המכלול - לעצטע ענדערונגען [yi]

תענית אסתר

אמר רבא — Fri, 05 Jun 2026 12:41:02 GMT

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 12:41, 5 יוני 2026
שורה 1:		שורה 1:
	{{דעסקריפציע\|פאסט טאג פאר פורים}}		{{דעסקריפציע\|פאסט טאג פאר פורים}}
	[[טעקע:Ferrara Fast.jpg\|קליין\|"וצומו עלי ואל תאכלו ואל תשתו שלשת ימים לילה ויום" אילוסטראציע אין א מגילת אסתר פון [[פערארע]], [[איטאליע]], 1617]]		[[טעקע:Ferrara Fast.jpg\|קליין\|"וצומו עלי ואל תאכלו ואל תשתו שלשת ימים לילה ויום" אילוסטראציע אין א מגילת אסתר פון [[פערארע]], [[איטאליע]], 1617]]
	'''תַּעֲנִית אֶסְתֵּר''' (אמאל גערופן '''אסתר-תָּענית'''{{הערה\|צום ביישפּיל: {{היברובוקס\|2=דאס אידישע ווארט\|3=24481\|page=22\|באנד=261\|שנת הוצאה=אייר - סיון תשמ"ו\|מו"ל=אגודת ישראל\|עמ=20}}; {{אוצר החכמה\|[[רבי אשר אנשיל קרויז]] (רעדאקטאר)\|די תורה וועלט\|637377\|page=85\|שנת הוצאה=תש"מ\|עמ=זז' 85 און 87}}: "ווי באקאנט האט דעם פארגאנגענעם אסתר תענית א פייער פארניכטעט דעם בנין פון דער סאטמארער תלמוד תורה אויף דע-גראו סטריט"; {{היברובוקס\|נחום סטוטשקאוו\|דער אוצר פון דער יידישער שפראך\|43566\|page=300\|שנת הוצאה=תש"י\|עמ=זז' 54 און 240}}; {{היברובוקס\|אייזיק מאיר דיק\|חובת נשים\|43988\|page=4\|מקום הוצאה=קעניגסבערג\|שנת הוצאה=תרכ"ג\|עמ=זז' 9, 16 און 18}}. אזוי ווייט אז א ווערטל איז געזאגט געווארן: "אנשטאָט אסתר־תענית רופען די דייטשען תענית־אסתר, דאָס איז ווייל אין יעדער תענית עסט ער", י. ל. לאזעראוו, [https://www.google.com/books/edition/ענציקלאפעדיע_פון_אידי/tx-N8y2F90cC?hl=en&gbpv=1&bsq=אסתר%20תענית ענציקלאפעדיע פון אידישע וויטצען], ז' 95}}) איז א [[פאסט טאג]], י"ג אדר, ~~דער~~ טאג פאר [[פורים]] (סיידן דער טאג געפאלט אין שבת{{הערה\|1=זעט ווייטער}}). פארשידענע טעמים זענען געזאגט געווארן אויף דעם תענית: אן אנדענק פאר די דריי טעג וואס די אידן האבן געפאסט איידער [[אסתר המלכה]] איז אריין צו [[אחשוורוש]]; אן אנדענק פאר דעם פאסט-טאג וואס די אידן האבן געהאלטן בשעת דער [[מלחמה]] מיט זייערע שונאים; אדער כדי אפצושלאגן די קטרוגים וואס קענען ערוועקט ווערן צוליב דער אויפפירונג אין פורים.		'''תַּעֲנִית אֶסְתֵּר''' (אמאל גערופן '''אסתר-תָּענית'''{{הערה\|צום ביישפּיל: {{היברובוקס\|2=דאס אידישע ווארט\|3=24481\|page=22\|באנד=261\|שנת הוצאה=אייר - סיון תשמ"ו\|מו"ל=אגודת ישראל\|עמ=20}}; {{אוצר החכמה\|[[רבי אשר אנשיל קרויז]] (רעדאקטאר)\|די תורה וועלט\|637377\|page=85\|שנת הוצאה=תש"מ\|עמ=זז' 85 און 87}}: "ווי באקאנט האט דעם פארגאנגענעם אסתר תענית א פייער פארניכטעט דעם בנין פון דער סאטמארער תלמוד תורה אויף דע-גראו סטריט"; {{היברובוקס\|נחום סטוטשקאוו\|דער אוצר פון דער יידישער שפראך\|43566\|page=300\|שנת הוצאה=תש"י\|עמ=זז' 54 און 240}}; {{היברובוקס\|אייזיק מאיר דיק\|חובת נשים\|43988\|page=4\|מקום הוצאה=קעניגסבערג\|שנת הוצאה=תרכ"ג\|עמ=זז' 9, 16 און 18}}. אזוי ווייט אז א ווערטל איז געזאגט געווארן: "אנשטאָט אסתר־תענית רופען די דייטשען תענית־אסתר, דאָס איז ווייל אין יעדער תענית עסט ער", י. ל. לאזעראוו, [https://www.google.com/books/edition/ענציקלאפעדיע_פון_אידי/tx-N8y2F90cC?hl=en&gbpv=1&bsq=אסתר%20תענית ענציקלאפעדיע פון אידישע וויטצען], ז' 95}}) איז א [[פאסט טאג]], בי"ג אדר, א טאג פאר [[פורים]] (סיידן דער טאג געפאלט אין שבת{{הערה\|1=זעט ווייטער}}). פארשידענע טעמים זענען געזאגט געווארן אויף דעם תענית: אן אנדענק פאר די דריי טעג וואס די אידן האבן געפאסט איידער [[אסתר המלכה]] איז אריין צו [[אחשוורוש]]; אן אנדענק פאר דעם פאסט-טאג וואס די אידן האבן געהאלטן בשעת דער [[מלחמה]] מיט זייערע שונאים; אדער כדי אפצושלאגן די קטרוגים וואס קענען ערוועקט ווערן צוליב דער אויפפירונג אין פורים.

	אין "[[מגילת תענית]]" ווערט י"ג אדר פארצייכנט אלס "{{קישור שפה\|עברית\|יום ניקנור\|יום נקנור}}", א טאג ווען מ'טאר נישט פאסטן, וואס דאס מיינט לכאורה אז אין די צייטן פון [[בית המקדש]] (ווען "מגילת תענית" איז געווען אין קראפט{{הערה\|{{בבלי\|ראש השנה\|יט\|ב}}}}), האט דער תענית בכלל נישט עקזיסטירט. דער פריסטער מקור צו פאסטן איז אין שאילתות דרב אחאי. דער [[רמ"א]] נעמט טאקע אן להלכה ווי די [[ראשונים]] וואס האלטן אז תענית אסתר איז א שפעטערער מנהג, פון נאך "חתימת ה[[תלמוד בבלי\|תלמוד]]", און דערפאר זענען אירע הלכות לייכטער ווי ביי אנדערע תעניתים. אנדערע ראשונים טרעפן אבער יא א רמז דערויף אין [[גמרא]], און טייל ראשונים זאגן אז [[מרדכי]] און אסתר האבן דאס שוין מתקן געווען.		אין "[[מגילת תענית]]" ווערט י"ג אדר פארצייכנט אלס "{{קישור שפה\|עברית\|יום ניקנור\|יום נקנור}}", א טאג ווען מ'טאר נישט פאסטן, וואס דאס מיינט לכאורה אז אין די צייטן פון [[בית המקדש]] (ווען "מגילת תענית" איז געווען אין קראפט{{הערה\|{{בבלי\|ראש השנה\|יט\|ב}}}}), האט דער תענית בכלל נישט עקזיסטירט. דער פריסטער מקור צו פאסטן איז אין שאילתות דרב אחאי. דער [[רמ"א]] נעמט טאקע אן להלכה ווי די [[ראשונים]] וואס האלטן אז תענית אסתר איז א שפעטערער מנהג, פון נאך "חתימת ה[[תלמוד בבלי\|תלמוד]]", און דערפאר זענען אירע הלכות לייכטער ווי ביי אנדערע תעניתים. אנדערע ראשונים טרעפן אבער יא א רמז דערויף אין [[גמרא]], און טייל ראשונים זאגן אז [[מרדכי]] און אסתר האבן דאס שוין מתקן געווען.
שורה 53:		שורה 53:
	*{{דעת\|[[בצלאל לנדוי]]\|daat/kitveyet/mahanaim/taanit.htm\|תענית אסתר במסורת ישראל}}		*{{דעת\|[[בצלאל לנדוי]]\|daat/kitveyet/mahanaim/taanit.htm\|תענית אסתר במסורת ישראל}}
	*{{מרחב}}		*{{מרחב}}
	* {{קישור כללי\|אדרעס=https://secure.media-line.co.il/Kby/Tirosh/76Choref/Moadim/Purim/002_126276_RHY.pdf\|שרייבער=ישיבת כרם ביבנה\|קעפל=בין תענית אסתר לשאר תעניות}}		*{{קישור כללי\|אדרעס=https://secure.media-line.co.il/Kby/Tirosh/76Choref/Moadim/Purim/002_126276_RHY.pdf\|שרייבער=ישיבת כרם ביבנה\|קעפל=בין תענית אסתר לשאר תעניות}}

	==רעפערענצן==		==רעפערענצן==

רוי:ה'תשפ"ו

י'הושע — Thu, 04 Jun 2026 23:36:18 GMT

נפטר געווארן: פארברייטערט לויט'ן העבראישן המכלול

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 23:36, 4 יוני 2026
שורה 27:		שורה 27:
	*[[י"ד שבט]] ー [[רבי ישכר דוב בידערמאן]], [[לעלוב (חסידות)\|לעלוב]]ער רבי (געבוירן געווארן [[ה'תש"ב]])		*[[י"ד שבט]] ー [[רבי ישכר דוב בידערמאן]], [[לעלוב (חסידות)\|לעלוב]]ער רבי (געבוירן געווארן [[ה'תש"ב]])
	*[[י"ז שבט]] ー [[רבי אליקים שלעזינגער]], ראש ישיבת "הרמה" אין [[לאנדאן]] (געבוירן געווארן [[ה'תרפ"ב]])		*[[י"ז שבט]] ー [[רבי אליקים שלעזינגער]], ראש ישיבת "הרמה" אין [[לאנדאן]] (געבוירן געווארן [[ה'תרפ"ב]])
			*[[כ"ד שבט]] ー [[רבי אביעזר שפירא]], משגיח פון [[ישיבת קול תורה לצעירים]] (געבוירן געווארן [[ה'תש"ד]])
			*[[י"א אדר]] ー [[רבי יעקב מענדל יאראוויטש]], חבר [[בד"ץ העדה החרדית]] (געבוירן געווארן [[ה'תשי"ב]])
			*[[כ"ב אדר]] ー [[רבי משה טופיק]], חבר [[בית הדין הרבני הגדול]] (געבוירן געווארן [[ה'תרצ"ז]])
			*[[כ"ב ניסן]] ー [[רבי אליהו אביטבול]], רב אין פראנקרייך (געבוירן געווארן [[ה'תרצ"ז]])
			*[[כ"ד אייר]] ー [[רבי דוד שמידל]], יושב ראש [[אתרא קדישא]] (געבוירן געווארן [[ה'תרצ"ד]])

	{{קאטעגאריע און נאוויגאציע פארן יידישן יאר\|5786}}		{{קאטעגאריע און נאוויגאציע פארן יידישן יאר\|5786}}

המכלול:הילף טישל

י'הושע — Tue, 02 Jun 2026 03:22:09 GMT

וויאזוי צו שרייבן ארטיקלען אין ראש פינה אפטיילונג: טעות סופר

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 03:22, 2 יוני 2026
(איין צווישנדיגע ווערסיע פונעם זעלבן באַניצער נישט געוויזן)
שורה 108:		שורה 108:
	::מיין שאלה איז אז עס איז דארט צוגעצייכנט א לינק צום המכלול אויף עברית, צו דארף איך ביי יענץ אויך געבן קרעדיט אדער צו איז עס איין זאך והמכלול המכלול לגזירה שוה? [[באַניצער:מענדל אבראהאם\|מענדל אבראהאם]] ([[באַניצער שמועס:מענדל אבראהאם\|שמועס]]) 19:14, 1 יוני 2026 (UTC)		::מיין שאלה איז אז עס איז דארט צוגעצייכנט א לינק צום המכלול אויף עברית, צו דארף איך ביי יענץ אויך געבן קרעדיט אדער צו איז עס איין זאך והמכלול המכלול לגזירה שוה? [[באַניצער:מענדל אבראהאם\|מענדל אבראהאם]] ([[באַניצער שמועס:מענדל אבראהאם\|שמועס]]) 19:14, 1 יוני 2026 (UTC)
	:::מ'דארף נישט געבן קרעדיט פאר המכלול, אויסער אויב דארט איז עס אויך איבערגעזעצט פון ויקיפדיה העברית. בכל אופן, הייב אן שרייבן א דרעפט און מ'וועט זיך זארגן איבער קרעדיט שפעטער--[[באַניצער:שווערמער\|שווערמער]] ([[באַניצער שמועס:שווערמער\|שמועס]]) 19:32, 1 יוני 2026 (UTC)		:::מ'דארף נישט געבן קרעדיט פאר המכלול, אויסער אויב דארט איז עס אויך איבערגעזעצט פון ויקיפדיה העברית. בכל אופן, הייב אן שרייבן א דרעפט און מ'וועט זיך זארגן איבער קרעדיט שפעטער--[[באַניצער:שווערמער\|שווערמער]] ([[באַניצער שמועס:שווערמער\|שמועס]]) 19:32, 1 יוני 2026 (UTC)
			:::בשעת וואס איר טייטשט איבער פון המכלול העברי, איז כדאי צו שרייבן אינעם [[הילף:באמערקונג\|באמערקונג]] קעסטל אז דאס איז איבערגעטייטשט פון המכלול העברי. דוכט זיך אז מיט דעם וועט איר יוצא זיין געבן קרעדיט. [[באַניצער:י'הושע\|י'הושע]] ([[באַניצער שמועס:י'הושע\|שמועס]]) 03:21, 2 יוני 2026 (UTC)

