון, שערי ציון די לאטיש\|כיוון=ימין}}. די ראשונים זאגן אויך אז מונבז המלך אז געווען א זון פון אגריפס, און ער האט געקעניגט אינאיינעם מיט אים ביז'ן חורבן{{הערה\|מאירי וי"א.\|כיוון=ימין}}.

	==ליסטע פון הערשער==		==ליסטע פון הערשער==
	*[[אנטיפטרוס\|אנטיפטר]] האדומי (פראקוראטאר פון יהודה) 47 – 43 פצ”ר		*[[אנטיפטרוס\|אנטיפטר]] האדומי (פראקוראטאר פון יהודה) 47 – 43 פצ”ר

שווערמער: /* אין חז"ל און די ראשונים */ הגהה

2025-06-06T16:35:14Z

אין חז"ל און די ראשונים: הגהה

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 16:35, 6 יוני 2025
שורה 56:		שורה 56:

	== אין חז"ל און די ראשונים ==		== אין חז"ל און די ראשונים ==
	די גמרא אין עבודה זרה{{הערה\|{{בבלי\|עבודה זרה\|ט\|א}}.}} זאגט אז "מלכות בית הורדוס" איז געשטאנען 103 ביז'ן חורבן. דאס באציט זיך צו די דינאסטיע פון קעניגן און הערשער פון בית הורדוס וואס האבן רעגירט איבער ארץ יהודה. אין די ראשונים טרעפט מען פארשידענע חשבונות פאר די 103 יאר, מיט קליינע שינויי נוסחאות פון איינס צום אנדערן. באופן כללי איז דער חשבון ווי פאלגנד: הורדוס 37 יאר, ארקילרוס 9 יאר, אנטיפס 11 יאר, אגריפס I 26 יאר, אגריפס II 20 יאר{{הערה\|יוסיפון פרק סה, מאירי הקדמה למסכת אבות, יוחסין מאמר ראשון, שערי ציון די לאטיש}}. די ראשונים זאגן אויך אז מונבז המלך אז געווען א זון פון אגריפס, און ער האט געקעניגט אינאיינעם מיט אים ביז'ן חורבן{{הערה\|מאירי וי"א.}}.==ליסטע פון הערשער==		די גמרא אין עבודה זרה{{הערה\|{{בבלי\|עבודה זרה\|ט\|א}}.}} זאגט אז "מלכות בית הורדוס" איז געשטאנען 103 ביז'ן חורבן. דאס באציט זיך צו די דינאסטיע פון קעניגן און הערשער פון בית הורדוס וואס האבן רעגירט איבער ארץ יהודה. אין די ראשונים טרעפט מען פארשידענע חשבונות פאר די 103 יאר, מיט קליינע שינויי נוסחאות פון איינס צום אנדערן. באופן כללי איז דער חשבון ווי פאלגנד: הורדוס 37 יאר, ארקילרוס 9 יאר, אנטיפס 11 יאר, אגריפס I 26 יאר, אגריפס II 20 יאר{{הערה\|יוסיפון פרק סה, מאירי הקדמה למסכת אבות, יוחסין מאמר ראשון, שערי ציון די לאטיש}}. די ראשונים זאגן אויך אז מונבז המלך אז געווען א זון פון אגריפס, און ער האט געקעניגט אינאיינעם מיט אים ביז'ן חורבן{{הערה\|מאירי וי"א.}}.
	*אנטיפטר ~~דער אדומי~~ (פראקוראטאר פון יהודה) 47 – 43 פצ”ר		==ליסטע פון הערשער==
	*הורדוס דער גרויסער		*[[אנטיפטרוס\|אנטיפטר]] האדומי (פראקוראטאר פון יהודה) 47 – 43 פצ”ר
	**גובערנאטאר פון גליל 47 - 43 פצ”ר		*[[הורדוס]] דער גרויסער
	**טעטרארך פון גליל 43 - 40 פצ”ר		**גובערנאטאר פון [[גליל]] 47 - 43 פצ”ר
	**ערוויילטער קעניג פון גאנץ יהודה דורך דעם רוימישן סענאט 40 פצ”ר, געהערשט 37 - 4 פצ”ר		**טעטרארך פון [[גליל]] 43 - 40 פצ”ר
	*פצאל (גובערנאטאר פון ירושלים) 47 - 40 פצ”ר		**ערוויילטער קעניג פון גאנץ [[ארץ יהודה]] דורך דעם רוימישן סענאט 40 פצ”ר, געהערשט 37 - 4 פצ”ר
	*~~פעראראס~~ (גובערנאטאר פון עבר הירדן) 20 - 5 פצ”ר		*פצאל (גובערנאטאר פון [[ירושלים]]) 47 - 40 פצ”ר
	*הורדוס ~~ארכילאוס~~ (עטנארך פון יהודה) 4 פצ”ר - 6		*פרורה (גובערנאטאר פון עבר הירדן) 20 - 5 פצ”ר
	*הורדוס אנטיפס (טעטרארך פון גליל) 4 פצ”ר - 39		*[[ארכעלאאס\|הורדוס ארקילאוס]] (עטנארך פון [[ארץ יהודה\|יהודה]]) 4 פצ”ר - 6
	*פיליפוס דער טעטרארך (טעטרארך פון בשן) 4 פצ”ר - 34		*[[הורדוס אנטיפס]] (טעטרארך פון [[גליל]]) 4 פצ”ר - 39
	*שלומית (טעטרארך פון יבנה) 4 פצ”ר - 10		*פיליפוס דער טעטרארך (טעטרארך פון [[בשן]]) 4 פצ”ר - 34
			*שלומית (טעטרארך פון [[יבנה]]) 4 פצ”ר - 10
	*תיגראן דער פינפטער פון ארמעניע (קעניג פון ארמעניע) 6 - 12		*תיגראן דער פינפטער פון ארמעניע (קעניג פון ארמעניע) 6 - 12
	*הורדוס אגריפס		*[[אגריפס דער ערשטער\|הורדוס אגריפס]]
	**קעניג פון בשן 37 - 41		**קעניג פון בשן 37 - 41
	**קעניג פון גליל 40 - 41		**קעניג פון גליל 40 - 41
	**קעניג פון גאנץ יהודה 41 - 44, פריער יהודה (רוימישע פראווינץ), געגעבן צו אים דורך קלאודיוס, און צוריקגעשטעלט אלס פראווינץ נאך זיין טויט.		**קעניג פון גאנץ יהודה 41 - 44, פריער יהודה (רוימישע פראווינץ), געגעבן צו אים דורך קלאודיוס, און צוריקגעשטעלט אלס פראווינץ נאך זיין טויט.
	*הורדוס פון כאלקיס (קעניג פון כאלקיס) 41 - 48		*[[הורדוס פון כאלקיס]] (קעניג פון כאלקיס) 41 - 48
	*הורדוס אגריפס דער צווייטער ~~און בערניקי~~		*הורדוס אגריפס דער צווייטער
	**טעטרארך פון כאלקיס 48 - 53		**טעטרארך פון כאלקיס 48 - 53
	**קעניג פון בשן 53 - 100		**קעניג פון [[בשן]] 53 - 100
	* אריסתובלוס פון כאלקיס		* אריסתובלוס פון כאלקיס
	**קעניג פון קליין ארמעניע 55 - 72		**קעניג פון קליין-ארמעניע 55 - 72
	**טעטרארך פון כאלקיס 57 - 92		**טעטרארך פון כאלקיס 57 - 92
	*תיגראן דער זעקסטער פון ארמעניע (קעניג פון ארמעניע) 58 - 61		*תיגראן דער זעקסטער פון [[ארמעניע]] (קעניג פון ארמעניע) 58 - 61
	*~~גייוס~~ יוליוס אלכסנדר (קעניג פון קעטיס) 58 - 72		*גאיוס יוליוס אלכסנדר (קעניג פון קעטיס) 58 - 72

