https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D7%93%D7%A8%D7%A2%D7%A4%D7%98%3A%D7%90%D7%95%D7%A8%D7%99%D7%94_%D7%94%D7%97%D7%AA%D7%99
דרעפט:אוריה החתי - ווערסיע היסטאריע
2026-04-21T23:47:36Z
ווערסיע היסטאריע פאר דעם בלאט אויפן וויקי
MediaWiki 1.39.4
https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%93%D7%A8%D7%A2%D7%A4%D7%98:%D7%90%D7%95%D7%A8%D7%99%D7%94_%D7%94%D7%97%D7%AA%D7%99&diff=339084&oldid=prev
תנא קמא אין 10:06, 21 סעפטעמבער 2025
2025-09-21T10:06:04Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="yi">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ עלטערע ווערסיע</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">רעוויזיע פון 10:06, 21 סעפטעמבער 2025</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">שורה 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 1:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{דרעפט}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{דרעפט}}</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[טעקע:King David Handing the Letter to Uriah 1611 Pieter Lastman.jpg|קליין|דוד גיט איבער דעם בריוו צו אוריה, א מאלעריי פון פּיטער לאַסטמאַן, יאר 1611.]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''אוּרִיָּה הַחִתִּי''' איז געווען איינער פון [[דוד המלך]]'ס זיבן און דרייסיג "גבורים"{{הערה|{{תנ"ך|שמואל ב|כג|לט}}; {{תנ"ך|דברי הימים א|יא|מא}}}} און דער ערשטער מאַן פון [[בת שבע]], די טאָכטער פון אליעם.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''אוּרִיָּה הַחִתִּי''' איז געווען איינער פון [[דוד המלך]]'ס זיבן און דרייסיג "גבורים"{{הערה|{{תנ"ך|שמואל ב|כג|לט}}; {{תנ"ך|דברי הימים א|יא|מא}}}} און דער ערשטער מאַן פון [[בת שבע]], די טאָכטער פון אליעם.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l14">שורה 14:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">שורה 15:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==אידענטיטעט און אָפּשטאַם==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==אידענטיטעט און אָפּשטאַם==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[טעקע:Folio 67v - David Entrusts a Letter to Uriah.jpg|קליין|דוד געבט איבער א בריוו צו אוריה. אין דער Musée Condé, Chantilly.]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער נאמען אוּרִיָּה איז פון אומזיכערן אָפּשטאַם. עס קען זיין פון העברעאישן אָפּשטאַם, מיטן באַדייט "ה' איז מיין ליכט", אָדער פון לווישן אָפּשטאַם, מיטן באַדייט "קאָמאַנדיר"{{הערה|{{אקדמיה|Jouna Pyysalo|The Etymology of Uriah the Hittite based on the Comparison of Hieroglyphic Luwian and the Indo-European Languages|37910107|Porto-Indo-European Linguistics|2018}}}}.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>דער נאמען אוּרִיָּה איז פון אומזיכערן אָפּשטאַם. עס קען זיין פון העברעאישן אָפּשטאַם, מיטן באַדייט "ה' איז מיין ליכט", אָדער פון לווישן אָפּשטאַם, מיטן באַדייט "קאָמאַנדיר"{{הערה|{{אקדמיה|Jouna Pyysalo|The Etymology of Uriah the Hittite based on the Comparison of Hieroglyphic Luwian and the Indo-European Languages|37910107|Porto-Indo-European Linguistics|2018}}}}.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<!-- diff cache key hamichlol_main_yi-mw_:diff::1.12:old-339083:rev-339084 -->