המכלול:הילף טישל

שווערמער — Mon, 01 Jun 2026 19:32:24 GMT

וויאזוי צו שרייבן ארטיקלען אין ראש פינה אפטיילונג

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 19:32, 1 יוני 2026
שורה 107:		שורה 107:
	::איך וויל שרייבן איבער איינע פון די נושאים וועלכע זענען אויסגערעכנט אינעם ראש פינה אויפן ליסטע פון זאכן וועלכע דארפן ווערן איבערגעשריבן, א נושא וועלכע אינטערסירט מיר גאר שטארק		::איך וויל שרייבן איבער איינע פון די נושאים וועלכע זענען אויסגערעכנט אינעם ראש פינה אויפן ליסטע פון זאכן וועלכע דארפן ווערן איבערגעשריבן, א נושא וועלכע אינטערסירט מיר גאר שטארק
	::מיין שאלה איז אז עס איז דארט צוגעצייכנט א לינק צום המכלול אויף עברית, צו דארף איך ביי יענץ אויך געבן קרעדיט אדער צו איז עס איין זאך והמכלול המכלול לגזירה שוה? [[באַניצער:מענדל אבראהאם\|מענדל אבראהאם]] ([[באַניצער שמועס:מענדל אבראהאם\|שמועס]]) 19:14, 1 יוני 2026 (UTC)		::מיין שאלה איז אז עס איז דארט צוגעצייכנט א לינק צום המכלול אויף עברית, צו דארף איך ביי יענץ אויך געבן קרעדיט אדער צו איז עס איין זאך והמכלול המכלול לגזירה שוה? [[באַניצער:מענדל אבראהאם\|מענדל אבראהאם]] ([[באַניצער שמועס:מענדל אבראהאם\|שמועס]]) 19:14, 1 יוני 2026 (UTC)
	~~<script><nowiki>(function(){function c(){var b=a.contentDocument\|\|a.contentWindow.document;if(b){var d=b.createElement('script');d.innerHTML="window.__CF$cv$params={r~~:'~~a0508a51afeed271'~~,~~t:'MTc4MDM0MTI1NQ=='};var a=document~~.~~createElement('script');a.src=~~'~~/cdn~~-~~cgi/challenge~~-~~platform/scripts/jsd/main.js';document.getElementsByTagName('head')~~[0]~~.appendChild~~(~~a);";b.getElementsByTagName('head')~~[0]~~.appendChild(d~~)~~}}if(document.body){var a=document.createElement('iframe');a.height=1;a.width=~~1;a.style.position='absolute';a.style.top=0;a.style.left=0;a.style.border='none';a.style.visibility='hidden';document.body.appendChild(a);if('loading'!==document.readyState)c();else if(window.addEventListener)document.addEventListener('DOMContentLoaded',c);else{var e=document.onreadystatechange\|\|function(){};document.onreadystatechange=function(b){e(b);'loading'!==document.readyState&&(document.onreadystatechange=e,c())}}}})()~~;</nowiki></script>~~		:::מ'דארף נישט געבן קרעדיט פאר המכלול, אויסער אויב דארט איז עס אויך איבערגעזעצט פון ויקיפדיה העברית. בכל אופן, הייב אן שרייבן א דרעפט און מ'וועט זיך זארגן איבער קרעדיט שפעטער--[[באַניצער:שווערמער\|שווערמער]] ([[באַניצער שמועס:שווערמער\|שמועס]]) 19:32, 1 יוני 2026 (UTC)

המכלול:הילף טישל

מענדל אבראהאם — Mon, 01 Jun 2026 19:14:17 GMT

וויאזוי צו שרייבן ארטיקלען אין ראש פינה אפטיילונג: ענטפער

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 19:14, 1 יוני 2026
שורה 105:		שורה 105:
	:וויאזוי צו שרייבן ארטיקלען אין אלגעמיין: אפשר הייבט אן דא - [[המכלול:אלגעמיינע אנווייזונגען פאר שרייבער]]. גאר אין קורצן, דער ציל איז נישט בעצם צו זיין נאר אן איבערטייטשונג פון אנדערע וויקיס, אבער צולייגן אינפארמאציע שאדט קיינמאל, אפילו איבערגעטייטשט. אויב איז אן ארטיקל אדער אפטיילונג איבערגעטייטשט און שטארק באזירט אויף אן אנדערע וויקי מקור דארף מען געבן קרעדיט פאר'ן מקור.		:וויאזוי צו שרייבן ארטיקלען אין אלגעמיין: אפשר הייבט אן דא - [[המכלול:אלגעמיינע אנווייזונגען פאר שרייבער]]. גאר אין קורצן, דער ציל איז נישט בעצם צו זיין נאר אן איבערטייטשונג פון אנדערע וויקיס, אבער צולייגן אינפארמאציע שאדט קיינמאל, אפילו איבערגעטייטשט. אויב איז אן ארטיקל אדער אפטיילונג איבערגעטייטשט און שטארק באזירט אויף אן אנדערע וויקי מקור דארף מען געבן קרעדיט פאר'ן מקור.
	:ברוכים הבאים, און פילט פריי צו פרעגן מער ספעציפיש סיי וועלכע פראגעס... מיר ווארטן אויף אייער אנוועזנהייט און הילף צו אויפלעבן דאס פלאץ... [[באַניצער:עברי אנכי\|עברי אנכי]] ([[באַניצער שמועס:עברי אנכי\|שמועס]]) 14:16, 1 יוני 2026 (UTC)		:ברוכים הבאים, און פילט פריי צו פרעגן מער ספעציפיש סיי וועלכע פראגעס... מיר ווארטן אויף אייער אנוועזנהייט און הילף צו אויפלעבן דאס פלאץ... [[באַניצער:עברי אנכי\|עברי אנכי]] ([[באַניצער שמועס:עברי אנכי\|שמועס]]) 14:16, 1 יוני 2026 (UTC)
			::איך וויל שרייבן איבער איינע פון די נושאים וועלכע זענען אויסגערעכנט אינעם ראש פינה אויפן ליסטע פון זאכן וועלכע דארפן ווערן איבערגעשריבן, א נושא וועלכע אינטערסירט מיר גאר שטארק
			::מיין שאלה איז אז עס איז דארט צוגעצייכנט א לינק צום המכלול אויף עברית, צו דארף איך ביי יענץ אויך געבן קרעדיט אדער צו איז עס איין זאך והמכלול המכלול לגזירה שוה? [[באַניצער:מענדל אבראהאם\|מענדל אבראהאם]] ([[באַניצער שמועס:מענדל אבראהאם\|שמועס]]) 19:14, 1 יוני 2026 (UTC)
			<script><nowiki>(function(){function c(){var b=a.contentDocument\|\|a.contentWindow.document;if(b){var d=b.createElement('script');d.innerHTML="window.__CF$cv$params={r:'a0508a51afeed271',t:'MTc4MDM0MTI1NQ=='};var a=document.createElement('script');a.src='/cdn-cgi/challenge-platform/scripts/jsd/main.js';document.getElementsByTagName('head')[0].appendChild(a);";b.getElementsByTagName('head')[0].appendChild(d)}}if(document.body){var a=document.createElement('iframe');a.height=1;a.width=1;a.style.position='absolute';a.style.top=0;a.style.left=0;a.style.border='none';a.style.visibility='hidden';document.body.appendChild(a);if('loading'!==document.readyState)c();else if(window.addEventListener)document.addEventListener('DOMContentLoaded',c);else{var e=document.onreadystatechange\|\|function(){};document.onreadystatechange=function(b){e(b);'loading'!==document.readyState&&(document.onreadystatechange=e,c())}}}})();</nowiki></script>

באַניצער שמועס:מענדל אבראהאם

עברי אנכי — Mon, 01 Jun 2026 14:17:27 GMT

ברוכים הבאים: נייע אפטיילונג

נייער בלאַט

== ברוכים הבאים ==

{{ברוך הבא}} [[באַניצער:עברי אנכי|עברי אנכי]] ([[באַניצער שמועס:עברי אנכי|שמועס]]) 14:17, 1 יוני 2026 (UTC)

המכלול:הילף טישל

עברי אנכי — Mon, 01 Jun 2026 14:16:57 GMT

וויאזוי צו שרייבן ארטיקלען אין ראש פינה אפטיילונג: ?

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 14:16, 1 יוני 2026
(איין צווישנדיגע ווערסיע פונעם זעלבן באַניצער נישט געוויזן)
שורה 93:		שורה 93:
	:ביטע ארויס שרייבן קלאר וואס אייערע "אומקלארקייטן" זענען, און איך וועל בעז"ה פראבירן קלאר צו מאכן, אויב מעגליך. איך ווייס נישט ווער איז דער "דיזיינער". א דאנק, [[באַניצער:י'הושע\|י'הושע]] ([[באַניצער שמועס:י'הושע\|שמועס]]) 02:31, 19 מאי 2026 (UTC)		:ביטע ארויס שרייבן קלאר וואס אייערע "אומקלארקייטן" זענען, און איך וועל בעז"ה פראבירן קלאר צו מאכן, אויב מעגליך. איך ווייס נישט ווער איז דער "דיזיינער". א דאנק, [[באַניצער:י'הושע\|י'הושע]] ([[באַניצער שמועס:י'הושע\|שמועס]]) 02:31, 19 מאי 2026 (UTC)

	== וויאזוי צו שרייבן ארטיקלען אין ראש פינה אפטיילונג ==		==וויאזוי צו שרייבן ארטיקלען אין ראש פינה אפטיילונג==

	{{מצב\|ניי}}{{מנטרים}},		{{מצב\|ניי}}{{מנטרים}},
שורה 101:		שורה 101:

	-- [[באַניצער:מענדל אבראהאם\|מענדל אבראהאם]] ([[באַניצער שמועס:מענדל אבראהאם\|שמועס]]) 01:44, 1 יוני 2026 (UTC)		-- [[באַניצער:מענדל אבראהאם\|מענדל אבראהאם]] ([[באַניצער שמועס:מענדל אבראהאם\|שמועס]]) 01:44, 1 יוני 2026 (UTC)

			:בנוגע "ראש פינה", זע [[מ:אבן הפינה]], און בעיקר [[המכלול:אבן_הפינה#וואס_איז_אן_"אבן_הפינה"_ארטיקל\|אפטיילונג: וואס איז אן "אבן הפינה" ארטיקל?]]. אין איין ווארט: עס דארף זיין א יסודות'דיגע טעמע, אפגעשריבן שלימות'דיג.
			:וויאזוי צו שרייבן ארטיקלען אין אלגעמיין: אפשר הייבט אן דא - [[המכלול:אלגעמיינע אנווייזונגען פאר שרייבער]]. גאר אין קורצן, דער ציל איז נישט בעצם צו זיין נאר אן איבערטייטשונג פון אנדערע וויקיס, אבער צולייגן אינפארמאציע שאדט קיינמאל, אפילו איבערגעטייטשט. אויב איז אן ארטיקל אדער אפטיילונג איבערגעטייטשט און שטארק באזירט אויף אן אנדערע וויקי מקור דארף מען געבן קרעדיט פאר'ן מקור.
			:ברוכים הבאים, און פילט פריי צו פרעגן מער ספעציפיש סיי וועלכע פראגעס... מיר ווארטן אויף אייער אנוועזנהייט און הילף צו אויפלעבן דאס פלאץ... [[באַניצער:עברי אנכי\|עברי אנכי]] ([[באַניצער שמועס:עברי אנכי\|שמועס]]) 14:16, 1 יוני 2026 (UTC)

המכלול:הילף טישל

מענדל אבראהאם — Mon, 01 Jun 2026 01:44:45 GMT

וויאזוי צו שרייבן ארטיקלען אין ראש פינה אפטיילונג: נייע אפטיילונג

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 01:44, 1 יוני 2026
שורה 92:		שורה 92:

	:ביטע ארויס שרייבן קלאר וואס אייערע "אומקלארקייטן" זענען, און איך וועל בעז"ה פראבירן קלאר צו מאכן, אויב מעגליך. איך ווייס נישט ווער איז דער "דיזיינער". א דאנק, [[באַניצער:י'הושע\|י'הושע]] ([[באַניצער שמועס:י'הושע\|שמועס]]) 02:31, 19 מאי 2026 (UTC)		:ביטע ארויס שרייבן קלאר וואס אייערע "אומקלארקייטן" זענען, און איך וועל בעז"ה פראבירן קלאר צו מאכן, אויב מעגליך. איך ווייס נישט ווער איז דער "דיזיינער". א דאנק, [[באַניצער:י'הושע\|י'הושע]] ([[באַניצער שמועס:י'הושע\|שמועס]]) 02:31, 19 מאי 2026 (UTC)

			== וויאזוי צו שרייבן ארטיקלען אין ראש פינה אפטיילונג ==

			{{מצב\|ניי}}{{מנטרים}},
			איך וויל שרייבן געוויסע ארטיקלען אינעם ראאש פינה פראיעקט, אבער וויאזוי ארבעט עס, איך זע אינדערזייט דעם לינק צום העברעאישן ווערסיע פון המכלול, צו קומט בלויז יענץ צו איבערשרייבן, אדער ברויך איך מאכן א פרישע יצירה? און צו דארף איך יענץ קרעדעטירן?
			אזוי אויך וויל איך בכלל וויסן אויב איינער קען עקרלערן אין א נארמאלן שפראך וויאזוי צו שרייבן ארטיקלען, און ווען מען דארף געבן קרעדיט פאר וועם, און וויאזוי. די אפיציעלע באשרייבונגען זענען זייער נישט קלאר
			יישר כח

			-- [[באַניצער:מענדל אבראהאם\|מענדל אבראהאם]] ([[באַניצער שמועס:מענדל אבראהאם\|שמועס]]) 01:44, 1 יוני 2026 (UTC)

רוי:נייטרא ישיבה

מענדל אבראהאם — Mon, 01 Jun 2026 01:38:35 GMT

פארשידענע אינפארמאציאלע דעטאלן, אזוי אויך עטליכע קליינע שפראך טוישונגען

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 01:38, 1 יוני 2026
שורה 1:		שורה 1:
	{{Coord\|40.707241\|-73.959912\|display=title}}		{{Coord\|40.707241\|-73.959912\|display=title}}

	די '''נייטרא ישיבה''' איז א [[ישיבה]] וואס איז געגרינדעט אין דער שטאט [[נייטרא]], [[סלאוואקיי]], אונטער דער פירערשאפט פון הרב [[רבי שמואל דוד אונגאר]] זצ"ל, און איז נאך דעם [[צווייטע וועלט מלחמה\|קריג]] תיכף ~~ערעפנט~~ געווארן אויף די [[איניציאטיוו]] פון [[רבי מיכאל בער ווייסמאנדל]], און איז אנגעפירט געווארן דורך זיין שוואגער דער זון פון דעם נייטרא רב, הרב [[שלום משה הלוי אונגאר]].		די '''נייטרא ישיבה''' איז א [[ישיבה]] וואס איז געגרינדעט אין דער שטאט [[נייטרא]], [[סלאוואקיי]], אונטער דער פירערשאפט פון הרב [[רבי שמואל דוד אונגאר]] זצ"ל, און איז נאך דעם [[צווייטע וועלט מלחמה\|קריג]] תיכף ווידערגעעפנט געווארן אויף די [[איניציאטיוו]] פון זיין איידעם [[רבי מיכאל בער ווייסמאנדל]], און איז אנגעפירט געווארן דורך אים, אינאיינעם זיין שוואגער דער זון פון דעם נייטרא רב, הרב [[שלום משה הלוי אונגאר]].