	==ביבליאגראפיע==		==ביבליאגראפיע==

שווערמער: /* ליסטע פון הערשער */ פארברייטערט

2025-06-06T16:34:30Z

ליסטע פון הערשער: פארברייטערט

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 16:34, 6 יוני 2025
שורה 55:		שורה 55:
	אויסער דעם, האט [[הורדוס פון כאלקיס]] געהערשט אלס קעניג פון כאלקיס, און זיין זון, {{קישור שפה\|ענגליש\|Aristobulus of Chalcis\|אריסתובלוס פון כאלקיס}}, איז געווען טעטרארך פון כאלקיס און קעניג פון קליין ארמעניע.		אויסער דעם, האט [[הורדוס פון כאלקיס]] געהערשט אלס קעניג פון כאלקיס, און זיין זון, {{קישור שפה\|ענגליש\|Aristobulus of Chalcis\|אריסתובלוס פון כאלקיס}}, איז געווען טעטרארך פון כאלקיס און קעניג פון קליין ארמעניע.

	==ליסטע פון הערשער==		== אין חז"ל און די ראשונים ==
			די גמרא אין עבודה זרה{{הערה\|{{בבלי\|עבודה זרה\|ט\|א}}.}} זאגט אז "מלכות בית הורדוס" איז געשטאנען 103 ביז'ן חורבן. דאס באציט זיך צו די דינאסטיע פון קעניגן און הערשער פון בית הורדוס וואס האבן רעגירט איבער ארץ יהודה. אין די ראשונים טרעפט מען פארשידענע חשבונות פאר די 103 יאר, מיט קליינע שינויי נוסחאות פון איינס צום אנדערן. באופן כללי איז דער חשבון ווי פאלגנד: הורדוס 37 יאר, ארקילרוס 9 יאר, אנטיפס 11 יאר, אגריפס I 26 יאר, אגריפס II 20 יאר{{הערה\|יוסיפון פרק סה, מאירי הקדמה למסכת אבות, יוחסין מאמר ראשון, שערי ציון די לאטיש}}. די ראשונים זאגן אויך אז מונבז המלך אז געווען א זון פון אגריפס, און ער האט געקעניגט אינאיינעם מיט אים ביז'ן חורבן{{הערה\|מאירי וי"א.}}.==ליסטע פון הערשער==
	*אנטיפטר דער אדומי (פראקוראטאר פון יהודה) 47 – 43 פצ”ר		*אנטיפטר דער אדומי (פראקוראטאר פון יהודה) 47 – 43 פצ”ר
	*הורדוס דער גרויסער		*הורדוס דער גרויסער