</table>
תנא קמא
https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%93%D7%A8%D7%A2%D7%A4%D7%98:%D7%90%D7%95%D7%A8%D7%99%D7%94_%D7%94%D7%97%D7%AA%D7%99&diff=339083&oldid=prev
תנא קמא אין 09:58, 21 סעפטעמבער 2025
2025-09-21T09:58:45Z
<p></p>
<a href="https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%93%D7%A8%D7%A2%D7%A4%D7%98:%D7%90%D7%95%D7%A8%D7%99%D7%94_%D7%94%D7%97%D7%AA%D7%99&diff=339083&oldid=338778">זעט די חילוקים</a>
תנא קמא
https://yi.hamichlol.org.il/w/index.php?title=%D7%93%D7%A8%D7%A2%D7%A4%D7%98:%D7%90%D7%95%D7%A8%D7%99%D7%94_%D7%94%D7%97%D7%AA%D7%99&diff=338778&oldid=prev
תנא קמא: בס"ד
2025-09-02T00:20:17Z
<p>בס"ד</p>
<p><b>נייער בלאַט</b></p><div>{{דרעפט}}<br />
'''אוּרִיָּה הַחִתִּי''' איז אַ מינאָרע פיגור אין תנ"ך, דערמאנט אין די ספרים [[ספר שמואל|שמואל]] און [[ספר מלכים|מלכים]]. ער איז געווען אַן אויסדערוויילטער סאלדאט אין [[דוד המלך]]'ס אַרמיי און דער מאַן פון [[בת שבע]], די טאָכטער פון אליעם. אוריה איז ליסטעד געוואָרן אַלס איינער פון דוד'ס "העלדן" אָדער "מעכטיגע מענער"{{הערה|שמואל ב כג, לט; דברי הימים יא}}.<br />
<br />
==ביבלישע נאַראַטיוו==<br />
לויט ספר שמואל ב', איז דוד המלך, אין דער צייט וואָס די מלכים גייען אויס צו מלחמה, געבליבן זיצן אין ירושלים. איין אָוונט, איז דוד אויפגעשטאנען פון זיין געלעגער און זיך אַרומגעגאַנגען אויפן דאַך פון מלוכה'ס הויז, און האָט פון דאָרט געזען אַ פרוי זיך באָדן. די פרוי איז געווען "זייער שיין פון אויסזען". דוד האָט געשיקט נאָכפרעגן אויף דער פרוי, און מען האָט אים געזאָגט, אַז דאָס איז בת שבע, די טאָכטער פון אליעם, די ווייב פון אוריה החתי. דוד האָט געשיקט שלוחים און זי געלאָזט ברענגען צו זיך, און ער איז מיט איר געלעגן. זי האָט זיך נאָר וואָס געהאַט גערייניגט פון איר אומריינקייט{{הערה|שמואל ב יא, א-ד}}.<br />
<br />
בת שבע איז טראָגעדיג געוואָרן און האָט געשיקט דוד'ן זאָגן. כדי צו באַהאַלטן זיין זינד, האָט דוד צוריקגערופן אוריה פון דער מלחמה, האָפענדיג אַז ער וועט גיין שלאָפן מיט זיין פרוי, כדי די קינד זאָל אויסזען ווי אוריה'ס. ווען אוריה איז געקומען, האָט דוד אים געפרעגט וועגן יואב, דעם פאָלק, און די מלחמה. דוד האָט באַפוילן אוריה'ן צו נידערן אַראָפּ צו זיין הויז און וואַשן זיינע פיס. אוריה האָט אָבער אפגעזאָגט צו גיין אַהיים, און האָט געשלאָפן ביים אַרמיי טויער פון דעם פּאַלאַץ מיט די אנדערע סאלדאטן. ער האָט דערקלערט אַז ער קען נישט הנאה האָבן פון היים קאָמפאָרטן און שלאָפן מיט זיין ווייב, בשעת דער ארון, די סאלדאטן פון ישראל און יהודה, און זיין האַר יואב ליגן אין פעלד{{הערה|שמואל ב יא, ה-יא}}.<br />