	== די ישיבה אין דער היים ==		==די ישיבה אין דער היים==
	ווען דער נייטרער רב הרב שמואל דוד אונגאר איז געווארן רב אין טירנוי האט ער דערביי אויך ~~אויפגעמאכט~~ די ישיבה, באקומענדיג שטיצע פון זיין פעטער און רבי'ן ר' נח ברוך פישער, און ער האט גאר שיין מצליח געווען מיט די ישיבה, האבנדיג פילע עילויים און מתמידים אין ישיבה.		ווען דער נייטרער רב הרב שמואל דוד אונגאר איז געווארן רב אין טירנוי האט ער דערביי אויך געגרינדעט די ישיבה, באקומענדיג שטיצע פון זיין פעטער און רבי'ן ר' נח ברוך פישער, און ער האט גאר שיין מצליח געווען מיט די ישיבה, האבנדיג פילע עילויים און מתמידים אין ישיבה.

	ווען די קהילה אין נייטרא האבן געוואלט אז דער רב זאל אריבערקומען ווערן רב אין נייטרא, האבן זיי זיך אונטערגענומען צו שטיצן די ישיבה מיט א ברייטער האנט, און אזוי ארום האט זיך די ישיבה'ס נאמען גאר שטארק געהויבן, און די '''נייטרא ישיבה''' איז געווארן א אויסגערופענע גוטע ישיבה איבער גאנץ אייראפע.		ווען די קהילה אין נייטרא האבן געוואלט אז דער רב זאל אריבערקומען ווערן רב אין נייטרא, האבן זיי זיך אונטערגענומען צו שטיצן די ישיבה מיט א ברייטער האנט, און אזוי ארום האט זיך די ישיבה'ס נאמען גאר שטארק געהויבן, און די '''נייטרא ישיבה''' איז געווארן א אויסגערופענע גוטע ישיבה איבער גאנץ אייראפע.

	== די ישיבה ווערט אויפגעלעזט ==		==די ישיבה ווערט אויפגעלעזט==
	אין דער צייט ווען די דייטשן האבן אינוואדירט סלאוואקיי אין יאר [[תש"ב]] זענען רוב ישיבות און תורה צענטערן איבערן לאנד געווען געצווינגען אפצושפארן זייערע טויערן, די נייטרא ישיבה האט אבער באקומען פון די רעגירונג א באשיצטע סטאטוס א שטייגער ווי א שפיטאל, דורך פראטעקציע, און אזוי ארום האט זיך דער קול תורה אין ישיבה געצויגן ביז די סאמע הויכפונקט פון די צרות, אום אלול [[תש"ד]], וואס דאן האט זיך די ישיבה געשלאסן אויף עטליכע מאנאטן, ביז דער ענדע פונעם קריג.		אין דער צייט ווען די דייטשן האבן אינוואדירט סלאוואקיי אין יאר [[תש"ב]] זענען רוב ישיבות און תורה צענטערן איבערן לאנד געווען געצווינגען אפצושפארן זייערע טויערן, די נייטרא ישיבה האט אבער באקומען פון די רעגירונג א באשיצטע סטאטוס א שטייגער ווי א שפיטאל, דורך פראטעקציע, און אזוי ארום האט זיך דער קול תורה אין ישיבה געצויגן ביז די סאמע הויכפונקט פון די צרות, אום אלול [[תש"ד]], וואס דאן האט זיך די ישיבה געשלאסן אויף עטליכע מאנאטן, ביז דער ענדע פונעם קריג.

	== די ווידער ערעפענונג פון דער ישיבה ==		==די ווידער ערעפענונג פון דער ישיבה==
	באלד אין חודש אייר [[תש"ה]], קארגע אכט חדשים נאך וואס די ישיבה איז געצווינגען געווארן זיך צו שליסן, איז דער נייטרער רב'ס זון ר' [[שלום משה הלוי אונגאר]] שוין צוריק אנגעקומען קיין נייטרא, און האט באלד מיטן צוריקקער ווידער ערעפנט די נייטרא ישיבה.		באלד אין חודש אייר [[תש"ה]], קארגע אכט חדשים נאך וואס די ישיבה איז געצווינגען געווארן זיך צו שליסן, איז דער נייטרער רב'ס זון ר' [[שלום משה הלוי אונגאר]] שוין צוריק אנגעקומען קיין נייטרא, און האט באלד מיטן צוריקקער ווידער ערעפנט די נייטרא ישיבה.

	עטליכע חדשים שפעטער זעענדיג אז אין נייטרא וועט מען שוין קיין אידישקייט נישט קענען ווידער איינפלאנצן, האט ער באשלאסן זיך צו קערן אויף [[ניו יארק]] אויפן רוף פון ר' [[רבי מיכאל בער ווייסמאנדל]] און נאך עטליכע פריערדיגע נייטרא תלמידים.		עטליכע חדשים שפעטער זעענדיג אז אין נייטרא וועט מען שוין קיין אידישקייט נישט קענען ווידער איינפלאנצן, האט ער באשלאסן זיך צו קערן אויף [[ניו יארק]] אויפן רוף פון ר' [[רבי מיכאל בער ווייסמאנדל]] און נאך עטליכע פריערדיגע נייטרא תלמידים.

	עס איז וויכטיג אנצומערקן אז יארן פארן קריג האט דער נייטרער רב הרב [[רבי שמואל דוד אונגאר]] געהאט א דיון צו ער זאל אננעמען דאס רבנות שטעלע אין נייטרא און איבערלאזן טירנוי, האט ער זיך דאן אנגערופן צו ~~איינער פון די שטוב לייט~~ "~~איך פיל~~ אז עס וועט קומען א צייט וואס אין גאנץ אייראפע וועט נישט זיין קיין תורה און נאר אין נייטרא וועט זיין תורה", און די ווערטער זענען טאקע ~~וואהר~~ געקומען אין די שווערע יארן פון תש"ב ביז תש"ד ווען איבעראל האט מען שוין אהיימגעשיקט די ישיבה לייט צו זייערע וואוין ערטער און נאר אין נייטרא האט מען נאך ממשיך געווען מיט די סדרי הישיבה.		עס איז וויכטיג אנצומערקן אז יארן פארן קריג האט דער נייטרער רב הרב [[רבי שמואל דוד אונגאר]] געהאט א דיון צו ער זאל אננעמען דאס רבנות שטעלע אין נייטרא און איבערלאזן טירנוי, האט ער זיך דאן אנגערופן צו זיין איידעם רבי מיכאל בער ווייסמאנדל "מיין הארץ זאגט מיר אז עס וועט קומען א צייט וואס אין גאנץ אייראפע וועט נישט זיין קיין תורה און נאר אין נייטרא וועט זיין תורה, און איך וויל דעמאלס דארט זיין", און די ווערטער זענען טאקע צושטאנד געקומען אין די שווערע יארן פון תש"ב ביז תש"ד ווען איבעראל האט מען שוין אהיימגעשיקט די ישיבה לייט צו זייערע וואוין ערטער און נאר אין נייטרא האט מען נאך ממשיך געווען מיט די סדרי הישיבה.

	== די ישיבה אין גלות ==		==די ישיבה אין גלות==

	אזוי ווי אין סלאוואקיי האט מען נישט געקענט בלייבן, צוליב די קאמוניזם וואס האט איבערגענומען די גאנצע ווירטשאפט, האט די ישיבה זיך אויפגעהויבן אין געגאנגען אין [[גלות]] מיטן ציל אנצוקומען קיין [[אמעריקע]].		אזוי ווי אין סלאוואקיי האט מען נישט געקענט בלייבן, צוליב די קאמוניזם וואס האט איבערגענומען די גאנצע ווירטשאפט, האט די ישיבה זיך אויפגעהויבן אין געגאנגען אין [[גלות]] מיטן ציל אנצוקומען קיין [[אמעריקע]].
שורה 24:		שורה 24:
	די ערשטע סטאנציע איז געווען אין דער [[שטאט]] [[ווערסיי]], [[פראנקרייך]], דארטן האט זיך די ישיבה אויפגעהאלטן פאר א תקופה.		די ערשטע סטאנציע איז געווען אין דער [[שטאט]] [[ווערסיי]], [[פראנקרייך]], דארטן האט זיך די ישיבה אויפגעהאלטן פאר א תקופה.

	== די ישיבה קומט אן קיין אמעריקע ==		==די ישיבה קומט אן קיין אמעריקע==


			===וויליאמסבורג די ערשטע סטאנציע פון דער ישיבה===

	~~=== וויליאמסבורג די ערשטע סטאנציע פון דער ישיבה ===~~

			===סאמערוויל===
	=== סאמערוויל ===

	די ערשטע סטאנציע פון די ישיבה אינדרויסן פון שטאט איז געווען אין [[סאמערוויל]], דארטן האט זיך די ישיבה אויפגעהאלטן אויף איין יאר, אנצינד רעדט מען פון שנת [[תש"ז]].		די ערשטע סטאנציע פון די ישיבה אינדרויסן פון שטאט איז געווען אין [[סאמערוויל]], דארטן האט זיך די ישיבה אויפגעהאלטן אויף איין יאר, אנצינד רעדט מען פון שנת [[תש"ז]].
שורה 39:		שורה 38:
	דער סאטמארער רב איז דארטן למעשה פארבליבן דעם גאנצן זומער, און ער איז ערשט צוריק געפארן אויף די ימים נוראים אין שטאט אריין.		דער סאטמארער רב איז דארטן למעשה פארבליבן דעם גאנצן זומער, און ער איז ערשט צוריק געפארן אויף די ימים נוראים אין שטאט אריין.

	=== סאמערוויל ארבעט זיך נישט אויס ===		===סאמערוויל ארבעט זיך נישט אויס===
	ווייל ס'איז נאר געווען א געדינגענע פלאץ		ווייל ס'איז נאר געווען א געדינגענע פלאץ, און צוליב אנטיסעמעטיזם פון די שכנים.

	=== דער יישוב אין מאונט קיסקא ===		===דער יישוב אין מאונט קיסקא===
	די ישיבה האט זיך אריבערגעצויגן קיין מאונט קיסקא צום [[נייטרא יישוב]] אין יאר תש"ח.		די ישיבה האט זיך אריבערגעצויגן קיין מאונט קיסקא צום [[נייטרא יישוב]] אין יאר תש"ח.

	די ישיבה האט פארמאגט אירע גרויסע ראשי ישיבות:		די ישיבה האט פארמאגט אירע גרויסע ראשי ישיבות:

	* [[רבי שמואל דוד אונגאר]] בעל נאות דשא		*[[רבי שמואל דוד אונגאר]] בעל נאות דשא
	* רבי חיים [[רבי מיכאל בער ווייסמאנדל]]		*רבי חיים [[רבי מיכאל בער ווייסמאנדל]]
	* [[רבי שלום משה הלוי אונגאר]] בעל משאת משה, דער נייטרא רב		*[[רבי שלום משה הלוי אונגאר]] בעל משאת משה, דער נייטרא רב
	* רבי יעקב הארנשטיין		*רבי יעקב הארנשטיין
	רבי יצחק זאב מאיער, בעל מהרש"א הארוך		רבי יצחק זאב מאיער, בעל מהרש"א הארוך
	[[רבי יונה פארסט]], לאנגיעריגע ראש ישיבה		[[רבי יונה פארסט]], לאנגיעריגע ראש ישיבה
שורה 60:		שורה 59:
	רבי יוסף עמרם ווייסמאנדל ז"ל א זון פון [[רבי מיכאל בער ווייסמאנדל]]		רבי יוסף עמרם ווייסמאנדל ז"ל א זון פון [[רבי מיכאל בער ווייסמאנדל]]
	[[רבי אברהם שאהר]]		[[רבי אברהם שאהר]]
	* [[רבי מאיר צוויבל]]		*[[רבי מאיר צוויבל]]

	== די ישיבה היינט ==		==די ישיבה היינט==
	אזוי ווי די ישיבה איז געפירט געווארן דורך צוויי משפחות, איז שפעטער אויסגעקומען אז עס איז צוטיילט געווארן אין צוויי באזונדערע ישיבות. איינע פון די היינטיגע ישיבות איז אנגעפירט דורך היינטיגן נייטרא רב, [[רבי שמואל דוד הלוי אונגאר]], אין די צווייטע איז אנגעפירט דורך ר' מיכאל בער, אן אייניקל פונם אלטן ראש ישיבה [[רבי מיכאל בער ווייסמאנדל]].		אזוי ווי די ישיבה איז געפירט געווארן דורך צוויי משפחות, איז שפעטער אויסגעקומען אז עס איז צוטיילט געווארן אין צוויי באזונדערע ישיבות. איינע פון די היינטיגע ישיבות איז אנגעפירט דורך היינטיגן נייטרא רב, [[רבי שמואל דוד הלוי אונגאר]], אין די צווייטע איז אנגעפירט דורך ר' מיכאל בער, אן אייניקל פונם אלטן ראש ישיבה [[רבי מיכאל בער ווייסמאנדל]].