שווערמער: /* העראדיאנער טעטרארכיע */ פארברייטערט, הגהה

2025-06-06T16:33:50Z

העראדיאנער טעטרארכיע: פארברייטערט, הגהה

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 16:33, 6 יוני 2025
שורה 35:		שורה 35:
	טראץ זיין דערקלערונג אלס קעניג פון גאנץ יהודה, האט הורדוס עס נישט איינגענומען אינגאנצן ביז יאר 37 פצ”ר<ref>{{Cite web\|title=Palestinian Authority demolishing Hasmonean dynasty fortress - report\|url=https://www.jpost.com/israel-news/pa-systematically-demolishing-hasmonean-dynasty-fortress-report-627714\|access-date=2020-09-18\|website=The Jerusalem Post\|date=13 May 2020 }}</ref>. דערנאך האט ער געהערשט איבער'ן העראדיאנער קעניגרייך אלס א וואסאל קעניג פאר 34 יאר, אונטערדריקט די אפאזיציע, און גלייכצייטיג אנגעהויבן ריזיגע בוי פראיעקטן, אריינגערעכנט דעם האפן אין [[קיסריה]], [[הר הבית]], [[מצדה]], די העראדיום, און נאך פעסטונגען<ref name=":1">{{Cite web\|last=Ponchner\|first=Debbie\|title=Archeologists Restore Flooring That Adorned the Second Temple of Jerusalem\|url=https://www.scientificamerican.com/article/archeologists-restore-flooring-that-adorned-the-second-temple-of-jerusalem/\|access-date=2020-09-21\|website=Scientific American\|language=en}}</ref><ref>{{Cite web\|last=Leichman\|first=Abigail Klein\|date=2020-06-18\|title=The 10 most iconic archeological sites in Israel\|url=https://www.israel21c.org/the-10-most-iconic-archeological-sites-in-israel/\|access-date=2020-09-21\|website=ISRAEL21c\|language=en-US}}</ref>. הורדוס האט געהערשט איבער ארץ יהודה ביז יאר 4 פצ”ר<ref name=":1" />.		טראץ זיין דערקלערונג אלס קעניג פון גאנץ יהודה, האט הורדוס עס נישט איינגענומען אינגאנצן ביז יאר 37 פצ”ר<ref>{{Cite web\|title=Palestinian Authority demolishing Hasmonean dynasty fortress - report\|url=https://www.jpost.com/israel-news/pa-systematically-demolishing-hasmonean-dynasty-fortress-report-627714\|access-date=2020-09-18\|website=The Jerusalem Post\|date=13 May 2020 }}</ref>. דערנאך האט ער געהערשט איבער'ן העראדיאנער קעניגרייך אלס א וואסאל קעניג פאר 34 יאר, אונטערדריקט די אפאזיציע, און גלייכצייטיג אנגעהויבן ריזיגע בוי פראיעקטן, אריינגערעכנט דעם האפן אין [[קיסריה]], [[הר הבית]], [[מצדה]], די העראדיום, און נאך פעסטונגען<ref name=":1">{{Cite web\|last=Ponchner\|first=Debbie\|title=Archeologists Restore Flooring That Adorned the Second Temple of Jerusalem\|url=https://www.scientificamerican.com/article/archeologists-restore-flooring-that-adorned-the-second-temple-of-jerusalem/\|access-date=2020-09-21\|website=Scientific American\|language=en}}</ref><ref>{{Cite web\|last=Leichman\|first=Abigail Klein\|date=2020-06-18\|title=The 10 most iconic archeological sites in Israel\|url=https://www.israel21c.org/the-10-most-iconic-archeological-sites-in-israel/\|access-date=2020-09-21\|website=ISRAEL21c\|language=en-US}}</ref>. הורדוס האט געהערשט איבער ארץ יהודה ביז יאר 4 פצ”ר<ref name=":1" />.

	====~~העראדיאנער~~ טעטרארכיע====		===די העראדיאנער טעטרארכיע===
			ביי הורדוס' טויט איז זיין קעניגרייך צעטיילט געווארן צווישן זיינע דריי זין און זיין שוועסטער אלס א טעטרארכיע:<ref>{{Cite web\|last=Flader\|first=Fr John\|date=2020-06-17\|title=Which Herod was which? Sorting out the five Herods\|url=https://www.catholicweekly.com.au/which-herod-was-which-sorting-out-the-five-herods/\|access-date=2020-09-21\|website=The Catholic Weekly\|language=en-AU}}</ref>

	[[ארכעלאאס\|הורדוס ארקילאוס]], זון פון הורדוס און [[מאלטאקי]] די [[שומרון\|שומרונישע]], האט באקומען דעם טיטל פון עטנארך (ἐθνάρχης) און געהערשט איבער'ן הויפט טייל פונעם קעניגרייך: יהודה אליין, אדום, און [[שומרון]]. ער האט געהערשט פאר צען יאר, ביז יאר 6, ווען ער איז פארטריבן געווארן קיין וויען אין גאליע, וואו ער האט געלעבט פאר די איבעריגע טעג פון זיין לעבן<ref>{{Cite web\|url=https://jewishencyclopedia.com/articles/1729-archelaus \| title= Archelaus \|website=Jewish Encyclopedia}}</ref>.		*[[ארכעלאאס\|הורדוס ארקילאוס]], זון פון הורדוס און [[מאלטאקי]] די [[שומרון\|שומרונישע]], האט באקומען דעם טיטל פון עטנארך (ἐθνάρχης) און געהערשט איבער'ן הויפט טייל פונעם קעניגרייך: יהודה אליין, אדום, און [[שומרון]]. ער האט געהערשט פאר צען יאר, ביז יאר 6, ווען ער איז פארטריבן געווארן קיין וויען אין גאליע, וואו ער האט געלעבט פאר די איבעריגע טעג פון זיין לעבן<ref>{{Cite web\|url=https://jewishencyclopedia.com/articles/1729-archelaus \| title= Archelaus \|website=Jewish Encyclopedia}}</ref>.

	[[פיליפוס]] (צומאל אומריכטיג גערופן הורדוס פיליפוס דער צווייטער) איז געווען דער זון פון הורדוס און זיין פינפטע ווייב קלעאפאטרא פון ירושלים. ער ~~האט באקומען דעם טיטל פון~~ טעטרארך מיט יוריסדיקציע איבער'ן צפון-מזרח טייל פון זיין טאטנ'ס קעניגרייך: {{קישור שפה\|עברית\|יטורים\|יטור}}, {{קישור שפה\|עברית\|טרכונה\|טרכונה}}, [[בשן]], [[גולן]], און פאניאס ~~{{העב\|~~באניאס}}. ער האט געהערשט ביז זיין טויט אין יאר 34.		*[[פיליפוס]] (צומאל אומריכטיג גערופן הורדוס פיליפוס דער צווייטער) איז געווען דער זון פון הורדוס און זיין פינפטע ווייב קלעאפאטרא פון ירושלים. ער איז געווארן א טעטרארך אונטער ארקילאוס, מיט יוריסדיקציע איבער'ן צפון-מזרח טייל פון זיין טאטנ'ס קעניגרייך: {{קישור שפה\|עברית\|יטורים\|יטור}}, {{קישור שפה\|עברית\|טרכונה\|טרכונה}}, [[בשן]], [[גולן]], און פאניאס ([[באניאס]]). ער האט געהערשט ביז זיין טויט אין יאר 34.