<br />
דוד האָט געשיקט אוריה צוריק צו יואב מיט אַ בריוו, וואָס האָט באַפוילן יואב צו שטעלן אוריה "אַקעגן דעם פראָנט פון דער שטאַרקסטער מלחמה, און קערט אייך אָפּ פון הינטער אים, כּדי ער זאָל געשלאָגן ווערן און שטאַרבן". יואב האָט אויסגעפירט דעם באַפעל, און אוריה איז געטייט געוואָרן אין דער מלחמה, צוזאַמען מיט אַנדערע סאלדאטן פון דוד{{הערה|שמואל ב יא, יד-יז}}.<br />
<br />
נאָך אוריה'ס טויט און דעם ענדיקן פון בת שבע'ס טרויער פּעריאָד, האָט דוד געשיקט נאָך בת שבע און זי אַריינגענומען אין זיין הויז, און זי איז אים געוואָרן פאר אַ ווייב. זי האָט אים געבוירן אַ זון, שלמה. די פסוק זאָגט, אַז "די זאַך וואָס דוד האָט געטון, איז געווען שלעכט אין די אויגן פון גאָט"{{הערה|שמואל ב יא, כז}}.<br />
<br />
==אידענטיטעט און אָפּשטאַם==<br />
דער נאמען אוריה (אוריָּה הַחִתִּי) איז פון אומזיכערן אָפּשטאַם. עס קען זיין פון העברעאישן אָפּשטאַם, מיטן באַדייט "ה' איז מיין ליכט", אָדער פון לווישן אָפּשטאַם, מיטן באַדייט "קאָמאַנדיר"{{הערה|{{אקדמיה|Jouna Pyysalo|The Etymology of Uriah the Hittite based on the Comparison of Hieroglyphic Luwian and the Indo-European Languages|37910107|Porto-Indo-European Linguistics|2018}}}}.<br />
<br />
די מפרשים גיבן צוויי מיינונגען וועגן אוריה'ס אידענטיטעט:<br />
*א גר צדק פון דער [[בני חת|חיתישער]] עטנישער מינאָריטעט וואָס האָט געוואוינט אין ארץ ישראל{{הערה|1=רד"ק שמואל ב יא, א; רבי אברהם בן הרמב"ם (שו"ת סימן כה)}}.<br />
*א איד, אָבער מען האָט אים גערופן "החתי" ווייל ער האָט געוואוינט צווישן די חיתים{{הערה|קידושין עו ב; ספר הזהר, משפטים ג׳:רמ״ג}}.<br />
<br />
לויט דער רמב"ם, איז אוריה מעגליך געווען א "[[גר תושב]]" (איינוואוינער וואָס האָט אָנגענומען די שבע מצוות בני נח){{הערה|1=רבי אברהם בן הרמב"ם (שו"ת סימן כה)}}, און זיין חתונה מיט בת שבע איז מעגליך נישט געווען הלכה'דיג גילטיג.<br />
<br />
==חז"לישע אינטערפּרעטאציעס און דוד'ס ריינקייט==<br />
פאר די חכמים, ספּעציעל אין די מדרשים און דער תלמוד, איז געווען שווער אנצונעמען אַז דער גרויסער צדיק דוד המלך איז באַגאַנגען די עבירות פון ניאוף און מאָרד פאר. דער תלמוד זאָגט קאַטעגאָריש: "כל האומר דוד חטא אינו אלא טועה" – "ווער עס זאָגט אַז דוד האָט געזינדיגט איז נאָר אַ טועה" (מסכת שבת נ"ו ע"א). צו דערקלערן דעם, האָבן די רבנים פארגעלייגט עטליכע אינטערפּרעטאציעס:<br />
;באַדינגטער גט (גט על תנאי): עס איז געווען א מנהג אין דוד'ס קעניגרייך, אַז יעדער סאלדאט וואָס גייט אין מלחמה זאָל געבן זיין פרוי א באַדינגטן גט, וואָס וואָלט געוואָרן גילטיג רעטראָאַקטיוו פון דעם טאָג וואָס ער איז ארויסגעפאָרן, אויב ער וואָלט נישט צוריקגעקומען. דער מנהג איז איינגעפירט געוואָרן כּדי צו פארמיידן פרויען פון ווערן עגונות – "געקייטלטע פרויען" וואָס קענען נישט ווידערהייראטן אויב זייער מאַן איז פאַרפאַלן אין קאַמף. דעריבער, ווען דוד איז געלעגן מיט בת שבע, איז זי טעכניש נישט געווען א "אשת איש" (א חתונה געהאטע פרוי), ווייל אוריה'ס טויט האָט רעטראָאַקטיוו געמאכט דעם גט גילטיג{{הערה|1=כתובות ט, ב}}. דער אַקט פון צונויפלעגן זיך איז דעריבער געווען אַן אַקט פון חתונה.<br />