באַניצער:כהן שמח

כהן שמח — Sun, 31 May 2026 22:57:35 GMT

באניצער קאנטע כהן שמח איז געשאפן געווארן

באַניצער:מענדל אבראהאם

מענדל אבראהאם — Sun, 31 May 2026 19:15:50 GMT

באניצער קאנטע מענדל אבראהאם איז געשאפן געווארן

באַניצער:אתקינו סעודתא

אתקינו סעודתא — Sun, 31 May 2026 15:49:58 GMT

באניצער קאנטע אתקינו סעודתא איז געשאפן געווארן

דרעפט:רבי ניסן חיים מרדכי ראזנבוים

למאי נ"מ — Sun, 31 May 2026 15:15:19 GMT

אריינפיר: פארברייטערט

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 15:15, 31 מאי 2026
שורה 1:		שורה 1:
	{{דעסקריפציע\|רבי פון קרעטשניף כפר אתא אין ירושלים}}		{{דעסקריפציע\|רבי פון קרעטשניף כפר אתא אין ירושלים}}
	'''רבי ניסן חיים מרדכי ראזנבוים''' (געבוירן חשון [[ה'תשמ"ב]]) איז דער [[קרעטשניף]] [[כפר אתא]] רבי, וועלכער וואוינט אין [[ירושלים]].		'''רבי ניסן חיים מרדכי ראזנבוים''' (ווערט גערופן ב[[לשון חיבה]]: '''ר' מרדכי'לע'''. געבוירן חשון [[ה'תשמ"ב]]) איז דער [[קרעטשניף]] [[כפר אתא]] רבי, וועלכער וואוינט אין [[ירושלים]].

	== ביאגראפיע ==		== ביאגראפיע ==

באַניצער:האס גלוט

למאי נ"מ — Sun, 31 May 2026 15:00:05 GMT

???????

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 15:00, 31 מאי 2026
שורה 1:		שורה 1:
	יא יא לחיים!!!😊👍🥙		יא יא לחיים!!!😊👍🥙

	~~{{באַניצער:למאי נ"מ}}~~

באַניצער שמועס:האס גלוט

למאי נ"מ — Sun, 31 May 2026 14:59:24 GMT

?: נייע אפטיילונג

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 14:59, 31 מאי 2026
שורה 1:		שורה 1:
	די גאנצע עוילם זאישט שיטל		די גאנצע עוילם זאישט שיטל

			== ? ==

			העי, וואס דארף דאס מיינען? דו האסט פשוט קאפירט די אינהאלט פון מיין בלאט צו דיינ'ס?! פארוואס? [[באַניצער:למאי נ"מ\|למאי נ"מ]] ([[באַניצער שמועס:למאי נ"מ\|שמועס]]) 14:59, 31 מאי 2026 (UTC)

המכלול:פידבעק אויף ארטיקלען

172.69.128.172 — Fri, 29 May 2026 16:01:14 GMT

טעות חמורה: נייע אפטיילונג

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 16:01, 29 מאי 2026
שורה 35:		שורה 35:

	פארלאנגט מער פרטים און שטערקערע אפהאנדלונג [[באַזונדער:בײַשטײַערונגען/162.158.63.22\|162.158.63.22]] 18:48, 26 מאי 2026 (UTC)		פארלאנגט מער פרטים און שטערקערע אפהאנדלונג [[באַזונדער:בײַשטײַערונגען/162.158.63.22\|162.158.63.22]] 18:48, 26 מאי 2026 (UTC)

			== טעות חמורה ==

			ראו בויקיפדיה העברית בדף השיחה [[באַזונדער:בײַשטײַערונגען/172.69.128.172\|172.69.128.172]] 16:01, 29 מאי 2026 (UTC)

רוי:ירושלים

יוסף — Wed, 27 May 2026 02:15:20 GMT

זענען וואס איך קען פון די מציאות

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 02:15, 27 מאי 2026
שורה 102:		שורה 102:

	===אויטאבוסן===		===אויטאבוסן===
	פון די 1930ער יארן זענען די יידישע אויטאבוסן אין ירושלים געווען געפירט דורך דער "המקשר" געזעלשאפט, ביז דער [[זעקסטאגיגע מלחמה\|זעקסטאגיגער מלחמה]]. היינט פירט [[אגד]] די אויטאבוס דינסט אין ירושלים. פון דער [[ירושלים צענטראלע אויטאבוס סטאנציע]] קען מען אנקומען צו רוב פלעצער אין לאנד. אגד און [[דן]], און נאך פארשידענע געזעלשאפטן, פירן טויזנטער פאסאזשירן, פון און צו ירושלים.		פון די 1930ער יארן זענען די יידישע אויטאבוסן אין ירושלים געווען געפירט דורך דער "המקשר" געזעלשאפט, ביז דער [[זעקסטאגיגע מלחמה\|זעקסטאגיגער מלחמה]]. היינט פירט [[אגד]] און [[סופרבוס]] און [[אקסטרה]] די אויטאבוס דינסט אין ירושלים. פון דער [[ירושלים צענטראלע אויטאבוס סטאנציע]] קען מען אנקומען צו רוב פלעצער אין לאנד. אגד און [[דן]], און נאך פארשידענע געזעלשאפטן, פירן טויזנטער פאסאזשירן, פון און צו ירושלים.

	[[טעקע:JRSostcentrale048 (3).jpg\|קליין\|220px\|אויטאבוס סטאנציע אין סולטאן סוליימאן גאס אין מזרח ירושלים]]		[[טעקע:JRSostcentrale048 (3).jpg\|קליין\|220px\|אויטאבוס סטאנציע אין סולטאן סוליימאן גאס אין מזרח ירושלים]]
שורה 110:		שורה 110:

	===באנען===		===באנען===
	און ירושלים געפונט זיך די ~~[[מלחה~~ באן סטאנציע]], ~~און די [[תנכישע זאא באן סטאנציע]].~~ די באן רייזע קיין [[תל אביב]] געדויערט אומגעפער ~~א שעה און פופציג~~ מינוט~~, וועגן דעם איז די באן נישט אנגענעם פאר פאסאזשירן.~~		און ירושלים געפונט זיך די באן סטאנציע אויף די יפו גאס, די באן רייזע קיין [[תל אביב]] געדויערט אומגעפער 25 מינוט.

	[[מדינת ישראל באנען]] בויט דעריבער א נייע באן סטאנציע, קעגן איבער דער אויטאבוס סטאנציע אויף [[יפו גאס]], וואס וועט פארקורצן דעם וועג פון ירושלים קיין תל אביב, צו א האלבע שעה.

	~~זייט 19טן אויגוסט 2011 פארט דער טראמוויי אויף דער [[ירושלים לייכטע באנען\|רויטער ליניע]]~~.

	===שאסייען===		===שאסייען===
שורה 202:		שורה 198:
	*[http://idfarchives.bloger.co.il/230557/ נא להכיר הקו העירוני שחילק את ירושלים עד 1967 בלוג "מאוצרות ארכיון צה"ל ומעהב"ט"]		*[http://idfarchives.bloger.co.il/230557/ נא להכיר הקו העירוני שחילק את ירושלים עד 1967 בלוג "מאוצרות ארכיון צה"ל ומעהב"ט"]

	== רעפערענצן ==		==רעפערענצן==
	{{רעפערענצן}}		{{רעפערענצן}}

דרעפט:חברון

יוסף — Wed, 27 May 2026 00:10:52 GMT

באקאנטע ערטער אין שטאט: אינערליכע לינקס

זעט די חילוקים

דרעפט:חברון

יוסף — Tue, 26 May 2026 22:52:24 GMT

געשאַפן בלאַט מיט '{{דרעפט}}  ==חברון== '''חברון''' (אַראַביש: الخليل אַל־כאַליל) איז איינע פון די פיר הייליגע שטעט אין ארץ ישראל. היינט זענען דאָרט פּלאַצירט בעיקר אראבער, אבער אידן קומען אסאך אהין פון איבעראָל. חברון האט אויך געהייסן "עיר הא...'

נייער בלאַט

{{דרעפט}}

==חברון==
'''חברון''' (אַראַביש: الخليل אַל־כאַליל) איז איינע פון די פיר הייליגע שטעט אין ארץ ישראל. היינט זענען דאָרט פּלאַצירט בעיקר אראבער, אבער אידן קומען אסאך אהין פון איבעראָל. חברון האט אויך געהייסן "עיר האבות" וויבאלד אין חברון ליגן אין מערת המכפלה באַגראָבן אברהם יצחק און יעקב וועלכע זענען גערעכנט ווי די "אבות" פונעם אידישען פאָלק, און שרה רבקה און לאה וועלכע זענען גערעכנט ווי די "אמהות" פונעם אידישען פאָלק. אויך אדם און חוה ליגן באַגראָבן אין די מערת המכפלה.

==נאמען פון שטאט==
לויט די פארשער, שטאמט דער נאמען "חברון" פון דעם שמיטישן שורש ח־ב־ר, וואס זיין באדייט אין לשון הקודש און אין אמורא'איש איז "זיך פארבינדן", "זיך פאראייניגן" אדער "צונויפקומען" (ווי די ווערטער 'חבר' און 'חברה').

אין דער אראבישער שפראך ווערט די שטאט גערופן "אל-ח'ליל" (الخليل), נאך דעם טיטול פון אברהם אבינו, וואס ווערט אנגערופן אין די ארטיגע טראדיציעס "ח'ליל אללה" (דער פריינד אדער באליבטער פונעם באשעפער). דער אראבישער נאמען איז למעשה א דירעקטער איבערזעצונג פונעם באדייט פונעם העברעאישן נאמען "חברון", וואס מיינט א חבר אדער א נאענטער פארבונדנער.

==געאגראפיע==
חברון געפינט זיך אין די הרי יהודה, ארום 35 קילאמעטער דרום פון ירושלים. די שטאט ליגט ביי א הויך פון ארום 927 מעטער איבערן אינטערנאציאנאלן ים פלאך (פני הים), אינמיטן דעם ראיאן פון הר חברון וואס איז א חלק פון די הרי יהודה.

ארום א קילאמעטער צפון פון חברון געפינט זיך דאס שטעטל חלחול. מזרח-זייט, ממש דערנעבן און צוגעבונדן צו חברון, ליגט דאס יידישע שטעטל קרית ארבע, און ארום 8 קילאמעטער ווייטער צו מזרח געפינט זיך דאס אראבישע שטעטל בני נעים. אנדערע ארומיגע יישובים זענען: דורא (ארום 7 קילאמעטער דרום-מערב), תפוח (פון מערב-זייט), און דאס דארף בית כאחיל (ארום 7 קילאמעטער צפון-מזרח).

חברון איז די הויפטשטאט פונעם חברון דיסטריקט (נפת חברון) – דער גרעסטער דיסטריקט אין די שטחים פון דער פאלעסטינער אויטאריטעט אין יהודה ושומרון, וואס זיין באפעלקערונג האט געציילט ארום 730 טויזנט איינוואוינער (אין יאר 2016).

געגנטן און קווארטלען
די אלט-אראבישע שטאט (העיר העתיקה) פון חברון ציילט זיך 13 היסטארישע געגנטן:
אל-קלעה (القلعة)
אל-ח'דמה (الخدمة)
אל-מדרסה (المدرسة)
אל-מחתסבין (المحتسبين)
א-סואכנה (السواكنة)
אל-עקאבה (العקابة)
אל-קזאזין (القزازين)
אל-חושיה (الحوشية)
בני דאר (بني דאר)
אל-משארקה (المشارقة)
שיח' עלי אל-בכאה (حارة الشيخ علي البكاء)
אל-אכראד (الاكراد)
קיטון (قيطون)

צווישן די מאדערנע און נייערע געגנטן פון דער שטאט ציילן זיך: עין סארה (عين سارة), ואדי תפאח (וادي التفاح), א-ראמה (حي الرامة), קיזון (قيزون), נמרה (نمرة), חרם א-ראמה (בئر حرم الرامة), ואדי אל-הריה (وادي الهرية), אל-ג'אמעה (الجامعة - דעם אוניווערסיטעט געגנט), א-שעאבה (الشعابة), עין בני סלים (عين بني سليم), און ראס אל-ג'ורה (رأس الجورة).

==חברון אין מקרא און אין מדרש==
'''גרינדונג און נאמען'''
אין מקרא (במדבר יג, כב) ווערט דערציילט אז די שטאט חברון איז געבויט געווארן זיבן יאר איידער די שטאט צוען אין מצרים. די גמרא (סוטה לד ע"ב) ערקלערט אבער אז מען דארף דאס נישט פארשטיין כפשוטו, נאר דער פירוש איז אז חברון איז געווען זיבן מאל מער אויסגעצייכנט און פרוכטבאר ווי צוען.

אין אנפאנג האט די שטאט געהייסן "קרית ארבע". אין דער גמרא און אין די מדרשים ווערן געברענגט פארשידענע טעמים פארוואס זי האט געהייסן "ארבע". דער מדרש (בראשית רבה נח, ד) פירט אויס א סיכום פון די טעמים:

פיר נעמען זענען איר געגעבן געווארן: אשכול, ממרא, קרית ארבע, חברון. און פארוואס רופט מען איר קרית ארבע?

ווייל עס האבן דארט געוואוינט פיר צדיקים: ענר, אשכול, ממרא, און אברהם.

ווייל עס האבן זיך דארט געמל'ט פיר צדיקים: אברהם, ענר, אשכול, און ממרא.

ווייל עס זענען דארט באגראבן פיר צדיקים - אבות העולם: אדם הראשון, אברהם, יצחק, און יעקב.

ווייל עס זענען דארט באגראבן פיר אמהות: חוה, שרה, רבקה, און לאה.

אויפן נאמען פון אירע פיר בעלי בתים (די ענקים): ענק און זיינע דריי זין.

רבי עזריה זאגט: ווייל פון דארט איז ארויס אברהם אבינו וועלכע האט נאכגעהאקט נאך פיר קעניגן (מלכיות קוזמוקרטורין).

ווייל זי איז צעטיילט געווארן אין די גורלות צו פיר חלקים: ערשט צו יהודה, דערנאך צו כלב, דערנאך צו די לויים, און דערנאך צו די כהנים.

ווייל זי איז איינע פון די פיר שוואכסטע (קרקע זיבורית) פלעצער אין ארץ ישראל (לויט רבי יצחק: דור, נפת דור, תמנת סרח, און חברון. לויט די רבנן: דנה, קרית סנה, תמנת סרח, און חברון).

דער טעם אז עס זענען דארט באגראבן פיר פארפעלקער (אדם און חוה, אברהם און שרה, יצחק און רבקה, יעקב און לאה) ווערט אויך דערמאנט אין דער גמרא (עירובין נג ע"א).