	[[הורדוס אנטיפס]], אן אנדער זון פון הורדוס און מאלטאקי, איז געווארן א טעטרארך ~~פון~~ גליל און עבר הירדן; ער האט דארט געהערשט ביז ער איז פארטריבן געווארן קיין שפאניע דורך קייזער [[קאליגולא]] אין יאר 39, לויט יוסף בן מתתיהו<ref>Josephus, ''Antiquities'' [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0526.tlg004.perseus-eng1:2.181 18.181].</ref>.		*[[הורדוס אנטיפס]], אן אנדער זון פון הורדוס און מאלטאקי, איז געווארן א טעטרארך אונטער ארקילאוס איבער גליל און עבר הירדן; ער האט דארט געהערשט ביז ער איז פארטריבן געווארן קיין שפאניע דורך קייזער [[קאליגולא]] אין יאר 39, לויט יוסף בן מתתיהו<ref>Josephus, ''Antiquities'' [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0526.tlg004.perseus-eng1:2.181 18.181].</ref>.

	שלומית, הורדוס' שוועסטער, איז ~~געווען~~ די טאפארך פון [[יבנה]].		*שלומית, הורדוס' שוועסטער, איז געווארן די טאפארך פון [[יבנה]] אונטער ארקילאוס.

	===לעצטע הערשער===		===לעצטע הערשער===

שווערמער: /* העראדיאנער קעניגרייך */ הגהה

2025-06-06T16:33:34Z

העראדיאנער קעניגרייך: הגהה

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 16:33, 6 יוני 2025
שורה 29:		שורה 29:

	[[יוליוס קייסער]] האט באשטימט אנטיפטר אלס פראקוראטאר פון יהודה אין יאר 47 פצ”ר <ref>{{Cite web\|title=The Family of Herod the Great - Grace Notes\|url=https://www2.gracenotes.info/topics/herod.html\|access-date=2020-09-18\|website=www2.gracenotes.info}}</ref>, און אנטיפטר האט באשטימט זיינע זין פצאל און הורדוס אלס גובערנאטארן פון ירושלים און גליל. אנטיפטר איז דער'הרג'עט געווארן אין יאר 43 פצ”ר; אבער זיינע זין האבן באוויזן צו האלטן די לייצעס פון דער מאכט, און זענען דערהויבן געווארן צום ראנג פון טעטרארכן אין יאר 41 פצ”ר דורך מארקוס אנטאניוס<ref name=":0" /><ref>{{Cite web\|last=Flader\|first=Fr John\|date=2020-06-17\|title=Which Herod was which? Sorting out the five Herods\|url=https://www.catholicweekly.com.au/which-herod-was-which-sorting-out-the-five-herods/\|access-date=2020-09-18\|website=The Catholic Weekly\|language=en-AU}}</ref>.		[[יוליוס קייסער]] האט באשטימט אנטיפטר אלס פראקוראטאר פון יהודה אין יאר 47 פצ”ר <ref>{{Cite web\|title=The Family of Herod the Great - Grace Notes\|url=https://www2.gracenotes.info/topics/herod.html\|access-date=2020-09-18\|website=www2.gracenotes.info}}</ref>, און אנטיפטר האט באשטימט זיינע זין פצאל און הורדוס אלס גובערנאטארן פון ירושלים און גליל. אנטיפטר איז דער'הרג'עט געווארן אין יאר 43 פצ”ר; אבער זיינע זין האבן באוויזן צו האלטן די לייצעס פון דער מאכט, און זענען דערהויבן געווארן צום ראנג פון טעטרארכן אין יאר 41 פצ”ר דורך מארקוס אנטאניוס<ref name=":0" /><ref>{{Cite web\|last=Flader\|first=Fr John\|date=2020-06-17\|title=Which Herod was which? Sorting out the five Herods\|url=https://www.catholicweekly.com.au/which-herod-was-which-sorting-out-the-five-herods/\|access-date=2020-09-18\|website=The Catholic Weekly\|language=en-AU}}</ref>.
	===~~העראדיאנער~~ קעניגרייך===		===הורדוס' קעניגרייך===