;אוריה'ס אויפשטאַנד: אוריה איז באַטראַכט געוואָרן אלס אַ "מורד במלכות". ער האָט נישט געפאָלגט דוד'ס באַפעל צו גיין אַהיים צו זיין פרוי{{הערה|שמואל ב יא, ז א"וו; זעט מלבי"ם דארט.}}, און ער האָט גערופן יואב "מיין האַר יואב" פארן קעניג (שמואל ב יא, יא), וואָס איז געווען אַן אקט פון אינסובאָרדינאַציע וואָס איז באַשטראָפבאַר מיטן טויט{{הערה|1=שבת נ"ו ע"א}}. דוד וואָלט אים געקענט לאזן עקזעקוטירן געזעצליך דורך די סנהדרין{{הערה|מלבי"ם אויף שמואל ב יא, טו}}.<br />
;כוונות קעגן מעשים: די חז"ל זאָגן אַז דוד האָט "געוואלט טאָן שלעכטס אָבער האָט נישט געטון" (מסכת שבת נ"ו ע"א). דאָס מיינט אַז זיין כוונות זענען געווען אומריינע, אָבער זיינע טאטן זענען טעכניש געווען אין די גרעניצן פון דער הלכה.<br />
;געטליכע באַשטימונג: בת שבע איז באַשטימט געוואָרן פאר דוד שוין ביי די זעקס טעג פון בריאה, אָבער דוד האָט זי גענומען "ווי אן אומרייפע פרוכט" – פאר דער ריכטיגער צייט{{הערה|סנהדרין קז, א}}.<br />
<br />
'''דוד'ס אמת'ע חטא''': טראָץ די טעכנישע ערקלערונגען וואָס באפרייען דוד פון ניאוף אָדער מאָרד, האָבן די חז"ל קלאָר געשטעלט אַז דוד'ס אויפפירונג איז געווען "אומענדליך אונטער דעם קעניג'ס מדרגה". זיין חטא איז געווען קעגן גאָט דורך מאַניפּולירן דעם כוונה פון די געזעץ, און דורך נישט אָפּהיטן גאָט'ס ווילן. נתן הנביא'ס תוכחה פאר דוד האָט זיך באַצויגן אויף גניבה, ווי אין דעם מעטאַפאָר וועגן דעם רייכן מאַן וואָס נעמט דעם אָרעמאַן'ס איינציגע שעפּסל{{הערה|שמואל ב יב, א א"וו}}.<br />
<br />
'''קאָנסעקווענצן פאר דוד''': דוד האָט שטארק געליטן פאר זיינע מעשים, אריינגערעכנט דעם טויט פון זיין ערשטן זון מיט בת שבע, און שפּעטערע רעבעליאָנען פון זיינע זין אבשלום און אדוניהו{{הערה|1=כתובות ט׳ א}}. ער האָט זיך תשובה געטון און איז געוואָרן מוחל געווען, און די משיחישע ליניע האָט זיך פארגעזעצט דורך שלמה{{הערה|{{ספרי|ואתחנן|ג|כג|כו}}}}.<br />
<br />
==אוריה'ס טויט==<br />
אוריה איז שוין געווען חייב מיתה צוליב זיין אויפשטאנד קעגן דעם קעניג. דער אמת'דיגער חטא פון דוד איז נישט געווען אים צו עקזעקוטירן דורך די סנהדרין, נאָר אים צו לאָזן הרגענען דורך די בני עמון{{הערה|{{זוהר|משפטים|קז|א}}}}.<br />
<br />
--------------------------------------------------------------------------------<br />
אוריה ווערט דערמאָנט אין מלכים א' ט"ו: ה', וואו עס שטייט אַז דוד'ס לעבן איז געווען רעכט אין די אויגן פון ה', "אויסער אין דער זאַך פון אוריה החתי". אוריה'ס געשיכטע ווערט אָנגעזען ווי ווערטפול צו לערנען, אָבער נישט פּאַסיג פאר עפנטליכע לייענונגען; נאָר פאר מער אינטימע לערער-סטודענט שטודיעס{{הערה|{{תוספתא|מגילה|ג|יט}}}}.<br />
<br />
==זע אויך==<br />
• [[דוד המלך]]<br />
• [[בת שבע]]<br />
• [[יואב]]<br />
• [[שלמה המלך]]<br />
• [[אשת איש]]<br />
• [[גט על תנאי]]<br />
<br />
==רעפערענצן==<br />
{{רעפערענצן}}<br />
<br />
[[he:אוריה החתי]]</div>
תנא קמא