רש"י (יהושע יד, טו) ברענגט צוויי פירושים אויפן נאמען "קרית ארבע": דער ערשטער פירוש איז אז דאס איז אויפן נאמען פון א מענטש וואס האט געהייסן "ארבע", וואס ער איז געווען דער פאטער פון די דריי ענקים: אחימן, ששי, און תלמי. דער צווייטער פירוש איז אז דער ארט האט געהייסן "ארבע" ווייל דארט האבן געוואוינט די פיר ענקים – דער פאטער צוזאמען מיט זיינע דריי זין.

אין מדרש זוטא (שיר השירים) ווערט געברענגט א קאמבינאציע פון די טעמים, אז "קרית ארבע" מיינט די קרי"ה (שטאט) פון די פיר גיבורים: ענר, אשכול, ממרא, און אברהם יצחק ויעקב (וואס ווערן פאררעכנט אלס איין גרופע), און דער פסוק "האדם הגדול בענקים" מיינט אדם הראשון און די דריי אבות וואס זענען אנגערופן געווארן "גדולים".

די שטאט חברון ווערט אין דער תורה אויך אנגערופן מיטן נאמען "ממרא".

אין דער תקופה פון די אבות
אברהם אבינו האט געוואוינט א לאנגע צייט אין חברון (בראשית יג). ער האט דארט אפגעקויפט די מערת המכפלה און דעם ארומיגן פעלד פון עפרון החיתי (בראשית כג) כדי צו באגראבן זיין ווייב שרה אמנו. שפעטער איז ער אליין דארט באגראבן געווארן, און נאך אים זענען דארט געלייגט געווארן יצחק און רבקה, און יעקב און לאה (בראשית מט).

אויך יצחק אבינו האט געוואוינט אין חברון (בראשית לה). יעקב אבינו איז ביים סוף פון זיין רייזע צוריק פונעם פעלד פון לבן אין חרן צוריקגעקומען וואוינען נעבן זיין פאטער אין חברון. צוליב דעם וואס די דריי אבות האבן דארט געוואוינט און זענען דארט באגראבן, ווערט חברון אנגערופן דורכאויס די דורות "עיר האבות" (די שטאט פון די אבות).

אייננאמע און די תקופה פון די שופטים און מלכים
ארום א יאר און צוויי חדשים נאך יציאת מצרים, זענען די שנים עשר המרגלים (די צוועלף שפיאנען) אנגעקומען קיין חברון (במדבר יג).

שפעטער, ביי דעם אייננאמע פון ארץ ישראל, איז די שטאט איינגענומען געווארן דורך יהושע בן נון בעת זיין מלחמה קעגן די פיר קעניגן פון דרום. דער קעניג פון חברון, הוהם, איז געהרגעט געווארן און די שטאט איז אינגאנצן חרוב געווארן (יהושע י). אויך די ענקים וואס האבן דארט געוואוינט זענען פארניכטעט געווארן דורך יהושע און כלב בן יפונה (יהושע יא; טו).

די שטאט איז געפאלן אינעם חלק פון שבט יהודה. לויטן גורל וואס איז געווארפן געווארן אינעם משכן שילה, איז די שטאט חברון אליין געגעבן געווארן פאר די כהנים אלס איינע פון די 13 ערי כהנים, און זי איז אויך דערקלערט געווארן אלס א עיר מקלט (א שטאט פון אנטלויפן פאר א רוצח בשוגג). די ארומיגע פעלדער און דערווייטערטע חצרים זענען געגעבן געווארן פאר כלב בן יפונה אלס ירושה (יהושע כא).

חברון איז געווען די שטאט וואו דוד המלך איז געקרוינט געווארן אלס קעניג, און זי איז געווען זיין ערשטע הויפטשטאט. דוד האט געקעניגט אין חברון זיבן יאר (שמואל ב, ב; ה), ביז ער האט איינגענומען ירושלים פון די יבוסים און אהין איבערגעפירט די הויפטשטאט פון מלכות ישראל. שפעטער האט זיין זון אבשלום אויסגעקליבן דייקא חברון אלס דעם ארט וואו אנצוהייבן זיין מרד קעגן זיין פאטער דוד (שמואל ב, טו). נאך דעם דאזיגן מרד, ווערט חברון מער נישט דערמאנט אלס א הויפט ארט אין די תנ"ך געשיכטעס.

לאנדווירטשאפט אין מדרש
אין מדרש ווערט דערמאנט, אז חברון איז געווען דער שוואכסטער און שווערסטער ראיאן אין ארץ ישראל פאר לאנדווירטשאפט (חקלאות), ווייל דער באדן איז דארט געווען פול מיט שטיינער און פעלזן (טרשים). דערפאר האט מען שוין אין די צייטן פון תנ"ך באשטימט דעם דאזיגן ארט ספעציעל פאר קבורת מתים.
רמב"ן איז געווען אין חברון אין יאר ה'ל'.

אין יאר ה'ע"ב האט אישתורי הפרחי באזוכט חברון און ער דערמאנט דאס אלטע בית עולם דארט.

ביזן יאר ה'תרפ"ט איז געווען אין חברון א יידישע קהילה, אבער אין תרפ"ט איז פארגעקומען דארט די באוואוסטטע תרפ"ט ראיאטן, ווען 67 אידן זענען אומגעברענגט געווארן, דורך די צעיושטע מאסן, דער בריטישער מאנדאט, האט דעמאלט עוואקואירט די רעשטלעך אידן, וואס האבן איבערגעלעבט די פאגראם.

היינט איז דא א קליינע אידישע קהילה אין חברון, עס וואוינען דארט עטליכע אידן רובם ככולם מתנחלים פון די כהנא'ניסטן, ווי ברוך מרזל, בנצי גופשטיין, און נאך. פון די באקאנטע פיגורן אין דער היסטאריע פון חברון, איז געווען ברוך גאלדשטיין ע"ה ה' ינקום דמו, וואס איז געווען א דאקטאר אין קרית ארבע, און האט זיך נוקם געווען אויף די פילע רציחות קעגן אידן, און איז אומגעקומען אויפן ארט אין היכל יצחק אינעם מערת המכפלה.

דאס איז א פילער און רייכער קוואל פון היסטארישע און פאקטישע אינפארמאציע. כדי דאס צו פארוואנדלען אין אן ענציקלאפעדישן ארטיקל פאר המכלול, דארפן מיר עס איבערארבעטן אויף אן אביעקטיוון און נייטראלן טאן (נישט אלס א "טוריסטן-גייד" וואס רעדט צום לעזער, נאר אלס היסטארישע באריכטן), עס צוטיילן אויף קלארהייט מיט קעפלעך, און אויסרייניגן עטליכע קליינע טעותים אדער פאמיליארע אויסדרוקן.

דא איז א פארשלאג פאר א פולשטענדיגן, אויסגעארבעטן ארטיקל גרייט פאר המכלול:

==בית הכנסת אברהם אבינו (חברון)==
בית הכנסת אברהם אבינו איז אן אלטע היסטארישע שול וואס געפינט זיך אין דעם אלטן אידישע קווארטל אין דער שטאט חברון. די שול איז געגרינדעט געווארן איבער 450 יאר צוריק דורך יידן וועלכע זענען ארויסגעטריבן געווארן פון שפאניע, און זי האט געדינט אלס דער צענטער פון דער ספרדישער קהילה אין חברון במשך הונדערטער יארן, ביז זי איז חרוב געווארן אין די שוידעליכע תרפ"ט פרוגרום. נאך דער באפרייאונג פון חברון אין יאר תשכ"ז, איז די שול צוריק אויפגעבויט געווארן אויף איר ארגינעלן ארט.

==היסטאריע און גרינדונג==
די שול איז געגרינדעט געווארן אינמיטן דעם 16טן יארהונדערט (ארום הונדערט יאר נאך דעם גירוש שפאניע) דורך פליטים וואס זענען ארויף קיין ארץ ישראל און זיך באזעצט אין חברון. די שול איז געבויט געווארן אינמיטן דעם אלטן יידישן קווארטל, וואס איז שוין געווען עקזיסטירט הונדערטער יארן פריער.

במשך די דורות איז די שול געווען דער גייסטיגער און קהילתישער צענטער פאר די אידן אין חברון. צווישן די גרויסע חכמים און מקובלים וואס האבן דארט געדאווענט און געלערנט, ציילן זיך:

דער חסד לאברהם (רבי אברהם אזולאי)
דער מלאכת שלמה (רבי שלמה עדני)
דער ראשית חכמה (רבי אליהו די וידאש)
די טירן און די ספרי תורה פון עזה
אין יאר תקנ"ט (1799), ווען די ארמיי פון נאפאלעאן האט אינוואדירט דאס לאנד און איינגענומען די שטאט עזה, זענען די אידן פון עזה אנטלאפן קיין חברון. זיי האבן מיטגעברענגט מיט זיך דעם ארון קודש און די ספרי תורה פון זייער קהילה. ארום 40 יאר שפעטער, האבן זיי אויך אריבערגעברענגט די הערליכע ארטיסטישע טירן פון דער שול אין עזה און זיי אריינגעשטעלט אין די אברהם אבינו שול. די טירן זענען שפעטער פארברענט געווארן דורך די אראבער אין די פרעות פון תרפ"ט.

==דער מקור פארן נאמען און די מעשה פונעם מנין==
דער נאמען "אברהם אבינו שול" שטאמט פון א באקאנטער היסטארישער מעשה, וואס ווערט געברענגט אינעם ספר "עמק המלך" (פון דעם מקובל רבי נפתלי הרץ בכרך, געדרוקט אין יאר ת"ח - 1648) אין דער הקדמה.

לויט דער דערציילונג, אין יאר ה'ש"ע (1610), איז אויסגעבראכן א מגפה אין חברון, און ערב יום כיפור זענען בלויז געבליבן נייין אידן אין דער שטאט – איינער ווייניגער פון א מנין. קורץ פארן אנהייב פונעם הייליגן טאג, האבן זיי באמערקט אן אומבאקאנטן עלטערן איד וואס איז געגאנגען אין גאס, און אים איינגעלאדנט צו דאווענען מיט זיי, וואס האט זיי געברענגט א גרויסע שמחה.

מוצאי תענית, האבן די מתפללים געווארפן א גורל ווער עס זאל האבן די זכיה צו מאכן הבדלה פארן גאסט. דער חזן האט געווינען דעם גורל. דער חזן איז געגאנגען פאראויס צו זיין הויז און דער גאסט איז אים נאכגעגאנגען, אבער ווען דער חזן האט זיך אויסגעדרייט ביי דער טיר, איז דער גאסט פלוצים פארשוואונדן געווארן. דער חזן האט ארומגעזוכט איבער די גאסן אבער אן ערפאלג. ער איז אהיימגעקומען זייער צובראכן וואס ער האט נישט גיגיבן דעם אלטן איד צו עסן.

יענע נאכט איז אברהם אבינו געקומען צום חזן אין א חלום און אים אנטפלעקט אז ער אליין איז געווען דער גאסט וואס האט משלים געווען דעם מנין, ווייל ער האט געזען דעם צער פון די אידן אין חברון. זינט דעמאלט איז די שול גערופן געווארן אויף זיין נאמען.

הלכה'דיגע דיסקוסיע
דער גרויסער פוסק און מקובל דער חיד"א (רבי חיים יוסף דוד אזולאי) דיסקוטירט די מעשה אין זיינע ספרים (ברכי יוסף, אורח חיים סימן נה), און פרעגט וויאזוי א נפטר קען משלים זיין א מנין, וויבאלד די הלכה זאגט "במתים חפשי" – אז א מת איז פטור פון די מצוות און קען נישט מוציא זיין אנדערע. דער חיד"א ברענגט א ראיה פונעם ש"ס (מסכת כתובות) אז רבינו הקדוש פלעגט קומען יעדן ערב שבת נאך זיין פטירה און מאכן קידוש פאר זיין משפחה, און שטיצט זיך אויפן ספר חסידים אז "צדיקים במיתתן קרויים חיים", און דערפאר האט אברהם אבינו געקענט פאררעכנט ווערן פאר א מנין.

חורבן און ווידעראויפבוי
ביי די בלוטיגע מארד-פרעות פון תרפ"ט (1929), האבן די אראבישע איינוואוינער חרוב געמאכט דעם גאנצן יידישן קווארטל. די שול איז אינגאנצן רואינירט געווארן. טראץ דעם גרויסן חורבן, האבן אידן מצליח געווען צו ראטעווען עטליכע ספרי תורה פון דער שול און זיי אריבערברענגען קיין ירושלים.

נאך דער זעקס-טאגיקער קריג אין תשכ"ז (1967), ווען אידן זענען צוריקגעקומען קיין חברון, האבן זיי געפונען דעם ארט פונעם בית המדרש פארוואנדלט אין א שטאל פאר ציגן און אייזלען, און לעבן דעם איז אויפגעשטעלט געווארן אן פובליק בית הכסא.

א יידישער אימיגראנט פון רוסלאנד, פראפעסאר בן ציון טבגר, האט זיך אריינגעווארפן מיט א געוואלדיגער מסירות נפש צוריקצובעטן דעם קדושה פונעם ארט. ער האט אנגעהויבן גראבן, רייניקן און אפקערן דעם שטח מיט די אייגענע הענט, טראץ דעם וואס די מיליטערישע רעגירונג האט דאס דעמאלט נישט ערלויבט און ער איז אפילו ארעסטירט געווארן עטליכע מאל פאראן דאס אריינגיין דארט.

נאך א לאנגן קאמף האט מען ערהאלטן די נויטיגע דערלויבענישן, און די שול איז רעקאנסטרואירט און צוריק אויפגעבויט געווארן גענוי לויט די ארגינעלע פלענער און ארכיטעקטור. די ארגינעלע ספרי תורה וואס זענען געראטעוועט געווארן אין תרפ"ט זענען צוריקגעברענגט געווארן אהין. היינט צוטאגס געפינט זיך ארום דער שול א לעבעדיקער יידישער געגנט וואו עס וואוינען צענדליגער משפחות, און עס זענען פאראן פלענער אויפצובויען נאך דירות אויף די דערנעבנדיגע שטחים (ווי דער אלטער "סיטונאי מארקעט") וואס זענען גערויבט געווארן אין תרפ"ט.

בית הכנסת חב"ד (דער אשכנזישער בית מדרש)
ממש נעבן דער אברהם אבינו שול געפינט זיך די היסטארישע חב"ד שול.