	אין יאר 40 פצ”ר, זענען די {{קישור שפה\|ענגליש\|Parthian Empire\|פארטיאנער}} אריין אין די רוימישע פראווינצן אין מזרח, און האבן באוויזן ארויסצוטרייבן די רוימער פון אסאך געביטן<ref>{{Cite web\|title=Why the Magi got a bad press\|url=https://www.jpost.com/blogs/truth-beyond-price/why-the-magi-got-a-bad-press-437132\|access-date=2020-09-19\|website=The Jerusalem Post\|date=15 December 2015 }}</ref><ref>{{Cite web\|title=Rome, Iran, and the Specters of Antiquity\|url=https://www.foreignpolicyjournal.com/2020/01/24/rome-iran-and-the-specters-of-antiquity/\|access-date=2020-09-19\|website=Foreign Policy Journal\|date=25 January 2020 \|language=en-US}}</ref>. אין יהודה, איז די חשמונאישע דינאסטיע צוריקגעשטעלט געווארן אונטער קעניג [[מתתיהו אנטיגנוס דער צווייטער]], אלס א פרא-פארטישער מאנארך. הורדוס דער גרויסער, דער זון פון אנטיפטר און קיפרוס (מעגליך פון {{קישור שפה\|ענגליש\|Nabataeans\|נאבאטישן}} אפשטאם), האט באוויזן צו אנטלויפן קיין רוים. נאכן איבערצייגן דעם [[רוימישן סענאט]] איבער זיינע ערליכע כוונות לטובת די רוימער, איז ער עווענטועל דערקלערט געווארן אלס קעניג פון די אידן דורך דעם רוימישן סענאט<ref>[http://earlyjewishwritings.com/text/josephus/war1.html Jewish War 1].14.4</ref>.		אין יאר 40 פצ”ר, זענען די {{קישור שפה\|ענגליש\|Parthian Empire\|פארטיאנער}} אריין אין די רוימישע פראווינצן אין מזרח, און האבן באוויזן ארויסצוטרייבן די רוימער פון אסאך געביטן<ref>{{Cite web\|title=Why the Magi got a bad press\|url=https://www.jpost.com/blogs/truth-beyond-price/why-the-magi-got-a-bad-press-437132\|access-date=2020-09-19\|website=The Jerusalem Post\|date=15 December 2015 }}</ref><ref>{{Cite web\|title=Rome, Iran, and the Specters of Antiquity\|url=https://www.foreignpolicyjournal.com/2020/01/24/rome-iran-and-the-specters-of-antiquity/\|access-date=2020-09-19\|website=Foreign Policy Journal\|date=25 January 2020 \|language=en-US}}</ref>. אין יהודה, איז די חשמונאישע דינאסטיע צוריקגעשטעלט געווארן אונטער קעניג [[מתתיהו אנטיגנוס דער צווייטער]], אלס א פרא-פארטישער מאנארך. הורדוס דער גרויסער, דער זון פון אנטיפטר און קיפרוס (מעגליך פון {{קישור שפה\|ענגליש\|Nabataeans\|נאבאטישן}} אפשטאם), האט באוויזן צו אנטלויפן קיין רוים. נאכן איבערצייגן דעם [[רוימישן סענאט]] איבער זיינע ערליכע כוונות לטובת די רוימער, איז ער עווענטועל דערקלערט געווארן אלס קעניג פון די אידן דורך דעם רוימישן סענאט<ref>[http://earlyjewishwritings.com/text/josephus/war1.html Jewish War 1].14.4</ref>.

	טראץ זיין דערקלערונג אלס קעניג פון גאנץ יהודה, האט הורדוס עס נישט איינגענומען אינגאנצן ביז יאר 37 פצ”ר<ref>{{Cite web\|title=Palestinian Authority demolishing Hasmonean dynasty fortress - report\|url=https://www.jpost.com/israel-news/pa-systematically-demolishing-hasmonean-dynasty-fortress-report-627714\|access-date=2020-09-18\|website=The Jerusalem Post\|date=13 May 2020 }}</ref>. דערנאך האט ער געהערשט איבער'ן העראדיאנער קעניגרייך אלס א וואסאל קעניג פאר 34 יאר, אונטערדריקט די אפאזיציע, און גלייכצייטיג אנגעהויבן ריזיגע בוי פראיעקטן, אריינגערעכנט דעם האפן אין [[קיסריה]], [[הר הבית]], [[מצדה]], די העראדיום, און נאך פעסטונגען<ref name=":1">{{Cite web\|last=Ponchner\|first=Debbie\|title=Archeologists Restore Flooring That Adorned the Second Temple of Jerusalem\|url=https://www.scientificamerican.com/article/archeologists-restore-flooring-that-adorned-the-second-temple-of-jerusalem/\|access-date=2020-09-21\|website=Scientific American\|language=en}}</ref><ref>{{Cite web\|last=Leichman\|first=Abigail Klein\|date=2020-06-18\|title=The 10 most iconic archeological sites in Israel\|url=https://www.israel21c.org/the-10-most-iconic-archeological-sites-in-israel/\|access-date=2020-09-21\|website=ISRAEL21c\|language=en-US}}</ref>. הורדוס האט געהערשט איבער ארץ יהודה ביז יאר 4 פצ”ר<ref name=":1" />; ביי זיין טויט איז זיין קעניגרייך צעטיילט געווארן צווישן זיינע דריי זין און זיין שוועסטער אלס א טעטרארכיע<ref>{{Cite web\|last=Flader\|first=Fr John\|date=2020-06-17\|title=Which Herod was which? Sorting out the five Herods\|url=https://www.catholicweekly.com.au/which-herod-was-which-sorting-out-the-five-herods/\|access-date=2020-09-21\|website=The Catholic Weekly\|language=en-AU}}</ref>.		טראץ זיין דערקלערונג אלס קעניג פון גאנץ יהודה, האט הורדוס עס נישט איינגענומען אינגאנצן ביז יאר 37 פצ”ר<ref>{{Cite web\|title=Palestinian Authority demolishing Hasmonean dynasty fortress - report\|url=https://www.jpost.com/israel-news/pa-systematically-demolishing-hasmonean-dynasty-fortress-report-627714\|access-date=2020-09-18\|website=The Jerusalem Post\|date=13 May 2020 }}</ref>. דערנאך האט ער געהערשט איבער'ן העראדיאנער קעניגרייך אלס א וואסאל קעניג פאר 34 יאר, אונטערדריקט די אפאזיציע, און גלייכצייטיג אנגעהויבן ריזיגע בוי פראיעקטן, אריינגערעכנט דעם האפן אין [[קיסריה]], [[הר הבית]], [[מצדה]], די העראדיום, און נאך פעסטונגען<ref name=":1">{{Cite web\|last=Ponchner\|first=Debbie\|title=Archeologists Restore Flooring That Adorned the Second Temple of Jerusalem\|url=https://www.scientificamerican.com/article/archeologists-restore-flooring-that-adorned-the-second-temple-of-jerusalem/\|access-date=2020-09-21\|website=Scientific American\|language=en}}</ref><ref>{{Cite web\|last=Leichman\|first=Abigail Klein\|date=2020-06-18\|title=The 10 most iconic archeological sites in Israel\|url=https://www.israel21c.org/the-10-most-iconic-archeological-sites-in-israel/\|access-date=2020-09-21\|website=ISRAEL21c\|language=en-US}}</ref>. הורדוס האט געהערשט איבער ארץ יהודה ביז יאר 4 פצ”ר<ref name=":1" />.