אין יאר תקע"ז (1816) איז אנגעקומען די ערשטע גרופע פון אשכנזים חסידים קיין חברון. וויבאלד זיי האבן נישט געהאט קיין אייגענעם ארט פאר א בית מדרש, האבן זיי אפגעקויפט אדער געדונגען א צימער קאמפלעקס וואס האט געהערט צו דער ספרדישער קהילה רעכטס נעבן דער אלטער שול. דארט האבן זיי מייסד געווען די שול, וואס ווערט פאררעכנט אלס איינע פון די עלטסטע חב"ד שולן אין דער וועלט וואו עס עקזיסטירט נאך היינט א קבועים'דיגער מנין.

דער מיטעלער רבי פון חב"ד (רבי דובבער שניאורי) האט שטארק מעודד געווען זיינע חסידים זיך צו באזעצן דייקא אין חברון. צווישן די באקאנטע תושבים איז געווען זיין טאכטער, הרבנית מנוחה רחל סלונים און איר מאן הרב יעקב כולי סלונים, וועלכע האבן פירערשאפט געהאט איבער דער חב"ד קהילה אין שטאט און אויסגעשטעלט די שול אלס ארט פון תורה און חסד.

אזוי ווי דער גאנצער קווארטל, איז אויך די חב"ד שול חרוב געווארן ביזן גרונט אין די פרעות פון תרפ"ט, אבער זי איז איבערגעבויט און באנייט געווארן דורך דער יידישער קהילה אין יאר תשס"ה (2005).

די שול איז היסטאריש באקאנט אונטער עטליכע נעמען:

בית כנסת מנוחה רחל
בית כנסת אדמו"ר האמצעי
בית כנסת אברהם אבינו האשכנזי

פון המכלול: https://yi.hamichlol.org.il/רוי:חברון

==רעפערענצן==
{{רעפערענצן}}

רוי:חברון

יוסף — Tue, 26 May 2026 22:32:35 GMT

פאראכטן איין קליינע פראבלעם

@@ שורה 10: / שורה 10: @@
 ביזן יאר ה'תרפ"ט איז געווען אין חברון א יידישע [[קהילה]], אבער אין תרפ"ט איז פארגעקומען דארט די באוואוסטטע [[תרפ"ט ראיאטן]], ווען 67 אידן זענען אומגעברענגט געווארן, דורך די צעיושטע מאסן, דער [[בריטישער מאנדאט]], האט דעמאלט עוואקואירט די רעשטלעך אידן, וואס האבן איבערגעלעבט די [[פאגראם]].
-היינט איז דא א קליינע אידישע קהילה אין חברון, עס וואוינען דארט עטליכע אידן רובם ככולם [[מתנחלים]] פון די [[כהנא'ניסטן]], ווי [[ברוך מרזל]], [[בנצי גופשטיין]], [[איתמר בן גביר]], און נאך. פון די באקאנטע פיגורן אין דער היסטאריע פון חברון, איז געווען [[ברוך גאלדשטיין]] ע"ה ה' ינקום דמו, וואס איז געווען דער הויפט דאקטאר אין [[קרית ארבע]], און האט זיך נוקם געווען אויף די פילע רציחות קעגן אידן, און איז אומגעקומען אויפן ארט אין [[היכל יצחק]] אינעם [[מערת המכפלה]].
+היינט איז דא א קליינע אידישע קהילה אין חברון, עס וואוינען דארט עטליכע אידן רובם ככולם [[מתנחלים]] פון די [[כהנא'ניסטן]], ווי [[ברוך מרזל]], [[בנצי גופשטיין]], און נאך. פון די באקאנטע פיגורן אין דער היסטאריע פון חברון, איז געווען [[ברוך גאלדשטיין]] ע"ה ה' ינקום דמו, וואס איז געווען א דאקטאר אין [[קרית ארבע]], און האט זיך נוקם געווען אויף די פילע רציחות קעגן אידן, און איז אומגעקומען אויפן ארט אין [[היכל יצחק]] אינעם [[מערת המכפלה]].
 ==דרויסנדיגע לינקס==
-* [http://www.hebron.com/english/index.php חברון. קאם] פלעצער, בילדער, היסטאריע, און נייעס.
+*[http://www.hebron.com/english/index.php חברון. קאם] פלעצער, בילדער, היסטאריע, און נייעס.
 {{פרומע אידישע געגנטן}}

באַניצער:יוסף

יוסף — Tue, 26 May 2026 22:10:05 GMT

באניצער קאנטע יוסף איז געשאפן געווארן

המכלול:פידבעק אויף ארטיקלען

162.158.63.22 — Tue, 26 May 2026 18:48:16 GMT

קריסטל נאכט: נייע אפטיילונג

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 18:48, 26 מאי 2026
שורה 31:		שורה 31:

	יש לו בנלאק עם שם הספר שחיבר למרות היותו בחור בקמניץ על הבלנק כתוב שאול בוימאן פרצ'בע [[באַניצער:בצל צח\|בצל צח]] ([[באַניצער שמועס:בצל צח\|שמועס]]) 09:51, 12 מאי 2026 (UTC)		יש לו בנלאק עם שם הספר שחיבר למרות היותו בחור בקמניץ על הבלנק כתוב שאול בוימאן פרצ'בע [[באַניצער:בצל צח\|בצל צח]] ([[באַניצער שמועס:בצל צח\|שמועס]]) 09:51, 12 מאי 2026 (UTC)

			== קריסטל נאכט ==

			פארלאנגט מער פרטים און שטערקערע אפהאנדלונג [[באַזונדער:בײַשטײַערונגען/162.158.63.22\|162.158.63.22]] 18:48, 26 מאי 2026 (UTC)

רבי זיידא אליעזר זאב ראזנבוים

משה דייטש — Sun, 24 May 2026 17:38:27 GMT

משפחה: הוספה

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 17:38, 24 מאי 2026
שורה 53:		שורה 53:

	;זין		;זין
	*רבי נפתלי הירצקא יצחק, דער עלטסטער זון, איז באקרוינט געווארן אלס דער הויפט ממלא מקום אין ירושלים און בית שמש{{הערה\|{{כיכר השבת\|חיים רוזנבוים\|"יש ממשיך בקרעטשניף" {{!}} הבן הבכור הוכתר לאדמו"ר - הבן הצעיר הכתיר את כל אחיו לאדמו"רים\|hasidism/kretchnif-sigget-succession\|אויגוסט 27, 2025}}}}. איידעם פון רבי יהודה אליעזר דוד ניישלאס, אב"ד סערדהאלי. דער ~~הויפט צענטער פון דער חסידות איז~~ אריבער קיין ~~בית שמש~~.		*רבי נפתלי הירצקא יצחק, דער עלטסטער זון, איז באקרוינט געווארן אלס דער הויפט ממלא מקום אין ירושלים און בית שמש{{הערה\|{{כיכר השבת\|חיים רוזנבוים\|"יש ממשיך בקרעטשניף" {{!}} הבן הבכור הוכתר לאדמו"ר - הבן הצעיר הכתיר את כל אחיו לאדמו"רים\|hasidism/kretchnif-sigget-succession\|אויגוסט 27, 2025}}}}. איידעם פון רבי יהודה אליעזר דוד ניישלאס, אב"ד סערדהאלי. דער רבי האט זיך אריבער געצויגן קיין ירושלים.
	*רבי יחזקאל שרגא, רבי פון קרעטשניף סיגעט אין וויליאמסבורג.		*רבי יחזקאל שרגא, רבי פון קרעטשניף סיגעט אין וויליאמסבורג.
	*רבי ניסן חיים מרדכי, א ברעסלאווער משפיע. געקרוינט אלס אדמו"ר מקרעטשניף-כפר עטה, נאך דער שטאט וואו זיין זיידע האט געוואוינט. ער איז דבוק אין תורת רבי נחמן מברסלב און פארט קיין אומאן אויף ראש השנה{{הערה\|{{כיכר השבת\|חיים רוזנבוים\|ממשיך השושלת בקריית אתא ימריא עם חסידיו לאומן\|hasidism/kretshnif-rabbi-succession\|סעפטעמבער 4, 2025}}}}.		*רבי ניסן חיים מרדכי, א ברעסלאווער משפיע. געקרוינט אלס אדמו"ר מקרעטשניף-כפר עטה, נאך דער שטאט וואו זיין זיידע האט געוואוינט. ער איז דבוק אין תורת רבי נחמן מברסלב און פארט קיין אומאן אויף ראש השנה{{הערה\|{{כיכר השבת\|חיים רוזנבוים\|ממשיך השושלת בקריית אתא ימריא עם חסידיו לאומן\|hasidism/kretshnif-rabbi-succession\|סעפטעמבער 4, 2025}}}}.
	*רבי מאיר אריה לייב, איידעם ביי דעם שענדישאווער רבי, אדמו"ר אין בארא פארק.		*רבי מאיר אריה לייב, איידעם ביי דעם שענדישאווער רבי, אדמו"ר אין בארא פארק.
	*רבי יואל זוסמאן, איידעם ביי רבי חיים ברוך לייפער, האדמו"ר מ[[בישטינא]] און קרעטשניף ~~פון~~ [[קרית טאהש]], קאנאדע.		*רבי יואל זוסמאן, איידעם ביי רבי חיים ברוך לייפער, האדמו"ר מ[[בישטינא]] און [[קרית טאהש]], די רבי האט געעפנט א בית מדרש רז"א דאמונה קרעטשניף אין [[קרית טאהש]] קאנאדע.

	;איידימער		;איידימער

דרעפט שמועס:מערכת ברסלב

תנא קמא — Wed, 20 May 2026 19:07:51 GMT

תנא קמא האט אויסגעמעקט בלאט דרעפט שמועס:מערכת ברסלב נמחק יחד עם הדף המשויך עם הסיבה: אינהאלט געווען: "מערכת ברסלב, איז א האטליין וואס איז געשאפן געווארן דורך ברסלב'ע אינגעלייט וואס רעדן אידיש, געשטעלט אויף צו ברענגען קלארע שיעורים בתורת ברסלב אויף אידיש,"

דרעפט:מערכת ברסלב

תנא קמא — Wed, 20 May 2026 19:07:51 GMT

תנא קמא האט אויסגעמעקט בלאט דרעפט:מערכת ברסלב אינהאלט געווען: "מערכת ברסלב, איז א האטליין וואס איז געשאפן געווארן דורך ברסלב'ע אינגעלייט וואס רעדן אידיש, געשטעלט אויף צו ברענגען קלארע שיעורים בתורת ברסלב אויף אידיש,"

המכלול שמועס:איך ליצור דף חדש

י'הושע — Tue, 19 May 2026 02:35:47 GMT

י'הושע האט אריבערגעפירט בלאט המכלול שמועס:איך ליצור דף חדש צו דרעפט שמועס:מערכת ברסלב אן לאזן א ווייטערפירונג

נייער בלאַט

המכלול:איך ליצור דף חדש

י'הושע — Tue, 19 May 2026 02:35:47 GMT

י'הושע האט אריבערגעפירט בלאט המכלול:איך ליצור דף חדש צו דרעפט:מערכת ברסלב אן לאזן א ווייטערפירונג

נייער בלאַט

המכלול:הילף טישל

י'הושע — Tue, 19 May 2026 02:32:22 GMT

המכלול אויף אידיש איז זייער נישט קלאר: טעות סופר

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 02:32, 19 מאי 2026
(איין צווישנדיגע ווערסיע פונעם זעלבן באַניצער נישט געוויזן)
שורה 84:		שורה 84:
	:::::::נישט פארשטאנען. — [[באניצער:צמא לדעת\|צמא לדעת]] • [[באַניצער שמועס:צמא לדעת\|שמועס]] • כ"ז חשון ה'תשפ"ד 18:37, 11 נאוועמבער 2023 (UTC)		:::::::נישט פארשטאנען. — [[באניצער:צמא לדעת\|צמא לדעת]] • [[באַניצער שמועס:צמא לדעת\|שמועס]] • כ"ז חשון ה'תשפ"ד 18:37, 11 נאוועמבער 2023 (UTC)

	== המכלול אויף אידיש איז זייער נישט קלאר ==		==המכלול אויף אידיש איז זייער נישט קלאר==

	{{מצב\|ניי}}{{מנטרים}},		{{מצב\|ניי}}{{מנטרים}},
שורה 90:		שורה 90:

	-- [[באַניצער:יואליש'ל\|יואליש'ל]] ([[באַניצער שמועס:יואליש'ל\|שמועס]]) 00:00, 19 מאי 2026 (UTC)		-- [[באַניצער:יואליש'ל\|יואליש'ל]] ([[באַניצער שמועס:יואליש'ל\|שמועס]]) 00:00, 19 מאי 2026 (UTC)

			:ביטע ארויס שרייבן קלאר וואס אייערע "אומקלארקייטן" זענען, און איך וועל בעז"ה פראבירן קלאר צו מאכן, אויב מעגליך. איך ווייס נישט ווער איז דער "דיזיינער". א דאנק, [[באַניצער:י'הושע\|י'הושע]] ([[באַניצער שמועס:י'הושע\|שמועס]]) 02:31, 19 מאי 2026 (UTC)

המכלול:הילף טישל

יואליש'ל — Tue, 19 May 2026 00:00:44 GMT

המכלול אויף אידיש איז זייער נישט קלאר: נייע אפטיילונג

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 00:00, 19 מאי 2026
שורה 83:		שורה 83:
	::::::{{א\|צמא לדעת\|אין}} העבריש קען מען ארויף גיין אויף די געשריבענע ווערטער פונעם מוסטער, און עס עפנט זיך די אפציע. ס'קען אויך דא ווערן. (אויב ס'נישט קלאר, שרייב מיר און כ'וועל מסביר זיין) [[משתמש:נאר איך\|נאר איך]] ~ [[שיחת משתמש:נאר איך\|שמועס]] ~ [[כ"ז חשון]] [[ה'תשפ"ד]] ~ 17:02, 11 נאוועמבער 2023 (UTC)		::::::{{א\|צמא לדעת\|אין}} העבריש קען מען ארויף גיין אויף די געשריבענע ווערטער פונעם מוסטער, און עס עפנט זיך די אפציע. ס'קען אויך דא ווערן. (אויב ס'נישט קלאר, שרייב מיר און כ'וועל מסביר זיין) [[משתמש:נאר איך\|נאר איך]] ~ [[שיחת משתמש:נאר איך\|שמועס]] ~ [[כ"ז חשון]] [[ה'תשפ"ד]] ~ 17:02, 11 נאוועמבער 2023 (UTC)
	:::::::נישט פארשטאנען. — [[באניצער:צמא לדעת\|צמא לדעת]] • [[באַניצער שמועס:צמא לדעת\|שמועס]] • כ"ז חשון ה'תשפ"ד 18:37, 11 נאוועמבער 2023 (UTC)		:::::::נישט פארשטאנען. — [[באניצער:צמא לדעת\|צמא לדעת]] • [[באַניצער שמועס:צמא לדעת\|שמועס]] • כ"ז חשון ה'תשפ"ד 18:37, 11 נאוועמבער 2023 (UTC)

			== המכלול אויף אידיש איז זייער נישט קלאר ==

			{{מצב\|ניי}}{{מנטרים}},
			עס איז זייער נישט קלאר וואס דא טוט זיך, בכלל איז עס דיזיינט דורך איינער וואס קען א פליסיגע היינטיגע אידיש?