	====העראדיאנער טעטרארכיע====		====העראדיאנער טעטרארכיע====

שווערמער: הגהה

2025-06-06T16:32:42Z

הגהה

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 16:32, 6 יוני 2025
שורה 6:		שורה 6:
	\| כיתוב שלט אצולה = פרוטה פון [[הורדוס]]		\| כיתוב שלט אצולה = פרוטה פון [[הורדוס]]
	\| מדינה = ארץ יהודה{{ש}}גרויס-ארמעניע{{ש}}קליין-ארמעניע		\| מדינה = ארץ יהודה{{ש}}גרויס-ארמעניע{{ש}}קליין-ארמעניע
	\| מייסד = אנטיפטרוס האדומי		\| מייסד = [[אנטיפטרוס\|אנטיפטר האדומי]]
			\|השליט האחרון = אגריפס דער צווייטער
			\|תקופת השושלת 63 פצ"ר – 92
			\|אתניות = אדום, חשמונאים
	\| תארים = {{רשימה מוסתרת		\| תארים = {{רשימה מוסתרת
	\|\|עטנאַרך פון יהודה		\|\|עטנאַרך פון יהודה
שורה 17:		שורה 20:
	}}		}}
	}}		}}
			'''בית הורדוס''' איז געווען א קעניגליכע דינאסטיע פון [[אדום\|אדומישן]] אפשטאם, וואס האט געהערשט איבער'ן העראדיאנער קעניגרייך פון יהודה און שפעטער די העראדיאנער טעטרארכיע אלס א וואסאל שטאַט פון דער [[רוימישער אימפעריע]]. בית הורדוס האט זיך אנגעהויבן מיט [[הורדוס]] דער גרויסער, וואס האט איבערגענומען דעם טראן איבער [[יהודה]], מיט רוימישע שטיצע, אומווארפנדיג די הונדערט-און-דריי יעריגע [[מלכות בית חשמונאי]]. זיין קעניגרייך האט אנגעהאלטן ביז זיין טויט אין יאר 4 פצ”ר, ווען ס'איז צעטיילט געווארן צווישן זיינע זין און זיינס א שוועסטער אלס א טעטרארכיע, וואס האט אנגעהאלטן בערך 10 יאר. רוב פון די טעטרארכיעס, אריינגערעכנט יהודה אליין, זענען איינגעגלידערט געווארן אין דער רומישער יהודה פראווינץ אנגעהויבן פון יאר 4 פצ”ר, אבער א באגרעניצטע העראדיאנער קעניגרייך האט דע פאקטא פארגעזעצט ביזן טויט פון [[אגריפס דער ערשטער]] אין יאר 44, און דער טיטל פון קעניג האט פארגעזעצט ביז בערך 92 אדער 100, ווען דער לעצטער העראדיאנער מאנארך, קעניג {{קישור שפה\|עברית\|אגריפס השני\|אגריפס דער צווייטער}}, איז געשטארבן, און רוים האט איבערגענומען די פולע מאכט איבער זיין דע יורע געביט.
	'''בית הורדוס''' איז געווען א קעניגליכע דינאסטיע פון [[אדום\|אדומישן]] אפשטאם, וואס האט געהערשט איבער'ן העראדיאנער קעניגרייך פון יהודה און שפעטער די העראדיאנער טעטרארכיע אלס א וואסאל שטאַט פון דער [[רוימישער אימפעריע]]. בית הורדוס האט זיך אנגעהויבן מיט [[הורדוס]] דער גרויסער, וואס האט איבערגענומען דעם טראן איבער [[יהודה]], מיט רוימישע שטיצע, אומווארפנדיג די הונדערט יעריגע [[מלכות בית חשמונאי]]. זיין קעניגרייך האט אנגעהאלטן ביז זיין טויט אין יאר 4 פצ”ר, ווען ס'איז צעטיילט געווארן צווישן זיינע זין און זיינס א שוועסטער אלס א טעטרארכיע, וואס האט אנגעהאלטן בערך 10 יאר. רוב פון די טעטרארכיעס, אריינגערעכנט יהודה אליין, זענען איינגעגלידערט געווארן אין דער רומישער יהודה פראווינץ אנגעהויבן פון יאר 4 פצ”ר, אבער א באגרעניצטע העראדיאנער קעניגרייך האט דע פאקטא פארגעזעצט ביזן טויט פון [[אגריפס דער ערשטער]] אין יאר 44, און דער טיטל פון קעניג האט פארגעזעצט ביז בערך 92 אדער 100, ווען דער לעצטער העראדיאנער מאנארך, קעניג {{קישור שפה\|עברית\|אגריפס השני\|אגריפס דער צווייטער}}, איז געשטארבן, און רוים האט איבערגענומען די פולע מאכט איבער זיין דע יורע געביט.