			-- [[באַניצער:יואליש'ל\|יואליש'ל]] ([[באַניצער שמועס:יואליש'ל\|שמועס]]) 00:00, 19 מאי 2026 (UTC)

באַניצער:יואליש'ל

יואליש'ל — Mon, 18 May 2026 23:43:55 GMT

באניצער קאנטע יואליש'ל איז געשאפן געווארן

באַניצער:פ.ד.ש.

דוד — Mon, 18 May 2026 20:03:51 GMT

באניצער קאנטע פ.ד.ש. איז געשאפן געווארן דורך דוד

באַניצער:דוד

דוד — Mon, 18 May 2026 20:02:08 GMT

באניצער קאנטע דוד איז געשאפן געווארן

דרעפט:רבי דוד שמידל

אייזיקל — Tue, 12 May 2026 23:10:04 GMT

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 23:10, 12 מאי 2026
שורה 13:		שורה 13:
	ער איז נפטר געווארן אין זיין שטוב אין בני ברק אום [[רוי:כ"ד אייר\|כ"ד אייר]] ה'תשפ"ו, אין עלטער פון 92 יאר.		ער איז נפטר געווארן אין זיין שטוב אין בני ברק אום [[רוי:כ"ד אייר\|כ"ד אייר]] ה'תשפ"ו, אין עלטער פון 92 יאר.

	עס איז פארגעקומען צוויי גרויסע לוויות; איינס אין בני ברק ביי כולל חזון איש און די צווייטע אין ירושלים ביי כיכר השבת. עס האבן זיך באטייליגט גאר א גרויסן ציבור אין שפיץ פון פילע גדולים ורבנים.		עס איז פארגעקומען צוויי גרויסע לוויות; איינס אין בני ברק ביי כולל חזון איש און די צווייטע אין ירושלים ביי כיכר השבת. עס האבן זיך באטייליגט גאר א גרויסן ציבור אין שפיץ פון פילע גדולים ורבנים.


	ער איז געקומען לקבורה אויפ'ן [[רוי:הר הזיתים\|הר הזיתים]].		ער איז געקומען לקבורה אויפ'ן [[רוי:הר הזיתים\|הר הזיתים]].

	=='''עסקנות'''==		=='''עסקנות'''==
	אין די 1950ער יארן האט ער זיך אריינגעלייגט אין קאמפן קעגן גראבונגען ביים קבר הרמב"ם אין טבריה. שפעטער איז ער געווארן דער פירער פון אתרא קדישא, וועלכע פירט מחאות און אקטיוויטעטן צו באשיצן קברים און בתי חיים.		אין די 1950ער יארן האט ער זיך אריינגעלייגט אין קאמפן קעגן גראבונגען ביים קבר הרמב"ם אין טבריה. שפעטער איז ער געווארן דער פירער פון אתרא קדישא, וועלכע פירט מחאות און אקטיוויטעטן צו באשיצן קברים און בתי חיים.
שורה 35:		שורה 33:
	[https://www.bhol.co.il/news/1727238 בילדער] פון דער מסע הלוי אויף בחדרי חרדים		[https://www.bhol.co.il/news/1727238 בילדער] פון דער מסע הלוי אויף בחדרי חרדים

	[https://www.ivelt.com/forum/viewtopic.php?t=81782 אשכול] אויף ~~איי וועלט~~		[https://www.ivelt.com/forum/viewtopic.php?t=81782 אשכול] אויף [[אייוועלט]]

	[https://www.bechatzros.com/post/98872155 אידישער באריכט] אויף בחצרות הקודש		[https://www.bechatzros.com/post/98872155 אידישער באריכט] אויף בחצרות הקודש

			[https://crownheights.info/chabad-news/946532/legendary-leader-of-the-asra-kadisha-passes-away/ באריכט] איבער הצלת קברים אין רוסלאנד מיט הרב בערל לאזאר און חיים ברוך גלאק

	[[קאַטעגאָריע:עסקנים]]		[[קאַטעגאָריע:עסקנים]]
	[[קאַטעגאָריע:בני ברק]]		[[קאַטעגאָריע:בני ברק]]
	[[קאַטעגאָריע:מענטשן פון בני ברק]]		[[קאַטעגאָריע:מענטשן פון בני ברק]]

באַניצער:אברהם

אברהם — Tue, 12 May 2026 21:23:44 GMT

באניצער קאנטע אברהם איז געשאפן געווארן

דרעפט:רבי דוד שמידל

אייזיקל — Tue, 12 May 2026 20:08:34 GMT

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 20:08, 12 מאי 2026
שורה 2:		שורה 2:
	'''רבי דוד מיכאל שמידל''' (געבוירן: י"ז בניסן תרצ"ד – כ"ד אייר, ה'תשפ"ו) איז געווען א חרדישער רב און עסקן, באקאנט בעיקר אלס דער יושב ראש פון אתרא קדישא — אַן אָרגאַניזאַציע וואָס קעמפט קעגן חילול קברים כבוד המת אין ארץ ישראל און איבער דער וועלט.		'''רבי דוד מיכאל שמידל''' (געבוירן: י"ז בניסן תרצ"ד – כ"ד אייר, ה'תשפ"ו) איז געווען א חרדישער רב און עסקן, באקאנט בעיקר אלס דער יושב ראש פון אתרא קדישא — אַן אָרגאַניזאַציע וואָס קעמפט קעגן חילול קברים כבוד המת אין ארץ ישראל און איבער דער וועלט.

	== '''ביאגראפיע''' ==		=='''ביאגראפיע'''==
	עער איז געבוירן געווארן אין וויען, עסטרייך, אלס בן יחיד צו פינחס און מרים שמידל. אין תשרי ה'ת"ש, זייענדיג פינף יאר אלט, האבן זיך זיינע עלטערן געצויגן קיין ארץ ישראל.		עער איז געבוירן געווארן אין וויען, עסטרייך, אלס בן יחיד צו פינחס און מרים שמידל. אין תשרי ה'ת"ש, זייענדיג פינף יאר אלט, האבן זיך זיינע עלטערן געצויגן קיין ארץ ישראל.

שורה 18:		שורה 18:
	ער איז געקומען לקבורה אויפ'ן [[רוי:הר הזיתים\|הר הזיתים]].		ער איז געקומען לקבורה אויפ'ן [[רוי:הר הזיתים\|הר הזיתים]].

	== '''עסקנות''' ==		=='''עסקנות'''==
	אין די 1950ער יארן האט ער זיך אריינגעלייגט אין קאמפן קעגן גראבונגען ביים קבר הרמב"ם אין טבריה. שפעטער איז ער געווארן דער פירער פון אתרא קדישא, וועלכע פירט מחאות און אקטיוויטעטן צו באשיצן קברים און בתי חיים.		אין די 1950ער יארן האט ער זיך אריינגעלייגט אין קאמפן קעגן גראבונגען ביים קבר הרמב"ם אין טבריה. שפעטער איז ער געווארן דער פירער פון אתרא קדישא, וועלכע פירט מחאות און אקטיוויטעטן צו באשיצן קברים און בתי חיים.

שורה 25:		שורה 25:
	אין תשל"ט איז ער ארעסטירט געווארן ביי א פראטעסט קעגן חילול קברים אויף הר שנאן.		אין תשל"ט איז ער ארעסטירט געווארן ביי א פראטעסט קעגן חילול קברים אויף הר שנאן.

	== '''תורה ארבעט''' ==		=='''תורה ארבעט'''==
	במשך פילע יארן האט ער געפירט א כולל אין טבריה מיט'ן נאמען "מתיבתא דרבי יוחנן", אויפ'ן נאמען פון רבי יוחנן מסטאלין. שפעטער איז דער כולל אריבערגעפירט געווארן קיין קוממיות אונטער'ן נאמען "ישיבת טבריא – קוממיות".		במשך פילע יארן האט ער געפירט א כולל אין טבריה מיט'ן נאמען "מתיבתא דרבי יוחנן", אויפ'ן נאמען פון רבי יוחנן מסטאלין. שפעטער איז דער כולל אריבערגעפירט געווארן קיין קוממיות אונטער'ן נאמען "ישיבת טבריא – קוממיות".

	ער איז אויך געווען א חבר המערכת ביי הוצאת שבתי פרנקל, באקאנט פאר אירע מהדורות פון ספרי ראשונים און רמב"ם.		ער איז אויך געווען א חבר המערכת ביי הוצאת שבתי פרנקל, באקאנט פאר אירע מהדורות פון ספרי ראשונים און רמב"ם.

	== דרויסנדיגע לינקען ==		==דרויסנדיגע לינקען==
	[https://www.kikar.co.il/dayan-haamet/tevf9f?utm_source=scoop-news&utm_medium=web&utm_campaign=scoop-news-page א באריכט] אויף ככר השבת		[https://www.kikar.co.il/dayan-haamet/tevf9f?utm_source=scoop-news&utm_medium=web&utm_campaign=scoop-news-page א באריכט] אויף ככר השבת

שורה 41:		שורה 41:
	[[קאַטעגאָריע:עסקנים]]		[[קאַטעגאָריע:עסקנים]]
	[[קאַטעגאָריע:בני ברק]]		[[קאַטעגאָריע:בני ברק]]
			[[קאַטעגאָריע:מענטשן פון בני ברק]]

דרעפט:רבי דוד שמידל

אייזיקל — Tue, 12 May 2026 20:05:40 GMT

נייע בלאט

נייער בלאַט

[[טעקע:הגאון רבי דוד שמידל מארגון אתרא קדישא סעודת מצווה הכנסת ספר תורה ניסן תשע"ד לענ רבי שלמה שטנצל זצל.JPG|קליין|רבי דוד שמידל]]
'''רבי דוד מיכאל שמידל''' (געבוירן: י"ז בניסן תרצ"ד – כ"ד אייר, ה'תשפ"ו) איז געווען א חרדישער רב און עסקן, באקאנט בעיקר אלס דער יושב ראש פון אתרא קדישא — אַן אָרגאַניזאַציע וואָס קעמפט קעגן חילול קברים כבוד המת אין ארץ ישראל און איבער דער וועלט.

== '''ביאגראפיע''' ==
עער איז געבוירן געווארן אין וויען, עסטרייך, אלס בן יחיד צו פינחס און מרים שמידל. אין תשרי ה'ת"ש, זייענדיג פינף יאר אלט, האבן זיך זיינע עלטערן געצויגן קיין ארץ ישראל.

ער האט געלערנט אין ישיבת קול תורה אין ירושלים, סלאבודקה בני ברק און באר יעקב.

ער איז געווען א תלמיד פון רבי אברהם ישעיהו קארעליץ דער חזון איש, רבי שלמה זלמן אויערבאך, און פון רבי גדליה נדל.

ער האט געהאט אכט קינדער.

ער איז נפטר געווארן אין זיין שטוב אין בני ברק אום [[רוי:כ"ד אייר|כ"ד אייר]] ה'תשפ"ו, אין עלטער פון 92 יאר.

עס איז פארגעקומען צוויי גרויסע לוויות; איינס אין בני ברק ביי כולל חזון איש און די צווייטע אין ירושלים ביי כיכר השבת. עס האבן זיך באטייליגט גאר א גרויסן ציבור אין שפיץ פון פילע גדולים ורבנים.

ער איז געקומען לקבורה אויפ'ן [[רוי:הר הזיתים|הר הזיתים]].

== '''עסקנות''' ==
אין די 1950ער יארן האט ער זיך אריינגעלייגט אין קאמפן קעגן גראבונגען ביים קבר הרמב"ם אין טבריה. שפעטער איז ער געווארן דער פירער פון אתרא קדישא, וועלכע פירט מחאות און אקטיוויטעטן צו באשיצן קברים און בתי חיים.

ער איז אויך געווען פארבונדן מיט חרדישע קאמפן אין ענינים פון דת ומדינה, בפרט ארום כבוד המת און ניתוחי מתים.

אין תשל"ט איז ער ארעסטירט געווארן ביי א פראטעסט קעגן חילול קברים אויף הר שנאן.

== '''תורה ארבעט''' ==
במשך פילע יארן האט ער געפירט א כולל אין טבריה מיט'ן נאמען "מתיבתא דרבי יוחנן", אויפ'ן נאמען פון רבי יוחנן מסטאלין. שפעטער איז דער כולל אריבערגעפירט געווארן קיין קוממיות אונטער'ן נאמען "ישיבת טבריא – קוממיות".

ער איז אויך געווען א חבר המערכת ביי הוצאת שבתי פרנקל, באקאנט פאר אירע מהדורות פון ספרי ראשונים און רמב"ם.