	==געשיכטע==		==געשיכטע==
שורה 24:		שורה 26:
	דער חשמונאישער קעניג [[יוחנן הורקנוס דער ערשטער\|יוחנן הורקנוס]] (134-104 פצ”ר) האט איינגענומען אדום און געצוואונגען די אדומיים זיך מגייר צו זיין<ref>{{Cite web\|date=2015-11-06\|title=Peoples Beyond Palestine\|url=https://www.patheos.com/blogs/anxiousbench/2015/11/peoples-beyond-palestine/\|access-date=2020-09-18\|website=Anxious Bench\|language=en}}</ref>. די אדומיים זענען ביסלעכווייז איינגעגלידערט געווארן אין דער אידישע נאציאן, און געוויסע פון זיי האבן דערגרייכט הויכראנגיגע פאזיציעס. אין די צייטן פון [[אלכסנדר ינאי]], איז דער אדומי אנטיפס באשטימט געווארן אלס גובערנאטאר פון אדום<ref>{{Cite web\|title=Kingdoms of the Levant - Edom\|url=https://www.historyfiles.co.uk/KingListsMiddEast/CanaanEdom.htm\|access-date=2020-09-18\|website=www.historyfiles.co.uk}}</ref>. זיין זון [[אנטיפטרוס]] איז געווען דער הויפט ראטגעבער פאר [[יוחנן הורקנוס דער צווייטער\|הורקנוס דער צווייטער]], און ער האט באוויזן אויפצושטעלן א גוטע באציאונג מיט דער רוימישער רעפובליק, וואס האט אין יענער צייט (63 פצ”ר) פארברייטערט איר איינפלוס אויפ'ן ראיאן<ref name=":0">{{Cite web\|first=Owen \|last=Jarus \|title=Who Was the Real King Herod?\|url=https://www.livescience.com/64962-king-herod.html\|access-date=2020-09-18\|website=livescience.com\|date=11 March 2019 \|language=en}}</ref>, נאכן אייננעמען [[סיריע]] און נאך איר אריינמישן זיך אין א ברידערקריג אין יהודה.		דער חשמונאישער קעניג [[יוחנן הורקנוס דער ערשטער\|יוחנן הורקנוס]] (134-104 פצ”ר) האט איינגענומען אדום און געצוואונגען די אדומיים זיך מגייר צו זיין<ref>{{Cite web\|date=2015-11-06\|title=Peoples Beyond Palestine\|url=https://www.patheos.com/blogs/anxiousbench/2015/11/peoples-beyond-palestine/\|access-date=2020-09-18\|website=Anxious Bench\|language=en}}</ref>. די אדומיים זענען ביסלעכווייז איינגעגלידערט געווארן אין דער אידישע נאציאן, און געוויסע פון זיי האבן דערגרייכט הויכראנגיגע פאזיציעס. אין די צייטן פון [[אלכסנדר ינאי]], איז דער אדומי אנטיפס באשטימט געווארן אלס גובערנאטאר פון אדום<ref>{{Cite web\|title=Kingdoms of the Levant - Edom\|url=https://www.historyfiles.co.uk/KingListsMiddEast/CanaanEdom.htm\|access-date=2020-09-18\|website=www.historyfiles.co.uk}}</ref>. זיין זון [[אנטיפטרוס]] איז געווען דער הויפט ראטגעבער פאר [[יוחנן הורקנוס דער צווייטער\|הורקנוס דער צווייטער]], און ער האט באוויזן אויפצושטעלן א גוטע באציאונג מיט דער רוימישער רעפובליק, וואס האט אין יענער צייט (63 פצ”ר) פארברייטערט איר איינפלוס אויפ'ן ראיאן<ref name=":0">{{Cite web\|first=Owen \|last=Jarus \|title=Who Was the Real King Herod?\|url=https://www.livescience.com/64962-king-herod.html\|access-date=2020-09-18\|website=livescience.com\|date=11 March 2019 \|language=en}}</ref>, נאכן אייננעמען [[סיריע]] און נאך איר אריינמישן זיך אין א ברידערקריג אין יהודה.

	עס זענען דא פארשידענע גענעאלאגיעס פאר דער דינאסטיע, געוואנדן אין די מקורות. לויט {{קישור שפה\|ענגליש\|Sextus Julius Africanus\|סעקסטוס יוליוס אפריקאנוס}}, האט אנטיפטר'ס טאטע געהייסן הורדוס, און {{קישור שפה\|ענגליש\|Epiphanius of Salamis\|עפיפאניוס פון סאלאמיס}} שרייבט אז דער הורדוס' טאטע האט געהייסן אנטיפס. [[יוסף בן מתתיהו]] איז דער וואס זאגט אז אנטיפס איז געווען דער ~~טאטע~~ פון אנטיפטר, אן ווייטער ~~צו פארברייטערן~~ איבער זיין יחוס. די לעצטע ווערסיע איז אנגענומען געווארן ביי געלערנטע.		עס זענען דא פארשידענע גענעאלאגיעס פאר דער דינאסטיע, געוואנדן אין די מקורות. לויט {{קישור שפה\|ענגליש\|Sextus Julius Africanus\|סעקסטוס יוליוס אפריקאנוס}}, האט אנטיפטר'ס טאטע געהייסן הורדוס, און {{קישור שפה\|ענגליש\|Epiphanius of Salamis\|עפיפאניוס פון סאלאמיס}} שרייבט אז דער הורדוס' טאטע האט געהייסן אנטיפס. [[יוסף בן מתתיהו]] איז דער וואס זאגט אז אנטיפס איז געווען דער פאטער פון אנטיפטר, און פארברייטערט נישט ווייטער איבער זיין יחוס. די לעצטע ווערסיע איז אנגענומען געווארן ביי געלערנטע.

	[[יוליוס קייסער]] האט באשטימט אנטיפטר אלס פראקוראטאר פון יהודה אין יאר 47 פצ”ר <ref>{{Cite web\|title=The Family of Herod the Great - Grace Notes\|url=https://www2.gracenotes.info/topics/herod.html\|access-date=2020-09-18\|website=www2.gracenotes.info}}</ref>, און אנטיפטר האט באשטימט זיינע זין פצאל און הורדוס אלס גובערנאטארן פון ירושלים און גליל. אנטיפטר איז דער'הרג'עט געווארן אין יאר 43 פצ”ר; אבער זיינע זין האבן באוויזן צו האלטן די לייצעס פון דער מאכט, און זענען דערהויבן געווארן צום ראנג פון טעטרארכן אין יאר 41 פצ”ר דורך מארקוס אנטאניוס<ref name=":0" /><ref>{{Cite web\|last=Flader\|first=Fr John\|date=2020-06-17\|title=Which Herod was which? Sorting out the five Herods\|url=https://www.catholicweekly.com.au/which-herod-was-which-sorting-out-the-five-herods/\|access-date=2020-09-18\|website=The Catholic Weekly\|language=en-AU}}</ref>.		[[יוליוס קייסער]] האט באשטימט אנטיפטר אלס פראקוראטאר פון יהודה אין יאר 47 פצ”ר <ref>{{Cite web\|title=The Family of Herod the Great - Grace Notes\|url=https://www2.gracenotes.info/topics/herod.html\|access-date=2020-09-18\|website=www2.gracenotes.info}}</ref>, און אנטיפטר האט באשטימט זיינע זין פצאל און הורדוס אלס גובערנאטארן פון ירושלים און גליל. אנטיפטר איז דער'הרג'עט געווארן אין יאר 43 פצ”ר; אבער זיינע זין האבן באוויזן צו האלטן די לייצעס פון דער מאכט, און זענען דערהויבן געווארן צום ראנג פון טעטרארכן אין יאר 41 פצ”ר דורך מארקוס אנטאניוס<ref name=":0" /><ref>{{Cite web\|last=Flader\|first=Fr John\|date=2020-06-17\|title=Which Herod was which? Sorting out the five Herods\|url=https://www.catholicweekly.com.au/which-herod-was-which-sorting-out-the-five-herods/\|access-date=2020-09-18\|website=The Catholic Weekly\|language=en-AU}}</ref>.

	===העראדיאנער קעניגרייך===		===העראדיאנער קעניגרייך===

שווערמער: /* העראדיאנער טעטרארכיע */ הגהה

2025-06-06T01:11:45Z

העראדיאנער טעטרארכיע: הגהה

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 01:11, 6 יוני 2025
שורה 38:		שורה 38:
	[[ארכעלאאס\|הורדוס ארקילאוס]], זון פון הורדוס און [[מאלטאקי]] די [[שומרון\|שומרונישע]], האט באקומען דעם טיטל פון עטנארך (ἐθνάρχης) און געהערשט איבער'ן הויפט טייל פונעם קעניגרייך: יהודה אליין, אדום, און [[שומרון]]. ער האט געהערשט פאר צען יאר, ביז יאר 6, ווען ער איז פארטריבן געווארן קיין וויען אין גאליע, וואו ער האט געלעבט פאר די איבעריגע טעג פון זיין לעבן<ref>{{Cite web\|url=https://jewishencyclopedia.com/articles/1729-archelaus \| title= Archelaus \|website=Jewish Encyclopedia}}</ref>.		[[ארכעלאאס\|הורדוס ארקילאוס]], זון פון הורדוס און [[מאלטאקי]] די [[שומרון\|שומרונישע]], האט באקומען דעם טיטל פון עטנארך (ἐθνάρχης) און געהערשט איבער'ן הויפט טייל פונעם קעניגרייך: יהודה אליין, אדום, און [[שומרון]]. ער האט געהערשט פאר צען יאר, ביז יאר 6, ווען ער איז פארטריבן געווארן קיין וויען אין גאליע, וואו ער האט געלעבט פאר די איבעריגע טעג פון זיין לעבן<ref>{{Cite web\|url=https://jewishencyclopedia.com/articles/1729-archelaus \| title= Archelaus \|website=Jewish Encyclopedia}}</ref>.

	[[פיליפוס]] (צומאל אומריכטיג גערופן הורדוס פיליפוס דער צווייטער) איז געווען דער זון פון הורדוס און זיין פינפטע ווייב קלעאפאטרא פון ירושלים. ער האט באקומען דעם טיטל פון טעטרארך מיט יוריסדיקציע איבער'ן צפון-מזרח טייל פון זיין טאטנ'ס קעניגרייך: {{קישור שפה\|עברית\|יטורים\|יטור}}, {{קישור שפה\|עברית\|טרכונה\|טרכונה}}, [[בשן]], [[גולן]], און פאניאס ~~([[~~באניאס~~]])~~. ער האט געהערשט ביז זיין טויט אין יאר 34.		[[פיליפוס]] (צומאל אומריכטיג גערופן הורדוס פיליפוס דער צווייטער) איז געווען דער זון פון הורדוס און זיין פינפטע ווייב קלעאפאטרא פון ירושלים. ער האט באקומען דעם טיטל פון טעטרארך מיט יוריסדיקציע איבער'ן צפון-מזרח טייל פון זיין טאטנ'ס קעניגרייך: {{קישור שפה\|עברית\|יטורים\|יטור}}, {{קישור שפה\|עברית\|טרכונה\|טרכונה}}, [[בשן]], [[גולן]], און פאניאס {{העב\|באניאס}}. ער האט געהערשט ביז זיין טויט אין יאר 34.

	[[הורדוס אנטיפס]], אן אנדער זון פון הורדוס און מאלטאקי, איז געווארן א טעטרארך פון גליל און עבר הירדן; ער האט דארט געהערשט ביז ער איז פארטריבן געווארן קיין שפאניע דורך קייזער [[קאליגולא]] אין יאר 39, לויט יוסף בן מתתיהו<ref>Josephus, ''Antiquities'' [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0526.tlg004.perseus-eng1:2.181 18.181].</ref>.		[[הורדוס אנטיפס]], אן אנדער זון פון הורדוס און מאלטאקי, איז געווארן א טעטרארך פון גליל און עבר הירדן; ער האט דארט געהערשט ביז ער איז פארטריבן געווארן קיין שפאניע דורך קייזער [[קאליגולא]] אין יאר 39, לויט יוסף בן מתתיהו<ref>Josephus, ''Antiquities'' [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0526.tlg004.perseus-eng1:2.181 18.181].</ref>.

שווערמער: /* רעפרענצן */ פארראכטן פּאראמעטער

2025-06-06T01:10:24Z

רעפרענצן: פארראכטן פּאראמעטער

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 01:10, 6 יוני 2025
שורה 100:		שורה 100:

	==רעפרענצן==		==רעפרענצן==
	{{רעפערענצן\|}}		{{רעפערענצן\|יישור=שמאל}}
	<!--[[Category:Herodian dynasty\| ]]		<!--[[Category:Herodian dynasty\| ]]
	[[Category:Jews and Judaism in the Roman Republic and the Roman Empire]]		[[Category:Jews and Judaism in the Roman Republic and the Roman Empire]]