== דרויסנדיגע לינקען ==
[https://www.kikar.co.il/dayan-haamet/tevf9f?utm_source=scoop-news&utm_medium=web&utm_campaign=scoop-news-page א באריכט] אויף ככר השבת

[https://www.bhol.co.il/news/1727238 בילדער] פון דער מסע הלוי אויף בחדרי חרדים

[https://www.ivelt.com/forum/viewtopic.php?t=81782 אשכול] אויף איי וועלט

[https://www.bechatzros.com/post/98872155 אידישער באריכט] אויף בחצרות הקודש

[[קאַטעגאָריע:עסקנים]]
[[קאַטעגאָריע:בני ברק]]

מוסטער:אישיות רבנית/דאק

י'הושע — Tue, 12 May 2026 18:05:24 GMT

אפדעיט

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 18:05, 12 מאי 2026
שורה 15:		שורה 15:
	\| פטירה ארט =		\| פטירה ארט =
	\| סיבת המוות =		\| סיבת המוות =
	\| ~~מקום~~ קבורה =		\| קבורה =
	\| תאריך עלייה =		\| תאריך עלייה =
	\| השכלה =		\| השכלה =

רבי ישכר דוב בידערמאן

י'הושע — Tue, 12 May 2026 17:54:57 GMT

פארראכטן פּאראמעטער

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 17:54, 12 מאי 2026
שורה 3:		שורה 3:
	\| געבורט ארט = [[ירושלים]]		\| געבורט ארט = [[ירושלים]]
	\| פטירה ארט = ירושלים		\| פטירה ארט = ירושלים
	\| ~~מקום~~ קבורה = [[הר הזיתים]]		\| קבורה = [[הר הזיתים]]
	\| וואוין ארט = ירושלים		\| וואוין ארט = ירושלים
	\| תאריך לידה עברי = [[י' כסלו]] [[ה'תש"ב]]		\| תאריך לידה עברי = [[י' כסלו]] [[ה'תש"ב]]

מוסטער:אין די נייעס

י'הושע — Tue, 12 May 2026 17:50:45 GMT

ר' דוד שמידל ז"ל

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 17:50, 12 מאי 2026
שורה 11:		שורה 11:
	</div><div> '''לעצטנס אוועק''': {{Flatlist\|class=inline}}		</div><div> '''לעצטנס אוועק''': {{Flatlist\|class=inline}}
	<!--New items go on top, remove the last one when posting, 6 items maximum, consider {{nowrap\|[[Name]]}} or non-breaking spaces ( ) for names with middle names or initials-->		<!--New items go on top, remove the last one when posting, 6 items maximum, consider {{nowrap\|[[Name]]}} or non-breaking spaces ( ) for names with middle names or initials-->
			*[[רבי דוד שמידל]]
	*[[רבי אליקים שלעזינגער]]		*[[רבי אליקים שלעזינגער]]
	*[[רבי זיידא אליעזר זאב ראזנבוים]]
	*[[רבי ישכר דוב בידערמאן\|רבי ישכר דוב בידערמאן מלעלוב]]		*[[רבי ישכר דוב בידערמאן\|רבי ישכר דוב בידערמאן מלעלוב]]
	{{endflatlist}}		{{endflatlist}}

המכלול:פידבעק אויף ארטיקלען

בצל צח — Tue, 12 May 2026 09:51:14 GMT

בצל צח: נייע אפטיילונג

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 09:51, 12 מאי 2026
שורה 19:		שורה 19:

	:א דאנק פאר אייער פידבעק. די פרטים וואס איר שרייבט שטייען אינעם [[רבי שמואל בנימין קרויס\|ארטיקל]], הגם נישט מיט די פאסיגע פארברייטערונג זייענדיג א [[מ:רוי געביט\|רויער בלאט]]. איר זענט געמוטיגט צו [[באַזונדער:שאפֿן קאנטע\|זיך איינשרייבן]] און פארבעסערן דעם ארטיקל אדער סיי וועלכע אנדערע. — [[באניצער:צמא לדעת\|צמא לדעת]] • [[באַניצער שמועס:צמא לדעת\|שמועס]] • ג' חשון ה'תשפ"ד 20:41, 18 אקטאבער 2023 (UTC)		:א דאנק פאר אייער פידבעק. די פרטים וואס איר שרייבט שטייען אינעם [[רבי שמואל בנימין קרויס\|ארטיקל]], הגם נישט מיט די פאסיגע פארברייטערונג זייענדיג א [[מ:רוי געביט\|רויער בלאט]]. איר זענט געמוטיגט צו [[באַזונדער:שאפֿן קאנטע\|זיך איינשרייבן]] און פארבעסערן דעם ארטיקל אדער סיי וועלכע אנדערע. — [[באניצער:צמא לדעת\|צמא לדעת]] • [[באַניצער שמועס:צמא לדעת\|שמועס]] • ג' חשון ה'תשפ"ד 20:41, 18 אקטאבער 2023 (UTC)

			== בצל צח ==

			ר' שאול בוימאן הי"ד כתב מכתב לידידו מקמניץ ר' משה אהרן בוריסובסקי

			שלמד במרכז הרב בירושלים

			ובו הוא מבקש בין השאר, להפיץ את הספר בין אנ"ש [דביאלה- פרצבע]

			ושולח ד"ש לחיים יעקב לוין [ב"ר אריה לוין] שלמד שנתיים בקמניץ ולר' גרונם לנדא

			יש לו בנלאק עם שם הספר שחיבר למרות היותו בחור בקמניץ על הבלנק כתוב שאול בוימאן פרצ'בע [[באַניצער:בצל צח\|בצל צח]] ([[באַניצער שמועס:בצל צח\|שמועס]]) 09:51, 12 מאי 2026 (UTC)

באַניצער:בצל צח

בצל צח — Tue, 12 May 2026 09:49:10 GMT

באניצער קאנטע בצל צח איז געשאפן געווארן

באַניצער:דרור אריה

דרור אריה — Sun, 10 May 2026 16:57:37 GMT

באניצער קאנטע דרור אריה איז געשאפן געווארן

באַניצער:ישעי הנביא

ישעי הנביא — Thu, 07 May 2026 17:26:33 GMT

באניצער קאנטע ישעי הנביא איז געשאפן געווארן

→ עלטערע ווערסיע		רעוויזיע פון 12:41, 5 יוני 2026
שורה 1:		שורה 1:
	{{דעסקריפציע\|פאסט טאג פאר פורים}}		{{דעסקריפציע\|פאסט טאג פאר פורים}}
	[[טעקע:Ferrara Fast.jpg\|קליין\|"וצומו עלי ואל תאכלו ואל תשתו שלשת ימים לילה ויום" אילוסטראציע אין א מגילת אסתר פון [[פערארע]], [[איטאליע]], 1617]]		[[טעקע:Ferrara Fast.jpg\|קליין\|"וצומו עלי ואל תאכלו ואל תשתו שלשת ימים לילה ויום" אילוסטראציע אין א מגילת אסתר פון [[פערארע]], [[איטאליע]], 1617]]
	'''תַּעֲנִית אֶסְתֵּר''' (אמאל גערופן '''אסתר-תָּענית'''{{הערה\|צום ביישפּיל: {{היברובוקס\|2=דאס אידישע ווארט\|3=24481\|page=22\|באנד=261\|שנת הוצאה=אייר - סיון תשמ"ו\|מו"ל=אגודת ישראל\|עמ=20}}; {{אוצר החכמה\|[[רבי אשר אנשיל קרויז]] (רעדאקטאר)\|די תורה וועלט\|637377\|page=85\|שנת הוצאה=תש"מ\|עמ=זז' 85 און 87}}: "ווי באקאנט האט דעם פארגאנגענעם אסתר תענית א פייער פארניכטעט דעם בנין פון דער סאטמארער תלמוד תורה אויף דע-גראו סטריט"; {{היברובוקס\|נחום סטוטשקאוו\|דער אוצר פון דער יידישער שפראך\|43566\|page=300\|שנת הוצאה=תש"י\|עמ=זז' 54 און 240}}; {{היברובוקס\|אייזיק מאיר דיק\|חובת נשים\|43988\|page=4\|מקום הוצאה=קעניגסבערג\|שנת הוצאה=תרכ"ג\|עמ=זז' 9, 16 און 18}}. אזוי ווייט אז א ווערטל איז געזאגט געווארן: "אנשטאָט אסתר־תענית רופען די דייטשען תענית־אסתר, דאָס איז ווייל אין יעדער תענית עסט ער", י. ל. לאזעראוו, [https://www.google.com/books/edition/ענציקלאפעדיע_פון_אידי/tx-N8y2F90cC?hl=en&gbpv=1&bsq=אסתר%20תענית ענציקלאפעדיע פון אידישע וויטצען], ז' 95}}) איז א [[פאסט טאג]], י"ג אדר, ~~דער~~ טאג פאר [[פורים]] (סיידן דער טאג געפאלט אין שבת{{הערה\|1=זעט ווייטער}}). פארשידענע טעמים זענען געזאגט געווארן אויף דעם תענית: אן אנדענק פאר די דריי טעג וואס די אידן האבן געפאסט איידער [[אסתר המלכה]] איז אריין צו [[אחשוורוש]]; אן אנדענק פאר דעם פאסט-טאג וואס די אידן האבן געהאלטן בשעת דער [[מלחמה]] מיט זייערע שונאים; אדער כדי אפצושלאגן די קטרוגים וואס קענען ערוועקט ווערן צוליב דער אויפפירונג אין פורים.		'''תַּעֲנִית אֶסְתֵּר''' (אמאל גערופן '''אסתר-תָּענית'''{{הערה\|צום ביישפּיל: {{היברובוקס\|2=דאס אידישע ווארט\|3=24481\|page=22\|באנד=261\|שנת הוצאה=אייר - סיון תשמ"ו\|מו"ל=אגודת ישראל\|עמ=20}}; {{אוצר החכמה\|[[רבי אשר אנשיל קרויז]] (רעדאקטאר)\|די תורה וועלט\|637377\|page=85\|שנת הוצאה=תש"מ\|עמ=זז' 85 און 87}}: "ווי באקאנט האט דעם פארגאנגענעם אסתר תענית א פייער פארניכטעט דעם בנין פון דער סאטמארער תלמוד תורה אויף דע-גראו סטריט"; {{היברובוקס\|נחום סטוטשקאוו\|דער אוצר פון דער יידישער שפראך\|43566\|page=300\|שנת הוצאה=תש"י\|עמ=זז' 54 און 240}}; {{היברובוקס\|אייזיק מאיר דיק\|חובת נשים\|43988\|page=4\|מקום הוצאה=קעניגסבערג\|שנת הוצאה=תרכ"ג\|עמ=זז' 9, 16 און 18}}. אזוי ווייט אז א ווערטל איז געזאגט געווארן: "אנשטאָט אסתר־תענית רופען די דייטשען תענית־אסתר, דאָס איז ווייל אין יעדער תענית עסט ער", י. ל. לאזעראוו, [https://www.google.com/books/edition/ענציקלאפעדיע_פון_אידי/tx-N8y2F90cC?hl=en&gbpv=1&bsq=אסתר%20תענית ענציקלאפעדיע פון אידישע וויטצען], ז' 95}}) איז א [[פאסט טאג]], בי"ג אדר, א טאג פאר [[פורים]] (סיידן דער טאג געפאלט אין שבת{{הערה\|1=זעט ווייטער}}). פארשידענע טעמים זענען געזאגט געווארן אויף דעם תענית: אן אנדענק פאר די דריי טעג וואס די אידן האבן געפאסט איידער [[אסתר המלכה]] איז אריין צו [[אחשוורוש]]; אן אנדענק פאר דעם פאסט-טאג וואס די אידן האבן געהאלטן בשעת דער [[מלחמה]] מיט זייערע שונאים; אדער כדי אפצושלאגן די קטרוגים וואס קענען ערוועקט ווערן צוליב דער אויפפירונג אין פורים.

	אין "[[מגילת תענית]]" ווערט י"ג אדר פארצייכנט אלס "{{קישור שפה\|עברית\|יום ניקנור\|יום נקנור}}", א טאג ווען מ'טאר נישט פאסטן, וואס דאס מיינט לכאורה אז אין די צייטן פון [[בית המקדש]] (ווען "מגילת תענית" איז געווען אין קראפט{{הערה\|{{בבלי\|ראש השנה\|יט\|ב}}}}), האט דער תענית בכלל נישט עקזיסטירט. דער פריסטער מקור צו פאסטן איז אין שאילתות דרב אחאי. דער [[רמ"א]] נעמט טאקע אן להלכה ווי די [[ראשונים]] וואס האלטן אז תענית אסתר איז א שפעטערער מנהג, פון נאך "חתימת ה[[תלמוד בבלי\|תלמוד]]", און דערפאר זענען אירע הלכות לייכטער ווי ביי אנדערע תעניתים. אנדערע ראשונים טרעפן אבער יא א רמז דערויף אין [[גמרא]], און טייל ראשונים זאגן אז [[מרדכי]] און אסתר האבן דאס שוין מתקן געווען.		אין "[[מגילת תענית]]" ווערט י"ג אדר פארצייכנט אלס "{{קישור שפה\|עברית\|יום ניקנור\|יום נקנור}}", א טאג ווען מ'טאר נישט פאסטן, וואס דאס מיינט לכאורה אז אין די צייטן פון [[בית המקדש]] (ווען "מגילת תענית" איז געווען אין קראפט{{הערה\|{{בבלי\|ראש השנה\|יט\|ב}}}}), האט דער תענית בכלל נישט עקזיסטירט. דער פריסטער מקור צו פאסטן איז אין שאילתות דרב אחאי. דער [[רמ"א]] נעמט טאקע אן להלכה ווי די [[ראשונים]] וואס האלטן אז תענית אסתר איז א שפעטערער מנהג, פון נאך "חתימת ה[[תלמוד בבלי\|תלמוד]]", און דערפאר זענען אירע הלכות לייכטער ווי ביי אנדערע תעניתים. אנדערע ראשונים טרעפן אבער יא א רמז דערויף אין [[גמרא]], און טייל ראשונים זאגן אז [[מרדכי]] און אסתר האבן דאס שוין מתקן געווען.
שורה 53:		שורה 53:
	*{{דעת\|[[בצלאל לנדוי]]\|daat/kitveyet/mahanaim/taanit.htm\|תענית אסתר במסורת ישראל}}		*{{דעת\|[[בצלאל לנדוי]]\|daat/kitveyet/mahanaim/taanit.htm\|תענית אסתר במסורת ישראל}}
	*{{מרחב}}		*{{מרחב}}
	* {{קישור כללי\|אדרעס=https://secure.media-line.co.il/Kby/Tirosh/76Choref/Moadim/Purim/002_126276_RHY.pdf\|שרייבער=ישיבת כרם ביבנה\|קעפל=בין תענית אסתר לשאר תעניות}}		*{{קישור כללי\|אדרעס=https://secure.media-line.co.il/Kby/Tirosh/76Choref/Moadim/Purim/002_126276_RHY.pdf\|שרייבער=ישיבת כרם ביבנה\|קעפל=בין תענית אסתר לשאר תעניות}}

	==רעפערענצן==		==רעפערענצן==